Talk:Ruthenian Voivodeship

too far in history
Why this article writes about "prehistoric times", and the "Western Roman Empire"? This is too inappropriate and not relevant information. — Preceding unsigned comment added by Roman Frankiv (talk • contribs) 00:46, 21 October 2016 (UTC)

Gloger, Geografia historyczna
Zygmunt Gloger, Geografia historyczna ziem dawnej Polski. W tek&#347;cie 63 autentycznych rycin, Kraków 1903

Województwo Ruskie.

Ru&#347; Czerwona – Russia rubra).

Ju&#380; Okolski, pragn&#261;c wyt&#322;omaczy&#263; przyczyn&#281; nazwy Rusi Czerwonej, wysila&#322; si&#281; na niedorzeczne domys&#322;y, &#380;e np. kraina ta dlatego zosta&#322;a tak nazwan&#261;, i&#380; lud jej jest kompleksyi krwistej, &#380;e ro&#347;nie tam wiele krzaków rubeta i &#380;e te ziemie, w czasie licznych wojen, wiele krwi ludzkiej obla&#322;o! Pó&#378;niej nazw&#281; powy&#380;sz&#261; wywodzono od znajduj&#261;cego si&#281; na &#322;&#261;kach tej krainy owadu „czerwiec”, który dostarcza&#322; farby czerwonej i s&#322;u&#380;y&#322; niegdy&#347; za przedmiot handlu zagranicznego. Rzeczywi&#347;cie ów czerwiec jeszcze w XVIII wieku odchodzi&#322; do Wo&#322;oszczyzny i Turcyi, a do po&#322;owy XVI by&#322; sprzedawany w Gda&#324;sku po cenie wysokiej do krajów zachodnich, dopóki nie wypar&#322;a go koszenila, przywo&#380;ona z Ameryki. Nestor mówi o „grodach czerwie&#324;skich”, które roku 981 zdoby&#322; W&#322;odzimierz na Lachach; Bali&#324;ski rozpowszechni&#322; mniemanie mylne, &#380;e le&#380;a&#322;y one nad rzek&#261; Huczw&#261;, gdzie dzisiejsza wie&#347; Czermno, w okolicy Hrubieszowa i Tyszowiec. Wyczerpuj&#261;co roztrz&#261;sn&#261;&#322; wszystkie zdania uczony K&#281;trzy&#324;ski i doszed&#322; do przekonania, &#380;e grody Czerwie&#324;skie ci&#261;gn&#281;&#322;y si&#281; od Czerwonogrodu pocz&#261;wszy, wzd&#322;u&#380; Dniestru do Sanu, nad którym le&#380;y Przemy&#347;l, i od Sanu w stron&#281; &#378;róde&#322; Bugu. Wymieniona przez Nestora nazwa Czerwie&#324; jest przymiotnikiem i oznacza „czerwony”; domy&#347;la&#263; si&#281; przy nim trzeba wyrazu „gród”, jak i Lwów oznacza „Lwów gród”, a Lemberg pierwotnie brzmia&#322; Loewenburg. Czerwie&#324; zatem po polsku t&#322;umaczy si&#281; Czerwonogród. Takie te&#380; miasto istnieje na Czerwonej Rusi, niedaleko Dniestru, na pó&#322;noc od Zaleszczyk. By&#322;o niegdy&#347; grodem ksi&#261;&#380;&#281;cym, a pó&#378;niej starostwem i stolic&#261; powiatu. Dopóki inne grody zale&#380;a&#322;y od tego Czerwienia, musia&#322;y zwa&#263; si&#281; czerwie&#324;skimi, i od nich to posz&#322;a niezawodnie nazwa Rusi Czerwonej, która nie by&#322;a poj&#281;ciem etnograficznem i sta&#322;em, lecz geograficznem i zmiennem.

W wieku X i XI górowa&#322;y w tej krainie grody Przemy&#347;l i Czerwie&#324; (Czerwonogród), po nim wyst&#281;puje Halicz, a dopiero oko&#322;o roku 1250 powsta&#322;a stolica ksi&#281;stwa, Lwów. Od roku 1340 posiad&#322; Ru&#347; Czerwon&#261; Kazimierz Wielki, prawem spadkobierstwa po wyga&#347;ni&#281;ciu ksi&#261;&#380;&#261;t czerwonoruskich, i uwolni&#322; ten pi&#281;kny kraj z pod jarzma Tatarów. Siostrzeniec Kazimierza i jego nast&#281;pca, król Lois, czyli Ludwik, (nazwany w W&#281;grzech Wielkim), wcieli&#322; potem Ru&#347; Czerwon&#261; do W&#281;gier. Odebrana W&#281;grom i przywrócona Polsce przez królow&#261; Jadwig&#281;, rz&#261;dzona by&#322;a przez namiestników królewskich, zwanych „starostami”, poczynaj&#261;c od pierwszego z nich w roku 1387 Ja&#347;ka Tarnowskiego. Nazwa województwa Ruskiego nadana by&#263; mog&#322;a Rusi Czerwonej pod koniec panowania W&#322;adys&#322;awa Jagie&#322;&#322;y, bo w owym czasie wojewodowie przemyscy pocz&#281;li si&#281; nazywa&#263; ruskimi. Pierwszy taki podpis dochowa&#322; si&#281; Jana M&#281;&#380;yka z D&#261;browy, wojewody ruskiego, a oko&#322;o roku 1470 pojawia si&#281; tytu&#322; generalnego wojewody Ruskiego, którym by&#322; Stanis&#322;aw z Chotcza.

Województwo Ruskie sk&#322;ada&#322;o si&#281; z pi&#281;ciu ziem: 1) Lwowskiej z powiatem &#379;ydaczowskim, 2) Przemyskiej, 3) Sanockiej, 4) Halickiej i 5) Che&#322;mskiej. Dwie ziemie ostatnie, to jest Halicka i Che&#322;mska, rz&#261;dzi&#322;y si&#281; osobno, nadto ziemia Che&#322;mska oddzielona by&#322;a ca&#322;kowicie od województwa Ruskiego przez województwo Be&#322;skie. Mówi&#261;c zatem o granicach, nale&#380;y oddzielnie uwa&#380;a&#263; pierwsze cztery ziemie jako województwo Ruskie, które w roku 1772 wesz&#322;o w sk&#322;ad Galicyi i Lodomeryi, a oddzielnie opisa&#263; granice ziemi Che&#322;mskiej, która innym ulega&#322;a losom po rozbiorze. Województwo Ruskie graniczy&#322;o na pó&#322;noc z województwem Lubelskiem, Be&#322;skiem i Wo&#322;y&#324;skiem, na wschód z województwem Podolskiem i Wo&#322;oszczyzn&#261;, gdzie znaczn&#261; cz&#281;&#347;&#263; granicy mi&#281;dzy Karpatami i Dniestrem stanowi&#322;a rzeka Czeremosz. Granic&#281; po&#322;udniowo-wschodni&#261; z W&#281;grami stanowi&#322; &#322;a&#324;cuch Karpat, zwany tu Beskidem wysokim lub Bieszczadami, &#347;cian&#281; za&#347; wschodni&#261; stanowi&#322;y dwa województwa: Sandomierskie, od Sanu do rzeki Jasiolki, Krakowskie, oddzielone od województwa Ruskiego rzek&#261; Jasio&#322;k&#261; na podgórzu karpackiem.

Trzy ziemie: Lwowska, Przemyska i Sanocka, ka&#380;da w sto&#322;ecznem swojem mie&#347;cie, to jest Lwowie, Przemy&#347;lu i Sanoku, odprawia&#322;y sejmiki deputackie i gospodarskie. Sejmiki za&#347; poselskie i relacyjne, czyli genera&#322;y województwa Ruskiego, odbywa&#322;y si&#281; w S&#261;dowej Wiszni, gdzie wybierano na sejm walny siedmiu pos&#322;ów, z ka&#380;dej ziemi po dwóch, i jednego z powiatu &#379;ydaczewskiego. Ziemia Lwowska z powiatem &#379;ydaczewskim wybiera&#322;a dwu deputatów, Przemyska i Sanocka po jednym. Starostwa grodowe by&#322;y: Lwowskie, &#379;ydaczewskie, Przemyskie i Sanockie. Herbem województwa jest w polu b&#322;&#281;kitnem lew z&#322;oty w z&#322;otej koronie, wspinaj&#261;cy si&#281; przedniemi &#322;apami na ska&#322;&#281;. Senatorów wi&#281;kszych mia&#322;y te trzy ziemie czterech, którymi byli: arcybiskup lwowski, biskup przemyski, wojewoda ruski i kasztelan lwowski, mniejszych dwóch, kasztelanowie: przemyski i sanocki.

Ziemia Lwowska u&#380;ywa&#322;a tego&#380; herbu, co i województwo; zbrojne okazowanie szlachty odbywa&#322;a pod miastem Glinianami. Lwów posiada&#322; dwa zamki: wysoki, zbudowany pierwotnie z drzewa na górze, zwanej &#321;ys&#261;, przez Lwa Dani&#322;owicza, ks. Halickiego, który tu oko&#322;o roku 1268–1270 przeniós&#322; stolic&#281; ksi&#281;stwa z Halicza i od którego imienia otrzyma&#322; nazw&#281; Lwihorod. Drugi zamek stan&#261;&#322; na dole, gdzie zabudowa&#322;o si&#281; miasto. W miejsce drewnianego, wysokiego zaniku, Kazimierz Wielki wzniós&#322; gród murowany. Trybuna&#322; prowincyi ma&#322;opolskiej, pod tym&#380;e marsza&#322;kiem i prezydentem, co i w Lublinie, s&#261;dzi&#322; we Lwowie województwa: Ruskie z ziemi&#261; Halick&#261;, Kijowskie, Wo&#322;y&#324;skie, Podolskie, Be&#322;skie, Brac&#322;awskie i Czerniechowskie, corocznie od przewodniej niedzieli do &#347;w. Tomasza. Na trybuna&#322; ten bywa&#322; wybierany z kapitu&#322;y lwowskiej prezydent i wiceprezydent. Kontrakty lwowskie otwiera&#322;y si&#281; na Trzy-króle. Powiat &#379;ydaczewski, lubo z ziemi&#261; Lwowsk&#261; spo&#322;em chodzi&#322;, uwa&#380;any by&#322; jednak niekiedy za oddzieln&#261; ziemi&#281;, a konstytucya sejmu koronacyjnego króla Jana III roku 1676 herb jej nada&#322;a: trzech lewków na chor&#261;gwi niebieskiej. Z obliczenia sió&#322; do podatku podymnego w owym roku okazuje si&#281;, &#380;e w ziemi Lwowskiej op&#322;aca&#322;o ten podatek wsi 618, a miast i miasteczek 42, w powiecie za&#347; &#379;ydaczewskim wsi 170 i miasteczek 9.

Ziemia Przemyska dzieli&#322;a si&#281; na dwa powiaty: Przemyski i Przeworski; u&#380;ywa&#322;a za herb or&#322;a dwug&#322;owego pod jedn&#261; koron&#261; w polu b&#322;&#281;kitnem. Zbrojny popis szlachty odbywa&#322; si&#281; na b&#322;oniach Medyki. Wsi, op&#322;acaj&#261;cych podatek podymny w roku 1676, posiada&#322; powiat Przemyski 657 i miast z miasteczkami 18, powiat za&#347; Przeworski wiosek 221 i miast tak&#380;e 18. Przemy&#347;l, po &#322;acinie Praemislia, po rusku Peremysl, miasto sto&#322;eczne ziemi Przemyskiej, nad Sanem, mia&#322;o stary zamek i dwie katedry biskupie: grecko-katolick&#261; i &#322;aci&#324;sk&#261;. By&#322; to gród jeden z najstarszych, bo ju&#380; Nestor powiada o nim, &#380;e nale&#380;a&#322; do Lachów przed rokiem 981. Ze za&#347; nazwa &#347;ci&#261;ga&#322;a si&#281; wówczas do grodu jako zamku warownego, bo miasta w znaczeniu dzisiejszem mog&#322;o jeszcze nie by&#263;, a zamkom przez siebie za&#322;o&#380;onym nadawali ksi&#261;&#380;&#281;ta cz&#281;sto nazwy od swoich imion (Kraków od Kraka, Lwów od Lwa, W&#322;odzimierz od ksi&#281;cia W&#322;odzimierza), wi&#281;c przypuszcza&#263; tak&#380;e nale&#380;y, &#380;e Przemy&#347;l, b&#281;d&#261;c grodem Lachów (zanim zdoby&#322; go W&#322;odzimierz Wielki), za&#322;o&#380;ony zosta&#322; przez jakiego&#347; lechickiego ksi&#281;cia Przemys&#322;awa. Do nader licznych pami&#261;tkowych miejscowo&#347;ci w tej ziemi nale&#380;y Medyka, gdzie to w&#322;a&#347;nie s&#281;dziwy król W&#322;adys&#322;aw Jagie&#322;&#322;o udaj&#261;c si&#281; do Lwowa w roku 1434, s&#322;ucha&#322; ze zwyk&#322;em upodobaniem &#347;piewu s&#322;owika w nocy i przezi&#281;biwszy si&#281; umar&#322; po przybyciu do Gródka (w ziemi Lwowskiej).

Ziemia Sanocka, na podgórzu Karpackiem, pomi&#281;dzy ziemi&#261; Przemysk&#261;, a grzbietem Beskidów, to jest granic&#261; w&#281;giersk&#261;, nad górnym Sanem po&#322;o&#380;ona, nie dzieli&#322;a si&#281; na powiaty, a u&#380;ywa&#322;a takiej samej chor&#261;gwi, jak ziemia Przemyska, z or&#322;em dwug&#322;owym pod jedn&#261; koron&#261; w polu b&#322;&#281;kitnem. Liczy&#322;a w roku 1676 wsi do podatku podymnego 371 i miast z miasteczkami 12. Sanok, po &#322;acinie Sanocum, miasto sto&#322;eczne ziemi nad Sanem, trapiony napadami W&#281;grów, pocz&#261;&#322; dopiero u&#380;ywa&#263; swobody, wzrasta&#263; w ludno&#347;&#263; i zamo&#380;no&#347;&#263;, po przy&#322;&#261;czeniu Rusi Czerwonej przez Kazimierza Wielkiego, który zamek tutejszy przebudowa&#322; i podczas pobytu swego w Sanoku roku 1366 obdarzy&#322; go prawem magdeburskiem i licznemi dobrodziejstwami.

Ziemia Halicka, rz&#261;dz&#261;c si&#281; osobno od reszty województwa Ruskiego, uwa&#380;ana by&#322;a za oddzieln&#261; ziemi&#281;. Dzieli&#322;a si&#281; na trzy powiaty: Halicki, Tr&#281;bowelski i Ko&#322;omyjski. Ten ostatni, na podgórzu karpackiem, poniewa&#380; by&#322; po&#322;o&#380;ony w ostrym k&#261;cie, pomi&#281;dzy granic&#261; W&#281;gier i cz&#281;&#347;ci&#261; Wo&#322;oszczyzny, zwan&#261; Bukowin&#261;, otrzyma&#322; w mowie potocznej miano Pokucia (w ruskiem narzeczu k&#261;t – kut). O tym samorz&#261;dzie ziemi Halickiej istnieje stanowcza uchwa&#322;a sejmu koronnego z roku 1564 w s&#322;owach: „Za pilnym &#380;&#261;daniem pos&#322;ów ziemi Halickiej i zezwoleniem spo&#322;em rad, przez zag&#281;szczenie i nasiad&#322;o&#347;&#263; rycerstwa i przez daleko&#347;&#263; drogi niebezpieczno&#347;ciom onych krajów folguj&#261;c, ustawujemy sejmik w Haliczu: aby tam kasztelan ze szlacht&#261; pos&#322;y obiera&#322;, i&#380;by si&#281; o potrzebach pospolitych tam namawia&#263; mogli”. Sejmik ten mia&#322; si&#281; odbywa&#263; zawsze na tydzie&#324; przed Genera&#322;em wi&#347;nie&#324;skim, t. j, sejmem wszystkich ziem województwa Ruskiego w S&#261;dowej Wi&#347;ni. Na sejmiku halickim wybiera&#322;a ziemia sze&#347;ciu pos&#322;ów na sejm walny (po 2 z ka&#380;dego powiatu), oraz deputata na trybuna&#322; koronny i komisarza na trybuna&#322; skarbowy do Radomia. Kasztelan halicki odbywa&#322; pod Haliczem zbrojne „okazowanie” rycerstwa, czyli popis wojskowy wszystkiej szlachty. Ziemia posiada&#322;a jednego senatora mniejszego i dwa starostwa grodowe: Halickie i Trembowelskie, a niegrodowe: Ko&#322;omyjskie, Buczniewskie, T&#322;umackie, Rohaty&#324;skie, Ka&#322;uskie, Jab&#322;onowskie, &#346;niaty&#324;skie, So&#322;otwi&#324;skie, Krasnopolskie, Mogilnickie i inne. Herb ziemi wyobra&#380;a&#322; w polu bia&#322;em czarn&#261; kawk&#281; z rozci&#261;gnionemi skrzyd&#322;ami, w koronie z&#322;otej. Pod&#322;ug taryfy podymnego z roku 1677 znajdowa&#322;o si&#281; wówczas w ca&#322;ej ziemi Halickiej wsi 565 i miast 38.

Halicz, po &#322;acinie Halicia, miasto sto&#322;eczne ziemi, przy uj&#347;ciu &#321;ukwi do Dniestru, jeden z grodów Czerwie&#324;skich, bardzo dawny, o którym D&#322;ugosz powiada, i&#380; wzi&#261;&#322; nazwisko od góry tego imienia (t. j. &#322;ysej), lecz kto go i kiedy zbudowa&#322;, niemasz w dziejach &#380;adnego &#347;ladu. W wieku XII i XIII bywa&#322; stolic&#261; udzielnych ksi&#261;&#380;&#261;t. Pierwsza &#380;ona Boles&#322;awa Krzywoustego, Zbys&#322;awa (po&#347;lubiona roku 1103), by&#322;a córk&#261; &#346;wi&#281;tope&#322;ka, ks. kijowskiego i halickiego. M&#347;cis&#322;aw, wygnany z Halicza przez braci, szuka&#322; pomocy u wuja swego, Kazimierza Sprawiedliwego, który roku 1182 przywróci&#322; mu rz&#261;dy pod warunkiem przymierza z Polakami. Po jego zgonie odda&#322; Kazimierz ksi&#281;stwo Halickie Romanowi M&#347;cis&#322;awowiczowi, zastrzegaj&#261;c ho&#322;d i pos&#322;usze&#324;stwo. Romana tego przywróci&#322; powtórnie na ksi&#281;stwo Halickie Leszek Bia&#322;y. O tym Romanie pisze D&#322;ugosz, &#380;e roku 1204, dowiedziawszy si&#281;, i&#380; Leszek ksi&#281;stwo Krakowskie z r&#261;k wypu&#347;ci&#322;, zaraz Polaków, trudni&#261;cych si&#281; kupiectwem na Rusi, z maj&#261;tków wyzu&#322; i zakaza&#322; im prowadzenia wszelkiego z poddanymi swymi handlu, co jednak dowodzi starych stosunków s&#261;siedzkich mi&#281;dzy bratnimi ludami, o których ju&#380; i Al-Becri w X wieku wspomina. Arcybiskupstwo &#322;aci&#324;skie, za&#322;o&#380;one w Haliczu dla Rusi Czerwonej od roku 1375 przez Ludwika, króla w&#281;gierskiego i polskiego, przeniesionem zosta&#322;o do Lwowa za Jagie&#322;&#322;y w roku 1416.

Ziemia Che&#322;mska stanowi&#322;a anklaw&#281;, czyli oddzieln&#261; przynale&#380;no&#347;&#263; województwa Ruskiego, b&#281;d&#261;c zupe&#322;nie od niego przegrodzon&#261; przez województwo Be&#322;skie. Graniczy&#322;a ona na pó&#322;noc z województwem Brzesko-litewskiem, a cz&#281;&#347;&#263; tej granicy na lewym brzegu Bugu stanowi&#322;a rzeczka W&#322;odawka. Na wschód, przechodz&#261;c daleko za prawy brzeg Bugu, graniczy&#322;a z Wo&#322;yniem. W cz&#281;&#347;ci tej zabu&#380;nej le&#380;a&#322; Opalin, Lubomla, Maciejów i najdalej, bo na samym kra&#324;cu pó&#322;noco-wschodnim ziemi, po&#322;o&#380;one Ratno i Datyn. Po&#322;udniow&#261; jej granic&#281; stanowi&#322;o województwo Be&#322;skie, a zachodni&#261; Lubelskie, Bug przecina&#322; ziemi&#281; Che&#322;msk&#261; na dwie nierówne cz&#281;&#347;ci, a Wieprz bra&#322; pocz&#261;tek na po&#322;udniowym jej kra&#324;cu przy granicy województwa Be&#322;skiego. W mniejszej cz&#281;&#347;ci, zabu&#380;nej, mia&#322;a swoje &#378;ród&#322;a rzeka Prype&#263; i znajdowa&#322;o si&#281; kilka sporych jezior, a mianowicie: Tur, Pulmo, &#346;witiaskie czyli &#346;witiach, &#321;una, Bia&#322;a.

Dzieje ziemi Che&#322;mskiej przedstawiaj&#261; od X wieku &#347;cieranie si&#281; dwóch wp&#322;ywów: zachodniego Piastów i wschodniego Rurykowiczów, a, gdy najazdy tatarskie zdruzgota&#322;y pot&#281;g&#281; ksi&#261;&#380;&#261;t Rusi, przyby&#322; jeszcze trzeci wspó&#322;zawodnik do w&#322;adzy – or&#281;&#380; pot&#281;&#380;nego Gedymina. Gdy Kazimierz Wielki przy&#322;&#261;czy&#322; w roku 1340 Ru&#347; Czerwon&#261; do Polski, zacz&#281;&#322;y si&#281; wówczas spory i walki mi&#281;dzy Kazimierzem i ksi&#261;&#380;&#281;tami Litewskimi o ziemi&#281; Che&#322;mska i Wo&#322;y&#324;. Moc&#261; ugody z Olgierdem, Kazimierz Wielki, odzyskawszy ziemi&#281; Che&#322;msk&#261;, odda&#322; j&#261; w dzier&#380;aw&#281; Jerzemu Narymuntowiczowi, ksi&#281;ciu Be&#322;skiemu, zostawiaj&#261;c za&#322;og&#281; polsk&#261; w grodzie che&#322;mskim. Gdy jednak ksi&#261;&#380;&#281; ten wchodzi&#322; w ci&#261;g&#322;e zmowy przeciw Polsce i dopomaga&#322; najazdom Litwinów, król Ludwik, nast&#281;pca Kazimierza, zarz&#261;dziwszy roku 1377 wielk&#261; wypraw&#281;, zaj&#261;&#322; Che&#322;m i ostatecznie ziemi&#281; Che&#322;msk&#261; wcieli&#322; do Korony.

Ziemia Che&#322;mska rz&#261;dzi&#322;a si&#281; oddzielnie od województwa, sejmikowa&#322;a w Che&#322;mie, wybieraj&#261;c dwóch pos&#322;ów i jednego deputata. Dzieli&#322;a si&#281; na dwa powiaty: Che&#322;mski i Krasnostawski, z których ka&#380;dy mia&#322; starostwo grodowe, w Che&#322;mie i Krasnymstawie, i osobnych urz&#281;dników ziemskich. Niegrodowe starostwa by&#322;y: Lubomlskie, Ratnie&#324;skie, Hrubieszowskie i inne. Senatorów by&#322;o dwóch: wi&#281;kszym, czyli krzes&#322;owym, by&#322; biskup che&#322;mski, a mniejszym che&#322;mski kasztelan. Powiat Che&#322;mski w roku 1676 posiada&#322; wsi 260 i miast z miasteczkami 16, powiat za&#347; Krasnostawski wsi 167 i miast 7.

Sto&#322;eczne miasto ziemi, Che&#322;m, nazwane tak od wyrazu s&#322;owia&#324;skiego cho&#322;m, oznaczaj&#261;cego pagórek, le&#380;y nad rzeczk&#261; Uher, do Bugu wpadaj&#261;c&#261;, i jest odwieczn&#261; siedziba s&#322;owia&#324;sk&#261;, znan&#261; od pocz&#261;tków dziejów Polski i Rusi. Jako zabytek z epoki panowania tu ksi&#261;&#380;&#261;t litewskich i ruskich, dotrwa&#322;y do naszych czasów dwie wie&#380;e murowane, które lud s&#322;upami nazywa. Jedna przy mie&#347;cie na wzgórku, &#322;&#261;kami otoczonym, a druga we wsi Sto&#322;pie, której nazwisko st&#261;d posz&#322;o. Nad rzek&#261; Huczn&#261;, w jednej z naj&#380;y&#378;niejszych okolic Polski, le&#380;y Hrubieszów, po &#322;acinie Rubesovia. By&#322;a to wie&#347; królewska Rubieszów, któr&#261; W&#322;adys&#322;aw Jagie&#322;&#322;o w roku 1400 zamieni&#322; na miasto. Miko&#322;aj Rej z Topoli, w dobrach swoich przy wsi Kobyle w ziemi Che&#322;mskiej, za&#322;o&#380;y&#322; oko&#322;o roku 1547 miasto, które od swego imienia nazwa&#322; Rejowcem.

Jan Zamojski, kanclerz i hetman wielki koronny, chc&#261;c odpowiedni&#261; swej zamo&#380;no&#347;ci wznie&#347;&#263; rezydency&#281;, a zarazem przyczyni&#263; si&#281; skutecznie do obrony kraju, za&#322;o&#380;y&#322; w powiecie Krasnostawskim miasto i twierdz&#281; Zamo&#347;&#263; (po &#322;acinie Zamoscia), któremu nada&#322; i herb, wyobra&#380;aj&#261;cy &#347;wi&#281;tego Tomasza z dzid&#261;, a mieszczan, kupców i r&#281;kodzielników, zaopatrzy&#322; szczodrze we wszelakie dobrodziejstwa i przywileje. Dla podniesienia o&#347;wiaty krajowej wielki ten obywatel za&#322;o&#380;y&#322; w ko&#324;cu XVI wieku akademi&#281; w Zamo&#347;ciu, daj&#261;c &#347;wietny przyk&#322;ad magnatom polskim, w jaki sposób kocha&#263; i s&#322;u&#380;y&#263; swej ojczy&#378;nie byli powinni. Znajdowa&#322;a si&#281; w Zamo&#347;ciu bogata zbrojownia, szacowna biblioteka i rzadkie r&#281;kopisma. W ko&#347;ciele farnym &#347;w. Tomasza po prawej stronie prezbiteryum znajduje si&#281; kaplica z grobami Zamojskich, a ni&#380;ej ten prosty, ale wszystko mówi&#261;cy napis: Hic situs est Joannes Zamojski. Jest to jedyny pomnik dla tego wielkiego m&#281;&#380;a, dot&#261;d na ziemi polskiej wzniesiony, a pod nim w ma&#322;ym sklepie zw&#322;oki jego spoczywaj&#261;. Blisko tej kaplicy, w filarze z prawej strony, wyryty jest na ma&#322;ej marmurowej tablicy nagrobek s&#322;awnego poety Szymona Szymonowicza, przyjaciela i domownika Jana Zamojskiego, który lubi&#322; otacza&#263; si&#281; uczonymi i szczyci&#322; si&#281; ich przyja&#378;ni&#261;. Akademia zamojska, chyl&#261;c si&#281; pó&#378;niej ku upadkowi, przetrwa&#322;a jednak w Zamo&#347;ciu do roku 1784. Po&#322;udniow&#261; cz&#281;&#347;&#263; ziemi Che&#322;mskiej (powiatu Krasnostawskiego) zajmowa&#322;a ordynacya Zamojska, której znaczna cz&#281;&#347;&#263; przeci&#261;ga&#322;a si&#281; na zachód, do powiatu Urz&#281;dowskiego w województwie Lubelskiem.

Counties
Polish-Lithuanian_Commonwealth lists Halicz, Przemyśl and Sanok counties as part of Volhynian Voivodship. Can we assume it is an error and this article is more correct?--Piotr Konieczny aka Prokonsul Piotrus Talk 03:17, 29 January 2006 (UTC)

why do you call it "rutheanian"?
according to the article no one at the time didn't call it "ruthenian" voivodeship, it was called "russian" by everyone back then. So wikipedia rewrites history now? Change it to it's origin name.212.90.182.118 (talk) 18:00, 3 December 2016 (UTC)
 * Called it 'Russian'? Who did? Please stop engaging in WP:OR. Note, also, that you've already been asked to stop WP:SOAPboxing, so I'll remind you - yet again - to stop your disruptive behaviour on article talk pages. --Iryna Harpy (talk) 22:33, 3 December 2016 (UTC)


 * Harpy is ukrainian troll/bot on payment, but I'll explain even that. But first, it was indeed called "Russian Voevodstvo" after Lituanian-Russian Republic fell into hands of, and was dissolved by Poland. Just walk to different articles here and sources, Polish, Russian, German. Poles called it "Województwo ruskie" with "ruskie" literally pronounced as "русский" aka Russian today. So its a piece of land, where Russians lived after running from Kiew towards the West (as opposed to those running towards East into mainland Russia (Ladoga, Novgorod, Vladimir, Moscow etc) into Lithania). Now about "Ruthenian" thing - its Latin word for "Russian", as standard language of Vatican or earlier - Holy Roman Empire of German Nation. So when Poland was split by its greedy oligarchs, part of it went into Holy Roman Empire aka Austria aka AustroHungary. Austria started to transform these people and renamed them into latein version of "Russians" -> "Ruthenians". They also served in Austrian military, were brainwashed by it and around WW1 all Russians, which refused to take Austrian side against motherland (Russian) - were executed around 1907-15. Hell UPA uniform shares same colors with Austrian army and they all went through Austrian military school, it was even called same "Schütze" vs "Стрільці". By the way they renamed themselves again into "Ukrainians" around 1914 (see Canadian Svoboda newspaper scans around 1914), while strictly, "ukraina" means just "borderland" in Polish language or "okraina" means same in Russian. The "ukrainian" movement was sparkled by Russian students, who started to call themselves "ukrainians" in AustroHungary exactly to distance themself from Russia; were supported by AH and formed political party. So its a long running cultural mutation of Russian volk in the West, core of which is a causeless, purely emotional hate towards anything "Russian". You can call them product of psychological warfare of Poland+AH and later - Britain.78.34.210.231 (talk) 16:42, 10 November 2023 (UTC)

External links modified
Hello fellow Wikipedians,

I have just modified one external link on Ruthenian Voivodeship. Please take a moment to review my edit. If you have any questions, or need the bot to ignore the links, or the page altogether, please visit this simple FaQ for additional information. I made the following changes:
 * Added archive https://web.archive.org/web/20080523175129/http://univ.gda.pl/~literat/glogre/0037.htm to http://univ.gda.pl/~literat/glogre/0037.htm

When you have finished reviewing my changes, you may follow the instructions on the template below to fix any issues with the URLs.

Cheers.— InternetArchiveBot  (Report bug) 14:03, 29 November 2017 (UTC)