The Prodigal Son (Rubens)

The Prodigal Son is an unsigned 1618 painting by Peter Paul Rubens. It is now in the Royal Museum of Fine Arts, Antwerp as catalogue number 781 - the Museum bought it via the Paris-based art dealer Léon Gauchez in 1894. The work was examined during the 2007 Rubens research project

It shows the point in the parable of the prodigal son where the protagonist is forced to live as a swine-herd (Luke, 15: 15–16). Preparatory drawings for it survive in the Chatsworth collection and the Ashmolean Museum, whilst the final work was engraved by Schelte Adamsz. Bolswert. The work was mentioned in Rubens' will, implying it was still in his studio on his death in 1640. It is known to have been owned by a Mrs Spangen in Antwerp in 1771, who probably bought it via the Antwerp-based art dealer Diego Duarte. It was later recorded as being owned by Edward Ravenell and the Antwerp resident Pieter van Aertselaer. In 1823-1824 it was offered for sale by John Smith and at some time after that in the 1820s and/or 1830s it was owned by the English portraitist Thomas Lawrence.

It was recorded in 1836 in the collection of William Wilkins and at an auction of his collection two years later it was bought by a man named Farrer or Farrar, who quickly sold it on to Andrew Fountaine. It was seen in Fountaine's collection in 1854 by a man named Waagen or by one A. Wertheimer (sources differ). It was exhibited at the Royal Academy's Old Masters and deceased masters of the British School in 1880 before being bought by its present owner. <!---

Context
De parabel van de verloren zoon (Lucas:15, 11-32) verhaalt de episode waarin de jongste zoon nog voor zijn vaders dood zijn erfdeel opeist. Hij reist naar een verafgelegen land en verkwist er al zijn geld. Door een hongersnood wordt hij gedwongen te overleven als varkenshoeder. Gedwongen door de noodtoestand, komt hij tot inkeer. Hij keert terug naar zijn vader, die hem instant vergiffenis schenkt.

Beschrijving
Het religieuze thema van de verloren zoon bij de zwijnentrog is in feite een detail; een voorwendsel van de barokke kunstenaar Peter Paul Rubens om een landelijke scène te schilderen. Hij opteerde voor de laatste bedrijvigheid op het erf bij valavond en reduceerde het onderwerp tot de rechter benedenhoek. Een stalknecht, deels verborgen achter een steunbalk, loert achterdochtig naar de verloren zoon die als een halfnaakte bedelaar knielt voor de dienstmeid. De meid giet in een trog het voedsel voor de zwijnen. Het is een duidelijke zinspeling op het feit dat hij zich na zijn losbandige leven als zwijnenhoeder verhuurde om in zijn broodwinning te kunnen voorzien.

Een reeds afgeladen kar staat rechts op het doek. Een hond jaagt de biggetjes van de etende varkens op. Het oog van de toeschouwer glijdt het volledige paneel over dankzij het spel van horizontale, verticale en diagonale lijnen. Het is een gedurfde compositie waarin de meester speelt met diverse gezichtspunten. De blik van de toeschouwer wordt eerst naar de paarden en hun stalknecht getrokken. Van daar dwaalt hij af naar de personages met de kaarsen en ten slotte, langs de koeien en de hongerige varkens, tot de verloren zoon en dienstmeid. De dieren verzinnebeelden ondeugden en refereren naar het zondige gedrag van de verloren zoon of de mens in het algemeen.

Rubens’ stal met open doorgang is zeer realistisch geschilderd. Toch weten kunstwetenschappers dat hij geen bestaande stal schilderde. De vele motieven die voorkomen in het werk, zoals het landbouwalaam, de handelingen van de knechten en de dieren, schetste hij in aparte studies op het platteland. Hij bewaarde de schetsen in zijn atelier en om te kunnen hergebruiken in andere composities. Zo ook met de boerenkar op dit werk. Het talent van de kunstenaar blijkt uit het feit dat hij de vele apart geschetste onderdelen kon samenvoegen tot een holistisch, logisch geheel.

Els Maréchal typeerde De verloren zoon als een schilderij op mensenmaat. Ze kwam niet enkel door het gebruikte formaat – dat net geschikt lijkt voor een huiskamer – tot die conclusie, maar ook door het rustige, overwegend bruine palet met enorme variatie aan aarde-getinte tonaliteiten. Naar de mening van Yolande Deckers, voormalig hoofd collectiebeheer van het KMSKA, en Rubenskenner Frans Baudouin was het één van Rubens’ mooiste landelijke schilderijen. --->