User:Баатарцогт Дашзэвэг/sandbox

Оршил

Линукс үйлдлийн систем нь төдийлөн олон хүн ашигладгүйч маш боловсронгуй билээ. Одоо уг үйлдлийн сисем дээр terminal горимоос хэрхэн зарим тохиргоонуудыг хийж болхийг тайлбарлъя.

Сүлжээний холболтыг тохируулах
Таны LAN-д холбогдсон шилэн кабелийн холболтын интерфэйсийг эхлүүлэх болон зогсооx нь Ubuntu-г ачааллах болон унтраах үед зохицуулагддаг. Гэсэн хэдийч хэрэглэгч /etc/init.d дахь коммандуудыг ашиглан холболтын интерфэйсийг асааж унтрааж болно мөн update-rc.d - г ашиглан сүлжээнд автоматаар холбогдох тохируулгыг хийж болно.

Этэрнэт холболтын эхлүүлэх болон зогсоох
Хэрэглэгч Ubuntu асаахад этэрнэт интерфэйсүүд олон тохиолдлоор гарч ирдэг нь common boot run level нь run levels 3 болон 5 дээр тохируулагдсан үед network сервис нь асах горимд орсон байдгаас үүддэг юм. Тэнд хэдэн энгийн коммандуудын удирдхад зориулсан үндсэн тохиргооны багц файлууд болон скриптүүд байдаг. Ubuntu-гийн хувьд удирдлагын скриптүүд болон тохиргооны файлууд нь etc/network/ байршилд хадгалагддаг. NIC нүүд нь /etc/network//interfaces ийг өөрчилснөөр тохируулагддаг. Файл нь энгэж харагдана : iface lo inet loopback iface eth0 inet dhcp iface eth1 inet dhcp iface eth2 inet dhcp iface wlan0 inet dhcp
 * auto lo
 * auto eth0
 * auto eth1
 * auto eth2
 * auto wlan0

Энэ файлаас илүү мэдээлэл авахыг хүсвэл уг командыг бичнэ.
 * less /usr/share/doc/network-manager/README.Debian

Тохируулагдсан network-scripts файлуудыг эхлүүлэгч скрипт нь /etc/init.d/network юм. Бусад Линуксын сервисүүдийг авч үзвэл хэрэглэгч network сервисийг /etc/init.d/networking коммандыг ашиглан эхлүүлж ,зогсоож чадна. Бүх NIC-г унтраагаад буцаагаад асаах. Холболтын скриптийн аливаа өөрчлөлтийг зөвшөөрснөөр л өөрчлөлтийг авна. Код нь :
 * sudo /etc/init/d/networking restart

Магадгүй таны илүү зарлсан интерфэйс таны систем дээр байхгүй гэх алдаа авч магадгүй жишээ нь wireless интефэйсүүд. Та өөрт байхгүй ямарч интефэйсийг алгасаж болно. Эхлэх болон зогсоох сонголтыг ашиглаэ холболтын интерфэйсүүдийг асааж унтраа.

*sudo /etc/init.d/networking stop	 Shutdown network interfaces *sudo /etc/init.d/networking start	 Bring up network interfaces

NIC нуудыг идэвхтэй идэвхигүй байгааг шалгахын тулд –a г ашигладаг. $ ifconfig –a $ Ifconfig ийг ашиглахын оронд арай илүү шинэ ip коммандыг ашиглаж болно.ip комманд нь хэрэглэгчийн холболтын мэдээлэлүүдийг харуулхад чиглэгдэн зохиогдсон, холболтын төхөөрөмжүүдийн тохиргоог солих, холболт хийх, IP туннелүүд. Ip коммандын eth0 интерфэйсийн мэдээлэлийш харахдаа. ip addr show eth0 ip комманд нь синтаксыг багасгахад зориулагдсан. Хэрэв та IOS Cisco коммандуудыг мэддэг бол ip комманд нь ижил зарчимаар ажилладаг.Жишээ нь ip addr show гэж бичхийн оронд : ip a гэх мэт ip коммандууд нь олон холболтын зүйлсийг давхар удирдаж чадна. Зүйлс гэдэг нь хаяг юм. Энэ нь ip г холболтын хаягуудыг тохируулхыг зөвшөөрдөг.

Debian Software Packages
Linux үйлдлийн систем дээр package буюу Software-ийг terminal-ийн орчноос суулгахдаа 2 төрлийн коммандаар суулгадаг. Үүнд

Advanced Packaging Tool /APT/
APT-GET нь repository оос тухайн package ийг хайж татаж аваад суулгах, устгах, шинчлэх зэрэг үйлдлүүдийг хийдэг.


 * apt-cache search [package нэр] коммандаар package ийг хайж нэмэлт мэдээллийг харна /description/
 * apt-get install [package нэр] коммандаар тухайн package-ийг суулгана
 * apt-cache pkgnames [package нэр] коммандаар өгөгдгсөн нэрийг агуулсан package үүдийг харна
 * apt-cache show [package нэр] коммандаар тухайн package ийн мэдээллийг харнаа. Үүнд үйлдвэрлэгч, хувилбар, хэмжээ гэх мэдээллүүд харагдана
 * apt-cache stats коммандаар тухайн package ийн статийг харуулна
 * apt-get update коммандаар package үүдийн repository той синхрончлоно
 * apt-get upgrade нь package үүдийг шинэчлэнэ
 * apt-get dist-upgrade нь package үүдийг шинэчлэхдээ хуучин файлуудыг устган шинэ файл үүсгэх эрхтэйгээр package үүдийг шинэчилдэг
 * apt-get remove нь тухайн package ийг үйлдлийн систем дээрээс устгах үйлдлийг тус тус хийдэг.



DPKG
DPKG нь CD-ROM, Flash Disk гэх мэт хэрэгслүүдээс .deb өргөтгөлтэй файлыг уншиж суулгахад ашиглагддаг програм хангамж юм.


 * dpkg -i {.deb package}	Package ийг суулгана. Хэрвээ суусан байгаа тохиолдолд version бага бол update хийнэ.
 * dpkg -R {Directory нэр}	Өөр directory оос суулгна.
 * dpkg -r {package нэр}	Суусан package ийн тохиргооны файлыг устгана
 * dpkg -P {package нэр}	Package ийг тохиргооны файл гэх мэт бүх файлтай хамт устгана
 * dpkg –l	Суусан package ийн тухай товч мэдээллийг харуулна хувилбар гэх мэт
 * dpkg -l {package нэр}	Тухайн package ийн товч мэдээллийг харуулна
 * dpkg -L {package нэр}	Package суусан хавтасны байршилыг олно
 * dpkg -c {.Deb package}	.deb доторхи файлуудыг харуулна
 * dpkg -S {/path/to/file}	Файлыг ямар package эзэмшиж байгааг харуулна.
 * dpkg -p {package}	Package ийн хувилбар гэх мэт мэдээллүүдийг харуулна
 * dpkg -s {package} | grep Status	Package ийг суусан эсэхийг шалгана



Цагыг хэрхэн тохируулах вэ ? /(Mastering Time)
Линукс үйлдийн системд цагийг зөв тааруулах нь системийн хэвийн ажиллагаанд чухал нөлөөтэй. Линукс үлдлийн системд цагийг 2 аргаар тохируулж өгж болдог нь системийн цаг, техникийн цаг юм. Техникийн цагыг линуксийн бүүт хийх явцад тохируулж өгдөг

Системийн цаг
Системийн цаг нь файлийн үүсэлтийн цаг,процесийн ажилласан цаг,болон бусад бүх үйлдийн цагийг тодорхойлход ашиглагддаг.Системийн цагыг харж бас өөрөө тохируулах боломжтой (date коммандын тусламжтай) эсвэл автоматаар (ntpd сервисийн тусламжтай). Техникийн цаг нь эх хавтангийн CMOS ийн нэг хэсэг бөгөөд систем унтарсан байхад баттерей холбогдсон үед ажилладаг. Хэрэглэгч техникийн цагийг hwclocк коммандаар тохируулж болдог. Линукст цагтай харьцаж болох олон коммандууд бий. Жишээ нь цагийг олон янзаар шалгаж болдог, clockdiff зэрэг (үүнийг компьютерүүдийн цагийн зөрүүг олход ашиглагддаг) мөн uptime (таний систем хэр хугацаанд ажилласан байгааг олход ашиглана).\\ Дүрслэлийн түүлсийг ашиглан цаг/өдөрийг тохируулах UBuntu болон бусад Линуксийн системүүддэх дүрслэлийн түүлсийг цаг ,цагийн бүс, өдөр болон цагийн цонхнуудыг (sudo time-admin command) гэж дуудан сольж болно.Энэ цонхыг ашиглан Network Time Protocol(NTP) ийг идэвхжүүлж болно. Энгэснээр Линукс системийн цаг болон өдөрийг сонгогдсон сервер дээрээс сүлжээг ашиглан автоматаар тохируулдаг. Хэрэглэгч NTP г суулгах хэрэгтэй болж магадгүй. Энэ нь Цаг болон өдрийн тохиргоо цонхонд энгийн товч хэлбэрээр байршиж байгаа. Хэрэглэгчийн Линукс системийн цагийн бүс нь /etc/localtime файл д тулгуурладаг. Хэрэглэгч цагийн бүсийг /usr/share/zoneinfo гоос мэдээлэлийг хуулж авснаар шуурхай байдлаар тохируулж болно.

Системийн цагийг харах болон тохируулах
Цагийн тохиргоо нь үндсэн коммандад суурилсан цаг болон өдөрийг тохируулах интэрфэйс юм. Хэрэв та NTP г ашиглан автоматаар тохируулаагүй бол шүү дээ. Дараагийн удаа Ubuntu ачааллахад системийн цаг техникийн (эсвэл NTP-ийг идэвхижүүлсэн тохиолдолд NTP серверээс) хамаарж шинэчлэгдэх. Дараагийн удаа системийг унтраах үед техникийн цаг системийн цагаар шинэчлэгдэж компьютерийг унтраах үед байсан цагийг хадгална. Техникийн цагийг hwclock коммандаар сольж болно



NTP г ашиглан өдөр/цагийн тохируулга хийх
Хэрэглэгч Ubuntu суулгах үед тэдэнд системийн цаг болон өдөрийг тохируулах боломж өгдөг.Харин урьдчилан тохируулагдсан NTP г ашигласнаар таны цаг систем дахин ачаалласны дараагаас тохируулагдана. Суулгагч нь ntpd daemon суулгаж таны цагийн алдааг тааруулсаар байх болно. Хэрэв хэрэглэгч NTP ийг Линуксийг суулгаж байх үедээ тохируулж өгөөгүй бол дараа нь ntpd сервисийг асааснаар ашиглаж болно. Мөн уг коммандыг ашигласнаар тохируулах боломжтой Ntpd сервис нь /etc/ntpd.conf файл дахь мэдээлэлийг ашигладаг. Хэрэглэгч ашиглаж байгаа цагийнхаа нэр болон IP хаягийг харах боломжтой.
 * sudo apt-get install ntp

Хэдий та ntp г шууд суулгасан эсвэл суулгагчаар автоматаар хийлгэсэн байсанч үр дүнд нь таны цагийг цагийн сервэрээс авна .Хэрэв чухал хэрэгцээ гарах үед (GPS атомын цаг ) ntpd ашиглах нь нөөцийн болон аюулгүй байдлын асуудалд орно. Үүнээс үүдэн зарим системийн админууд ntpdate ийг ашиглахыг илүүд үздэг. sudo ntpdate pool.ntp.org 15 Aug 00:37:12 ntpdate[9706]: Adjust time server 66.92.68.11

Хэрэв хэрэглэгч ntpd г ашиглаж байх үедээ ntpdate ийг ашиглахыг оролдвол ийм алдаа заана: 15 Aug 00:37:00 ntpdate[9695]: the NTP socket is in use, exiting sudo ntpd –qg -q нь ntpd г цагийн тохиргоог хийж дууссаны дараа гарахыг хэлж байгаа. –g нь цагийг 1000 секундээс илүү унтран гажигтхаас сэргийлнэ.
 * sudo ntpdate pool.ntp.org

Холбоос

 * Linux гэж юу вэ ??
 * Линуксийн талаарх ерөнхий мэдлэг МОН
 * Линукс Юникс болон үйлдлийн систем МОН
 * Linux-ийн тухай MOH
 * Ubuntu гэж юу вэ EN
 * Ubuntu тухай EN

Ангилал:Linux Ангилал:Линукс тухай ] [[ Ангилал:Ubuntu  Ангилал:Үйлдлийн систем

__NOINDEX__ __NEWSECTIONLINK__

КОД В140970433