User:अभिषेक कोइराला

(रचनाकाल बि°सं° १९४४) (पिकदूत) ( मेतीराम भट्ट ) ए पन्छी अब जा चटाक् हुनगई सम्चार यो भन्दिएस् । यो सम्चार भनीदिइस् पनि भने लाख् वर्षसम्मन् जिएस् ।। यी मेरा सब हाल हेरि उडिजा मेरा जहाँ प्राण छन् । यस्मा कत्ति फरक् नपारि जति ह्याँ भन्छू भनेस् त्यो त सुन् ।।

क्यै काल् सम्म प्रचण्ड ग्रीष्मऋतुको गर्मी सह्यो अङ्गले । मन् आजित् हुनगो र दुःखि म भएँ त्यै गर्मिका रङ्गले ।। छारो उँड्न गयो जसै दश दिशा साह्रै अँध्यारो भयो । एक्ली के गरुँ थर्र मन् हुनगयो गर्मी पनी गैगयो ।।

वर्षाका ऋतुमा बडा विरहमा एक्लै बसेँ झ्यालमा । बादल्-को दल आइ घेरिन गयो आकाश ख्याल् ख्यालमा ।। त्यै बेला बिजुली चमक्क चमकी वाहाँ पछी गर्जँदा । मन् धुक्धुक् हुनगो यसोरि जबता ती पापिले बिर्सँदा ।।

निस्के हाँसहरू ऋतु शरदको बेला भएथ्यो जसै । वर्षा गो भनि चन्द्रले अमृतको वर्षा गराए तसै ।। प्यारो चन्द्र भनी चकोर चरिले चूँ-चूँ गरी ज्यू दियो । प्रीती चन्द्र चकोरको त्यसबखत् हेरी नसक्नू भयो ।।

चौथा नम्बरको ऋतू रस लिई हेमन्त यो जसै । यो मन् ता उडि गैगयो र रसमा चुर्लुम्म डूब्यो तसै ।। चीसो चल्छ बतास आश मनको मेरो पटक्कै गयो । भेट्-घाट्-को मनसूब हो तर यती धोका रही गगयो ।।

थर्थर् कम्प गराइ ह्यूँ छरि शिशिर् सिर्सिर् गरी पाल्नुभो । साह्रै कम्प भई थकित् हुनगएँ यस्तै हवान् गर्नुभो ।। रूई दुइ कि फूइ येति तिनथोक् चाहिन्छ जाडामहाँ । दुःखी छू रुइ फूइ छन् त पनि ता दूई नहूँदा महाँ ।।

आयो हेर वसन्त पक्षि त तँ छस् साक्षी यती भन्दिएस् । आफ्नै हुन् अहवाल् ऊनेर तइँले सुन्दा खुपै मन् दिएस् ।। ती नै हुन् भ्रमरा कती कति उडी फुल्-माथि आई झुले । हाम्रै यी भ्रमरा निठुर् हुनगई फुल् छाडि काहँ भुले ।।

जान्न् हुन् सब धर्मशास्त्रकन ती विद्वान् विवेकी ति हुन् । पानी दूद् पिक काक चिन्न चतुरा आफैँ मनैमा बुझून् ।। यै सोधेस् तिनका अगाडि हुन गै त्यो बुद्धि काहाण गयो । पाकेको फल छाडि जानु परदेश् कुन् धर्मको शास्त्र हो ।।

कस्तो प्रीति थियो भने त उहिले एक् ज्यू भई बस्तथ्यौँ । अत्तर्, चन्दन, केवरा घसि दुवै एकान्तमा पस्तथ्यौँ ।। माया मारि चटक्क जानु परदेश् ताहाँ पछी बिर्सनू । चस्की चस्कि अनङ्ग पस्छ तनमा मेरो भने यै हुनू ।।

भर् दिन् बित्छ यसै बसेर घरमा झोक्रीरहन्छू उसै । यो मन् धीर रहोस् भनीकन रहेँ स्थिर् हुन्न पापी कसै ।। ए पन्छी यति ता नबिर्सि तँ भनेस् तिन्का अगाडी सरी । माल् पाईकन हुन्न चाल नभई के गर्नु यस्तै परी ।।

कस्तो हेर वसन्त पक्षिहरुको प्यारो ऊएको छँदो । पालूवा रुखलाइ रस् फुलबिसे छर्की बराबर दिँदो ।। ऐले रुग्ण नभ मलाइ बहुतै वाधा दियो के गरूँ । एक् ता मो अबला अनी विरहिणी कस्का म भर्मा परूँ ।।

नाच्छन् प्वाँख फिंजारि रूख्मनि मयूर हेर्छन् चकोर् चन्द्रमा । झन् झन् शब्द गरीवरी रस झिकी झुल्छन् भ्रमर् फूलमा ।। जूही, बेलि, चमेलि फूलहरुको सोख् हेरी मन्-मा म ता । साह्रै दिक्क भएँ हरे जुनि गयो यस्तै रहेछन् ति ता ।।

पर्देश् का रसले अघाइ कहिले घर्-पट्टि फिर्नन् भनी । आशामा परि गैगएँ दुखि भएँ के सूख पाएँ अनी ।। यो पापी मन स्थिर् नभै अझ पनी आशा दरस्-को गऱ्यो । भोली-भोलि भनी भुल्यो अब भने भारी दगामा पऱ्यो ।।

ती आफ्ना भनि भन्नु व्यर्थ हुनगो के हुन्छ आफ्नो भनी । मेरै प्रीति भएर हुन्न बरु क्यै चाहिन्छ ह्वाँको पनी ।। फोस्रो गन्थन ह्याँ कती गरुँ म ता ए पन्छि तैँ साच्चि भन् । माया एक्-तिरको कि दूइतिरको अस्सल् भनी भन्दछन् ।।

भन्छन् भन्न त धर्मशास्त्रहरुले पाप् पञ्च-पातक् भनी । यी पाँच् पातकदेखि बढ्ति अरु पाप् क्यै छैन भन्ने अनी ।। के जान्नन् ऋषिले विपद् विरहिको यस्तो हुने हो भनी । यस्तो पातकलाइ केहि नहुने के धर्म होला अनी ।।

बाँच्नाको अब आश छैन मनमा ऐह्ले कि भोली भरे । कस्ता निर्दयि जातका अब म ता फेला परेँछू हरे ।। पर्देश्-मा रहँदा यसोरि अहिले पारे अरेको मरे । काहाँ सम्म भनूँ मलाइ तिनले गर्नू नगर्नू गरे ।।

सुन् एक् थोक् पिक पक्षि भन्छु म यहाँ मेरा तरफ्-को सँदेश् । तैँले झट्ट उडी गएर तिनको कान्-मा सुटुक्कै भनेस् ।। आफ्नू हाल हवाल ळेख्नु त कता लेखिन्न ढोक् भेट् पनी । लाज् लाग्दैन यसोरि बस्न परदेश् पत्थर् सरीको बनी ।।

याहाँ छू बनि क्यै सँदेश् पनि न दी आफ्नू बिरानू हुने । मैले खोजिनँ की भनेर रिसले जोर्छन् कि क्या बूझने ।। ए पन्छि तिनिका अगाडि हुन गै सोधेस् तँ धीरा बनी । फुल्-ले खोज्छ भ्रमर् कि फुल्-कन भ्रमर् यस्को जवाफ द्यौ भनी ।

ए पन्छि सुकुमार जत्तिकि म छू तैँलाइ थाहा भयो । दोस्रो भर्खरको उमेर रहँदा कस्तोरि पिर्नेछ यो ।। तेस्रो फेरि बिछोट पर्नु म उपर् भेट् हूनु आशा गयो । जो होचो उसका परेछ मुखमा घोचो भने झैँ भयो ।।

तिर्खा जस्-कन लाग्छ पोखरि पनी त्यै खन्छ भन्ने उखान् । सुन्दामा नखनी भएन मनमा लाग्यो गरूँ के बयान् ।। खुब् खन्-खान गरेर पोखरि परी खासा तयारी भयो । प्रेम्-को डोरि चुँड्यो गरूँ अब कसो घल्चा बिपत्ता भयो ।।

पाप्-को भोग नभोगि हुन्न भनि मो खूब् धैर्य गर्छू अनी । मेरो कर्म दुखी रहेछ अरुको दोष् छैन कत्ती पनी ।। पण्डित् हेरु त सूखदुःखकन ता घुस्छन् भनी भन्दछन् । मेरा ता सुख क्यै रहेनछ कि क्या दुःखै फगत् फिर्दछन् ।।

यो मेरो नउनी सरी अति नरम् ज्यू बज्र जस्तो भयो । कस्तो रूप लिऊँ कपूर सरि भै फुस्-फुस् उडी गैगयो ।। ढाँटेको रति छैन जान मनमा गर्नू कुरा के अनी । ए पन्छी यति दुर्दशा भनिदिनू भनिथिन् प्रियाले भनी ।।

के गर्ला अब चन्द्र पापि थपडा पाई कलङ्की भयो । आँखामा दरिने सबै मृगहरू उन्-को बनीवास् भयो ।। पैह्ले प्राण छँदा थिए कति कुरा ऐह्ले यि बैरी हुनन् । निर्धो देकि मलाइ यस् विपतमा हेरी खिसी गर्दिनन् ।।

सारा यो दुनियाँ पराइ हुन गो यस्तै च खेल् कर्मको । भन्नू कस्कन ती विना यि हवाल् जान्ने च कुन् मर्मको ।। सध्धैँ साँझ भयो कि पूर्व दिशिमा यी निर्दयी चन्द्रमा । अम्मृत् सब्-कन छर्कि मै उपरमा विष्-लाइ छर्कीदिन्या ।।

जल् धारा भ्रमरा चरा र छहरा सारा मलाई भने । पोल्नू बाहिक सूख छैन रतिभर् हा दैव के यो हुने ।। भत्-भत् पोल्दछ ज्यू जसै घसिघसि चन्दन् लगायो जसै । छट्-पट् छट्पट ह्वै रहन्छ पसिना द्वीपट्टि बग्छन् तसै ।।

एक्लै बस्न पऱ्यो भनेर मुनियाँ ल्याएर पाले पनी । बोल् बोल्ला मुनियाँ सुनेर भन क्यै शीतल् त होला भनी ।। काहाँको मुनियाँ कहाँ विरहिणी आगो र पानी भयो । यो मेरो मनको लहर् पनि उसै खीस्रिक्क भै गैगयो ।।

निस्के मत्त मयूर वसन्त ऋतुमा प्वाँख् खोलि नाचूँ भनी । नाच् हेर्नाकन कोइली तिमिहरू आयौ बगैँचा बनी ।। वाम् ताल्-को सुर कण्ठमा छरि ढुकुर् डुग्-डुग् गरी बोल्दछन् । सूखी ता सुखि भैगए म दुखिको मन्-लाइ यी पोल्दछन् ।।