User:किराती बिबेक सुनुवार लिनोच

🌺सुनुवारहरुले फोल ष्याँदर (उधौली पर्व) मनाए👪️

मिति २०७६ साल मंसिर २६ गते बिहिबारको दिन शिवसताक्षी न. पा.- ८, झिलझिले बजार पर्व पश्चिम लोकमार्ग उत्तर वडा नं. ११ स्थित धार्मिक वनमा किरात सुनुवार सेवा समाज नगर समिति शिवसताक्षीले नगर स्तरीय फोल ष्याँदर (उधौली पर्व) नगर अध्यक्ष भिमबहादुर सुनुवारको अध्यक्षतामा भव्यताका साथ सम्पन्न गरियो। यस फोल ष्याँदर पिदार (उधौली पर्व पुजा) बिगत १२ बर्ष अर्थात २०६५ सालदेखि बर्षमा जत्ना ष्याँदर(उभौली पर्व) र फोल ष्याँदर(उधौली पर्व) गरे दुई पटक पिदार-नाम्दार( पुजा-आजा) गर्दै आइरहेको अध्यक्षले बताएका छन्।

यो उधौली पर्व किरात सुनुवार, राई, लिम्बु, याक्खा साथै किरात जातिहरुको दोस्रो महान चाड हो। यो चाडलाई यी जातिहरुले आफ्नो भाषामा फोल ष्याँदर, साकेला, चासोक तङ्नाम, चसुवा भन्दछन्। उभौलीमा किरातीहरुले नयाँ बाली लगाउदा अन्नबालीनालीमा रोग ब्याधी नलागोस, किराफटेङ्ग्रा नलागोस, बालि सप्रियोस अनिकाल, खडेरी, आँधीबेहरी, बतास, असिना, भेलबाढि, पहिरो नआओस यो सबैबाट रक्षा-क्षामा गर्नु भनि सामुहिक भेला भई प्रकृति खोला-नाला, पहाड-पर्वत, हावा, पानी, माटो र कुलदेउता इष्ट देेउताहरुलाई पुजा-आजा गर्दै सिद्धि, शक्ति, बरदान मागिन्छ भने,

यस उधौली पर्वको रूपमा रहेको किरातीहरूको यो महत्वपूर्ण चाड हिउँद ऋतुमा अन्नबाली धान कोदो पाके पछि त्यसमा साथ दिने इष्टदेव किरात देव देवी, प्रकृति - हावा, पानी, आगो, कृषि अौजार र माटो आदिलाई कृतज्ञता प्रकट गर्दै तिनैलाई पहिले चढाएर मात्र खान - पिउनलाई अनुमति माग्ने चाड हो। यो चाड प्रत्येक परिवारहरुले आ-आफ्नो घरघरमा र सामुहिक रुपमा कुनै ऐतिहासिक-धार्मिक स्थल, डाँडापाखा, मठमन्दिर अथवा थानमानमा सबै किरातीहरु भेला भई विविध संस्कृतिक कार्यक्रमका साथ सम्पन्न गर्ने गर्दछन्। यो चाड पहिले पुर्खाहरुले उम्भुङ फुले पछि, उभौलीमा बेसीतिर गर्मी मौसम लागे पछि तलक‍ो चराचुरुङ्गी, जीवजन्तूहरुले  उभो लेकतिर बसोबास गर्छन् भने उधौलीमा लेकतिर अत्यन्तै जाडो चिसो र हिउँ पर्ने भएकोले उधौलीमा उभो लेकतिर बाट तल बेसी तिर न्यानो तथा गर्मी हावापानीखोज्दै चराचुरुङ्गी, जीवजन्तूहरु उधोतिर झर्दा उधौली लागेको संकेत पाई यो चाड मान्दथे। यो पर्वमा किरातीहरुले कालो कोट, दौरा-सुरूवाल, बुकी फूल सिउरिएर, खुकुरी तरबार धुनुकाँड भिरेर ढाकाको टोपीमा ठाँटिएर पुरुषहरू नाँचमा ताल मिलाउदै गोलबन्द भएर नाच्छन् भने महिलाहरू पनि कम्मरमा पटुकी कसेर चौबन्दी चोली र छिटको फरिया अनि पहेंलपुर गरगहनामा सजिएर उनीहरूलाई इसारा गर्दै नाच्छन् । यो पर्वमा हातमा चौरीको पुच्छर, सेउली स्याउला, ढोल, झ्याम्टा, बिनायो मर्चुङ्गा, टुङ्ना, यलम्बरबाजा, चरीबाजा, बाँसुरी तथा मुरली आदि लिएर आ-आफ्नो भाषा अनुसारको गीतहरू गाउदै गोलाकार घेरामा रहेर नाचिने अहिले सबै जातीका युवायुवतीको सहभागिता बढ्दो छ। हात-खुट्टाको चाल हाउभाउद्वारा पङ्क्तिबद्ध रूपमा जीव-जनावरको नक्कल गरी ढोल-झ्याम्टाको तालमा शरीरको हाउभाउ र अभिनयमा खोरिया फाँडेको, अन्नबाली लगाएको, गोडमेल गरेको र बाली उठाएको जस्ता कृषि कार्य प्रदर्शन गरि नाचिन्छ। यो नाँचमा सुनुवार जातिले "हा हा हासेल हासेल", राई जातिले "सोई सोइला हो" र लिम्बू जातिले "छुइया हा हा" जस्ता ठेगो जोड्दै भन्दै गाउदै रमाउने गर्दछन्। त्यसैले यो चाड किरातीहरुले रमाइलो तरिकाले मनाउने गर्दछन्।

✍️किराती बिबेक सुनुवार (लिनोच)