User:जगदीश नन्दः

शैशवावस्थाया: प्रमुखविशेषता: (Main characteristic of Infancy) a)	अस्याम् अवस्थायां प्रारम्भे तु शिशु: असहायत्वात् स्वावश्यकतानां पूर्त्तये परेषामुपरि निर्भरो भवति, परन्तु शनै: शनै: स आत्मनिर्भरतामाप्नोति। b)	शैशवास्थयां बालकः अधिकः कल्पनाशीलः भवति । स कथासु रूचिं गृह्णाति । तस्य रूचिः परीकथाष्वधिकं दृश्यते । एतासां कथानां नायकनायिकासु स आत्मानं पश्यति ।‌‌‍‌ c)	शिशौ आत्मगौरवस्य प्रवृत्तिः प्रबलरूपेण मिलति । स स्वकीयेषु ज्येष्ठेषु परिजनेष्वपि गौरवं द्योतयति । स यत्किमपि कार्यं करोति, तस्य वर्णनं स्वपितृभ्यां करोति । तयोः प्रशंसितो भूत्वा गौरवमनुभवति । d)	शैशवास्थायां नैतिकतायाः अभावो भवति । सः उचितानुचितयोः विचारः कर्त्तुं असमर्थो भवति । e)	यद्यपि बालकः मानसिकदृष्ट्या विकासितो न भवति तथापि कतिपयमानसिकयोग्यतानां विकासः भवति । तथा तस्मिन् निरीक्षणस्य तुलनायाश्च मानसिकशक्तयः ३ वर्षपयन्तं विकसिताः भवन्ति ।४-५ वर्षे निर्णयशक्तिरपि विकसिता भवति । f)	जैसलमहोदयानुसारं षड्वर्षस्य आयुषि बालकः १२ वर्षतः द्विगुणं शिक्षते । अतः ज्ञायते यत् शिशोः अधिगमस्य प्रक्रिया अतितीव्रा भवति शैशवास्थायाम् । g)	शैशवास्थायां कृतानि सर्वाणि कार्याणि मूलप्रवृत्तिषु आधारितानि भवन्ति, यथा- बुभूक्षितो भूत्वा यत्र किमपि वस्तु प्राप्नेति, तत्र मुखे एवं निक्षिपति । h)	शिशौ जिज्ञासायाः प्रवृत्तिरतिप्रवला भवति । सः पित्रोः समक्षे कथं, किं, केन प्रकारेण इत्यादि प्रश्नान् करोति । जिज्ञासावशादेव सः मातृपितृभ्यां सह बहिः भ्रमणार्थमिच्छति । i)	शिशवे त्रिवर्षात् पूर्वम् एकान्तक्रीडनमतिरोचते । j)	शिशौ त्रिवर्षादनन्तरं सामाजिकभावनायाः विकासो भवति । सः बालकैः सह क्रीडितुमिच्छति । k)	अस्यामवस्थायां शिशुः अधिकतरमनुकरणेन शिक्षते । परिवारजनाः यादृशं व्यवहारं कुर्वन्ति, शिशुरपि तान् अनुकरोति तथैव व्यवहरति । l)	फ्रायडमहोदयस्य मतमस्ति यत् यौनभावनायाः विकासः अस्यामेव अवस्थायाम् आरभ्यते । तथा च ३-४ वर्षस्य अवस्थायां भिन्नलिङ्गीयः प्रेम उद्भवति । बालकः मातरं, बालिका स्वपितरम् अधिकं प्रेम करोति