User:3xsogabolkur2/sandbox

Tríveldavinasamgonga, Tripleentente, og tríveldasamgonga, triplealliance. Tríveldavinasamgonga, Tripleentente, og tríveldasamgonga, triplealliance.

Eftir eitt kríggj í 1870-71 tók Týskland franska landspartin, ið kallast ”Alsace-Lorraine”, og vakti øði í fransmenn. Bismarck, ið var kanslari í Týsklandi, valdi tí at avbyrgja seg frá tí hevndarsinnaða Frankaríki, men vildi varðveita vinarlagið til londini, ið Frankaríkið møguliga kundi sameina seg við. Hesi vóru lond sum England, Eysturríkið-Ungarn og Russland.

Tá Bismarck í 1890 var frákoyrdur og Vilhelm 2. varð keisari, fór Týskland at føra ein meira óttaleysan uttanríkispolitikk. Fyri tað fyrsta slepti Vilhelm ætlanunum um ein blíðan politik við Russland, ið førdi við sær, at Russland varð sameint við Frankaríkið í 1894. Har aftur at vakti hann ótta á bretar, tá hann við einum sokallaðum ”Weltpolitikki” kastaði seg út í eitt hjálandastríð og kom at kappast við Stórabretland. Eisini víkkaðu teir um flotan, ið hótti bretar upp aftur meira. Úrslitið av hesum var, at Stórabretland, Frankaríkið og Russland í 1907 myndaðu ”trívelda-vinasamgonguna”, ”tripleententen”, sum hon eisini verður nevnd.

Yvir av teimum stóð ein onnur samgonga, ið var sett á stovn í 1882. Tað var ”trívelda-samgongan”, ”triplealliancen”, við Týsklandi, Eysturríki-Ungarn og Italia. Á teirra síðu vóru eisini Bulgaria og Turkaland. Tað grundleggjandi í hesi samgongu var, at Týskland hevði lovað at stuðla Eysturríki-Ungarn í móti Russlandi. Hesi bæði londini stóðu yvir av hvørjum øðrum í ”óróliga horninum í Evropa” á Balkan.

Tríveldasamgonga menntist og broyttist gjøgnum tíðina, men Italia hevði eina loyniliga avtalu við Frankaríkið, sum í síðsta enda varð atvoldin til, at samgongan varð upployst. Avtalan var, at um annað landið varð álopið, skuldi hitt landið ikki luttaka í krígginum á nakrari síðu.

Ein trupulleiki tók seg upp: Frankaríkið og Russland hava við tríveldavinasamgonguni lovað, at um annað landið verður álopið, skal hitt landið hjálpa. Men áðrenn samgongan var gjørd, hevði Russland eina friðaravtalu við Týskland um, at hesi bæði londini ikki skuldu leypa á hvørt annað, um kríggj brast á í Evropa. Hetta merkti, at um Týskland leyp á Frankaríkið, kundi Russland ikki hjálpa Frankaríki.