User:Adele1559/sandbox

Նորվիչի պատերազմական հուշարձան
Նորվիչի պատերազմի հուշահամալիրը (նաև հայտնի է որպես Նորվիչի քաղաքային պատերազմի հուշահամալիր կամ Նորվիչ հուշարձան) առաջին համաշխարհային պատերազմի հուշահամալիրն է Նորվիչում, Արեւելյան Անգլիայում, Միացյալ Թագավորությունում: Այն նախագծվել է պարոն Էդվին Լյութիենսի կողմից, որն իր Անգլիայում կառուցած ութ հուշարձաններից վերջինն է: Նախքան Լյութիենսի ներգրավվածությունը, մի քանի չընդունված առաջարկներ էին արվել Նորվիչի պատերազմի զոհերի հիշատակի համար, իսկ 1926 թվականին նորընտիր ավագ քաղաքապետը որոշել էր տեսնել հուշահամալիրի շինարարությունը, սակայն նրան հեռացրին պաշտոնից: Նա դիմել է տեղական հիվանդանոցներին միջոցներ հավաքելու մահացածների հիշատակի, ինչպես նաև ֆիզիկական հուշարձանների բարելավման համար: Նա հանձնարարեց Լյութինենսին, ով նախագծեց դատարկ գերեզմանի (ցենոտապ) ցածր էկրանով պատը, որի վրա նշված է «Հիշատակի քար»: Վերջապես, բրոնզե կրակը կարող է այրել գազ, որը կթողնի բոց:Լյութինեսը նաև մշակել է մի պատվավոր պարգև, որի վրա նշված են քաղաքի մահացածների անունները, որոնք տեղադրվել են 1931 թվականին Նորվիչի ամրոցում:

Տեղացի հաշմանդամ վետերանը ներկայացրեց հուշահամալիրը 1927 թվականի հոկտեմբերի 9-ին: Այն տեղափոխվեց իր սկզբնական վայրից `1938 թվականի Շուկա և քաղաքապետարան մինչև հուշահամալիրի կենտրոն դառնալը: Այն շինությունը, որի վրա կառուցված է այգին, հայտնաբերվել է անկայուն 2004-ին, քանի որ հուշահամալիրը փակվել էր սպասվող վերանորոգման աշխատանքների պատճառով, որոնք սկսվել են 2008 թվականին: Աշխատանքն ավարտվել է 2011 թվականին, որի ընթացքում հուշահամալիրը վերականգնվել է, անջատվել, փակվել և պտտվել է քաղաքապետարանի դիմաց, այլ ոչ թե շուկայի տեղը: Այն վերանվիրավորվել է 2011 թվականի զինադադարի օրվան և այսօր հանդիսանում է II աստիճանի: 2015-ին այն դարձավ Լյութիենսի պատերազմական հուշարձանների «ազգային հավաքածուի» մասը:

Նորֆոլկի Դաշինքը Առաջին համաշխարհային պատերազմի հռչակումից հետո առաջինն էր մարտական պայքարում: Առաջին գումարտակը տեղակայված էր Բելֆաստում, որտեղից դրանք ուղարկվել էին Ֆրանսիա, Բրիտանական արշավախմբի կազմում: 1-ին Նորֆոլկը մասնակցել է պատերազմի առաջին խոշորագույն զորավարժություններից մեկին Մոնսի ճակատամարտում, որը տեղի է ունեցել, 1914 թվականի  օգոստոսի վերջին: Հնդկաստանի 2-րդ գումարտակը, որը գտնվում էր Հնդկաստանում, մեկնեց Միջին Արևելք, Միջագետքի Օսմանյան կայսրության դեմ պայքարելու համար:  Նորֆոլկսը  երրորդ գումարտակն էր, տարածքային ուժի մի մասը, որը առաջին անգամ տեղակայված էր արևելյան Անգլիայի շրջանում բնակարանային պաշտպանության համար և բարձրացրեց ևս երեք  գումարտակ: Նորվիչը` շրջանի քաղաքը, բարձրացրեց ևս երեք «Թագավորական ինժեներներ» ընկերությունները: Մոտավորապես 33,000 տղամարդիկ արտերկրում ծառայում էին Նորվոլկսի  հետ, չնայած շատ այլ Նորվոլկի տղամարդիկ միացան այլ ռեժիմներին: Պատերազմի և աննախադեպ զոհերի հետևանքով Մեծ Բրիտանիայում կառուցվեցին հազարավոր պատերազմական հուշարձաններ: Հուշարձանների ամենահայտնի դիզայներներից էր Սերն Էդվին Լյութինսը, որը նկարագրեց պատմական Անգլիան որպես «իր սերնդի առաջատար ճարտարապետը» : Լյութիենսը Լոնդոնում մշակեց հուշարձաններ ՈՒայթհոլում, որը դարձավ ազգային հիշատակի կիրակնօրյա հիշատակի միջոցառումների կենտրոն: Թիփֆալ հուշարձանը, բրիտանական պատերազմի ամենամեծ հուշարձանն է աշխարհի  ցանկացած վայրում,  «Հիշատակի քարը», որը հայտնվում է համագործակցության բոլոր  գերեզմանատներում Լյութիենսի քաղաքացիական հուշարձաններից մի քանիում, ներառյալ Նորվիչը:

Գործարկում
Նորվիչը կառուցվել է Լյութիենսի հուշարձանների շարքում: Շատ քաղաքներում Առաջին աշխարհամարտի ավարտից անմիջապես հետո կառուցվեցին հուշարձաններ, սակայն Նորվիչում վաղաժամ փորձերը ապացուցեցին, որ յուրաքանչյուրը վիճարկվում է: Գյուղատնտեսական քոլեջ կառուցելու սխեման, որպես հուշահամալիր, հասել է նվիրատվությունների խնդրին, սակայն դրանք պետք է վերադարձվեն, երբ սխեման լինի որպես չափազանց հավակնոտ և  ուղղված ոչ բոլոր սոցիալական դասերին: Երբ Չարլ Բինյոլդը ընտրվեց Նորվիչի Լորդ ավագ քաղաքապետը, 1926թվականին  նա որոշեց, որ քաղաքը պետք է ունենա պատերազմի հուշարձան, նախքան նրա ` պաշտոնից հեռանալը: Նա նախաձեռնեց ծրագրեր և  հանձնարարեց Լյութիենսին և երկու այլ  տղամարդկանց ընտրել  Գիլդհոլի արևելքից մի վայր,մինչ ճարտարապետի`քաղաք այցելելը 1927թվականի հունիսի 3ին: Ադամանտը  նախագիծ էր որը պետք է օգներ ապրողներին, ինչպես նաև հուշարձան մատուցեր մահացածներին, Բիգնոլդը ստեղծեց համատեղ հիվանդանոցներ,  պատերազմի հուշարձաններ,հիմնադրամներ` Նորվոկի և Նորվիչի  հիվանդանոցների ֆինանսավորման  ինչպես նաև  Ջենի Լինդ մանկական հիվանդանոցների համար միջոցներ հավաքելու , ինչպես նաև ֆիզիկական հուշարձանների համար: Թիրախը 35,000 ֆունտ ստեռլինգ էր, որից 4000 ֆունտը պետք է հատկացվեր հուշարձանին: Հուշահամալիրը չէր ունենա տարածք Նորվիչի 3,544 պատերազմի զոհերի անուններով, այդ պատճառով Լյութինսին հանձնարարվել էր նաև մշակել Նորվիչի պատվո շքանշանը: Հաջորդ  800ից  1,000 ֆունտ ստեռլինգը հատկացվել է Լյութիենսի  կաղնու վահանակների արտադրմանը, որոնք ծածկված են ներսում ներկված անունները բացահայտելու համար ։

Հուշարձանի կառուցումը արագ ավարտվեց, երբ գտնվելու վայրը որոշվեց: Ընդհանուր արժեքը 2.700 ֆունտ ստեռլինգ  (1927) էր, որից 10% -ը `Լյութիենսի վճարն էր: Դիզայնը և առաջարկվող վայրը շարունակել են տեղական համայնքում հակասության աղբյուր լինել: Որոշ բնակիչներ կարծում էին, որ հուշահամալիրը չի համապատասխանում քաղաքի գոյություն ունեցող ճարտարապետությանը, բայց Բինյոլդը համոզված էր, որ դա նախկինում եղել է նախկին համայնքի աջակցությունը: Նա նշել է, որ Գիլդհոլդը գտնվում է կենտրոնական վայրում և որպես Նորվիչի ամենահայտնի շինություններից մեկը հանդիսավոր այցելուների համար էր, և այդպիսով, այնտեղ տեղադրելով հուշահամալիրը ցուցադրելու է Նորվիչի հպարտությունը պատերազմի մեջ: Դիզայնի քննադատություններին ի պատասխան, նա գրել է, որ «ցանկացած պատերազմի հուշահամալիրի ձևը կախված է ամբողջովին շինարարության համար մատչելի գումարներից: Այս գումարը իմանալով, մենք խորհրդակցում ենք պարոն Էդվին Լյութիենին` այն լավագույն ճանապարհով  ծախսելու համար: Մենք զգացինք, որ բոլոր ողջամիտ անձինք կբավարարվեն այն մարդու փորձագիտական կարծիքով, որը Լոնդոնին տվեց այդ հուշարձանը։

Կառուցվածքը
Հուշահամալիրը կառուցված է Պորտլենդ քարատեսակով  : Այն բաղկացած է ցածր էկրանի պատից, որի գագաթին շիրմաքարն (քենոտաֆ) է, որը պատված է փորագրված ծաղկեպսակով,  Լյութիենսի` Անգլիայում կառուցած վերջին հուշարձանն է. առաջինը Southamptonը առավել հայտնի է Լոնդոնի ուայթհոլ փողոցում է: Գերեզմանի վրա փորագրված և ներկված է քաղաքի զինանշանը, որը նշված է հրեշտակների երկու օղակներում: Հուշարձանը տեղադրված է պատվանդանի վրա , որոնք պատված են բրոնզե փաթիլներով (բոցավառվող ջահերով), ոսկեգույն տերևով ոսկեզօծված: Էկրանի պատից դուրս բերված զինանշանի պես հիշատակի քարն է,տարբերությունն այն է, որ նախագծված է ավելի մեծ կառուցվածքի մեջ Ներկառուցված կառույցն ունի երկու մետաղական տախտակներ , որոնցից մեկը պարունակում էր Նորվիչի պատերազմից մահացածների ցուցակը,իսկ  երկրորդի բովանդակությունը անհայտ է. խորհուրդը որոշեց, որ անբեկանելի էր աշխատանքը վերականգնելու համար : Հուշահամալիրը նախատեսված է այնպես, որ գազը կարող է այրվել դրա ներսում, իսկ ծուխն ու  բոցերը,  արտանետվում են երկու կողմերից:  Լյութիեսնը նմանատիպ նմուշներ առաջարկեց մի քանի հուշարձանների համար, այդ թվում ՈՒայթհոլի հուշարձանի համար, սակայն Նորվիչը միակ տեղն էր, որտեղ առաջարկը ընդունվեց և այդպիսով հուշարձանը միակն է, որը կարող է բոցավառվել:  Քարի վերևի մասում  գրված է «Մեր պատվով  մահացածները»  և «նրանց անունները կմնան հավերժ» (քարի վրա): Քարի կողքին  փոքր տառատեսակով մեկ այլ գրության մեջ, հիշվում է նաև այս քաղաքից դուրս մնացած բոլոր նրանց անունները, որոնք նվիրեցին իրենց կյանքը  երկրի ծառայությանը: Այն ավելացվել է հետագայում, երկու համաշխարհային պատերազմների ամսաթվերի հետ միասին, որոնք դրված են էկրանի պատին, քարի երկու կողմերում։

Պատվարի ժապավենը այնքան էլ շուտ չի ավարտվել: Բյուջեի կրճատման մի շարք դրույթներից հետո այն հանձնվել էր 1929թվականի հունիսին, բայց վատ որակի էր, և միաժամանակ ամրոցի թանգարանի հոգաբարձուները որոշել էին, որ ամրոցը պատշաճ վայր չէ պահպանվելու համար: Կառույցի բյուջեն գերազանցեց 500 ֆունտ ստեռլինգը, թեև Լյութիենսը հրաժարվեց վճարից և առաջարկեց վճարել տարբերությունը: Հոգաբարձուները փոխեցին  իրենց միտքը,  քանի որ բարելավվել էին կառույցի որակը, և 1931թվականի հունվարի 13-ին ամրոցում տեղադրվեց է պատվո ժապավենը առանց հապաղման `ուշացումով խայտառակության պատճառով:

Պատմությունը
Կիրակնօրյա հուշարձանի բացման արարողությանը 1927թվականի հոկտեմբերի 9-ին նախագահում էր գլխավոր քարտուղար Իէն Հեմիլթոնը, ով ուղեկցում էր Լյութիենսին: Բացումը  կատարում էր տեղացի վետերան Բերտի Վոյերսը: Ներկաներին ընտրել են պատահական ընտրություններից հետո, հավակնորտները պետք է լինեին քաղաքի նախկին զինծառայողներից, ովքեր հանդիպել են չորս չափանիշներով. նրանք եղել են Նորվիչի բնիկներ, մինչև 1916թվականի զորակոչի իրագործումը,և պետք է անպայման ծառայած լինեին արտերկրում: Ուայսը 1914 թվականի Սեպտեմբերի 1-ին ընդգրկված է եղել և 1915 թվականին պայքարել է Գալիպոլիի քարոզարշավում ,ծանր  հիվանդությունից հետո նա վերսկսել է իր ծառայությունը `պայքարելու Գազայի առաջին ճակատամարտում, որտեղ նրա գումարտակը տուժել է ծանր վնասվածքներով: Այնուհետև նա ծանր վիրավորվեց, և նրան հեռացրին ռազմաճակատից, որից հետո հեռացրին ձախ ոտքը ծնկի հատվածից: Անգլիա վերադառնալուն պես նա մեկ տարի անցկացրեց Նորվիչի և Նորֆոլի հիվանդանոցում։

1938 թվականին շուկայի տարածքի և շրջակա շենքերի քաղաքացիական վերափոխման մասում, հուշարձանը տեղափոխեցին  շուկայի տեղում, նոր քաղաքապետարանի և ամրոցի միջև: Այնտեղ էլ  ձևավորվել է Ջ.Հ.-ի կողմից նվիրված հուշահամալիրի այգին Ջեյմս  Ս. Պիրսը: Այգին բացվել է 1938 թվականի Հոկտեմբերի 29-ին թագավոր Ջորջ VI- ի կողմից: Ամբողջ հուշարձանը այժմ կանգնած է տաղավարում, որը զուգահեռ անցնում է  քաղաքային դահլիճով, այնուհետև ընկնում դեպի Մարքեթ Փլեյս: Հիշատակի հուշարձանի երկու կողմերում կանգնած է ութ ծաղկեպսակ լամպի շարքեր, որոնցից մեկը հետագայում փոխարինվեց: Երկու դրոշակակիրները կանգնած են անկյուններում, որոնց հիմքերում են Խաղաղության և Պլանթի աստվածաբանական գործիչների պղնձե կտորներ։

21-րդ դարի սկզբներին ի հայտ եկան պարտեզի կառուցվածքային խնդիրները և այգին փակվեց  2004 թվականին: Հուշարձանը  յոթ տարի մնաց  անառարկելի, քանի որ ավագանին  չկարողացավ անհրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկել վերանորոգման համար, թեև հասանելիությունը շնորհվել է  բրիտանական թագավորական լեգեոնի ներկայացուցիչներին հատկացվել էր հասանելիություն  `Հիշատակի կիրակնօրյա ծառայություններում ծաղկեպսակ դնելու համար: Լրագրող Մարտին Բելն 2007ին ասել է հուշահամալիրի վիճակի մասին ասել է. «Պետությունում պատերազմի հուշարձան գտնելու համար, դուք ստիպված կլինեք գնալ Իրաք»:

2008 թվականի սկզբին վերանորոգման աշխատանքները սկսվեցին այգում. արևի ճառագայթները վտանգի տակ էին դնում սյուները, այդ պատճառով նախատեսվում էր ավարտել աշխատանքը  երեք տարվա ընթացքում:  Խորհուրդը հանձնարարեց ԷՆՓԻՍԻ ճարտարապետական խմբին վերակառուցել և աշխատել հուշահամալիրում, որը սկսվել էր 2009 թվականի սեպտեմբերին։ Խորհուրդը նախապես հույս հայտնեց, որ ծրագիրը ավարտվի 2010 թվականի զինադադարի օրը: Վերանորոգման աշխատանքների ժամանակ հուշահամալիրը պտտել էին  քաղաքապետարանի դիմաց` տեղաբնակ վետերանների ցանկությամբ, նրանց թույլ տալով շքերթներին ավելի հեշտ մուտք գործել, և կատարվել են փոքր վերականգնողական աշխատանքներ: Հուշահամալիրի պարտեզում տեղադրվել են   նոր բրոնզե քանդակներ կառուցված Պոլ դե Մոնխեի շնչով: Այգին վերաբացվել է 2011 թվականի մարտին:  Հիշատակի  այգին վերակառուցվել է 2011 թվականի նոյեմբերի 11-ին, զինված ուժերում, երեք տարի հետո։ Վերանորոգման աշխատանքները կազմել են 2.6 միլիոն ֆունտ:

Պատվո ժապավենը կառուցվածքային վնաս է կրել, և 2016 թվականին ամրոցից տեղափոխվել է քաղաքապետարան: Այն վերականգնվել է «Պատերազմի հուշարձանների հիմնադրամի» և տեղական մի շարք բարեգործական կազմակերպությունների դրամաշնորհի օգնությամբ: 2017 թվականի օգոստոսին հուշահամալիրի դիմաց տեղադրվեցին երկու հուշատախտակներ, Նորվիչի երկու տղամարդկանց պատվին, ովքեր Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ստացել են Վիկտորիա խաչ (բրիտանական զինված ուժերում ամենաբարձր պարգևատրման համար), Սիդնի Ջեյմս Ջեյմս և Մայքլ Ուիլֆրեդ Էդվարդսը, ով երկու մեդալ նվաճեց նաև 1917 թվականի օգոստոսին: Երրորդ քարը նախատեսվում է ստեղծվել 2018 թվականին` Լանս Քորփորալ Էռնեստ Սիմենի պատվին, ով ստացել է «վիկտորիա երրորդ աստիճանի» շքանշան։

Նորվիչի պատերազմի հուշահամալիրը դարձավ երկրորդ աստիճանի հուշահամալիր, 1983 թվականի Սեպտեմբերի 30-ին,այնուհետև այն 2014 թվականին վերափոխվեց II դասին: 2015 թվականի նոյեմբերին, Առաջին համաշխարհային պատերազմի 100-ամյակի հիշատակման մասում, Պատմական Անգլիան ճանաչեց այն որպես «Լյութիենս» պատերազմական հուշարձանների «ազգային հավաքածու»: Միևնույն ժամանակ, Անգլիայի բոլոր ազատագրված հուշարձաններից 44-ը ցուցակագրվել  են, և նրանց ազգային ժառանգության ցանկը թարմացվել և ընդլայնվել է։