User:AinhoaU99/sandbox

= Apple Macintosh 1948 iragarkia = “1984” deituriko iragarkia, Estatu Batuetan 1984. urtean sortu zen telebista iragarkia da, George Orwell-en “1984” nobelan inspiratuta dagoena. Estatu Batuetan Apple-en Macintosh 128K lehenengo promozioa egiteko erabili zen. 1984ko urtarrilaren 22an emititu zen telebista bidez, Super Bowl-eko hirugarren laurdeneko huts arte batean. Steve Hayden, Brent Thomas eta Lee Clow izan ziren iragarki honen sortzaileak, Nueva York Fairbanks Films produktorak produzitu zuen eta Ridley Scott-ek zuzendu zuen.

Steve Hayden
Stephen Edward Hayden Estatu batuetan jaio zen 1947ko maiatzaren 21ean. Filología Ingelesa ikasi zuen Southern California ko unibertsitatean, eta graduatu zen 1968 an. Bere karrerari hasiera eman zion  Detroiten, General Motors konpainian copywritter gisa. California ra itzuli zen eta publizista zein gidoilari gisa (Welcome Back, Kotter) lan egin zuen. Hainbat agentzietan lan egin ondoren,  Lee Clow-ekin batera co-kreatzaile gisa aritu zen Applen 1984 kanpainarentzako, copywriter gisa zehazki.

20.mendeko pubizista eta kreatibo garrantsitziueneetarikoa izan da

Brent Thomas
Brent Thomas Santa Monican jaio zen, Estatu Batuetan. Video jokoetaetan/kontsoletan eta ordenagailu/PDA/kalkulagailu sektoreetan aditua bilakatu zen, eta hauei lotuta lan egin zuen zenbait urtez. Zuzendari bezala (Green Dot Films konpainiarentzako) eta arte zuzendari bezala( BWA\Chiat\Day Los Angeles agentzian) ere lan egin du. Hainbat lanen artean bereizgarri da, Appletzako lanean aritu zen 1984 kanpaina, arte zuzendari gisa aritu zen zehazki

Lee Clow
Lee Clow Los Angeles-en jaio zen, Californian. Santa Monica City eskolan eta California State unibertsitatean ikasi zuen, Long Beach-en. Hainbat lanen artean bereizgarri da, Appletzako lanean aritu zen 1984 kanpaina, zuzendari kreatibo gisa aritu zen zehazki. Kanpaina hori egin ondoren oso kreatibo ospetsua bilakatu zen. Beste hainbat lan garrantzitsu ere egin ditu: PlayStation-entzat, Energizer Bunny-rentzat, Taco Bell-entzat eta California cooler-entzat kanpainak sortuz.

PRODUKTORA
Iragarki honen produktora Fairbanks izan zen. Douglas Fairbanks, aktore, gidoigilea, zuzendaria eta estatubatuar produktore bat izan zen, akzio pelikuletan nabarmendu egin zena. Hainbat pelikulen bidez irabazi egin zuen gaur egun duen ospea eta pelikula guztien artean, hauek nabarmentzen dira: “The mark of zorro”, “The thee musqueteers”, “Robin Hood”, “The thief of Bagdad” eta “The black pirate”.

Honez gain, 1919. urteko Otsailaren 5, beste hollywood-eko artista batzuekin batera “United Artists Corporation” konpaina sortu zuten. Beste artistak ondorengoak ziren: Charles Chaplin, Douglas Fairbanks, Mary Pickford y David Wark Griffith. Hauen helburua zen haien interes propioak kontrolatzea estudio komertzialen menpe ez egoteko.

“Hollywood-ko erregea” deitzen zioten eta, Oscar sarien lehen aurkezlea izan zen 1929. urtean.

ZUZENDARIA
Sir Ridley Scott (Ingalaterran jaio zen 1937ko azaroaren 30ean) britainiar zinema zuzendari, ekoizle eta aktore bat zen. Hasieran, zuzendari honek, BBCn (British Broadcasting Corporation) hasi zen irudien munduan, eta geroago, bere iragarki konpainia propioa osatu zuen. Hala ere, 70.eko hamarkadan Erresuma Batuko telebistetarako iragarkiak alde batera utzi zituen eta zinemara ekin zion. The Duellists izan zen bere lehen filma eta Europan ekoiztu zen. Canneseko Zinemaldian epaimahaiko domina lortu bazuen ere, Estatu Batuetan ez zuen arrakastarik izan. Star Wars filma ikusi ondoren, efektu berezien ahalmenaz jabetu zen. Hori dela eta, Alien filmatzea onartu zuen. Film horri esker, mundu osoan zehar eskuratu zuen ospea. Zuzendari bezala duen berezitasuna efektu berezien erabilpena da. Telebistatua izan zen aldi bakarra 1948ko urtarrilaren 22an izan zen Super Bowl XVIII-ko hirugarren laurdeneko hutsartean.

Gaur egun bizirik jarraitzen du.

TESTUINGURU HISTORIKOA
1980ko testuinguruari dagokionez, kontrastez beteriko garai bereizgarria da, aldaketa anitzez osatuta, batez ere gizartean. Gerra Hotzeko garaian kokatzen gara, Ronald Reagan Estatu Batuetako presidentea izanik. Gerra hotza, mundu terrorismoa eta beste tragedia batzuk markatu zuten 80.hamarkada. Hala ere, garai honetan, Latinoamerikako hainbat estatuen diktaduraren amaiera izan zen.

Aurrerapen eta aurkikunde askoko garaia izan zen, hala nola, lehenengo PCa edo internet. Esparru kulturalean eta sozialean, aldaketa nabaria egon zen. Moda, musika, zinema, artea, etab. garrantzi handia hartu zuten garai honetan. Pop-aren erregea, Mickel Jackson eta beste artista asko gailendu ziren garaia izan zen. Bestalde, bideojokoak gero eta popularragoak bilakatu eta hedatzeari ekiten diote kultura berri bat gisa. Zineman zentratuz, ausardia nagusitzen da eta efektu berezien goren aldia lortzen da. Karakterizazio makillajearen goren aldia ere izan zen, batez ere terrorezko zineman.

Kanpaina testuinguru historikoan kokatuz
Iragarkiaren kontzeptua garaiaren espiritu bihurria eta apurkorra hartzen dute. Ordenagailu pertsonalaren agerraldiarekin gazte askok uste zuten gobernu eta korporazio handien zerbitzura egoten zirela eta haien askatasuna zulatzen zuela. Hala ere, 70.hamarkadan ordenagailu hauek burutze pertsonaletarako erreminta bezala ikusten hasi ziren.

80. hamarkada efektu praktikoen goren aldia izan zen, bereziki ikarazko makillaje eta karakterizazioan. Macintosh-e iragarkian makillaje eta karakterizazioaren aurrerapena argia da, aspektu futurista ematen die pertsonaiei.

IRAGARKIA ETA KANPAINA
Iragarkia etorkizuna irudikatzen duten irudi segida batekin hasten da. Larru grisa, ilea larru-arras moztua eta uniforme grisak duten gizonak agertzen dira eszenario gris batean zehar oinez. David Graham-ek antzeztu zuen “Gran Hermano”-ren (Big Brother) off ahotsa entzuten da:

'"Today, we celebrate the first glorious anniversary of the Information Purification Directives. We have created, for the first time in all history, a garden of pure ideology—where each worker may bloom, secure from the pests purveying contradictory truths. Our Unification of Thoughts is more powerful a weapon than any fleet or army on earth. We are one people, with one will, one resolve, one cause. Our enemies shall talk themselves to death, and we will bury them with their own confusion. We shall prevail!"

(Gaur Informazio-Arazketa Zuzendaritzen lehen urteurren aintzatsua ospatzen dugu. Ideologia garbiko lorategi bat sortu dugu, historiako lehen aldiz, non langileak kontraesanezko pentsamenduez hornitzen dituzten izurrietako tokian salbu lora dezaketen. Gure Pentsamenduaren Batzea edozein flota edo armada baino boteretsuagoa da. Guztiok bat gara, helburu, erabaki eta kausa bat gara. Gure etsaiek haien heriotzaz hitz egingo dute eta gu, heien konfuzioan lurperatuko ditugu. Gu gailenduko gara!)

Bestalde, izen gabeko emakume heroi bat agertuko da. Honek zapatila gorriak, fraka motz gorriak eta Applen sagarraren irudia eta konputagailu baten irudia duen top zuri bat jantziko du. Heroiak mailu bat du esku artean eta istiluen kontrako polizia batzuengandik ihes egiten du korrika. Iragarkiaren erdian grises jantzitako gizonak zinema batean sartzen dira eta jesarlekuetan esertzen dira inolako aurpegi adierazpenik egin gabe, bitartean off ahotsa jarraitzen du. Emakumea karrajuaren erdian gelditzen da eta mailua biratzeari ekiten dio pantailaren kontra jaurtitzeko. Mailua pantaila jotzen duenean eztanda egiten du eta grisezko gizonak ahozabalik geratzen dira.

Iragarkiaren argiztapenari dagokionez, nahiko iluna da, argi gutxiko iragarkia da. Horrela, pantailaren argia gehiago ikusten da eta garrantzitsuagoa egiten du. Kolore urdina, gris eta beltzak nagusitzen dira gehienbat. Honek, emakume heroiaren irudia goraipatzen du, gorriz eta zuriz jantzita baitoa. Gainera, bere azal beste pertsonaiena baino laranjagoa da. Erabiltzen dituen planoei dagokionez, kontrapikatu, pikatu eta begien altuerako planoekin jolasten du, baita xehetasun planoaz, lehen planoaz eta plano osoaz baliatzen da egilea.

Garapena
Iragarkia Vencie, Californiako Chiat/Day publizitate agentzian sortu zen. Iragarkiaren sortzaileak Steve Hayden copya-a, Brent Thomas zuzendari artistikoa eta eta Lee Clow zuzendari kreatiboa izan ziren. Beste iragarki baten ideiatik (iragarki inprimatu abandonatua) sortu zen.

Appelen helburua ordenagailu hauek saltzerakoan, balantza orekatzea zen, koroprazio handiek erabiltzen zituzten ordenagailuak herritarren eskura jarriz.

Richard O'Neill agentziako produktoreak kontartatu zuen Ridley Scott iragarkia zuzentzeko. Super Bowl-a emititu eta bi hilabete eta gero, The New York Times  egunkaria iragarri zuen  Scott-ek Ingalaterran grabatu zuela $370,000-ren truke.

2005ean Ted Friedman idazleak esan zuen iragarkia  $900,000-ko produkzio aurrekontua izan zuela. Iragarkian agertu ziren aktoreak $25 eguneko kobratu zuten. Scott onartu zuen halako aurrekontu handia erabili zuela iragarkian asko sinisten zuelako. Hala ere esan zuen iragarkiaren koste totala azkenean $250,000 baino gutxiagokoa izan zela, eta Skinhead edo kaskamotza lokalak erabili zituela komertzialean “dron”apurtu eta murgilak irudikatzeko.

Steve Jobs eta John Sculley hain gogotsu zeuden iragarkiaren emaitzarekin erabaki zutela Super Bowl-ean emititzeko minutu bat eta erdi erostea erabaki zutela, Amerikako telebista programa ikusiena dena urtero.

1983ko abenduan Apple-ko zuzendarien bileran aurkeztu zuten iragarkia. Jobs eta Sculley ezustekorako, bilerako partaide guztiei ez zitzaien gustatu iragarkia. Beraz, Sculley “atzera bota”zen eta Chiat/Day agentziari eskatu zion bi iragarkiak saltzea.

Zuzendarien bileraren gustukoa izan ez arren, Steve Wozniak eta Apple-eko beste batzuek iragarkiaren kopiak erakutsi zizkieten lagunei, eta bere burua eskaini zuen iragariaren erdia ordaintzera, Job-esk beste erdia ordaintzen bazuen. Azkenean, hau egitea ez beharrezkoa bihurtu zen.

Iragarkiak irautzen zuen 90 segundotik,  Chiat/Day-k beste iragarle bati saldu zizkion 30 segundo. Gero, beste 60 segundoak nahi zituztela erreklamatu zuten, baina ezin izan zituzten eskuratu.

Berariazko mezua
1983an, Steve Jobs iragarkia izango zen ideiaren aurre erakusketa baino lehen istorio bat irakurri zuen: George Orwell-en 1984.

IMP teknologia enpresa gero eta sendoagoa bihurtzen ari zen garaia zen. “IMB merkatu osoa eskuratu nahi du eta bere azken oztopoa urratzeko bidean dago: Apple.“, zioten batzuek. Ba al zegoen Big Blue (IMB) ordenagailuen industria osoa menpreatzen?

1984ko martxoan Michael Tyler, komunikazioetan aditua, The New York Times-erako elkarrizketa baten esan zuen “Appeleko iragarkia ordenagailu txikien potentziala aditzera ematen du. Potentzial hau agian ez dator zuzenean konpainiaren produktutik. Hala ere, jende nahikok sostengatzen badu ahalegin partekatu hau, Grassroots-ak (oinarri komunitateak), BBS iragarki taulen bidez adibidez (hauen bidez ordenagailu erabiltzaileak mezuak partekatu ditzakete), agian emaitza onak  izango ditu edota eragina botere politikoaren “balantza” orekatzeko

2004an Macworld-entzako idazten zuen Adelia Cellini-k mezua laburbildu zuen:

Ikus dezagun - ahalguztidun entitate bat pentsamenduen bateratzeari buruz mintzatzen dronen arimagabeko armada bati, Apple mota ez gogotsuenetarikoa izan daitekeena. Beraz, Anai Handia, Mac-eko 1984 iragarkiaren maltzurra, IMB irudikatzen du ez?

Iragarkiaren sortzaileen arabera, ez. “Oinarrizko ideia ordenagailu teknologiaren kontrolerako zegoen gatazka erakustea zen, gutxiengoak askoen kontrako borroka bezala”, adierazi zuen Lee Clow. Apple-k sinbolizatu nahi zuen Mac-a ahalduntzearen ideia, iragarkia erreminta gisa erabiliz onespenari aurre egiteko eta originaltasuna errebindikatzeko.

Zer era izan daiteke egokiagoa atleta ilehori bat mazo bat hartuz sinbolo gisa, onespenaren kontra erabiltzea baino?

GIZARTE INPAKTUA
Iragarki hau, normaltasun handiz goiko postuetan kokatu egiten da influentziako publizitate kanpaina inkestetan. Adibidez, Advertising Age 80. hamarkadan esan zuen iragarki honek “Mendeko iragarki hoberena” zela eta 1999. urtean, US TB Guide aukeratu egin zuen lehenengo postuan egoten “Denbora osoko 50 iragarki hoberenak” listan.

2004. urteko MacWorldExpo-an, Steve Jobs Macintosh-en 20 urteurrena ospatzen hasi zen “1984” kanpainaren bertsio berri batekin.

Gaur egun, kanpaina oso ezaguna da eta Think Small  kanpainarekin batera Appelen iragarkirik hoberena da, gizartean kalte handiena eragin duena. Bere berezitasunak (behin emititua izatea, Big Brother-en ahotsa...) eta publizitate munduan eragin zuen inpaktua egiten dute berezi.

SARIAK
Iragarki honek hainbat sari lortu egin zituen:


 * 2007: Best Super Bowl Spot (in the game's 40-year history)
 * 2003: WFA—Hall of Fame Award (Jubilee Golden Award)
 * 1999: TV Guide—Number One Greatest Commercial of All Time
 * 1995: Advertising Age—Greatest Commercial
 * 1995: Clio Awards—Hall of Fame
 * 1984: Clio Awards
 * 1984: 31st Cannes Lions International Advertising Festival—Grand Prix

BIBLIOGRAFIA

 * F. A. Q. Mac. (2015, 6 marzo). La historia del anuncio 1984 de Apple, contada por desde dentro, por Steve Hayden. Recuperado 1 mayo, 2019, de
 * Wikipedia contributors. (2019, 14 abril). Steve Hayden - Wikipedia. Recuperado 1 mayo, 2019, de https://en.wikipedia.org/wiki/Steve_Hayden
 * Álvaro Valderrama, A. V. (s.f.). Los años 80. Recuperado 1 mayo, 2019, de https://www.aarp.org/espanol/politica/historia/info-2016/sucesos-importantes-que-ocurrieron-en-1980-fotos.html
 * Orlando Cotado, O. C. (2012, 21 agosto). 1984. Apple Macintosh. El mejor anuncio publicitario de la historia. Recuperado 1 mayo, 2019, de http://orlandocotado.com/2012/marketing-empresa/1984-apple-macintosh-el-mejor-anuncio-publicitario-de-la-historia/
 * Jose Alberto Lizana Lopez, J. A. (2018, 12 septiembre). PÃ¡gina no encontrada - La Manzana Mordida. Recuperado 1 mayo, 2019, de  https://lamanzanamordida.net/1984-primer-comercial-apple/+