User:Aintzane Diaz/sandbox

Sarrera
Txertoa prestakin biologiko bat da, gaixotasun baten aurrean immunitate hartua aktibatzen duena. Normalean, eritasun jakin bat eragiten duen mikroorganismoaren antzeko agente batez osatuta egoten da, antigeno ere esaten zaiona. Antigenoa hiru motatakoa izan daiteke: indargabetuta edo hilda dagoen mikrobioa, horrek ekoitzitako toxina bat edo azalean duen proteina bat. Antigenoak immunitate-sistema aktibatzen du infektatutako organismoan, gorputz arrotz baten moduan identifikatu, eta horren aurkako antigorputz espezifikoak ekoizten ditu. Horrela, etorkizunean infekzio berdina pairatuz gero, gorputza gai izango da mikrobio arrotza azkar ezagutzeko eta suntsitzeko. Txertoak profilaktikoak edo terapeutikoak izan daitezke. Profilaktikoak gaitza gertatu baino lehen prebentziorako erabiltzen diren txertoak dira; terapeutikoak, ordea, ez dira prebentziorako erabiltzen, infekzio edo minbizi-zelulen aurkako tratamendu gisa baizik.

Txertoak jartzeari txertaketa edo txertatze deritzo. Gaur egun, txertaketa da gaixotasun infekziosoak saihesteko metodorik eraginkorrena. Are gehiago, txertaketa masiboei zor diegu mundu zabalean baztanga bezalako hainbat gaitz infekzioso desagertu izana, baita beste hainbaten maiztasuna gutxitu izana ere, hala nola, amorru, poliomielitis edo tetanos gaixotasunenak. Azken hamarkadetatik hona txertoen eraginkortasuna zabal eta sakon ikertu eta egiaztatu izan da. Sakonki aztertu diren txertoen artean daude influenzaren txertoa, HPV-ren txertoa eta barizelaren txertoa. Munduko Osasun Erakundearen esanetan, jada hogeita bost infekzio desberdinetarako txertoak daude baimenduta eta eskuragarri.

MOTAK

AHULDUTAKO MIKROORGANISMOEKIN Txerto batzuk ahuldutako mikrobio biziez osatuta daude. Kasu askotan, mikroorganismo horiek birus aktiboak dira, infektatzeko gaitasuna galdu dutenak. Eraldaketa hori bi modutan gerta daiteke: mikrobioa baldintza desfaboragarrietan kultibatzeak eragindako birulentzia-faktoreen, edo