User:Alberina.Rexha/Magnetizmi

Magneti eshte nje cope metale qe mund te terheqe disa lloje te tjera metali drejt vetes.Magnetizmi eshte force.Hapesira rreth nje magneti ku vepron kjo force, quhet fushe magnetike. Ajo eshte me e forte ne fundet e magnetit,qe quhen polet e magnetit.

VERIU DHE JUGU

Nese e lidhim magnetin me nje fije dhe pastaj e lem te varur, magneti gjithnje do te tregoje drejtimin veri-jug. Ana e magnetit qe tregon veriun quhet poli i Veriut. Ana tjeter quhet poli i Jugut.

Per te shikuar figurativisht klikoni ketu

Nese vendosni polin e Veriut te nje magneti pran polit te Jugut te nje magneti tjeter, ata do te terhiqen. Nese perpiqeni te bashkoni dy polet e Veriut apo dy te Jugut, ata do te shtyhen.

METALET MAGNETIKE

Magnetet terheqin fuqishem hekurin,kobaltin,nikelin dhe disa aliazhe, qe jane perzierje te dy ose me shume metaleve me nje substance tjeter.çeliku eshte aliazhi  me  i zakonshem magnetik. Keto metale pershkruhen te gjith si ferromagnetik, qe do te thot se kur jan afer nje magneti,ato magnetizohen.

Disa metale ferromagnetike jane magnetike vetem per sa kohe jane pran nje magneti. Keto njihen si metalet ferromagnetike te buta. Ne momentin qe magneti largohet, ato humbasin karakteristikat e tyre magnetike. Metalet ferromagnetike te forta i ruajn karakteristikat e tyre magnetike edhe per shume kohe pasi eshte larguar magneti.

[https://www.google.al/search?hl=en&site=imghp&tbm=isch&source=hp&biw=1280&bih=923&q=magnet&oq=magnet&gs_l=img.3..0l10.2425.3146.0.4083.6.6.0.0.0.0.151.607.3j3.6.0...0.0.0..1ac.1.17.img.LfUqJ-Mde9Y#hl=en&site=imghp&tbm=isch&oq=magnet+&gs_l=img.12..0l10.3156.3156.5.4422.1.1.0.0.0.0.79.79.1.1.0...0.0.0..1c.1.17.img.328_0hPP9RQ&bav=on.2,or.r_qf.&bvm=bv.47810305,d.bGE&fp=166e307521b21e82&biw=1280&bih=923&q=magnet&facrc=_&imgrc=xGhoAe5x-im5MM%3A%3BNc3_EYTszLSDhM%3Bhttp%253A%252F%252F2kcamilla.weebly.com%252Fuploads%252F8%252F6%252F6%252F1%252F8661032%252F3625199_orig.png%253F215%3Bhttp%253A%252F%252F2kcamilla.weebly.com%252Famazing-magnets.html%3B339%3B384 Terheqja e gozhdave nga magneti. Po te hiqet magneti, gozhdat do ta humbasin magnetizmin.]

FUSHAT MAGNETIKE

Fushat magnetike jane te padukshme, por shkencetaret shpesh heqin viza rreth magneteve per te ilustruar fushat e tyre magnetike. Keto quhen vijat e fluksit magnetik. Ato zakonisht shenohen me shigjeta qe tregojne drejtimin e fushes. Vizat jane me te ngjeshura pran poleve magnetike, ku fusha magnetike eshte me e forte. Ky diagram tregon fushen magnetike rreth nje magneti ne forme shufre.

MAGNETE TE DOBISHME

Magnetet perdoren ne shume mjete te perdorimit te perditshem, si busullat, orat apo DVD-te. Ato mund te perdoren gjithashtu per te ndar lloje te ndryshme metalesh. Per shembull, kutite e konzervave shpesh behen prej alumini ose çeliku. Kur mblidhen per riciklim, ato jan te perziera bashke. Nese mbi to mbahet nje magnet i fuqishem, ai terheq kutite prej çeliku dhe i le ato te aluminit poshte.

ELEKTROMAGNETIZMI

Kur rryma elektrike kalon neper nje tel metalik te veshur me nje cope metali ferromagnetik te bute, krijohet fushe magnetike. Ky lloj magneti quhet elektromagnet. Nese rryma elektrike ndalon, fusha magnetike zhduket.

Ne uzinat e çelikut perdoren elektromagnete gjigande per te ngritur ngarkesa te renda. Kur neper metal kalon rryme, ai terheq çelikun, qe pastaj mund te levizet nga nje vend ne nje tjeter. Kur rryma ndalet, pesha leshohet. Elektromagnetet e fuqishem perdoren ne vendet e grumbullimit te metaleve per te ngritur pesha te renda

TRENAT ME FUSHE MAGNETIKE

Shumices se trenave u zvogelohet shpejtesia e ferkimit qe shkaktohet midis trenit dhe shinave. Nje lloj treni i quajtur maglev (shkurtimi i shprehjes anglisht "magnetic levitation"-ngritje magnetike) perdor elektromagnete per te shmangur kete problem. Trenat maglev kane elektromagnet ne pjesen e poshtme te tyre dhe ecin neper shina qe kane elektromagnet mbi siperfaqe. Elektromagnetet shtyjne njeri-tjetrin, keshtu qe treni ngrihet pak ne ajer mbi shine.