User:Alexashta/sandbox

KUVENDI I MALEVE Kanuni Aktual Pasqyrimi I Kanunit Ndihme Te pafajshme Gjendja sot Te ndalohet gjakmarrrja dhe gjakmarrja Te drejtat dhe lirite e njeriut,ngujimi,lirimi I te pafajshmit E drejta zakonore,ligji I shtetit dhe kushtetuta e shqiperise. E ndjejme per detyre si misionare me nje aktivitet 10 vjecar te shprehim mendimet tona ne te mire te parandalimit dhe pajtimit te asaj pjese te shoqerise e cila eshte prekur nga konflikti I gjakmarrjes ne shoqerine tone. Per kete qellim duke e ndjere si detyre shpirterore e patriotike,duke pare shume nenate veshura ne zi,shume prinder qe iu eshte vrare djali ,vellai,I afermi e duke mbetur shume femije jetime,menduam qe te qartesojme para opinionit publik se pjesa me e madhe e konflikteve te fundit nuk I perkasin fenomenit kanunor. Po t i referohemi kanunit te leke dukagjinit te dale para 500 viteve Shqiperia ka qene e ndare ne principata me fise te medha dhe te grupuara ne lidhje gjaku per tu mbrojtur nga fise te tjera.Ne ate kohe familjet e medha shume brezash drejtoheshin nga me I madhi I familjes .Duke bere krahasimet e asaj kohe me te sotmen kemi shume ndryshime sipas fiseve dhe brenda familjes,pra gjerat kane shkuar gjithnje duke u grupuar ne permasa te vogla.Fiset dhe vellezerit jane shperndare si brenda Shqiperise edhe ne shtetet e huaja.Pra detyrohemi te marrim parasysh dhe kushtet ne te cilat jetojme. Ne Kanun eshte shprehur qarte mos vra,nese vret ke pasoja edhe ne qofte se te vrasin gjej kurajo dhe aftesi shpirterore per te falur. Ne te kunderten te gjithe ata persona qe shkaktojne konflikt demin ja sjellin vetem familjes se tij brenda celesit. Qellimi yne eshte te minimizojme kete fatkeqesi qe ka prekur nje pjese te shoqerise sone duke ndermjetesuar dhe pajtuar pa dallime politike e fetare, krahinore dhe racore. Kanuni I atyre viteve eshte I percaktuar sipas neneve: 1.	Kur nje vrasje behet me qellim per 24 ore eshte nen gjak vetem familja brenda celesit. 2.	Duke pare sa thame lart,kur vrasja ndodh ne gjirin e familjeve te medha,ndermjetesuesit se bashku me familjen e demtuar cakton kush te dale katil dhe kush te qendroje ne bese me dorezani per t I sherbyer familjes

Gjendja sot: Per arsye te ndryshme,familjet shqiptare qe jetojne me kuroren e tyre per asnje arsye nuk kane te drejte te pergjigjen per papergjegjshmerine e pjeseve te tjera vellazerore. Te gjithe njerezit ku te cojne qarin te cojne dhe demin. Femijen 16 vjec e poshte nuk e lejon kanuni me e vra,pervec 24 oreve te gjakut. Kete informacion e shohim te nevojshem per te sensibilizuar te gjitha forcat politike ,organet e drejtesise,Qeverine Shqiptare si dhe Komitetin e te drejtave te njeriut,si dhe mbare opinionin shoqeror Shqiptar,se ka ardhur koha qe te gjithe se bashku te mendojme per nje shoqeri moderne qe e nesermja te mos na gjeje ne analfabet dhe te prapambetur para Evropes dhe shoqerise moderne.

Edhe nje here per kete qellim kerkojme mbeshtetjen e te gjitheve qe te paralizojme kete drame qe cdo dite po merr jete njerezish.

Qellimi I kesaj pune eshte qe fajtori te jete I denueshem para ligjeve te shtetit,para familjes se demtuar me qellimin e mire qe I pafajshmi te jete I lire per te mbajtur dhe femijet e tij.

Nismetari I kesaj pune eshte misionari Z.KOL LULASH FIKU.

Njoftim Sot me daten 28.01.2001 me propozimin e Misionarit Kol Lulash Fiku (Dukagjin) u mblodh Kryesia dhe dhe Keshilli I Misionit te Pajtimit Mbarekombtar.Ne mbledhje moren pjese: perfaqesues nga Dukagjini,Malesia e Madhe,Tropoja,Puka,Postriba, si dhe misionare nga qyteti I Shkodres. Ne fjalen e tij z.Kole Lulash Fiku theksoi se ne vitet e fundit, ne vendin tone jane bere vrasje dhe grabitje,qe ne te kaluaren nuk jane bere. Pra propozoi si me poshte: 1)	Ne qofte se ndokush hyn ne shtepine e tjetrit me maske, per qellime grabitjeje dhe vritet te shkoje gjakhupes. 2)	Ai qe grabite makina me maske ne koke ,e vritet,te shkoje gjakhupes. 3)	Grabitesit e pasagjereve me maska,nese vriten,te shkojne gjakhupes. 4)	Grabitesit e femrave me qellim detyrim ushtrim prostitucioni per perfitim,nese vriten te shkojne gjakhupes.

Pjesemarresit mbasi e diskutuan kete propozim e aprovuan. Sekretari I pergjithshem I Pajtimit Mbarkombetar (Emin Spahia) Kryetari I Keshillit Mbarekombetar (Kastriot Bajraktari) Kryetari I Pergjithshem I Misionit Mbarekombetar (Ndoc Ashta)

PROPOZIM PERPARA KRYESISE TE MISIONIT DHE TE GJITHE MISIONAREVE TE PAJTIMIT MBAREKOMBETAR TE SHQIPERISE KANUNI I Lek Dukagjinit, per ta cuar gjakun ne dorasin,I permbahet ketyre pikave : Vrasesi del ne male dhe vritet nga shteti.Burrat merren me te dy palet dhe vendoset gjaku me ate qe ka vrare gjakesi,se per sherrin qe beri I shkoi koka dhe ne rast se mbytet ne uje duke ikur,ne rast se rrezohet,vendohet gjak per gjak per ata qe ka vrare,ne rast se kapet,dorezohet,hyn ne burg pushkatohet,varet me litar ose vdes ne burg,vendohet gjak per gjak me ata qe ka vrare vete. Vrasesi sa te qendroje ne burg duhet ta kete familjen te lire,pa frike se I burgosuri eshte I vdekur dhe mbetet mbi dhe,ne rast se del nga burgu,demin e ka me djemte e tij,por gjithmone krah pune te lire per te mbajtur familjen pasi duhet t I lere te lire per te ushqyer familjen. Krimineli ne rast se vritet ne mal nga qeveria,nuk I kerkohet askujt gjak. Ne rast se kacaku vret qeveritarin,nuk bie ne gjak,se lufton per shpirt dhe me qeverine,me qeveritar nuk bie ne gjak askush. Vrasja qe behet pa hir,Kanuni nuk I le ne gjak. Duhet lene deshmitar ose me be sipas zakonit dhe te paguar gjakun me pare,se kur paguhet gjaku eshte I mbyllur gjaku. Gjaku per celes ku con qarin,njeriu do te coje edhe demin.(Dede Lulash Gjeloshi) Gjakesi kur vdes pa paguar gjakun dhe nuk le djem fare,gjakesi le shtepine dhe token nen gjak dhe nuk ka te drejte kush t ja marre token dhe shtepine se pergjigjet dhe per gjakun qe vdiq pa e paguar.

Misi'''onar I njohur:Kole Lulash Fiku ''' Shosh,Dukagjin. Shkoder me 16.12.2003 PROPOZIM QEVERISE PER PARANDALIMIN E GJAKMMARRJES Te gjithe ata qe jane ne ngujim,pa te drejte,jashte celesit te famljes te gjakesit dhe qe nuk kane marre pjese ne krimin e te denuarit. I demtuari duhet te mendoje,ne qofte se ka dy krahe,punet brenda celesit duhet lene te lire njerin per te punuar e per te ushqyer familjen,se buka eshte per te gjithe njerezit,se familja eshte e pafajshme. Femijet nen moshen 16 vjec e poshte duhet te jene te lire pas 24 oreve te gjakut te nxehte. Gjakesi kur futet ne burg,familja e tij duhet te jete e lire deri sa te dali demtuesi nga burgu.Njeriu kur eshte ne burg quhet I vdekur dhe I pamundshem per te ushqyer familjen dhe ne rast se vdes ne burg,kanuni dhe tradita e maleve e vene gjakun per gjak me personin qe ka vra dhe ne qofte se e pushkaton qeveria vendohen gjak per gjak me personin qe ka vra. Qellimi kryesor eshte me qene familja e lire,se me u vra kush nga familja per vepren e ketij personi nuk I le kush dy per nje dhe ne qofte se del gjalle nga burgu,shpresohet qe te pajtohen,ne te kunderten babai I le djalit trashegiminedhe borxhet.Qellimi eshte vetem brenda celesit te familjes. Gjakesi ne qofte se del ne mal dhe vritet nga Qeveria,tradita dhe malesori I ve gjak per gjak me ate qe ka vra vete.Qeveria nuk ka pergjegjesi ne qofte se nuk dorezohet dhe vritet gjakesi,ndersa gjakesi ne rast se vret qeverine nuk bie ne gjak,se lufton per shpirt dhe me qeverine se quhet lufte. -Per sa shkruam me lart,I propozojme qeverise te merren masa ligjore per te paralizuar te gjithe ata qe shkelin keto rregulla. -Kanuni eshte pajtues dhe nuk I ka mundesite ligjore,sepse ligji eshte veprues. Propozuesi,misionari KOLE LULASH FIKU,SHOSH. DY FJALE PER KANUNIN E LEKE DUKAGJINIT LEKE DUKAGJINI ishte ideatori dhe autori I kushtetutes se pare shqiptare. Kanuni I Leke Dukagjinit eshte kodifikimi I te drejtes zakonore shqiptare qe perbehej nga shume nene te cilat rregullonin marredheniet shoqerore,familjare,pasurore e penale. Ne kanun percaktoheshin sanksione e masa shtrenguese per te ruajtur normat njerezore meqenese shteti nuk kishte organe shtrenguese apo ligje te shkruara. Lindi si domosdoshmeri respektimi I se drejtes zakonore qe njerezit te mbroheshin ne te drejten e tyre nga elementet keqberes. Kanuni merrte ne mbrojtje kishen dhe nepermjet kishes arrinte te rregullonte shume gjera ne jeten e perditshme si besen,ndermjetesimin,ndarjen e prones,e faljen e gjaqeve. Ne kanun cdo njeri ishte I barabarte me tjetrin,nuk kishte dallim mes te mirit e te keqit kur behej fjale per jeten e individit.Pra mbrohej me sanksione te rrepta, aq sa hajduti paguante dyfishin e vleres dhe nje kusur per ate qe zbulonte vjelljen. Ne kanunin e LEKE DUKAGJINIT u mblodhen rregullat zakonore te te gjitha krahinave te Shqiperise,ku u harmonizuan me njera tjetren dhe u respektuan per kohen qe ishte.Kanuni I la hapesire te madhe (pushtetit te asaj kohe)parise se krahinave te ndryshme per shtesa ne nenet e kanunit,per ndryshime ne pikat qe quheshin te nevojshme etj. Edhe At Shtjefen Gjecovi I ka kushtuar nje rendesi e nje vleresim kanunit duke e shkruar ne menyre te permbledhur sidomos ne nenet qe kane qene me te efektshme e qe kane pasur nje ndikim me te madh ne krahinat e veriut te Shqiperise. Ne kete kanun ka shume nene qe kane gjetur zbatim per shekuj me radhe dhe ndoshta edhe ne ditet e sotme ndihen efektet e tij,nga brishtesia e shtetit apo nga mentaliteti qe ekziston ne treva te ndryshme te Shqiperise apo te trojeve Shqiptare ne pergjithesi.

KUVENDI I MALEVE 28 JANAR 2001 Ky kuvend u organizua ne Shkoder nga Kryesia e Misionit te P.M.Sh.me kerkesen e misionarit Kole Lulash Fiku ku moren pjese perfaqesues te fiseve te Dukagjinit,Malesise se Madhe,Tropojes,Pukes,Mirdites,Postribes,nga qyteti I Shkodres etj. Mbledhja u drejtua nga Kryateri I Misionit Ndoc Deda dhe anetaret e Kryesise se ketij Misioni. Sipas propozimit te Kole Fikut ne kete mbledhje u trajtuan disa pika qe u quajten te domosdoshme. -Ndihme te Pafajshmit -Pasqyrimi I Kanunit -Kanuni Aktual -Gjendja sot,ne vitin 2001 1.Ne fillim te vitit 1944 Shqiperine e pushtoi ideja komuniste,marksiste-leniniste e staliniste. U nis si lufte clirimtare popullore me pretendimin qe te ndihmohen te varfrit dhe popullin ne pergjithesi.Parulla ishte kush te kete dy kemisha njeren t ja jape te varfrit,dhe per nje vile rrush do te pushkatohej ushtari. Mashtrimi ishte aq I madh sa populli u shkoi pas ,por gjithcka doli ne te kunderten e asaj qe u premtua.Sistemi u ndertua duke varferuar te gjithe popullin duke iu marre pasurine atyre qe e kishin dhe duke I bere te varfer te gjithe njerezit. Se bashku me varferine filloi burgosja,internimi,pushkatimi e shpronesimi I te gjitha familjeve qe guxonin te kundershtonin regjimin e kohes. Parulla qe te krijojme njeriun e ri u shoqerua me luften kuder fese e kulteve fetare duke propaganduar qe te mos I besohej Zotit ose te mos respektohej nga besimtaret asnje besim,gje e cila krijoi shume probleme per moralin dhe traditen e vyer qe kishim trasheguar nga paraardhesit tane. Feja ka dy pika kryesore e te rendesishme: 1.Anen Shpirterore 2.Kulturen Boterore Viti 1967 u shpall si viti kunder fese,filloj propaganda per te formuar rinine pa besim,pa fe e pa ide.Rinia duhet te mos kremtonte festat fetare,apo te mos njihte ritet e zakonshmeqe ruheshin nga te paret.Te rinjte do te ishin te paret ne mbylljen e kulteve,kishave e xhamive.Ata caktoheshin ne organizata rinie qe te luftonin ashper fene dhe te raportonin per familjet dhe njerezit qe I besonin Zotit dhe per kete do te merreshin masa deri ne burgim apo pushkatime sic ishin kleriket e respektuar qe u ekzekutuan nga regjimi.Krahas kesaj u zbatua edhe neni I agjitacion e propagandes per te gjithe ata qe nuk iu bindeshin reformave te marrura nga partia shtet,e cila per cdo lloj kundershtimi te denonte nga 7-10 vite burg,ka raste qe u denuan edhe ata qe kane guxuar te shajne edhe buken hibrid apo ata qe kritikonin reformat e egra te sistemit.ne vitin 1991 u rrezua sistemi diktatorial I enver hoxhes,ne shkurt te ketij viti u rrezuan bustet dhe gjithe simbolet e diktatorit dhe diktatures se vjeter. Fillimi I demokracise ishte I veshtire,se njerezit ishin te frikesuar por shume te vullnetshem per nje permbysje totale te sistemit antidemokratik. Ne kete kohe u angazhuan edhe njerez te implikuar me te kaluaren qe dalengadale e nxoren koken si gjarper ihelmuar ne pranvere. Ish pushtetaret dhe djemte e tyre provokuan grabitje ,plackitje te madhit qe ne ate kohe ishte I shtetit.Me gjithe varferine e madhe te instaluar per dekada me radhe populli filloi te punoje,t I kthehej jetes kapitaliste,gjithashtu edhe shtete te fuqishme filluan te ndihmojne Shqiperine e varfer e te lodhur.Ish qeveritaret nxiten disa te rinj te thyenin bankat dhe institucionet e rendesishme pasi ata vete kishin marre leket dhe pasurite qe kishin ne dore e ne kete menyre mbulonin poshtersite qe kishin kryer. Megjithese filloi ndertimi I shtetit DEMOKRATIK pas 5 vitesh filloi perseri etja e pakufi per pushtet per komunistet dhe bijte e tyre sa e cuan vendin ne nje lufte civile vella-vrasese ne vitin 1997. Kjo ishte fatkeqesia e madhe dhe e pamerituar e ketij populli qe I dhuruan ish komunistet me lakejt e tyre te paguar,u hapen depot,u shkaterruan te gjitha institucionet qe kishin dokumentacion te rendesishem,per te mbuluar mekatet qe kishin bere dhe te gjitha ketyre poshtersive faturen do ta paguante populli I mjere.Ketu filloi nje coroditje ku nuk e merrte kush me mend se si do te perfundonte kjo histori kaq misterioze.Te rinjte nuk I pyetnin prinderit se kur dilnin e kur vinin,me cfare po merreshin dhe a vinin ne shtepi pa vrare a pa grabitur apo edhe keta do t I vrisnin shoket e vet ne Pazar e siper. Ketu filloj epoka e coroditjes kur nuk pyet djali te atin,vellai vellane po cfaj mund te kishin kusherinjte apo te afermit ne nje periudhe pa shtet,pa rregull e pa burrni.Mirepo edhe pala e demtuar kishte te drejte te mbronte veten,familjen dhe pasurine tij edhe me cdo cmim. Djem qe nuk punonin askund por mbanin disa lloje zingjiresh ari ne qafe e duar,me duart te bardha si te fratit pinin kafe ne lokale luksoze,shetisnin me makina luksoze e leviznin pa adrese nuk kane pse te habiten prinderit se cfare do t ju ndodhe gjate aksioneve qe ata kryenin te armatosur e te maskuar. Ceshtja shtrohet cfare faji kane te afermit e ketyre banditeve qe te mbyllen me femijet dhe familjet e tyre per vrasjet,grabitje apo vepra te turpshme qe kryejne kjo kategori njerezish te papergjegjshem e te pashpirt.Kjo kategori  nese vuajne te afermit e tyre edhe per buke goje nuk ju ben pershtypje fare por duan luksin per vete dhe bejne sikur nuk I lidhe asgje me rrethin e vet familjar.

Vrasesi Ne qofte beqar dhe I ndare me vellezerit dhe pas krimit largohet jashte qytetit apo shtetit fajin e merr me vete.Shtepija dhe toka e tij I mbesin te demtuarit. Kush zoteron token,shtepine a pasurine e dorasit duhet te pergjigjet edhe per demin qe ka kryer dorasi. Djali I vetem ne shtepine e tij I ndare me vellezerit,ne qofte se e vret kush,vellain qe I vret hisen duhet ti marre hakun ose ku nuk le familje prapa duhet qe vellezerit te kene te drejten ta falin te gjithe bashke.

Kanuni I leke Dukagjinit Ne vitet 1940 shala ka qene 700 shtepi,ne vitin 1991 rreth 1900 shtepi,ndersa ne vitin 2001 rreth 400 shtepi.Shoshi ne vitet 1940 ka qene 300 shtepi,ne vitet 1990 rreth 900 shtepi ndersa ne vitet 2001 rreth 150 shtepi.Ky krahasim behet per te treguar levizjen e popullsise megjithese jane shtuar kane emigruar jashte vendit dhe levizur brenda vendit e ky shembull sherben per te gjitha krahinat e vendit. Keshtu gjithkush ka krijuar familje te vogel e te pavarur ekonomikisht,nuk I japin ndihme njera-tjetres se gjithkush ben hesapet ne veti si per ekonomi ashtu edhe ne vendimmarrje. Fiset dhe bajraqet tash jane te shperndara e te perziera shume me njera tjetren nga njeri skaj I Shqiperise ne tjetrin por duhet te kombinojne e te zbatojne rregulla te perbashketa ne te mire te shumices. Vete sistemi I Enver Hoxhes ishte ndertuar per se mbrapshti ku njerezit u larguan nga fisnikeria,nga bujaria humbi dashuria per njeri tjetrin,u zevendesuan traditat dhe zakonet e mira me vese te papranueshme per moralin dhe mentalitetin e paster shqiptar,u shtuan smira dhe djallezite me permasa te medha. Edhe varferia solli nje menyre degjenerimi si ne individ ashtu edhe ne disa familje,u manifestuan vjellja ,mashtrimi,grabitja e femijeve,vajzave,makinave e pasurise se shume familjeve. Eshte e trishtueshme kur merr vesh se vritet nje djale I ri nga shoku I tij I ngushte ose nga I afermi I tij per prishje pazaresh apo mosmarreveshje te cdo permase. Mirepo edhe kur vritet ne rrethana qe jane te zorshmeedhe t I tregosh,familja e te vrarit con fjale dhe mbyll vellezerit,kusherinjte e te gjithe te afermit,sa njerezore eshte kjo? Nese e pyet kryefamiljarin ti qe do te mbyllesh familje te tera,t I lesh pa buke e pa dielledhe kur djali yt ka qene fajtor dhe dorasi nuk ka kurrfare kontakti me vellezerit e te afermit e nuk I kane pa kurrfare hajri as te mire,pse duhet te ndeshkosh te pafajshmit. Pyetje.Me pas vra djali yt ate djal qe vrau djalin tend a pranon rrezik prej tij pasi kete nuk e thote as kanuni, as zoti pas 24 oresh te qendrosh I mbyllur me faresfisin tend? Gjithkush duhet te mendoje se e keqja dhe rreziku mund te ndodhi kudo e kurdohere. Nje shprehje e vjeter thote thiken mprehe ne dy majat dhe shtyje sa te mundesh me gjoksin tend. Qellimi I punes se misionareve eshte te luftojme per te kufizuar me cdo kusht rrethin e familjeve qe jane te ngujuara duke e cuar brenda celesit te dorasit. Ka edhe ndonje mendje ceket qe per inat te vellezerve apo te afermeve bejne sherre dhe mendojne qe largohen neper shtete dhe lene tek te afermit sherrin. Te rinjte nuk duhen llastuar shume sepse mesohen duke shpenzuar shume e mos te merren me pune e kjo I con ne perfundim te keq,keshtu qe prinderit nuk kane pse habiten se cfare do t u ndodhe kur ata jane me vese. Tani eshte koha qe te paditurve t u deftohet rruga se si eshte Kanuni dhe tradita jone e te shmangen nga e keqja qe nuk I dihet fundi. Njeriu kur martohet krijon nje familje te re,ai shartohet me fis tjeter,krijon familje t re e eshte I pavarur nga te tjeret,atehere duhet te mbaje pergjegjesi per veprimet qe kryen vete ashtu sic shijon edhe frytet e punes se tij. Djali nen moshen 16 vjec nuk eshte ndjeke per gjak pas 24 oreve te para te gjakut,sipas tradites sone te lashte dhe Kanunit,ndersa mbi kete moshe ai fiton pjekurine,merr vendime dhe duhet te pergjigjet per vendimet qe merr. Te gjithe ata qe nuk bejne krimeapo nuk ndihmojne ata qe bejne krime nuk duhet te mbyllen apo te vuajne .Pavaresisht fatkeqesive qe ndodhin duhet t u besohet rregullave te kanunit dhe besimin tek Zoti qe te mos denohet kush padrejtesisht. Brishtesia e shtetit kur nuk vepron direkt mbi vrasesin apo grabitesin con ne nevojen e respektimit te Kanunit dhe ndermjetesimit te burrave qe shpeshhere kane falur gjaqe e plage,kane shuar konflikte e ngaterresa qe do te kishin perfunduar ne ekstreme e gajkderdhje. Ai qe fal eshte me trim se ai qe vret,ai eshte me bujar dhe me zemergjere,shlyen mekate dhe eshte me afer Zotit dhe Zoti do t ja shperbleje me te mira ne jete. Ne raste qe jane vrare njerez jashte familjes se dorasit nuk ka pasur pajtime,por kane arritur vrasje edhe te dyfishta a me shume,prandaj eshte e detyrueshme qe te shihen punetsi eshte e drejta e Zotit. VRASJA ME QELLIM 1.Duhen lajmeruar fisi se 24 oret e para pas vrasjes jane ne gjak deri te femija.Pas 24 oresh duhet te jene ne gjak familja e dorasit por meshkujt mbi 16 vjec.Ne rast se dorasi jeton afer me vellezerit apo te afermit njera pale duhet larguar qe t I shmangen rrezikut.Ne qofte se del dorasi askush nga te afermit nuk duhet te gezoje shtepine,token apo pasurine e dorasit.Te afermit qe nuk do te jene te mbyllur nuk duhet te ndihmojne dorasin ekonomikisht,as ta presin,as ta percjelin,pervec rasteve te vdekjeve ne pjesetaret e familjes se tij, e gjithnje levizjet per mort e dasma duhen lejuar nga familja e demtuar ndermjetesit kerkojne t I japin besen per dite festash te medha.Burrat e lagjes apo te fshatit duhet te tentojne vazhdimisht per ndermjetesine e qetesim te situates duke cliruar te pafajshmit e duke e cuar drejt dorasit denimin. Duhen respektuar disa rregulla per menyren e jeteses edhe per familjen e dorasit si me I lane menyren e jeteses per buke e gjera te domosdoshme per te rritur femijet dhe me miell e me kokrre ai qe jeton ne katund.

TE DREJTAT E GRAVE Gruan nuk ka te drejte ta vrasin kush pervec rastit te vrasjes me nje mashkull,me te njejtin plumb kur shkel moralin e familjes ku ka lindur dhe ku eshte martuar. Kur gruaja vritet pa dashje ka vend pajtimi dhe shperblehet I ati ose femijet me vleren e pajes se nje nuseje.Kur gruaja vret dike tjeter gjakun e con ne gjini,ndersa po e vrau kush jep hesap ne gjini vrasesi. Gruaja ka dhe te drejta ,ne familje quhet e zonje e shtepise,ka te drejte te edukoje femijet,te administroje pasurine e shtepise,dhe shpeshhere grate kane drejtuar shtepine,kur nuk I jeton burri gjalle,kur burri detyrohet te emigroje per ekonomi,kur I shoqi ben burg,apo te largohet per hasmeri etj. Vajza qe martohet pa miratimin e familjes se vet por eshte e pafejuar ka vend edhe te rregulloje me te shoqin por me kusht qe te mos I krijoje probleme I shoqi gjate marteses e te trajtohet si grate tjera. Kjo fiton te gjitha te drejtat qe te krijoje familje dhe te kete marredhenie normale me familjen dhe te afermit e saj e te burrit. Vajza qe merr burre tjeter pervec te fejuarit qe eshte shpallur si fejese I ka miratuar familja ka probleme.Se pari humb lidhjet me prinderit e te afermit qe nuk gjen godi tjeter dhe ai qe guxon ta marre duke qene e fejuar ve ne pergjegjesi veten dhe familjen(ku shkon femra shkon potera)thote kanuni.

Pyetje 1.A ka te drejte te vritet vellai per vellain ose kusheriri per kusheririn(si e ka kanuni)Kur ka dale kanuni zakonisht vellezerit kane jetuar bashke,bile edhe kusherinjte deri ne disa brezni dhe familjet kane qene patriarkale se ishte nje lloj turpi po te ndaheshin vellezerit apo kusherinjte me njeri tjetrin. Kur I vritej vellai dikujt dhe jetonin bashke vellezerit,nuses se vellait I thonin kuneterit,ne dac rri ketu me ne e rrit femijet,por edhe je e lire te martohesh diku tjeter se femijet I rrisim ne. Gjendja sot: Njerezit sot jane shperndare ne shtete te ndryshme dhe nuk ka te drejte pas 24 oresh te gjakut ,vellai as kusheriri qe jane ne shtepine e tyre te ndare,se vellai se vellai asnje ndihme nuk ua jepte femijeve e nuses se vellait. 2.A rritet femija nen moshen 16 vjec e poshte per gjak. Ne diten e gjakut sic eshte quajtur dita e pare e vrasjes rrezikohet mashkulli ne cfare do moshe qe eshte.Ndersa pas 24 oresh nuk mund te vritet me I ri nen 16 vjec. 3.A vritet gruaja per gjak a ne cfare veprimesh vritet. Gruaja nuk vritet vetem ne shkelje te renda te moralit ose kur vritet ne flagrance me nje mashkull. 4.vrasesi kur del nga shtepia dhe shkon e del ne rruge te madhe. Nuk I pritet kujt miku,nga shtepia qe del. 5.Njeriu ne mejhane (lokal) rrugetar,pasagjer,ne makinen e tij,nuk I pritet kuj mik pervecse nese e ka thirrur kush me dijeni per te vrare. 6.A ka te drejte ti kerkoje bese katilit? Katili ka te drejte te kerkoje bese per raste vdekjesh te te afermeve te tij, per festa te medha, kur ska krah pune brenda celesit (familjes) duhet te kerkoje nje muaj ne pranver me miell token dhe nje muaj ne vjesht per te grumbulluar prodhimet , besa duhet te jete me dorezene. 7. Kur vritet njeriu pa dashje. Mbas 24 oresh nga vrasja burrat kane te drejte te kerkojne pajtim dhe falje gjaku por me rixha e logjike cdo gje. 8. Fjal e vjeter,vellai a eshte ortak? Vellai eshte ortak per qarsye se bashkohet me nje dis tjeter dhe fillon familjebn e vet si njeri ashtu dhe tjetri dhe jane te ndare me ekonomi e shtepi. 9.Kur ka dale kanuni I leke dukagjinit a ka perdore kush maska ma vjell ose me plackitje. Kanuni nuk e njeh masken dhe burrat e maleve me 28 janar te 2001 kane vendosr: Qe njeriu qe vret me maske ku kerkon te grabise ose te vrase femije,femra apo pasuri per fitim a per grabitje te pasurive te ndryshme si dyqane, makina,biznese etj…shkon gjakhupes.Per keto lloje vrasjesh nuk ka te drejte te kerkoje kush as shpagim sepse eshte e turpshme edhe per familjen e fisin qe e ka rritur kete kriminel. Nese kerkon kush te hakmerret per kete lloj njeriu ai qe vret bie ne gjak dhe nuk merr gjak. 10.Ne kohet qe ka pasur influence kanuni a ka qene turp te ndahet vellai me vellane apo djali me babane? Ne ato kohera nuk ka pasur raste te kesaj natyre por edhe ne e ka pasur,kane qene teper te rralla. 11.Familjet e medha ne shume breza a drejtoheshin nga I zoti I shtepise. I zoti I shtepise kishte shume pushtet ne krye te familjes,ai I drejtonte per pune,per shpenzimet ekonomike,per te gjitha vendimet qe merreshin ne emer te familjes sado e madhe ishte ajo kishte tager vetem I zoti I shtepise. 12.A ka familje shume brezash ne nje celes(ekonomi te perbashket)? Sot cdo vella kerkon te ndertoje familjen dhe ekonomine vecmas sapo te martohet,kur ka raste qe vellezerit jetojne se bashku quhen nje familje. 13.Pse ndahen njerezit ne veti? Njerezit jetojne ne ekonomi ne vetiper arsye se nuk kombinojne me njeri tjetrin,kjo eshte arsyeja qe ata krijojne familjen dhe jetesen ekonomike te pavarur. 14.A ka te drejte te nderhyjne I ndari me zerm ne pune te tjetrit? Nuk ka te drejte per arsye se nuk e do tjetrin si veten. 15.Cdo familje a ka te drejte te jete qeveri ne veti ,e pavarur nga askush? Ka te drejte te jete qeveri ne veti se pergjigjet I zoti I shtepise per familjen e tij,per te mira e per te veshtira. Te drejtat e gruas Po trajtojme disa pika shkurtimisht: a)Edukata familjare prinderore. b)Edukata ne bankat e shkolles. c)Edukata e kurores bashkeshortore. 1.Gruaja nuk vritet pervecse per moral te shkelur e te kapur ne flagrance,ne te kundert ai qe vret femren ben turp. 2.Gruaja eshte edukatorja e femijeve te saj,kujdeset per edukimin e femijeve te vet. 3.Gruaja eshte ekonomistja e shtepise e quajtur amvise (stanic). 4.Bleta ka mbretereshe brenda familjes e cila rregullon ushqimin qe bien punetoret qe e mbledhim lule me lule. Mbreteresha e shton familjen,kur shtohet me shumice ajo pergatit familjen per ndarje dhe krijon mbretereshen tjeter t I prije familjes se re. Ndasine e ka lene perendia ndersa sherrin ne familje nuk e jep ZOTI. 5.Gruas ju kan besuar disa te drejta nga burri I saj,sepse burri punon shume per tu siguruar jetesen mund te vije rralle ne shtepi ndoshta edhe pas disa muajsh e gruaja duhet te rri afer puneve te shtepise.         6.Sistemi I kaluar I Enver Hoxhes propangandoj qe burri dhe gruaja ti kene te drejtat e barabarta kjo barazi u kuptua disi mbrapsht nga disa gra  te cilat moren iniciative  te kundershtojne , te nenvlersojne e te turperojne ne shume raste. Te drejtat e grave jane keto:Ne rast se e takon kush,ajo duhet te ve ne dijeni burrin ose vellane,per t ia larguar njeriun qe e bezdise. Gruaja nuk duhet te mendoje se mashkulli mund t I beje cdo gje se mashkulli nuk I kthen dore nga turpi.Eshte ne te miren e tyre qe te mos ekzistoje ky mentalitet ne mendjen e tyre.Feja thote kush do me pre,te shpetoje veten hak e ka.Nje shprehje popullore thote,qeni qe vjen per te ngrene duhet me prit,me e largue. GJENDJA NE 2004-en Me mire te largosh nje femer sipas paraqitjes,qe te ndodhin se me vra,por eshte me mire me vra nje femer se me te vra femra.Kujt mos I takofte se te dyja jane te uleta,dhe kujtdo mund t I ndodhin,se shume njerez kane dale nga edukata fetare dhe njerezore. Si te jete vendi behet kuvendi,si te jete dita behet pritja,njerezit kur jane te lire flasin pa hir,sipas qejfit dhe gjykimit qe kane. Bota ka tre Zota:Zoti I qiellit dhe I tokes,drejtesi mbi te gjithe njerezit.Zoti I tokes Qeveria e cila duhet te jete dhe te vendosin drejtesine mbi popullin e vet. Demokracia nuk eshte liri per te bere cfare te shkojne neper mend,por duhen zbatuar rregullat ligjore te sistemit demokratik. I treti eshte Zoti I tokes(I Zoti I shtepise)ka per detyre te edukoje e drejtoje pjesetaret e familjes se tij.Gjithmone duhet ta ndihmojme te pafajshmin dhe ne si Misionar kerkojme ndihmen e Qeverise qe te bejne edhe ligje qe pergjegjesia te bie mbi shkaktarin,denimi te mos jete I gjere por cdo njeri kur gabon aty ku te coj fitimin te coje edhe demtimin. Njerezit jane shperndare neper qytete e shtete per hallet e tyre,per te permiresuar jetesen me familjet e tyre sidomos sipas kurores e familjeve te vogla. GJENDJA SOT: Djali nuk degjon te atin vellai nuk degjon vellane e jo me kusherinjte e te afermit,keshtu qe nuk duhet as te ngarkohen me pergjegjesi ata qe nuk pyeten per qare apo per burreri. Ne rast se vritet vellai per vellane ku jetojne te ndare ekonomikisht jo vetem qe nuk ia mban familjen por ka arritur ne dise raste qe vellau vret vellane. Kanuni I Leke Dukagjinit pas 24 oreve e ka ngarkuar me pergjegesi se kane jetuar vellezer e kusherinj shume me njeri tjetrin ne te njejten familje(Qeveri e vogel). GJENDJA SOT: Burri me gruan dhe familjen e tij as nuk I pyet kush as nuk pyesin kend. Kjo kerkese I behet kryetarit te Qeverise,Kryetarit te parlamentit dhe te gjithe deputeteve te te Shqiperise per te kthyer ne ligj.

GJENDJA SOT: PER SA SHKRUAM ME LART JANE THENIET E MISIONARIT KOLE LULASH FIKU,SHOSH-DUKAGJIN.ME BANIM NE LAGJEN MARK LULA,SHKODER. Rinia shqiptare ne shumicen e saj derrmuese eshte e mire e sjellshme, punetore dhe e shkolluar duke qene keshtu edhe e ardhmja e atdheut dhe popullit tone.Ne duhet te veme theksin te ato qe vjellin,grabisin e plackitin.Ne e kemi per detyre si brezi me I vjeter e si misionare te paqes te merremi me shume me kete grup te rinise. Shqiptaret ne shekuj kane qene te varfer ekonomikisht,por te pasur e shpirt.Ata I kane ruajtur brez pas brezi traditat e shqiperise,te zakoneve te bukura dhe te besimit ne Zot. Te gjithe Shqiptaret,te vuajtur e te dhunuar nga sistemi I kaluar,kleriket e te burgosurit e ndergjegjes pas ardhjes se demokracise kerkuan pajtim kombetar me qellim qe te mos kthehet vella-vrasja e hakmarrja.Nen kete shembull ecim edhe ne si misionare duke ju kujtuar se te gjithe punonjesit ne kohen e partise se punes nuk kane qene te keqinj. Ka pasur edhe burra me mend e me kuvend,Trima e besnike.ne flasim per ate pjese qe ka shkelur te drejtat e njeriut,90% jane shkolluar ne kohen e partise se punes ,por duhet te kene parasysh qe te pastrojne ndergjegjenata qe e kane renduar me veprime antinjerezore. Shprese ne Zotin e ne shtetin. Dy fe ka bota,Zotin dhe djallin e Enver Hoxha.nder te tjerat hoqen fene dhe I Kryesoi popullit fukarallekun dhe detyroi popullin te vjelle nga halli. CKA ESHTE MISIONI I PAJTIMIT MBAREKOMBTAR SHQIPTAR Krijimi I Misionit te Pajtimit Mbarekombtar shqiptar erdhi si domosdoshmeri e kohes me tronditjen apo ne prag te renies se sistemit komunist 50 vjecar. Ne krijimin e ketij misioni dhane kontributin e tyre perfaqesues te familjeve me fisnike,me vlera historike,patriotike e kombetare sidomos nga veriu I vendit. Nje mbeshtetje te fuqishme krijimit te ketij misioni I dhane kleriket e tre komuniteteve fetare,te persekutuarit politik dhe intelektualet.Nisma e pare per organizimin dhe perhapjen e kesaj fryme ndodhi ne trevat e veriut,ku me shpejtesi u hap pothuajse ne te gjithe Shqiperine. Organizimi I ketij misioni ishte domosdoshmeri e kohes per vete gjendjen e krijuar me ndryshimin e sistemit meqenese njerezit e shikonin ne liri te plote per te kryer cdo gje qe ndiente te nevojshme. Po te mos veprohej me njerezillek e me zemergjenesi nje pjese e njerezve do te perfitonin nga brishtesia e shtetit ligjor dhe do te tentonin te hakmerreshin ne emer te padrejtesive qe u ishin kryer gjate regjimit te kohes. E mira e ketij organizimi ishte se kete nisem e moren vete te persekutuarit politik,ata qe ishin renduar me shume se cdonjeri tjeter nga padrejtesite e kohes. Pavaresisht se ishin dergjur neper burgje,internime,pushkatime me gjyqe e pa gjyqe,u ishte mohuar e drejta e fjales,e punes,e shkollimit,e integrimit ne shoqeri po keta u treguan me fisniket dhe me te gatshmit per te kontribuar ne vendosjen e paqes e harmonise midis njerezve. Njerezve I ishte marre prona e luajtshme dhe e paluajtshme,shtepite dyqanet,tokat,pasuria dhe e gjithe djersa e dekadave me radhe gje e cila kishte krijuar nje rremuje te te drejtave te tyre. Megjithese njerez qe I njihnin dhe jetonin afer tyer I kishin spiunuar e lodhur pa kurrfare meshire,vete pala e demtuar,vendosen t u falin mekatet e gabimet qe kishin ushtruar ndaj tyre per vite me radhe,duke treguar vetem zemergjeresi dhe duke iu ofruar falje dhe pajtim. Renia e sistemit komunist erdhi me shumne vonese per vete fatin e keq te shqiptareve dhe pasojat dihet se do te ishin me natyre te madhe ku cmimin do te paguanin vete shqiptaret. Sinjali I pare u dha me 5 dhjetor 1990 naten e shenkollit,ku disa burra nga dukagjini e postriba te mire organizuar,I rane ne dere familjes se Ndue Gjonit ne prekal te Shoshit dhe ky I fali gjakun e vellait te vrare vite me pare,familjes se Gjelosh Kushit po nga ky fshat. Ky rast pati jehone te madhe si rasti I pare I faljes se gjakut pas 50 vitesh,njekohesisht ky rast u perhap me shpejtesi ne te gjithe veriun e shqiperise ku u perdor si shembull faljeje e pajtimi. Edhe vete misioni I pajtimit Mbarekombtar u organizua mir,ndertoi nje platforme pune,nje program te qarte per te perballuar situaten e krijuar,zgjodhi organet drejtuese dhe strukturat ne te gjitha zonat siopas komunave (apo bajraqeve) por duke koordinuar mire punen me njeri tjetrin.Misioni mori persiper te studioje,te ndaloje qe ne embrion rastet ekstreme. Ne platformen e ketij Misioni cdo gje do kryhej falas,vetem per humanizem,me kusht qe cdo sipermarrje te ishte n e dobi te paqes,harmonise e mirekuptimit njerezor. Cdo gje do te vihej ne sherbim te njerezve qe kishin nevoje per ndermjetesim apo shuarje te konfliktit deri ne pajtimin e plote te ceshtjes. Shume nga njerezit qe moren persiper te kontribojne paten rezultat te madh dhe arriten qe te ndermjetesojne e pajtojne nje numer te madh familjesh ne hasmeri e ne konflikte te ndryshme.Duhen permendur misionaret si Zef Sokoli,Tom zefi,Pjeter Ndoshi,Sokol Delia,Ymer Myrtja,Kol Toma,Ded Doci,Gjon Raka,Kastriot Bajraktari,Kol Fiku,Zef Doda,Brahim Kasemi,Angjelin Bajraktari,Ded Lulashi,Medi Kraja,Kamer Lulashi,Gjin Marku,Fran Shullani,Gjok Malci,Avdi Rexha,Ndue Deda,Mark Coba,Ded Toka,Adem Isufi,Filip Caka,Pashko Toma,Halil Tarja,Pal Tula e shume burra te tjere te cilet punuan pa u lodhur me ndershmeri e sinqeritet per te arritur paqe e pajtim ne te gjitha trevat e veriut te Shqiperise. Misioni si nje organizem funksional cdo vit kryente nje analize te zgjeruar per arritjet dhe bente bilancin per ato probleme qe vertete ishin shqetesuese duke angazhuar njerez me integritet ne shoqeri qe te ndermjetesonin e te negocionin deri ne pajtim. Fatkeqesisht asnjehere nuk u respektua apo nuk u mbeshtet nga shteti veprimttaria e ketij misioni,megjithese teresisht ishte ne sherim te shtetit.Aq me keq kur media te shkruara apo vizive I jepnin nuanca kanunore ,krahinore apo primitive cdo lloj ngjarjeje apo nderhyrjeje qe kryenin misionaret pa kurrfare shperblimi. Mediat e ekzagjeronin realitetin duke dhene shifra te pasakta,te fryra,per familje ne konflikt,per femije te mbyllur,per gra apo vajza qe rrinin te mbyllura ne emer te gjakmarrjes,gje e cila nuk eshte e vertete,si dhe ky fenomen nuk pajtohet me moralin as trajten e malesorit apo te shqiptarit.Ne te vertete gjate aktivitetit te misionit dhe fale punes me perkushtim e ndershmeri pati shume rast te faljes se gjaqeve e te plagosjeve,te mbylljes se konflikteve dhe ne fakt pati pak rast te vasjeve per motive te gjakmarrjes kur misionaret moran persiper te ndermjetesojne. Une erdha ne krye te misionit te pajtimit mbarekombetar ne fund te vitit 1998 dhe pata nje bashkepunim te mire me te gjithe drejtuesit e rretheve te veriut ne pergjithesi,dhe me kryesine e misionit ne vecanti. Gjate kesaj kohe pati nje numer te madh pajtimesh,dhe nje numer te konsiderueshem evidentimesh e ndermjetesimesh duke shuar konflikte te hapura e ne vecanti duke nxjerre familje e femije nga ngujimi,dhe ky ishte pikesynimi yne,merita eshte gjithnje e misionareve te palodhur e te vendosur per te arritur qellimin final te cilin kishin marre persiper. Gjate kohes qe isha kryetar I misionit morem disa nisma duke organizuar grupe me misionare per te evidentuar rastet problematike si ato te vjetrat te cilat ishin publike,ashtu edhe ato qe ishin ne fillesat e tyre te cilat duhej te punonim per parandalimin ose shuarjen e tyre. Une per veten time me duket se gjate kohes qe drejtova kete mision perfitova shume njohuri nga njerezit qe kishin eksperience ne kete fushe,u njoha me rregullat e vlefshme qe ruhen nga tradita jone e vjeter dhe e cmuar dhe njekohesisht u njoha edhe me ligjet e shkruara e te pazbutura qe edhe sot I kushtojne shume shoqerise Shqiptare ne pergjithesi. Nje e keqe qe u has gjate aktivitetit tone ishte keqinterpretimi I KANUNIT TE LEK DUKAGJINIT. Kanuni interpretohej nga njerez qe nuk I njohin as permbajtjen,as vlerat e tij keshtu qe e benin pothuajse aq primitive sa ishte fatkeqesi qe I ekzistonte edhe emri. Realisht kanuni I Lek dukagjinit eshte kodifikim I se drejtes zakonore Shqiptare nje drejte e pashkruar por shume ezbatuar deri nga mesi I shekullit 15-te kohe kur u shkrua ky kod.ne kanun kishin rendesi kryesisht nenet qe I kushtoheshin pajtimit,ndermjetesimit dhe sanksioneve qe u viheshin te gjithe atyre qe cenonin rregullat shoqerore te kohes.Forca e Kanunit ishte e vetmja force qe vepronte ne veri te Shqiperise meqenese nuk kishte organe shtrenguese shteterore. Ne te vertete edhe ne literaturen historike e juridike pjese te kanunit te Leke dukagjinit zene nje vend jo te parendesishem. Sic dihet ne kohe moderne nuk mund te respektohet Kanuni nen per nen,sepse tani ka ligje bashkekohore. Me ndryshimin e kohes duhet qe edhe ligjet te permiresohen,aplikimi I tyere duhet te jete I domosdoshem per te gjithe shoqerine,por ne vecanti organet e drejtesise duhet te thone fjalen e tyre duke Iu larguar korrupsionit dhe duke permiresuar imazhn e shtetit e kjo realizohet kur shteti merr persiper te garantoje jeten,te drejtat dhe lirine e individit. Dihet se ne kohet moderne jane shfaqur shume fenomene qe ne kohen e mesjetes nuk jane shfaqur.edhe ne si program I Misionit te pajtimit mbarekombetar kerkuam e te veproje shteti me ligjet e tij,te mos shfrytezohej brishtesia e institucioneve shteterore apo korrupsioni shume I perhapur keto vitet e fundit qe I ka kushtuar shume shtetit tone… Ne kerkuam qe te vendosim disa rregulla si per faljen e gjaku8t ashtu edhe per ndermjetesimin per te liruar njerez nga ngujimi qe ishin te aferm te dorasit,te mos mbylleshin femijet dhe ne cdo familje te kete krah pune per te siguruar mjetet e nevojshme te jeteses. Nje kerkese te vecante e kerkoi Nismetari dhe Misionari KOLE FIKU I cili kerkoi nje mbledhje te gjere me perfaqesues te te gjitha trevave te veriut per te bere nje kuvend ku do te percaktoheshin rregulla te reja .Ne kete kuvend moren pjese perfaqesues te krahinave e rretheve te veriut dhe rane dakord qe platformen e paraqitur nga KOLE FIKU te miratohej nje zeri sepse kishte shume pika,ishin te domosdoshme per tu perdorur e per t u bere rregulla te perditshme. Ne grupet qe do te merreshin me pajtim do te angazhoheshin njerez qe kane moral te larte qe propagandojne rregulla te pranueshme e kryesisht te pranueshme e kryesisht ne keto grupe te perfshihen njerez qe kane dhe shembuj faljeje dhe pajtimi nga vete ata dhe familjet e tyre. Ne cdo familje te mos kishte femije te mbyllur,njerezit e familjes se dorasit te kishin mundesi jetese dhe kur shteti burgos vrasesin apo denimin e jepte shteti dhe te mos kishte vetegjyqesi.per cdo rast vrasjeje te kishte (dorezane) ndermjetes ,dhe ishte detyrim te respektoheshin afatet e beses dhe te ndermjetesve qe konflikti te vinte drejt shuarjes apo pajtimit perfundimtar. Kjo platforme u mireprit dhe ka dhen efekte pozitive ne shume raste qe prej asaj kohe e ne do te vazhdojme qe kjo te marri jete e te behet rregull per cdo rast qe ka ndodhur apo mund te ndodhe.Pavaresisht s eketo qe ne pemendem me lart jane shembuj fatekeqesish,por ne urojme qe te punohet sa me shume en kete drejtim aty ku jane te shfaqura por perseri urojme qe te ndodhin sa me pak ne vendin tone. ME RESPEKT NGA NDOC (DEDE) ASHTA

MISIONARET E NJOHUR TE VERIUT Kane kerkuar pajtim Kombetar me qellimin e mire qe te mos te kthehet populli Shqiptar ne vellavrasje dhe t ia lene te keqen bolshevikut,duhet falenderuar tre komunitetet fetare si punuan per pajtim kombetar si tre vellezer dashamire nuk kursyen naten as diten e sidomos per festat fetare per pajtime gjaqesh dhe per parandalime krimesh ku I kerkuan burrat. KLERIKE TE NDERUEM : PATER DIONIS MAKA DOM SIMON JUBANI AT ALEKSANDER PETANI HAFIZ SABRI KOCI Pajtimi I pare pas renies se Komunizmit u be me burrat e Dukagjinit ne Shosh ne vitin 1991 dhe mori jehone ne te gjitha zonat e veriut dhe te Shqiperise.

DISA SQARIME NGA KANUNI I LEK DUKAGJINIT Kur ka dale para 500 vitesh,nuk ka pasur burgje as corape ne koke,as makina por ka lene nje nen si burrat ne cdo kah ben punen e tij 1.Kur ka dale Kanuni kane qene familje te medha me shume breza edhe gjaku per celes. 2.Gjendja sot,familjet jane te vetme dhe me permasa te vogla. 3.Qe te shkoje gjaku ne dorasin jane keto kushte. 4.Vrasesi kryen vrasjen dhe del ne mal per te ruajtur jeten,se vdekjen nuk e do askush.Ne rast se mbytet ne uje ose rrezohet ne shkemb ose vritet nga shteti ose hyn ne burg,e pushkatojne ose vdes ne burg. 5.Te gjitha keto lloj vdekjesh ne Vrases jane si beri vete.Burrat e fshatit ose te krahines bashkohen per tu marre vesh me te demtuarit edhe vendojne gjakun per gjak me ata qe ka vrare vete. 6.Vrasesi kur del ne mal dhe e rrethon qeveria,ne rast se vritet nuk I kerkohet kujt gjak,pasi nuk eshte dorezuar. 7.Vrasesi kur eshte ne mal e rrethon qeveria dhe vret qeveritaret,nuk bie ne gjak se lufton per shtepine dhe per qeverine. 8.Vrasesi sa te rrije ne burg quhet I vdekur dhe nuk mundet qe te ndihmoje familjen e tij. 9.I burgosuri nese vdes ne burg nuk I le kush dy per nje. 10.Ne rast se del gjalle vrasesi,ishalla falet. 11.Ne te kundert gjakun ia le djalit te tij,e brenda celesit. 12.Babai djalit I le trashegimine ashtu sic I le edhe borxhet e tij.

DUKAGJINI NE SHEKUJ Dukagjini ne shekuj ka pasur traditen e tij trimerien,besen dhe mikpritjen.Ne gjithe historine e tij shekullore dukagjini ka mbrojtur trojet,te drejtat,zakonet,moralin,normat familjare e shoqerore. Malesori dukagjinas ka ditur te vleresoje kush eshte hasmi e kush eshte mike,ka ditur se kush duhej te luftohej e kush duhej falur. Me shembjen e sistemit komunist ne vitet 1991-1992 dukagjinasit kontribuan ne shembjen e sistemit,por edhe kerkuan pajtim kombetar si nje mjet I domosdoshem per te ecur perpara e per te larguar ndjenjen e hakmarrjes e te gjakmarrjes si plage e se kaluares se lashte dhe qe ka prishur pak imazhin tone. Dukagjini ishte nje popull qe ishte persekutuar nga regjimi komunist 50 vjecar I cili ishte perpjekur te zhduke traditen,besimin,bujarine,guximin e shume vese te tjera qe ishin me te mirat edhe ne ballkan. Ne dukagjin nga diktatura komuniste u pushkatuan mbi 168 vete,u burgosen mbi 327 vete,vdiqen ne burgje mbi 35 vete,vdiqen ne internime rreth 10 vete,kane vdekur ne emigrim politik mbi 39 veta,internuar politikisht rreth 90 familje,arratisur rreth 183 familje,konfiskuar pasurine rreth 70 familjeve etj. Te burgosurit e te internuarit jane trajtuar ne menyren me barbare duke u mohuar cdo te drejte ,jane hapur kanale ,kane thare keneta,e mocale,kane punuar ne fabrika,ne miniera e uzina. E gjithe shtresa e popullsise qe nuk pajtohej me regjimin komunist e kishte gati diskriminimin,denimin dhe persekutimin personal e familjar. Arma e fuqishme e shtetit te asaj kohe ishte lufta e klasave e cila nuk lejonte asnje shqiptar te kundershtonte regjimin e nese dikush kishte guximin,atehere I gjithe arsenali I shtetit ishte kunder kesaj kategorie njerezish duke I shpallur armiq te klases e te pushtetit. Njerezit qe kishin guximin te kundershtonin sistemin do te ndeshkoheshin me te gjitha format ,duke I mohuar te drejten e punes,te shkolles,te barazise ne shoqeri,deri edhe ti provohej edhe e drejta per te votuar. Me renien e sistemit lindi opozita e pare e drejtuar nga Sali Berisha e cila I garantoi popullit lirine e fjales e te besimit,lirine e levizjes brenda dhe jashte Shqiperise ,te gezoje pronen e vet secili,hoqi radhet e gjata e me varferi te shumte ,realizoi shume premtime por ne kulmin e punes e te suksesit,pinjollet e komunizmit e permbysen qeverisjen e demokrateve duke djegur e plackitur shtetin e popullin. Qeveria e pare demokratike u mbeshtet fuqishem nga shtresa e te persekutuarve politike,por qeveria e pare nuk I shperbleu ne ate mase qe meritonin,qofte me pauri per te cilen kishin derdhur gjithe jeten e tyre qofte me vende pune,meqenese keta ishin me besniket dhe qe nuk pajtoheshin me kelyshet e komunizmit. Pluralizmi lindi me vone por shume I brishte,ne pluralizem hyne shume bije te piramides komuniste. Populli shqiptar gaboi disa here ne keto 15 vite pluralizem,pavaresisht se iu duk pak me mire se ne sistemin e kaluar komunist I joshi shpeshhere me vota duke iu dhene padrejtesisht pushtet. Vertete populli yne ishte mesuar me shume pune e pak shperblim,me pak buke e pak ushqime ,me pak veshmbathje e pa asnje lek,pa te drejte fjale e pa te drejte prone ne kete kohe,populli nuk e kuptoi se nga kush e ka pesuar per dekada me radhe dhe kjo klase duhej larguar e ndeshkuar me vote qe te mos I afrohej kurre pushtetit se ne te vertete kurre nuk e meritojne.Njerezit u croditen e moren rruget e botes sidomos pas vitit 1997,papunesia mbuloi gjithe vendin,njerezv eu humbi shpresa,drejtesia ishte ne duart e aparatit te vjeter te shtetit komunist ku nuk behet drejtesi por behet Pazar me jeten e njerezve e me fatet e tyre. Biznesi eshte ne duart e matrapazeve e atyre qe jane te lidhur me pushtetin paguajne si ju intereson e sa ju intereson. Shqiptaret e meritojne zhvillimin e integrimin se jane nje race e paster europiane dhe shume e zhvilluar por menyrat e qeverisjes dhe qellimet e keqija nga shoviniste na kane lene shume prapa botes se zhvilluar.

Perfaqesuesit e zonave te Dukagjinit,as fisi I tyre,nuk jane bere vegla te bolshevizmit gjate sundimit komunist.

KOLE NDOU I SHALES LULASH GJELOSHI I SHOSHIT TUNXH MYFTARI I MERTURIT DELI SOKOLI I NIKAJVE DED VOCI I KIRIT MHILL PJETRUSHI I PLANIT TOM DEDA I XHANIT MARK GJELOSHI I TOP LANES KOLE TOMA I SHLLAKUT MARTIN KOLA I TEMAL-DUSHMANIT Te gjitha keto fise te ketyre burrave ishin te persekutuar gjate komunizmit.Burrat e ketyre fiseve me ndjet te paster filluan punen per pajtim kombetar me qellimin e mire qe mos te kthehet me vrasja ne popullin tone,duke marre pjese gjalllerisht ne kuvendin e maleve. Jane per t u falenderuar NDUE CUKELI I SHALES dhe ZEF DODA i Merturit,burra me vend e me urti,te cilet ne pamundesi me qene kuvendin e maleve,dhane ndihmen dhe perkrahjen e tyre  per kete liber,duke e vleresuar shume kontributin qe do te jape per pasardhesit tane. Dukagjini gjithmone ka marre nisma fisnike e kanunore per te miren e te gjitheve .Ne vitin 1945,ne koder Sh Gjergj te dukagjinit,Zef Tom Noka I Planit,vrau Kol Gjon Marashin e Shoshit.Qeveria e asaj kohe e pushkatoi Zef Tomen se kishte vra Kol Gjonin.Me ardhjen e Demokracise,me date 6.8.1991 burrat e dukagjinit moren nismen me mbylle gjaqet e te beje pajtimin.Nismetar I pajtimit te ketij gjaku per te veen gjakun per gjak ishte Lush Nika I Lotajve te Shales,Zef sokoli e Kol Sadiku I Pecajve te Shales,Tom Zef Delia I Shoshit me burra te Shoshit,Lulash Vuksan Vojvoda,Kol Micani,Kol Lulash Bala,burra nga Plani,Mhill Nika,Kol Nika,Pjeter Toma dhe burra te tjere nga dukagjini vendosen gjakun per gjak,krye per krye Kol Gjonin me Zef Tomen qe e vrau shteti per vrasjen e Kol Gjonit.Kjo eshte me kanunin e lek Dukagjinit,veprim qe pati jehone ne gjithe veriun.

Une Kol Lulash Bala,u mundova ne kete liber te tregoj punen e burrave te Kuvendit te Maleve.Ne paqartesi per gajkamarrjen qe trajtohet jemi mbeshtetur ne kanunin e Leke Dukagjinit sipas At Gjecovit,ne faqen 90 te tij. Jane te lutur dhe te mirepritur lexuesit per te sugjeruar e per te bere verejtje. SHOQATA E TE PERSEKUTUARVE E RRETHIT SHKODER I jepet ky autorizim per te rregjistruar te persekutuarit e Dukagjinit,me qene se edhe vete eshte bashkevuajtes I te persekutuarve.

Z.KOL LULASH FIKUT.

Per shoqaten e te persekutuarve te rrethit Shkoder

KRYETARI CAF JONUZI

Per masakrat qe jane bere ne Dukagjin,gjate pushtimit komunist jane pyetur burrat e zonave: SHALE Zef Sokoli Zef Nika Gjon Raka Mark Zefi Nikoll Zeneli Prel Sokoli Fran Zef Bala

SHOSH Tom Zefi Delia Gjon Lulash Vojvoda

MERTUR Pjeter Ndoshi Marash Pali Pjeter Pali

NIKAJ Sokol Delia Nikoll Marku Martin Sadria

TOPLANE Mark Gjeloshi

KIR Marash Zefi Gjon Preka Lazer Pali

PLAN Kol Mhilli Kol Nika Tom Gjini

XHAJ Toni Deda

SHLLAK KOL Toma Zef Mark Toma

TEMAL-DUSHMAN Martin Kola Kol Pjeter Selimi Dok Kol Bema Zef Kol Zefi

FJALE POPULLORE                               Mos te thoje askush se bera mire e me humbi. Mos te thoje kush se bera keq e shpetova,se I gjen te dyja gjate jetes. Si pertype kush kafshaten mos me te mbete ne fyt,me pertype edhe fjalen mos me fole pe vend. Bleta merr lule ne lule cka I duhet per vete e ben mjalte tek shtepia e vet edhe njeriu me ke te rrije me I marre te mirat se I duhen si fjalen ashtu edhe punen,most e flasin keq per kend se ka mik gjithkend.

KOL LULASH BAL GJONI LINDUR ME,15 JANAR 1933 NE Palaj Shsh,Dukagjin. U burgos me 10 gusht 1975 dhe u lirua me date 29.11.1989.Tani banues ne lagjen “Mark Lula” ,Shkoder. Kol Lulash Fiku eshte persekutuar nga regjimi enverian dhe eshte pjesetar I nje familjeje te persekutuar,ku shume njerez nga rrethi I tij familjar jane persekutuar e denuar me burgime te renda politike,internuar e pushkatuar,konfiskuar e mohuar e drejta e arsimimit ,punesimit e cdo e drejte tjeter nga regjimi I eger komunist. Si pasoje e gjithe rrethit te tij familjar te persekutuar edhe vete Kola eshte persekutuar,internuar qe ne femijeri eshte denuar me burg dhe eshte quajtur si njeri I pabindur dhe I rrezikshem per sistemin dictatorial,eshte etiketuar armik I klases dhe i deklasuar edhe per vete qendrimin e tij. Kole Fikut I jane denuar gjyshi dhe I ati per bindjet e tyere nacionaliste e antikomuniste,I eshte pushkatuar daja I ati I nenes,I ndjeri Zog Mala,I jane pushkatuar djemte e tezes(kusherinjte e pare nga nena) te ndjeret Bek Delia,Mark Delia,e Ndue Delia,I jane pushkatuar kusheriri I tij I aferm nga fisi,I ndjeri Vogel Kola dhe I shoqi I Tezes,I ndjeri Sokol Kol Veladi.Te gjithe keta te aferm jane te pushkatuar si antikomuniste dhe pasojat e kane renduar gjate gjithe sistemit 50 vjecar Kolen,tre djemte e tij dhe gjithe familje ne pergjithesi.