User:Aram Achemyan/sandbox

Bash(Բաշ)-ը Unix-ի և Unix-ական հիմքով ստեղծված այլ օպերացիոն համակարգերի համար նախատեսված shell (հրամանային լեզու) է, որը հնարավորություն է տալիս օգտագործողին աշխատել անմիջապես օպերացիոն համակարգի հետ օգտագործելով command line interface(CLI) և համապատասխան հրամաններ: Unix-ական օպերացիոն համակարգերում կան տարբեր shell(հրամանային լեզու)֊եր: Առաջիններից է եղել Bourne Shell (Ավելի տարածված և հայտնի անվանումն է Shell, գրականություններում կհանդիպեք նաև կրճատ sh անվանումը)-ը։ Ընդհանրապես shell-երի հիմնական գաղափարը և նպատակը կայանում է նրանում, որ դրանց միջոցով օգտագործողները կարողանում են շփվել օպերացիոն համակարգի հետ՝ այսինքն CLI-ի մեջ գրված հրամանները Shell-երը թարգմանում են մեքենայական լեզվի և փոխանցում այն օպերացիոն համակարգին և, եթե ստանում են պատասխան օպերացիոն համակարգից, այն մեքենայական լեզվից թարգմանում են մեզ հասկանալի լեզվի և արտացոլում են պատասխանը CLI-ում։

Պատմություն
Ժամանակի հետ համակարգիչները, օպերացիոն համակարգերը, տեխնոլոգիաները զարգանում էին, իսկ Shell-ի հնարավորությունները սահմանափակ էին: Այդ ժամանակ կարիք եղավ զարգացնելու, թարմացնելու, բարելավելու Shell-ը, բայց միևնույն ժամանակ այն ինչը անում էր Shell-ը, անում էր շատ լավ։ Բրայան Ֆոքսը սկսեց գրել Bash-ի ծրագիրը 1988 թվականի հունվարի 10-ից, այն բանից հետո, երբ Ռիչարդ Սթոլմանը դժգոհեց նախորդ ծրագրավորողի կողմից գրաված ծրագրի առաջընթացի բացակայությունից: Սթոլմանը և Free Software Foundation (FSF) որոշեցին, որ ազատ shell պետք է ստեղծվի, որը կարող էր աշխատեցնել ավելի վաղ ստեղծված shell սկրիպտները։ BSD և [http://GNU GNU] կոդից կառուցված ամբողջովին ազատ համակարգի համար, սա այն սակավաթիվ նախագծերից մեկն էր, որը նրանք իրենք էին ֆինանսավորել, և Ֆոքսը ստանձնեց աշխատանքը որպես FSF-ի աշխատակից։  Բռայան Ֆոքսը C ծրագրավորման լեզվով սկսեց ստեղծել ավելի շատ հնարովորություններով հագեցված, ժամանակակից shell։ Shell-ի հիմքով, csh(C Shell)-ի և ksh(Kron Shell)-ի  և հավելյալ հնարավորություններով զինված նոր shell-ի անունն էր bash(Born Again Shell)։ Ֆոքսը թողարկեց Bash-ը որպես բետա, տարբերակ, 1989 թվականի հունիսի 8-ին, որը դարձավ Unix-ական օպերացիոն համակարգերի մեջ լռելային ներդրված ինտերակտիվ shell հիմնական Shell-ից բացի։ Այն սիրվեց հատկապես Linux֊ական համայնքի կողմից, որը տվեց նրան հայտնիություն։ Ֆոքսը մնաց հիմնական պահպանողը մինջև 1992-ի կեսերից մինջև 1994-ի կեսերը, երբ նա հեռացվեց FSF-ից և նրա պատասխանատվությունն անցավ մեկ այլ վաղ ներդրողի վրա` Չեթ Ռամեյ.

Այն բանից հետո երբ bash-դարձավ բավականին հայտնի shell Linux-ական համայնքի կողմից այն ներդրվեց նաև Apple-ի արտադրության macOS օպերացիոն համակարգերում մինչև 2019թ․ օգոստոսին լույս տեսած  Catalina ("MacOS Catalina") տարբերակը։ Նաև այն ներդրվեց Microsoft-ի Windows-ի մեջ անվանափոխվելով որպես DOS, որի աշխատանքները տարվել է DJGPP կազմակերպության կողմից։ Նաև լույս տեսավ Android֊ի համար նախատեսված տերմինալային հավելված։