User:Armen makaryan/sandbox

Electricity Generation/Installed Capacity
Armenia faces lack of fossil energy sources, thus heavily relies on imported energy and other sources of electricity generation such as: Thermal Energy, Nuclear Power Plant, Hydro Energy, Solar Energy and Wind Energy. Out of 3213.2MW of installed capacity in Armenia the largest 38% portion of electricity generation comes from Metsamor Nuclear Power Plant, 33% from Hydro plants, 22% from Thermal Power Plants and the rest 7% is from renewable sources. The base loaded capacity is provided by the Nuclear Power Plant, while the daily load regulation is provided by the Sevan-Hrazdan Cascade and the hyydropower plants of the Vorotan Cascade. The last mentioned three power plants are the primary domestically produced energy sources while Thermal Power Plants depend on the imported gas. During fall the Metsamor Nuclear Power Plant is not operational because of maintenance and the Thermal Power Plants operate to provide the base load and also to meet the winter peak electricity demand.

The Armenian Ministry of Energy puts a big emphasis on the renewable energy production among which plans are the Lori-Berd HPP construction. A high pressure hot water (up to 250°C) resource in Jermaghbyur is also a potential source of geothermal energy with a capacity of 25MW. Being about 1800 meters above the sea level Armenia has a big potential for solar energy production and the Armenian Government has plans of organizing international tender in 2017 for the 50MW of solar power plant construction in the Masrik village.

Էլեկտրաէներգիայի արտադրություն/Տեղակայնված հզորություն
Օգտակար հանածոների պակասի ատճառով Հայաստանում էներգիայի արտադրությունը հիմնականում կատարվում է ատոմակայանի, հիդրոէլեկտրակայանների և ջէրմաէլեկտրակայանների միջոցով, որը շահագործվում է ներմուծվող վառելիքի միջոցով: Արևից և քամուց ստացվող էներգիան ընդհանուր էներգիայի արտադրության ընդհամենը չնչին տոկոսն է կազմում Հայաստանում: 3213,2 ՄՎտ ընդհանուր տեղակայված հզորության 38% ամենամեծ մասնաբաժինը արտադրվում է Մեծամորի ատոմակայանի միջոցով, 33%-ը հիդրոէլեկտրակայանների միջոցով, 22%-ը ջերմաէլեկտրակայանների և մանացած 7%-ը՝ վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների միջոցով:  Ատոմակաայնից, Սևան – Հրազդան Կասկադից և Որոտան Կասակդից ստացվող էլեկտրաէներգիան համարվում է բացառապես տեղական արտադրության էլեկտրաէներգիա, մինչդեռ ջերմաէլեկտրակայաննները շահագործվում են միայն ներմուծվող գազի միջոցով: Աշնանը Մեծամորի ատոմակայանը չի շահագործվում վերականգնողական աշխատանքների իրականացման պատճառով և բազային էլեկտրաէներգիանի տրամադրումը, ինչպես նաև ձմեռվա՝ էլեկտրաէներգիայի բարձր պահանջարկի բավարարումը կատարվում է ջերմաէլեկտրակայանների միջոցով:

ՀՀ Էներգետիկ Ենթակառուցվածքների և Բնական Պաշարների Նախարարությունը մեծ նշանակություն է տալիս Հայաստանում վերականգնվող էներգիայի արտադրությանն ու զարգացմանը, որի ծրագրերի մեջ մտնում են Մեղրի՝ Արաքս գետի վրա, Շնող՝ Դեբեդ գետի վրա և Լոռիբերդ՝ Ձորագետ գետի վրա, հիդրոէլեկտրակայանների կառուցումը՝ համապատասխանաբար 130ՄՎտ (800 միլիոն ԿՎտ/ժ տարեկան արտադրական ծավալով), 75ՄՎտ (300 միլիոն ԿՎտ/ժ տարեկան արտադրական ծավալով) և 66ՄՎտ (200 միլիոն ԿՎտ/ժ տարեկան արտադրական ծավալով) հզորություններով: Բարձր ճնշմամբ, մինչև 250օC տաք ջրի պաշարը Ջերմաղբյուրում 25ՄՎտ հզորությամբ երկրաջերմային էլեկտրակայան կառուցելու համար բավարար նախապայման է, որի նպատակով տարվում են համապատասխան աշխատանքներ: Ծովի մակերևույթից մոտավորապես 1800մ բարձրության վրա գտնվելով՝ Հայաստանը բավարար նախապայմաններ ունի արևային էներգիայի զարգացման համար, որի պատճառով ՀՀ Կառավարության՝ 2017 թվականի ծրագրերի մեջ է մտնում միջազգային տենդերի հայտարարումը՝ Գեղարքունիքի մարզի Մասրիկ գյուղում 50ՄՎտ-անոց արևային կայանների կառուցման համար:

Ջերմային Էներգիա
1960 – ականներին ԽՍՀՄ-ի ծրագրերի մեջ էր մտնում ջերմաէլեկտրակայանների կառուցումը երկրի այն հատվածներում, որտեղ վառելիքային հանածոների խիստ պակաս կար: Հայաստանում ջերմաէլետրակայաններ կառուցվեցին առավելապես մեծ էներգիայի պահանջարկ ունեցող շրջաններում: Դրանցից առաջինը կառուցվեց 1960 թվականին Երևանում, որին հաջորդեց Վանաձորի ջերմաէլեկտրակայանի կառուցումը 1961 թվականին և Հրազդանի ջերմաէլեկտրակայանի կառուցումը 1963 թվականին:

Արտադրվող էլեկտրաէներգիայի հիմնական աղբյուր էր հանդիսանում ԽՍՀՄ-ից ներկրվող գազը, որը խողովակների միջոցով Հայաստան էր հասնում Ադրբեջանի տարածքով: 1988 թվականին Սպիտակի երկրաշարժի պատճառով Մեծամորի ատոմակայանի աշխատանքը դադարեցվեց: Ադրբեջանի հետ պատերազմի տարիներին դադարեցվեցին նաև ջերմաէլեկտրակայանների շահագործումը Ադրբեջանի հետ սահմանի շրջափակման պատճառով և մինչև 1990 – ականների կեսերը Հայաստանը ապրում էր էներգետիկ ճգնաժամի տարիներ: Այնուամենայնիվ, Հայաստանը կարողացավ հաղթահարել 1990 – ականների էներգետիկ ճգնաժամը: Չնայած, որ մինչև այժմ ջերմաէլեկտրակայանների սարքավորումների մեծ մասը բավականին հնացած է, մեծ ծավալով աշխատանքներ են տարվել դրանց վերանորոգման և թարմացման նպատակով, որի արդյունքում՝ առանց Վանաձորի ջերմաէլեկտրակայանի շահագործման, մնացած ջերմաէլեկտրակայանները միասին տրամադրում են 706ՄՎտ ծավալով էլեկտրաէներգիա:

Ներկայումս շահագործվում են Հրազդանի ջերմաէլեկտրակայանը՝ 1100ՄՎտ տեղակայված հզորությամբ, և Երևանի ջերմաէլեկտրակայանը՝ 250ՄՎտ տեղակայված հզորությամբ: 2014 թվականին ընդհանուր էլեկտրաէներգիայի արտադրության 12,3%-ը տրամադրող Հրազդանի ջերմաէլեկտրակայանը պատկանում է Ռուսաստանի Դաշնությանը:

Վերջին նորարարություններից հետո Երևանի ջերմաէլեկտրակայանի արդյունավետությունը ավելացավ մինչև 70%՝ նվազեցնելով ինչպես օգտագործվող վառելիքի, այնպես էլ արտանետումների քանակը: Էլեկտրաէներգիայի արտադրության համար օգտագործվում է Իրանի Իսլամական Հանրապետությունից ներկրվող գազը, որը փոխարինվում է արտադրված էլեկտրաէներգիայի համապատասխան ծավալով, իսկ ավելացված էլեկտրաէներգիան օգտագործվում է տեղական շուկայում սպառման համար:

Thermal Power
From 1960s USSR carried out an electricity generation plan which intended to construct thermal power plants in southern regions of the country where fossil fuel energy resources were restricted. Construction of thermal power plants started in energy-intensive regions in Armenia. The first power plant was constructed in Yerevan in 1960, which was followed by Vanadzor Thermal Power Plant in 1961, and Hrazdan Thermal Power Plant in 1963.

The source of energy for these power plants was the gas which was coming through the pipelines from USSR through Azerbaijan. Until late 1980s Armenia was heavily depending on the thermal and nuclear energy production. However, after the Spitak earthquake in 1988 the nuclear power plant operation was forced to stop. During the years of war with Azerbaijan the energy production of the thermal power plants was also stopped because of the border blockade and Armenia had an energy crisis until mid-1990s. However, during the last two decades Armenia has managed to recover from energy crisis. Although most of the technology of the thermal power plants are outdated until now during these years a lot of innovation and maintenance have been done to the power plants and currently they are able to provide 706MW of energy, except from the Vanadzor Thermal Power Plant which is not operating now.

Currently, there are two operational power plants: The Hrazdan Thermal Power Plant with an installed capacity of 1100MW and the Yerevan Thermal Power Plant with an installed capacity of 250MW. The Hrazdan Thermal Power Plant, which is owned by the Russian Federation produced 12.3% of the electricity Armenia in 2014.

Recent innovations made to the Yerevan Thermal Power Plant have increased its efficiency almost to 70% by reducing the consumption of fuel, sulfuric acid and caustic soda and also by reducing levels of emission. For the energy production it uses the supplied natural gas from Iran and exchanges it with the produced electricity of the plant and uses the surplus energy for the local market consumption.