User:Bigicyy

Зелката (лат. Brassica oleracea Var. Capitata) е многулисно растение од фам. Brassicaceae. Двогодишно растение кое има важна улога во исхраната (свежо или конзервирано). Името Brassicaceae е изведено о д родот Brassica. Cruciferae е постаро име што значи “крос-лого”, бидејќи 4 ливчиња од нивните цветови личат на крст. Оваа фам. Содржи над 330 родови и околу 3700 видови. -Draba (365 видови); -Cardamine (200 видови); -Lepidium (230 видови). Фамилијата содржи познати видови како: Brassica oleracea (брокула, зелка, карфиол и сл), Brassica rapa (репка, кинеска зелка), Raphanus sativus (ротквица). B.Oleracea се одгледува како културно растение и има важна улога во исхраната на човекот, се користи поради резервите на храна, кои се чуваат во текот на зимата. Таа е богата со хранливи материи вклучувајќи витамин Ц. Се верува дека се одгледува неколку илјади години уште во времето на грчката и римската империја. Зелката е популарно одгледувано растение од видот Brassica oleracea linne на фам. Brassicaceae, таа е тревно дикотиледоно цвтено растение, кое се одликува со кратко стебло и основа која е преполна со листови, обично се зелени но во некој сорти црвени или пурпурни, кој во незрела форма имаат карактеристично топчест кластер. Повремено горчливиот и остар вкус на зелката се должи на glucosinolate, а таа исто така е добар извор на рибофлавин. *Историја: Зелката потекнува од медитеранскиот регион во должина на морскиот брег. Била нарекувана морска или дива зелка од античките грци и римјаните, кој велеле дека зелката ги надминува сите други зеленчуци. *Употреба: Делот од растението кое се употребува за јадење е лисната глава, поточно сферичните кластери со исклучок на надворешните листови. Таа се користи во различни јадења со својата природна зачинетост. Се конзумира свежа за салата, варена или во конзервирана форма. Зелката е одличен извор на витаминот Ц, а исто така содржи значителни количини на глутамин, а аминокиселините имаат анти-воспалителни својства. Таа се вклучува и во диетални програми поради ниската калоричност. Заедно со брокулата и другите зеленчуци од родот Brassica се извор на хемикалија (indole-3-carbinol) која ја потикнува поправката на DNK во клетките и се чини дека го блокира растот на клетките на ракот. Во европската народна медицина листовите зелка се користат за лекување акутна инфламација. Сокот од свежа зелка игра улога во брзо оздравување на пептичен чир. *Видови: Постојат многу видови на зелка по основ на обликот и времето на зрелост. Зелките што растат во есента и почетокот на зимата се нарекуваат “coleworts”, нејзините лисја не формираат компактна глава. Црвената зелка е мала тркалезна со темно црвени лисја. Зимски зелки преживуваат во зима на отворен простор во јужниот дел на САД, истото име се користи и за Савој зелките. Други традиционални сорти: бела зелка “Late Flat Dutch”, конусната “Early Jersey Warefield” и данската ‘’Ballhead”. Црвената зелка (Brassica oleracea var. capitata f.rubra) е со темно црвени/виолетови обоени листови. Карактеристично е тоа што ја менува бојата во зависност од PH вредноста на почвата, како резултат на пигмент наречен “anthocyanin” (флавин). На кисели почви растат повеке црвенкасти додека алкалните даваат зеленкаво-жолта боја на зелки. Ова го објаснува фактот дека исто растение е познато по различни бои во различни региони. Се одгледува во С. Европа низ цела Америка и Кина. Црвената зелка има потреба од плодна почва и доволно влага за да се развива. Тоа е сезонско растение кое се сее на пролет а се собира во доцна есен. Црвената е подобра од белата бидејќи не мора да се конзервира за време на зимата. Савој зелката (Brassica oleracea convar capitata var. sabauda L) е сорта на зелка од растителните видови Brassica oleracea и таа е зимски зеленчук. Белата зелка (Brassica oleracea convar capitata var. alba L) е исто сорта на зелка од растителните видови Brassica oleracea и таа како и Савој е зимски зеленчук.
 * Одгледување и употреба:
 * Медицински карактеристики:
 * Црвена зелка:
 * Савој зелка:
 * Бела зелка: