User:Bukuroshe Z Islamaj/sandbox

Tema:Roli i medias dhe i opinionit publik ne demokraci.

Mediat në shoqërine e sotme demokratike konsiderohen në një shkallë të lartë si burime informacioni të publikut.Roli dhe qëllimi kryesor i mediave është bindja dhe në mënyrë shumë profesionale ato mundohen të ndikojnë në krijimin e opinionit publik për qëllime të caktuara. Mediat si mjet i informimit dhe i komunikimt është element i rëndësishëm i sistemit demokratik shoqëror si dhe faktori dominant në informimin e qytetarit.Për këtë arsye media me të drejtë konsiderohet si fenomeni më i rëndësishëm dhe aktual,pa sistemin e informimit shoqëria do të mbetej pa një nga instrumentet themelore dhe thelbësore të informimit publik pra dhe të formimit të opinionit publik. Por si përcillet informacioni sot ne ndryshim nga dikur  dhe si ndikon opinion publik? Qëllimi kryesor i mediave është që të jenë sa më afër informacionit që të jetë i saktë dhe i besueshëm,si dhe ta shpërndajnë më shpejt.Për të qenë e fuqishme një media duhet të posedojë burime të sigurta dhe të besueshme të informacionit dhe t’iu shmanget niveleve spekulative.Shtetet demokratike nuk mbyllen para mediave përkundrazi i lejojnë gazetarët t’i hulumtojnë dhe të sigurojë faktet dhe të bëjnë punën e tyre.Sot në botë,gjithnjë e më tepër po avancohet roli dhe ndikimi i mediave në shoqëri,ato po bëhen shtylla kryesore e funksionimit të shoqërive demokratike.”Në vendet demokratike mediat,me të drejtë vlerësohen si “pushteti i katërt” derisa vendet komuniste vazhdojnë t’i rangojnë ato si “fuqia e shtatë”.

Në debatet mbi etikën në gazetari opinioni publik luan një rol të veçantë.Përderisa publiku konsumon dhe thith vazhdimisht prodhimin medial,i takon pranuesit,pra opinionit publik,të këndellet dhe të analizojë se kush dhe si po e keqpërdor,kush po e instrumentalizon atë.Pra,nëpërmjet pjesëmarrjes aktive të opinionit publik përcaktohet shumë se çfarë cilësie dhe në çfarë shkalle do të bëhet ndërmjetësimi i etikës gazetareske dhe si rrjedhojë e kësaj edhe informimi i vetë opinionit publik në përgjithësi.Informacioni ka prirje që të kthehet gjithmonë e më shumë në publicitet “sipas Jurgen Hapermas një informacion që ka si synim parësor përcjelljen në opinionin publik të një imazhi të përmisuar të agjensive që i kontrollojnë mediat për veten e tyre,realizuar sipas teknikave promocionale me qëllim bindjen e publikut dhe administrimin e sjelljes së tij(…).

Si do të përfytyrohej dhe si do të dukej një publik i tillë me përgjegjësi të vetëdijshme etike?Për këtë profesori i shkencave të komunikimt ,amerikani Kliford Christians,shkruan:”sikurse që mbijetesa njerëzore varet nga mbrojtja dhe kujdesi për natyrën,në të njëjtën shkallë kërkohet një ekologji e kulturës (ku e mediat bëjnë pjesë) një përkujdesje dhe një mbrojtje e saj”.Christians guximshëm fajëson dhe gjykon opinionin publik për përgjegjësi kolektive.Me përgjegjësi kolektive nënkuptohet detyrimi moral që ka publiku ndaj proceseve sociale në përgjithësi dhe ndaj mediave në veçanti,për të nxitur informimin sa më objektiv e profesional të shoqërisë nëpërmjet një përcjelljeje të tillë,objektive dhe të vetëdijshme.

.Sipas pedogagut të shkencave të komunikimt Artan Fuga thuhet se” mediat të trajtuara si një system kibernetik që shkëmben informacion në botën e jashtme thuhet se e realizon këtë në tri rrafshe:Së pari duke i transmetuar informacione publikut,së dyti,duke i marrë informacionet nga mjedisi rrethues për t’ia përcjelle publikut ,dhe së treti duke mbledhur informacione për reagimin e publikut ndaj informacionit të marrë prej mediave”.Në këtë mënyrë thuhet se një pjesë e informaciont kthehet përsëri pasi ky informacion shërben si element njohës për ti ndihmuar mediat të vetëkorrigjohen në strategjitë e tyre informative duke realizuar ekuilibrin dhe mbijetesën e tyre si një sistem homeostatik.

Megjithatë në krahasim me dikur informacioni sot ka një ndryshim shumë të madh në mënyrën e informimit të publikut dhe mënyrës së transmetimit të informacionit.Media dikur kishte deprivim të informacionit,mungesë botimesh,dijesh,mesazhes,varfëri e izolim mendimi,uri për ushqim mendjeje njerëz të babëzitur për informacion,njerëz që qarkullojnë fshehtas faqe të vjetra e të zverdhura vlerash të paplakshme,faqe të reja vlerash të reja të shtëna në dorë rrezikshëm,njerëz që pqrpijnë mesazhe mendjesh të ndritura.Gjithashtu ne kohët diktatoriale kishte deprivim nga e vërteta,koha e shtypshkrimit (influenca ne TV ende e dobët) .Libri dhe derivatet e tjera të shtypshkruara ishin burimi kryesor i marrjes së informacionit.Fjala e shkruar mbetet ,e folura shuhet.

Ndërsa sot ka nryshuar gjithçka media ka lirinë e saj në transmetimine çdo lloj informacioni.Sot e vërteta e zhytur në një oqean informacioni trival të preokupuar me banalitet.Sot roli i medias është përçimi i informacionit por media duhet të refkektojë.Por,realiteti tregon se media është shndërraur në instrumenbt krijues.Praktikisht sot televizioni nuk është thjesht instrument përçues ,ai është “Kultura e Ditës”,mishërimi i vet përmbajtjes.Kultura e sotme televizive po bëhët një mënyrë e të kuptuarit të botës që nuk ka të bëjë me përceptim problemti.”Riçard Hogart flet se dhe procesi i demokratizimit të lajmeve që publiku dëshiron të marrë pra ka veq anës së vet promovuese për një informacion sa më cilësor për publikun dhe pasojën negative që sistemi kibernetik i mediave ndodh që bie në një process ciklik të mbyllur”(..). Louis Wirth propozon që shoqëria massive demokratike po përballet me një seri vështirësish,si rrjedhojë e madhësisë së ndjekësvë dhe komplikimit të strukturave sociale të masës dhe natyrës dinamike të ekuilibrit në shoqërine masive.Kjo qon në një diskutim mbi dinamikën e opinionit publik në shoqërinë masive”.Wirth është i shqetësuar mbi shprehjen e opinioneve dhe shijeve të minoritetit dhe me proceset demokratike në kushte të kontrollit të përqendruar të medias.Siç e fikson analiza e tij mbijetesën e shoqërive demokratike me konsensus si të varur nga komunikimi masiv kontrolli i mënyrës së komunikimit masiv bëhet tejet i rëndësishëm.Qëllimi i shoqërisë massive demokratike është atëherë në të njëjtën kohë dhe më i varur nga proceset e opinionit që janë më pak të besueshëm.

Opinioni marrë në gjerësinë e tij masive e ka të vështirë të ndërmarrë kritika të specializuara për fusha të veçanta.Në këtë mënyrë ai noton në një psikologji kolektive të papërcaktuar dhe të vagullt shpesh i pakënaqur për shkak të pesimizmit që prodhon vetiu një media e lirë që lajm të parë nuk mund të ketë në treg veçse riprodhimin e skandaleve.Ka një informacion aq të bollshëm në të gjitha mediat saqë publiku bezdiset dhe merr atë informacion qe ai dëshiron të dijë,dhe nuk vazhdon më tëj me leximin apo dëgjimin e atij informacioni.Mbi të gjitha mbisundon informacion i lehtë siç shkruan Jasques Ellul “ kemi një informacion të sipërfaqshëm sepse dhe publiku dhe teknikat e tij të zgjerimit të audiencës kërkojnë që ai të konsumojnë një mall informative sa më lehtë të tretshëm sipas një kodi shumë të reduktuar fjalësh”.(…) Statistikisht mediat gjeneraliste nuk përdorin më shumë se 500 fjalë. Diçka që vihet re dhe dëshmon për një fazë fillestare të diskutimeve politike në opinionin publik në media është se për ne demokracia konsiderohet sikur ajo të ketë një model të vetëm realizimi.Sigurisht që bazat themelore të demokracisë janë gjithkund njëlloj.Ato shtrojnë kërkesa të njëllojta pavarësisht vendit dhe kohes,sa kohë flasim për periudhën bashkëhore të politikës.Për të pasur një demokraci të lirë kërkohet një shtet i së drejtës,një opinion publik dhe media e lirë.Për këtë ka folur dhe profesori i shkencave të komunikimit Artan Fuga ku thotë se “ne Shqipëri përgjithësisht kemi një demokraci që mund të quhet demokraci e opinionit.Kjo do të thotë se në parim dhe në praktikë me gjithë deviacionet jot të pakta që vijnë për arsye nga më të ndryshmet veç faktit që është e mbështëtur me dëshirën për të pasur një shtet të së drejtës,media të lira,respektim të ligjit“(…)në mënyrë të barabartë për të gjithë qytetarët. Mbi të gjitha objektivë e medias dhe gazetarëve është dhe duhet të jetë që ti ofrojnë një shoqërie apo shteti informata ,edukim, lajme dhe ngjarje kualitative,përveç tjerash.Këto informacione duhet të jenë aktuale,të paraqiten në mënyrë objektive,profesionale dhe duke iu përmbajtur etikës gazetareske dhe duke respektuar të drejtat e të tjerëve.Qëllimi tjetër është që informatat dhe lajmet të paraqiten në mënyrë të paanshme dhe lexuesit,bartësit e jetës politike,institucionale,ekonomike kulturore të trajtohen me respekt në mënyrë të ndershme dhe të hapur.Aspekt tjetër i rëndësishëm është evitimi i konflikteve të interesit dhe bindjeve personale e politike .Sigurisht që rëndësi e veçantë i kushtohet edhe marketingut dhe anës ekonomike të sigurimit të të ardhurave për të siguruar ekzistencën vepruese. Gjithashtu pavarësia nga grupet e interesit dhe politika sikurse përgjegjësia e fjalës publike janë çështje kyqe për gazetari të avancuar,moderne dhe profesionale.Kuptohet që roli i medias në përgjithësi është shumë i rëndësishëm dhe i pazëvendësueshëm për funksionimin e një shteti demokratik,për informimin e drejtë të opinionit publik,për edukimin e publikut,për korrigjimin e gabimeve apo lëshimeve që i bëjnë qeveritë në pushtet si dhe për avancimin e fjalës së lirë në një vend të hapur dhe transparent.Në Preambulen e Kodit Të Etikës së gazetarëve profesionistë amerikanë thuhet :”informimi dhe ndriqimi publik është pararendës i drejtësisë dhe themeli I demokracisë.Detyra e gazetarit është që të arrij këto caqe duke kërkuar të vërtetën dhe duke siguruar informim të plotë dhe të ndershëm të fakteve dhe ngjarjeve më rëndësi. Shumica e këtyre rregullave që përmendëm më lart do të duhej të vlenin edhe për shtete që kanë dal nga nga komunizmi dekadat e fundit siç është Shqipëria apo Kosova.Megjithë vështirësitë që mediat i hasin në këto vende si nga aspekti financiar,ai i pengesave eventuale burokratike,ndikimeve të grupeve të biznesit si dhe të politikës.Ndoshta një aspekt tjetër është që të provohet tu iket temave “senzacionale dhe spekulative por ndonjëherë edhe tendencioze”që më shumë ndoshta hasen në disa gazeta në Shqipëri por ndonjëherë edhe në disa media edhe ne Kosovë. Si përfundim mund të themi që organizata”Reporterët pa kufij” në lidhje me lirinë e medias e rradhiti Shqipërinë në mesin e vendeve me përparim të lehtë në një kohë rënieje të lirisë se medias në botë.Organizatat “Reporterët pa kufij” vlerëson se në botë është shënuar një rënie e thellë dhe shqetësuese e lirisë së medias.Organizata vlerëson se me rënien e shkallës së demokracisë retoriken helmuese,ndikimet e drejtpërdrejta dhe të tërthorta politike dhe shtimin e udhëheqësve autoritarë në botë po rritet numri i vendeve ku liria e medias është më e kërcënuar se kurrë.Organizata e rradhiti Shqipërinë në vendin e 76 ndryshe nga një vit më parë ku ishte në vendin e 82.