User:Dimisakell/sandbox

“ Τότε από μια πλαϊνή πόρτα μπήκε ένα νεαρός και τα ζευγάρια σταμάτησαν να χορεύουν, όχι όμως και το πιάνο, καθώς ο νεαρός έγνεψε στο παιδί που έπαιζε να συνεχίσει. Κάτι άλλαξε την ατμόσφαιρα. Ο νεαρός που μπήκε είχε ένα χαμόγελο φωτεινό που μας εγκλώβισε. Άρχισε να μιλάει λες και δεν συνέβαινε τίποτα. Να μιλάει για τον Ήλιο το πρώτο. Κι ύστερα σα κάθισε χάμω σταυροπόδι, στη μέση, κι όλοι εμείς γύρω του. - Με λένε Πέτρο. Σίγουρα, δεν ήταν το πραγματικό του όνομα. Θαρρείς όμως πως του ταίριαζε τόσο τόσο που θα παραξενευόσουνα ν’ ακούσεις να τον φωνάζουν διαφορετικά. Δεν πιστεύω κανείς απ’ όσους τον άκουσαν να έχει ξεχάσει ποτέ στη ζωή του την κουβέντα του. Όλα για αυτόν ήταν σπουδαία, μαγικά. Κι η οργάνωση που έγινε, Η ΕΠΟΝ, θα γινότανε δικιά μας κι από εμάς εξαρτιόταν όλα. Εμείς θα διώχναμε τους κατακτητές, εμείς θα φτιάχναμε τη χώρα όμορφη και μόλις λευτερωνόμασταν η ζωή μας θα ήταν ζηλευτή. Ας έκανε ο καθένας ό, τι μπορούσε έστω και πολύ μικρό, θα είχε αξία. Κι έλεγε κι έλεγε, και τα μάτια του έβγαζάν σπίθες και το χαμόγελο του φώτιζε. Πέτρο μαζί σου. Όπου πας. Και δεν έμεινε ούτε ένας εκείνη τη βραδιά που να μην τον πίστεψε. Συνάντησα πολλές φορές τον Πέτρο, ποτέ σε απομακρυσμένο δρόμο, πότε σε κάποιο μαγαζί, πότε σε σπίτι, Κι ούτε μια φορά δεν τον είδα χωρίς χαμόγελο. Και πολύ μου κακοφάνηκε όταν είπανε πως ο Πέτρος θα λείψει για κάποιον καιρό, και στη θέση του ήρθε κάποιος άλλος που δεν χαμογελούσε, δεν σου έδινε κουράγιο, παρά μόνο ψυχρά μια εντολή, και σε ένα ραντεβού δεν ήρθε, ούτε στο δεύτερο, μπορεί να τον είχανε συλλάβει , εγώ όμως ένιωσα ανακούφιση κι όλο είχα την ελπίδα να ξαναεμφανιστεί ο Πέτρος. Δεν τον είδα ξανά. Αρκετά μετά την Απελευθέρωση είδα τη φωτογραφία του στην εφημερίδα που τον είχανε συλλάβει κι έμαθα πως λεγότανε Δημήτρης Δεσποτίδης. Τον βασάνισαν, παραλίγο γλίτωσε την εκτέλεση, πήγε στη Μακρόνησο κι όταν βγήκε εγώ είχα φύγει  από την Ελλάδα. Τον ξανασυνάντησα στη Μόσχα. Το ίδιο φωτεινό χαμόγελο, οι ίδιες ελπίδες για το καινούργιο που γεννιότανε στην Ελλάδα. Κι εκείνος με άλλους μαζί έκαναν το εκδοτικό οίκο, το “ θεμέλιο” που εξέδωσε για πρωτη φορά το “ καπλάνι της βιτρίνας “ [ Το καπλάνι της βιτρίνας Το_καπλάνι_της_βιτρίνας ένα κλασικό, αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Άλκης Ζέη.] [] Κι αργότερα γίναμε φίλοι, όταν γύρισα στην Ελλάδα και ξανά πολιτικοί εξόριστοι στο Παρίσι και πάλι πίσω στην Ελλάδα, ως το τραγικό πρόωρο θάνατο του. Δεν ξέρω γιατί κανείς πια δεν μιλάει για κείνον. Καλά αυτοί που μείνανε κολλημένοι για ένα σύμβολο, οι άλλοι που μαζί αγωνίστηκαν για κάτι καινούργιο; “ Από το Μυθιστόρημα της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ “ Με μολύβι φάμπερ νούμερο δύο” [ Μεταίχμιο - 386 σελ., Σεπτέμβριος 2013]

ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ

Ο Δημήτρης Δεσποτίδης γεννήθηκε το 1925, ζούσε στην Αθήνα στην Πλάκα. Από 17 ετών στρατεύτηκε άμεσα σε αντιστασιακές οργανώσεις. Στην ΕΠΟΝ είχε ηγετική θέση στην Αθήνα το 1943. “ο Πέτρος της ΟΚΝΕ και της ΕΠΟΝ [ https://el.wikipedia.org/wiki/Ενιαία_Πανελλαδική_Οργάνωση_Νέων] ξεκίνησε την αγωνιστική του σταδιοδρομία από το Α’ Γυμνάσιο της Πλάκας και τους προσκόπους σαν μέλος της ΟΚΝΕ. Από τότε /../ τα βασικά του χαρακτηριστικά μείνανε οξύτατα όμοια: μια απέραντη αγάπη για το κίνημα, μια απέραντη πίστη στην ανάγκη της αδιάκοπης ανανέωσης και προσαρμογής του, μια απέραντη εμμονή στην πολιτιστική διάσταση κάθε αληθινού επαναστατικού κινήματος. Από αυτή τη σκοπιά ο κόσμος του ήταν το κόμμα, η νεολαία, ο πνευματικός και καλλιτεχνικός κόσμος. Ενήμερος όσο λίγοι για τα ρεύματα της εποχής του δεν έπεσε ποτέ στον διανοουμενισμό της ξεκομμένης αμφισβήτησης “ [ Η αυγή - 9 Ιανουαρίου 1981 ]

“Μέλος της Κεντρικής επιτροπής του ΚΚΕ εσωτερικού, Επονίτης στην κατοχή, ακολούθησε την μοίρα όλης της γενιάς του - Μακρόνησο - φυλακή, εξορία - ξεχωρίζοντας από την αρχή για την εμμονή του στην ιδέα της αδιάκοπης ανανέωσης και της πολιτιστικής διάστασης στην επαναστατική δραστηριότητα. Με την βαθύτατη του παιδεία του και τη γνώση των νεότατων ρευμάτων στην παγκόσμια σκέψη και λογοτεχνία άσκησε ουσιαστική  επίδραση στο χώρο της αριστεράς και όχι μόνο στη γενιά του. Η δραστηριότητα του, η μαχητικότητα και η εγρήγορση του, κύρια χαρακτηριστικά του, διοχετεύθηκαν στην έκδοση της Επιθεώρησης Τέχνης “   της οποίας υπήρξε βασικός συντελεστής και του εκδοτικού οίκου “Θεμέλιο”. Συστηματοποίησε την έκδοση έργων και την παρουσίαση πνευματικών ανθρώπων από το χώρο της μαρξιστικής λογοτεχνίας πριν ακόμα γίνει αυτό σε ευρωπαϊκές χώρες. “ [ Τα ΝΕΑ- 9.1.1981 ( κηδεύεται σήμερα ο Μ. Δεσποτίδης]

Ι. Ένας ασυμβίβαστος άνθρωπος

Οι αγώνες Η ΕΠΟΝ, “ Εκεί (το 1945 στα γραφεία της ΕΠΟΝ στην Αθήνα) πρωτοείδα τον Πέτρο, διαφωτιστή της Αθήνας, δηλαδή Δημήτριο Δεσποτίδη, έναν ψηλό λεπτό ξανθό παιδί πάντα με ανοιχτούς γιακάδες με γελαστό πρόσωπο και σκληρό, διαπεραστικό βλέμμα /…/ Εκεί κατάφερα να εξασφαλίζω μια καρέκλα στις ομιλίες που έκανε ο Βάρναλής, για την αισθητική /../ Είμαστε καθισμένοι όλοι γύρω γύρω με τον Βάρναλη στη μέση και δίπλά του ο Δεσποτίδης που δεν ήταν μόνο διοργανωτής αλλά  και ενός ιδιότυπου διερμηνέα και μεσολαβητή ανάμεσα στον Βάρναλη και το κοινό /../ (Η Αυγή - Κυριακή 18 Ιανουαρίου - Τίτος Πατρίκιος: “και τότε ήρθε ο Πέτρος, πραγματικό του όνομα Δημήτρης”- ).

- Ένα πνεύμα ελεύθερο στην πολιτική “λίγους ανθρώπους έχω γνωρίσει που να ναι τόσο ασυμβίβαστοι και αφιλόκερδα ταγμένοι σε ένα σκοπό, όπως ο Δημήτρης Δεσποτίδης” ( Μάριος Πλωρίτης Η αυγή - 18 Ιανουαρίου 1981).[]

“Στην περίοδο της ΕΔΑ, ο Μ. Δεσποτίδης (που ήταν μέλος της Διοικούσας επιτροπής έδεσε το όνομα του με δύο πολιτικές και ιδεολογικές κατακτήσεις . Στάθηκε βασικός συντελεστής στην έκδοση της επιθεώρησης τέχνης στη συνέχιση της μέχρι την ώρα της χούντας (130 περίπου τεύχη) μέσα από μύριες αντιξοότητες οικονομικές και πολιτικές- και όχι μόνο από μεριά της δεξιάς αν όχι κυρίως από   τη μεριά του δόγματος . Μαζί με μια ομάδα άξιων συνεργατών διευρύνανε μαχόμενοι την ακτινοβολία της κομματικής αριστεράς στον ελληνικό φοιτητικό χώρο όσο καμία άλλη πρωτοβουλία . Μέσα σε αυτή τη προσπάθεια τα μηνύματα υπέρ της ανανέωσης και κατά του δόγματος είναι έκδυλα και ξυπνήσαν πολλές συνειδήσεις . Παράλληλα, ο Μ.Δ προχωράει στην πραγματοποίησης μιας άλλης βαθιάς κατάκτησης . Απο του εμπνευστές και ιδρυτές και οργανωτές του “ Θεμέλιου “ και της λέσχης του Βιβλίου/…/ ο ΔΔ στάθηκε απο τους πρώτους υποστηρικτές της ανανέωσης και προσχωρεί στη συνέχεια στο ΚΚΕ εσωτερικού. Στο Παρίσι και στη συνέχεια στην Ελλάδα πολέμησε με όλες του τις δυνάμεις κάθε προσπάθεια που κατά τη γνώμη του είτε μείωνε την ακτινοβολία και την ανθρωπιά του κομουνιστικού ιδανικού                                                                                                                                                                                                                                                               είτε στένευε με δογματισμό τον ορίζοντα, είτε την παραποιούσε οποιαδήποτε μια στείρα αμφισβήτηση οποιουδήποτε αριστερού “(Αυγή 9/1/1981).

- Οι εξορίες και οι φυλακίσεις Στις φυλακές στη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου και προπαντός μετά το μαρτυρικό Μακρονήσι οπού στάθηκε ακατάβλητος ήρωας - στη μάταια προσπάθεια να του αποσπάσουν δήλωση τον χτύπησαν βαριά στο κεφάλι, και έχασε για κάμποσο το φως του  και τη δυνατότητα να περπατά - μελέτησε με πάθος Νεοελληνική Ιστορία και άνοιξε πιο θεωρητικά τους ορίζοντες του ( Η Αυγή 9.1.1981. ΜΙΜΗΣ ΔΕΣΠΟΤΙΔΗΣ, ο κομουνιστής αγωνιστής και διανοούμενος).

“ Από τα γραφεία της ΕΠΟΝ, ξαναείδα τον Δημήτρη Δεσποτίδη στο Τμήμα Μεταγωγών του Πειραιά την άνοιξή του 1951. Εκείνος ερχόταν από τις φυλακές της Κερκύρας, νομίζω, και πήγαινε για τα Βούρλα /../ και εγώ ερχόμουν από την Μακρόνησο, το ΒΕΤΟ, και πήγαινα για Αη -Στράτη. Περάσαμε μαζί δύο τρεις στο ίδιο κελί,. Οι ώρες ήταν βαριές, ετοιμαζότανε η δεύτερη δίκη Μπελογιάννη. Όμως ο Δεσποτίδης ήταν γεμάτος ζωντάνια κι αισιοδοξία, ονειρευόταν τα όσα θα κάναμε αν βγαίναμε έξω, μίλαγε για όσα θα κάναμε, την ασταμάτητη δουλειά και διάβασμα όσον καιρό θα μέναμε στην εξορία. Είχα ακούσει για τα φοβερά του βασανιστήρια στη ΣΦΑ στη Μακρόνησο. οι άλλοι φυλακισμένοι μίλαγαν για αυτόν με θαυμασμό και σεβασμό, σαν για κάποιο μυθικό πρόσωπο /../ κι όμως εκείνος έδειχνε σαν να μην είχε περάσει τίποτα. Πάντα λεπτός, νεανικός μ’ανοιχτούς γιακάδες με γελαστό πρόσωπο και σκληρό βλέμμα. /…/Σκληρός και αδιάλλακτος, πρώτα με τον εαυτό του αλλά και με τους άλλους, αφειδώλευτος για θυσία και μαζί άπληστος για ζωή, ανυποχώρητος στην ιδέα του και όμως ανοιχτός στις ιδέες, πυρπολημένος από το αίτημα της ύψιστης δικαιοσύνης κι ίσως γι’ αυτό ικανός ίσως να αδικήσει, σκλαβωμένος από το πάθος της ίδιας της ελευθερίας, πρωτογενής πουριτανός και μαζί αξεδίψαστος ελευθέριος, ηθικιστής που δεν χωρούσε σε κανόνες με ρομαντική τρυφερότητα κι αμείλιχτο σαρκασμό, ψύχραιμος κι ανάστατος, ταπεινός και υπερφίαλος, άνθρωπος της πράξης κι όμως βυθισμένος σε ένα όνειρο. Ρεαλιστής που ζητούσε το αδύνατο. (Η Αυγή - Κυριακή 18 Ιανουαρίου - Τίτος Πατρίκιος Τίτος[] “και τότε ήρθε ο Πέτρος, πραγματικό του όνομα Δημήτρης”).

ΙΙ. Η πολιτιστική δραστηριότητα

- ΘΕΜΕΛΙΟ και Επιθεώρηση τέχνης “ Ο Δημήτρης Δεσποτίδης λοιπόν, ήταν ο θρυλικός Πέτρος, ένας απο τους διαφωτιστές της της ΕΠΟΝ Αθήνας. /…/ήταν η ψυχή του εκδοτικού οίκου «Θεμέλιο» και του περιοδικού «Επιθεώρησης Τέχνης» και τα δύο κάτω από την σκέπη της ΕΔΑ. Το περιοδικό, όπως μας λέει και το όνομά του, είχε στο κέντρο της προβληματικής του την τέχνη και τον πολιτισμό. Ιδιαίτερα το περιοδικό πολεμήθηκε άγρια, τόσο από το επίσημο κράτος όσο και από τους κολλημένους και συντηρητικούς κύκλους της αριστεράς που κατείχαν ηγετικές θέσεις. Από το ’63 και μετά το πάθος και η ζωντάνια των Λαμπράκηδων έδωσαν νέα ορμή και προσανατολισμό στο περιοδικό. 146 τεύχη κυκλοφόρησαν από το 1954 έως το 1967, ενώ το 147ο καταστράφηκε από την χουντική ασφάλεια στο τυπογραφείο. Κατά κοινή ομολογία η «Επιθεώρηση Τέχνης» ήταν ο κηπουρός στον οποίο οφείλεται η μεγάλη ανθοφορία της τέχνης και των γραμμάτων με επίκεντρο τον χώρο της αριστεράς. Μια ανθοφορία που τα άνθη της μοιράστηκαν απλόχερα σε ένα μεγάλο κομμάτι του Ελληνικού λαού που τα αγάπησε και τα έβαλε στο σπίτι του. Μαζί με τον εκδοτικό οίκο «Θεμέλιο», αποτέλεσαν τους δύο πυλώνες πάνω στους οποίους στηρίχτηκε η πνευματική ηγεμονία της αριστεράς εκείνη την εποχή. Το ανοιχτό μυαλό του πλέον γλυκομίλητου καθοδηγητή Δεσποτίδη, η μαχητικότητά του, οι γνώσεις του, οι ευαισθησίες του και η ικανότητά του να οσμίζεται τα ταλέντα από μακριά και να τα ενθαρρύνει, ήταν τα στοιχεία εκείνα που έλκυαν επώνυμους κι ανώνυμους δημιουργούς γύρω από το βιβλιοπωλείο Θεμέλιο. Οι άνθρωποι αυτοί στήριξαν μαζικά τους δύο αυτούς πυλώνες σε εθελοντική βάση κι έδωσαν μάχες για να μπορέσουν να αντέξουν στις διώξεις και τις διάφορες πιέσεις. /../ Υπήρξαν από τους πρωτεργάτες της λεγόμενης "πολιτιστικής άνοιξης" της ελληνικής Αριστεράς. Μιας άνοιξης που χρωμάτισε κι αρωμάτισε την ειρηνική επανάσταση που ξεδιπλώθηκε στις πόλεις και τα χωριά της Ελλάδας εκείνα τα χρόνια. Αυτής που έσπασε το μετεμφυλιακό κλίμα τρομοκρατίας που υπήρχε, ανοίγοντας τους ορίζοντες τόσο σε προσωπικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο. Αυτής που φανερώνονταν στους αγώνες και στις πρωτοβουλίες που έφερναν κοντά τους ανθρώπους και έδινε ευκαιρίες στον καθένα για να εκφράσει τα καλύτερα στοιχεία του. Δυστυχώς, από την μεταπολίτευση και μέχρι σήμερα, η αριστερά έτρωγε από τα έτοιμα, ανακύκλωνε παλιές και εισαγόμενες συνταγές και δεν κατάφερε να ηγεμονεύσει πάλι με νέες σημαντικές δημιουργίες και κινήσεις στον πνευματικό χώρο της πατρίδας μας.” (http://stagona4u.gr/index.php/component/k2/item/1567-o-mimis-itan-o-syntrofos-apo-to-mellon)

Ο άνθρωπος του παρασκήνιου

“Το όνομα του ιστορικού στελέχους της Ανανεωτικής Αριστεράς, του θρυλικού «Πέτρου της ΕΠΟΝ», /../συνιδρυτή του εκδοτικού οίκου «Θεμέλιο», ίσως για τη δική μου γενιά των σαραντάρηδων, να μη λέει και πολλά. Εάν γνωρίζαμε καλύτερα την προσφορά του στον πολιτισμό και τη διανόηση στην Ελλάδα, θα καταλαβαίναμε ίσως γιατί ο συγγραφέας συγκινημένος αφιέρωσε στη μνήμη του το βιβλίο. Γιατί δεν έγραψε ποτέ ο Δεσποτίδης; Αναρωτιέμαι από εκείνο το βράδυ. Υπάρχει μια σπάνια κατηγορία ανθρώπων που, ενώ βρίσκονται στον πυρήνα των εξελίξεων και της πρωτοπορίας του πνευματικού κόσμου, δεν επέλεξαν να γράψουν, όμως άφησαν το στίγμα τους έντονα πίσω από μεγάλα πράγματα. Σε μια παλιά δήλωση του ο Μ. Θεοδωράκης λέει: «Ο Μίμης δεν ασχολιόταν με τον εαυτό του. Έφτιαχνε ανθρώπους και ήταν αυτός για μένα ένας από εκείνους τους αριστερούς που με ενέπνευσαν με τη στάση της ζωής τους … Ήταν ο άνθρωπος που σε μια μετεμφυλιακή εποχή ακραίας πόλωσης υποστήριξε και επέβαλε τον Θεοδωράκη, τον Χατζιδάκι, τον Κατσαρό» Ο Θ. Σκρουμπέλος, συγγραφέας του βιβλίου «Το δίκοχο του Μίμη» (Θεμέλιο), λέει στην «Αυγή»: «Τον συνάντησα στο Παρίσι γύρω στο 1970, μέσα από κομματικό ραντεβού που είχα με τον Αντώνη Μπριλλάκη. Ενα ολόκληρο βράδυ χαθήκαμε σε κουβέντες μαγικές και πραγματικές ταυτόχρονα, γιατί είχε αυτή την ικανότητα ο Μίμης, να ενσαρκώνει άμεσα το όνειρο». Ο Δεσποτίδης ενέπνευσε και παρότρυνε μεγάλους δημιουργούς, στην αρχή της πορείας τους, έτσι ώστε το έργο τους να φτάσει στα χείλη όλων των Ελλήνων, αριστερών και συντηρητικών. Λίγο από το πνεύμα του βρίσκεται σε πολλά τραγούδια, μουσικές, ποιήματα, βιβλία που αγαπάμε.” (Η Εφημερίδα των συντακτών http://www.efsyn.gr/arthro/ston-despotidi - 14.07.2017, 23:33 | Ετικέτες:  βιβλίο, Αριστερά Συντάκτης: Κυριακή Μπεϊόγλου)

‘ Ο Δημήτρης Δεσποτίδης δεν έγραφε - έτσι του έμενε ο προφορικός λόγος με όλη την ακρυστάλλωτη ρευστότητα την ατέρμονη κοχλιωτή διεισδυτικότητα του. Μιλώντας ο Δεσποτίδης, διαμόρφωνε ή συγκρουόταν με άλλους ανθρώπους θα έλεγα σαν τον Σωκράτη. Αλλά αντίθετα από τον Σωκράτη, εκείνος δεν είχε αποδειχτεί τους νόμους μιας εχθρικής Πολιτείας και δεν δέχθηκε να του δώσουν το κώνειο. Το διάλεξε μονάχος του. (Η Αυγή - Κυριακή 18 Ιανουαρίου - Τίτος Πατρίκιος: “και τότε ήρθε ο Πέτρος, πραγματικό του όνομα Δημήτρης”).

ο σηματοδότης του τέλους των διανοούμενων της αριστεράς

Ο Δημήτρης Δεσποτίδης πέθανε ακριβώς όταν είχε επέλθει αυτό που ονομάσθηκε η «βαθμιαία καθίζηση του κόσμου των διανοουμένων». “Ένα κεφάλαιο έκλεισε μετά τον θάνατο του Σαρτρ (1980), του Αρόν (1983) και του Φουκό (1984). Οι «μεγάλοι διανοούμενοι», αυτοί που είχαν ένα κύρος θεμελιωμένο πάνω στο έργο τους, δεν αντικαταστάθηκαν. Τη θέση τους πήραν οι μιντιακοί διανοούμενοι, των οποίων η φήμη δεν προέρχεται από το δημιουργικό τους έργο, αλλά από το ταλέντο τους στη σκηνή και στο μικρόφωνο. Η «κοινωνία του θεάματος» χρειάζεται φιλοσόφους ή συγγραφείς για να σχολιάζουν την επικαιρότητα.”

(Η εφημερίδα των συντακτών : 04.02.2017, 16:36 | Ετικέτες:  Αριστερά, φιλοσοφία, ΜΜΕ, Ιστορία Συντάκτης: Θανάσης Γιαλκέτσης (αποσπάσματα Συνέντευξης του Μισέλ Βινόκ, ομότιμος καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στο Ινστιτούτο Πολιτικών Επιστημών του Παρισίου. Η ακόλουθη συνέντευξή του δημοσιεύτηκε στο γαλλικό περιοδικό «L’ Express».)