User:Emad mofaq

بــەڵخــــە بەڵخە یەکێکە لە شارەدێیەکانی هەورامانی لهۆنی عێراق دەکەوێتە سەر ڕێگەی نێوان سۆسەکان و دەگا شێخان.ڕووبەری بەڵخە فراوان و بەر بڵاوە کەو تووەتە نێوان(سۆسەکان و پاڵانیا و هاوار و تاوێرە و خەرپانی و دەگا شێخان) بەشی پشتەوەی چەند شاخێکی بەرزە بەناوی (جەژنگاو تەوەنێ و هەوارەبەرزە) بەشی پێشەوەی یان بڵێین بەردەمەکەی فراوانەودۆڵێکی کراوەیە دوریشی لە بیارەوە(8کم) و لە تەوێڵەشەوە (6کم)ە.
 * مێژووی دروست بوونی بەڵخە دەگەرێتەوە بۆ نزیکەی (250)ساڵ لەمەو پێش.

دوو بۆ چوون هەیە بۆ ئەم وشەیە: بۆ چوونی یەکەم دەڵێت/ دوو برا بوون خەڵکی (بەڵخ)ی لای سەمەرقەند و بوخارا بوون هاتوون لەو دوو شوێنە(دێگە و دەرەنەجات) نیشتە جێ بوون یەکێکیان لە خوارەوە ئەوی تریان لە سەرەوە بەناوی ئەم دوو برایەوە ناو نراون بەڵخەی سەروو و بەڵخەی خواروو. بۆ چوونی ددوەم دەڵێت / ئەم شوێنە پرە لە (بەنگاو تاف) واتە تاڤگە وەک (وەر وەزەن و سەر وەزەن و وەزەنێ) ئەم تاڤگانەش بەبەردەوامی ئاوییان پیا دێتە خوارەوە و ئاوەکەش بەڵخی هەیە. -بەڵخ: جۆرەکلسێکە بەهۆی ئاوەوە لە ئاوە ڕۆکاندا دروست دەبێت بە تایبەت بەسەر بەرد و تاشەبەردەکاندا.زیاتر ڕەئی لەسەر ئەوەیە ئەم وشەیە لەمەوە هاتبێ واتە لەبەر بەڵخی زۆر لەم ناوچەیەدا ناو نراوە بەڵخە. هەندێکیش وادەگێرنەوە کە:(دێگە و دەرەنەجات) دوو دێ بوون....بەڵام لەکۆتایی سەدەی نۆزدەهەم دا (یاقوە سوری) تەوێڵەیی کەپیاوێکی ناوداری تەوێڵە بووە لکاتی کاروانیدا لە نزیک وەزەنێ لای داوە پاشان وەک هەوار هاتووە بۆ ئەم ناوەو ووتویەتی هەوارم لای بەڵخەکەیە لەمەوە ئەم ناوە پەیدا بووە. لە ساڵی (1956) جادەی نێوان بیارە و تەوێڵە لێرەوە براوە ئەم بەڵخە گرنگی پێدراوەو دواتریش مزگەوت و قوتابخانە لێرەش کراونەتەوە... ٭٭شوێنەوارە مێژووییەکانی ئەم ناوچەیە: (سوڵێ و زەڕیندۆڵ و هانە وتێ یا هانەی تا و سەربەڵخ و قەڵای خەسرەو ئاغا)
 * ووشەی بەڵخە لەچیەوە هاتووە؟

٭٭گەڕەکەکانی بەڵخە (گەڕەکەو بەگزادا و گەڕەکەو هاڵاوی و گەڕەکەو ملەگاو خەراتا یا گەرەکەو سەریاڵی و گەڕەکەو دەرەی و گەرەکەو دەرە ولی) دوای ڕاپەرین خەڵکەکەی گەڕاونەتەوە ئەم دوو گەڕەکەی زیاد کردووە (گەڕەکەو مێشلەی و گەڕەکەو هەرزنە جەڕی). ٭٭پڕۆژە خزمەتگوزایەکان لە بەڵخەدا: -مزگەوت / ساڵی (1308ک) بویەکەمجار مزگەوتی تیار دروست کراوە. -قوتابخانە / لە ساڵی (1953) بو یەکەمجار قوتابخانەی تیاکراوەتەوە.

٭٭ژمارەی دانیشتوانی -دەڵێن بەڵخە لەساڵی(1947) دا نزیکەی (80)ماڵ بووە(خواروو (17) ناوەراست(25) سەروو(38) لەئاماری ساڵی (1975)بەڵخەی سەروو (512) کەس بووەو بەڵخە خوارووش (110)کەس واتە: هەووی نزیکەی (125) ماڵ بووە لەساڵی (1978) کەبەڵخە ڕاگوێزراوە نزیکەی (315) خێزان بووە. تاساڵی (2003)نزیکەی (515) ماڵە کەلە بەڵخە و سلێمانی و هەڵەبجەی شەهید و هەڵەبجەی تازەو شارەکانی ترن.

٭٭ڕاگواستنی بەڵخە لە (1978/8/29) دا شارەدێی بەڵخە وەک گوند و شارۆچەکەکانی تری کوردستان بەر بارکردن و ڕاگواستن کەوتوەو گواستراونەتەوە بۆ ئۆردوگا زورەملێ یەکانی (عەنەب و زەمەقی و سیروان)دابەش کران بەسەر ئەو سێ کۆمەڵگەیەدا.لەم کاتەدا (315) خێزان بوون نزیکەی (1500) کەس بوون (2)مزگەوت و (1) قوابخانە و (1) بنکەی تەندروستی و (1) گەرماوی گشتی و (4) چایخانە و چەند دوکانێکی تیابووە. لەدوای ڕاپەرینەوە بەرەبەرە خەڵکەکەی گەڕوانەتەوەو دەستیان کردوەتەوە بەئاوەدانکردنەوەی ڕەز و باخ و باخاتەکانیان.... به سوپاسه وه له په يجي( ته ويله ) وه وه رگيراوه