User:EneahElisante

= WATOTO WENYE UTAPIAMLO = (Matokeo ya Matibabu ya Utapiamlo kati ya watoto chini ya miaka mitano waliolazwa katika Hospitali ya Rufaa ya Mkoa wa Geita, Tanzania kuanzia Januari 2021 hadi Desemba 2022.)

Utangulizi:

Utapiamlo miongoni mwa watoto walio na umri wa chini ya miaka mitano bado ni tatizo kubwa la afya ya umma na sababu kuu ya vifo vya takriban nusu ya vifo vya watoto chini ya miaka mitano. Mkoani Geita, watoto wenye utapiamlo mkali husimamiwa katika kituo cha afya kupitia huduma ya kulazwa. Utafiti huu ulilenga kutathmini matokeo ya matibabu ya utapiamlo mkali (SAM) miongoni mwa watoto walio na umri wa chini ya miaka mitano waliolazwa katika Hospitali ya Rufaa ya Mkoa wa Geita (GRRH) Mkoani Geita, Tanzania.

Utapiamlo mkali uliokithiri ulibainishwa na uzani wa chini sana kwa urefu (chini ya alama -3 z ya viwango vya ukuaji vya wastani vya WHO), kwa upotevu mkubwa unaoonekana, au kwa uwepo wa uvimbe wa lishe. Kwa watoto wenye umri wa miezi 6-59, mduara wa mkono chini ya 115 mm pia unaonyesha utapiamlo mkali wa papo hapo (2). Watoto walio na utapiamlo mkali walikuwa na uwezekano wa kufa mara 12 zaidi ikilinganishwa na watoto wa kawaida (3). Makadirio ya sasa yalionyesha kuwa takriban watoto milioni 1 hufa kila mwaka kutokana na utapiamlo mkali (4).

Ulimwenguni kote mwaka 2021, watoto milioni 45.4 chini ya umri wa miaka mitano walikuwa na utapiamlo mkali, sawa na 6.7% ya watoto chini ya miaka mitano duniani na robo ya watoto hawa waliishi Afrika (5). Nchini Tanzania watoto 420,000 walikumbwa na utapiamlo mkali na kati ya hao 85,000 walikuwa na utapiamlo mkali sana (6). Takwimu za hivi karibuni za utafiti wa idadi ya watu na afya Tanzania (DHS-MIS) 2022 zilionyesha kuwa 3% ya watoto chini ya miaka mitano walikuwa na utapiamlo uliokithiri na Geita ni miongoni mwa mkoa wenye idadi kubwa ya watoto wenye utapiamlo wa asilimia 3.3 (7). Hii inaonyesha maendeleo duni ya kutokomeza utapiamlo kwa watoto walio na umri wa chini ya miaka mitano kama ilivyoelezwa katika lengo la maendeleo endelevu namba 2.2 la kukomesha aina zote za utapiamlo chini ya umri wa miaka mitano ifikapo 2030 (8).

Nchini Tanzania, watoto walio na utapiamlo mkali na/au wa wastani husimamiwa katika kituo cha afya kupitia uangalizi wa wagonjwa wa kulazwa (9). Walakini mbinu hii ilileta changamoto nyingi kwa matibabu madhubuti kwa mifumo ya afya na wagonjwa (10). Hili lilisababisha huduma za SAM kufikiwa chini na kiwango cha juu cha vifo vya wagonjwa vilivyo juu ya kiwango kinachokubalika cha 5–10% (10).

Uchunguzi umeonyesha kwamba kiwango cha kupona miongoni mwa watoto wenye SAM kilikuwa chini ya kiwango kinachokubalika katika nchi nyingi za Afrika. Mapitio ya utaratibu nchini Ethiopia yaliripoti kiwango cha jumla cha kupona kwa watoto walio na SAM waliolazwa katika kitengo cha kulisha wagonjwa wa ndani kilikuwa 72.02%, na kiwango cha kuanzia 80.3% hadi 68.6% (11). Baadhi ya sababu zilizochangia kiwango cha chini cha kupona miongoni mwa watoto wa SAM ni pamoja na umri wa mtoto, muda wa kulazwa, idadi ya watoto chini ya miaka mitano katika kaya na magonjwa mengine kama vile Nimonia, Anemia na VVU (12-14)

Matokeo mazuri ya matibabu ya watoto wa SAM waliolazwa katika GRRH yana athari za kijamii, kisaikolojia, kitamaduni na kiuchumi. Mkoa wa Geita ulikuwa na idadi kubwa ya watoto wenye SAM waliolazwa katika GRRH, hata hivyo matokeo ya matibabu ya watoto hawa yalikuwa hayajaandikwa. Kwa hivyo, utafiti huu ulilenga kutathmini matokeo ya matibabu na kiwango cha kupona kati ya watoto wa SAM wenye umri wa miezi 0-59 waliolazwa katika GRRH katika Mkoa wa Geita, Tanzania kuanzia Januari 2021 hadi Desemba 2022.

Mbinu:

Utafiti wa kikundi cha watazamaji ulitumika kubaini matokeo ya matibabu kati ya watoto chini ya watano waliogunduliwa na SAM na kulazwa katika Hospitali ya Rufaa ya Mkoa wa Geita kuanzia Januari 2021 hadi Desemba 2022. Jumla ya watoto 179 wenye utapiamlo mkali walijumuishwa katika uchambuzi. Kati ya hawa 68 walikubaliwa mnamo 2021 na 111 walikubaliwa mnamo 2022.

Utafiti wa kikundi cha nyuma ulitumika kubainisha kiwango cha kupona na matokeo ya matibabu ya Utapiamlo Mkali kati ya watoto walio na umri wa chini ya miaka mitano waliolazwa katika Hospitali ya Rufaa ya Mkoa wa Geita kuanzia Januari 2021 hadi Desemba 2022.

Mpangilio wa Mafunzo

Mkoa wa Geita ni miongoni mwa Mikoa 26 ya Tanzania Bara iliyopo katika ukanda wa ziwa unaokadiriwa kuwa na wakazi milioni 2.9. Kiutawala mkoa una wilaya 5 zenye halmashauri 6. Shughuli kuu za kiuchumi katika ukanda huu ni pamoja na madini, kilimo na uvuvi (12). GRRH ni hospitali ya rufaa iliyopo Halmashauri ya Mji wa Geita mkoani Geita. Inapokea rufaa kutoka vituo vingine vya afya Mkoani Geita.

Watoto walio na utapiamlo uliokithiri walio na matatizo huelekezwa kwenye kituo cha wagonjwa wa kulazwa (wodi ya utapiamlo ya GRRH) na wafanyakazi waliofunzwa kwa ajili ya ukarabati wa lishe na matibabu kulingana na Miongozo ya Kitaifa (11). Vigezo vya kulazwa kwa SAM kulingana na kipimo cha uzito kwa urefu wa chini ya -2SD, mduara wa katikati ya mkono wa chini ya 115mm au rangi nyekundu kwa kutumia mkanda wa MUAC au kuwa na kiwango chochote cha uvimbe wa nchi mbili (9).

Watoto waliolazwa katika GRRH wanaruhusiwa kulingana na vigezo vyao vya kuandikishwa. Watoto waliokubaliwa kuwa wamepoteza huondolewa kutoka kwa GRRH wanapoongezeka kwa 15% ya uzito wanapokubaliwa, au uzito kwa urefu wa >=-2 SD au mzingo wa kati wa mkono wa >= 125mm. Tofauti na kupoteza, watoto waliolazwa na edema hutolewa kutoka kwa GRRH baada ya edema yao kutoweka kwa wiki 2 mfululizo (9).

Idadi ya watu

Utafiti ulifanywa kati ya watoto 0-59 waliolazwa katika wodi ya utapiamlo katika GRRH kuanzia Januari 2021 hadi Desemba 2022. Watoto walio na dalili na dalili za utapiamlo mkali na wale walio na taarifa kamili walijumuishwa katika uchanganuzi huu. Hatuwajumuishi watoto walio na taarifa zinazokosekana hasa kuhusu hali ya matokeo, tarehe ya kulazwa na/au kuachiliwa kwa sababu hali yao ya matokeo mwishoni mwa kipindi cha ufuatiliaji haikuweza kutambuliwa.

Taarifa ya Maadili

Ruhusa ya kufanya utafiti huu na kutumia data za wagonjwa ilipatikana kutoka kwa Ofisi ya Mkuu wa Mkoa na afisa daktari mfawidhi wa GRRH. Ili kuweka usiri, majina ya mgonjwa hayakujumuishwa, badala yake nambari ya kitambulisho cha mgonjwa ilitumiwa kutambua washiriki.

Matokeo:

Umri wa wastani wa watoto ulikuwa miezi 17 (SD ± 12.5) na watoto wengi (44.7%) walikuwa na umri wa kati ya miezi 12-23. Wengi wa watoto wenye utapiamlo waliolazwa katika GRRH walipona na kuruhusiwa kurudi nyumbani (59.2%), kiwango cha waliokiuka sheria kilikuwa 3.4% na kiwango cha vifo (CFR) kilikuwa 32.4%. Muda wa wastani wa kukaa hospitalini ulikuwa siku 15 (IQR: siku 6-23). Watoto waliolazwa mnamo 2022 walikuwa na kiwango cha juu cha kupona (41 kwa 1000 na 95% CI = 32 - 52) kuliko watoto waliolazwa mnamo 2021 (35 kwa 1000 na 95% CI = 25 - 49). Idadi ya jumla ya watoto waliorudishwa nyumbani iliongezeka kutoka 32.1% mwaka 2021 hadi 67.9% mwaka 2022.

Jumla ya watoto walio na utapiamlo uliokithiri waliolazwa katika GRRH kuanzia Januari 2021 hadi Desemba 2022 walikuwa 230. Kati ya watoto hawa 47 hawakuwa na hali ya matokeo, watoto 2 hawakuwa na tarehe ya matokeo na watoto 2 hawakuwa na tarehe ya kuandikishwa. Kwa hiyo baada ya kuwaondoa watoto waliokosa taarifa tulibaki na watoto 179 (78%) ambao walijumuishwa kwenye uchambuzi. Miongoni mwa hawa 68 walikubaliwa katika 2021 na 111 walikubaliwa katika 2022 (Mchoro 1).

Umri wa wastani wa watoto wa kulazwa ulikuwa miezi 17 (SD ± 12.5) na wastani wa uzito wa watoto wakati wa kulazwa ulikuwa kilo 6.5 (SD ± 2.3). Watoto wenye uvimbe walikuwa na wastani wa umri wa miaka 7.2 (SD ± 2.2) wakati watoto wasio na uvimbe walikuwa na wastani wa miaka 5.9 (SD ± 2.2).

Wengi wa watoto wa SAM waliolazwa walikuwa wanaume (58.1%), wanaishi vijijini (63.7%) na wengi walikuwa watoto wa singleton (96.6%). Pia watoto wengi waliolazwa hawakuwa na uvimbe (60.3%).

Hitimisho:

Tuliona CFR ya juu kati ya watoto wa SAM waliolazwa katika GRRH juu ya kiwango kinachokubalika, na kiwango cha kupona kilikuwa chini ya kiwango kinachokubalika.

Ipo haja kwa Wizara ya Afya ya Tanzania, sekretarieti ya Mkoa na wadau wengine kuandaa mikakati ya kuwaelimisha akina mama katika vituo vya afya na katika jamii juu ya umuhimu wa kuzingatia kanuni zinazopendekezwa ili kupunguza Utapiamlo mkoani humo. Watoa huduma za afya wataarifiwa kuhusu CFR ya juu ili kuzingatia usimamizi sahihi wa watoto walio na utapiamlo mkali na kutoa elimu ya afya kwa mama/walezi kuhusu umuhimu wa lishe bora wakati wa ANC, kujifungua, ziara ya baada ya kuzaa na pia wakati wa mtoto. ufuatiliaji wa ukuaji na ziara za chanjo.

Tunapendekeza tafiti zaidi zilenge mambo yanayoathiri matokeo ya matibabu na kiwango cha kupona kwa watoto wa SAM na pia uchunguzi wa matokeo ya kimatibabu kati ya watoto wa SAM baada ya kutoka hospitalini.