User:Esadrizai/sandbox

DERVISH LUZHA

Nga Esad Rizai

Më e pakta që mund të bëjmë për Dervish Luzhën, një njeri që ka lënë aqshumë gjurmë në kujtesën dhe ndërgjegjen e shqiptarëve nga Malësia e Tropojës,në Rrafshin e Dukagjinit, nga Rugova deri në Kaçanik, në Pukë, Has e Mirditëështë që ta kujtojmë me nderim emrin e tij. Në 15 korrik mbushen 106 vjet ngadita kur ky njeri i shenjtë erdhi në jetë. Kjo datë më jep rastin që të tregoj njëhistori personale, që më ka prekur që e ka ndikuar tek unë si njeri, dukendryshuar përgjithmonë jetën time. Pas 41 vitesh, në shtator 1992, bashkëme nënën u ktheva në Shqipëri. Në Tiranë u takova me vëllaun timSahitin. Pasi qëndruam një javë në Tiranë te të afërmit, shkova në vendlindjentime në Luzhë. Për çdo ditë me vëllaun Sahitin shkonim te varri i DervishLuzhës. Një natë prej natës ndejtëm bukur vonë dhe aty nga ora 5 e mëngjesitmë doli gjumi dhe pashë një ëndërr. Dëgjova një zë që më thoshte: “Rrugëne ke hapur, bën diçka për fëmijët”. Vëllau më vërejti me habi e më pyeti:“Ç’ndodhi?” “Nuk pashë njeri”, i thashë, “as figurë por më erdhi një zë që më tha: bën diçkapër fëmijët”. Që nga ai moment e ndjeva vehten shumë të lehtë, sikur u çlirovanga një barrë e rëndë. Vëllau më tha se do të shkojmë sërishte varri i Dervish Luzhës. Dhe ashtu vepruam... Prej asaj nate që e pashë atëëndërr e ndieja veten shumë të qetë me më shumë kurajo e besim në vete.Nga vinte ky zë atë natë? Unë mendoj se ishte zëri që vinte nga tyrbja e DervishLuzhës. Pas disa ditësh shkova në Bajram Curr te një fotograf bashkë me Brahë AliaGegëhysenin. Foton e vogël të Dervish Luzhës që mora nga ai e çova në Tiranëku përsëri së bashku me Brahë Alia Gegëhysenin dhe Fadil Furrikun utakuam me një piktor të talentuar. I kërkova që atë foto të vogël ta zmadhontee t’i jepte ngjyrën që adhuronte Dervish Luzha. Ai e donte shumë stinën e pranverësdhe ngjyrën e gjelbër. Stina e pranverës, kishte thënë ai, është si njeriu qëlind, si lulja që fillon jetën…Këtë fotografi më vonë e shpërndava falas në Tiranë,Bajram Curr, Gjakovë dhe New York. Fotografisti punoi tërë ditën dhe ezmadhoi foton në kolor. U ktheva në Amerikë pas tre muajsh dhe një ditë takova Hasan Gashin e disamësues të tjerë që kishin hapur shkollën shqipe në Bronx.Dhe ata kërkuan ndihmën time që tëndërhyja te autoritetet zyrtare të Bronxit që një shkollë publike të na jepte papagesë mësonjtoret ku do të zhvillohejmësimi në gjuhën shqipe. Shkuam me Hasan Gashin, Shaqir Gjonbalajn, Dervish Ramë Çelajn, MartinPopovicin, dom Pjetër Popajn dhe Mark Shkreli në zyrën e përgjegjësit tëdistriktit 10, Dr. John Reehill, i cili na priti mirë. Shkolla shqipe në Bronx tashmë kishte filluar punën, por mësonjtoretku zhvillohej mësimi duhej paguar.Pas takimit me dr. Reehill, lokalet u dhanë pa pagesë. Salla për aktivitetet elira, po ashtu na u dha pa pagesë, për çdo aktivitet të komunitetit tonë. Dr.Reehill punësoi disa arsimtarë shqiptarë në shkolllat publike të New York-ut kupunojnë edhe sot. Ndërkohë unë desha të themeloj një fondacion me emrin e Dervish Luzhës, icili do të ndihmonte shkollën shqipe, por babai im, Ali Alia më kundërshtoi: “Shkolla është shkollë dhe ajo s’ka tëbëjë me asnjë fe e as parti politike”. Më duhet të përsëris se që nga ajo kohë që unë pashë atë ëndërr nëvendlindje, çdo aktivitet kombëtar ekryeja me lehtësi duke qenë i sigurtë nëfitore. Më 1993, themelova Fondacionin eShoqërisë Shqiptaro – Amerikane, i cili deri më sot ka zhvilluar disa aktiviteteme rëndësi për shqiptarët. Dy herë me radhë, gjatë viteve 2000 dhe 2001, kryebashkiaku i New Yorkut,Rudolph Giuliani fondacionit tonë i dorëzoi proklamatën me të cilën 28 Nëntorine shpallte si ditë të shqiptarëve në New York. (Me nisiativën e fondacionit, më 1997 për herë të parë filloi ngritjaflamuri shqiptar kremtimi i 28 Nëntorit në Bashkinë e Qytetit). Gjatë dy viteve të fundit, fondacioninë bashkëpunim me zyrën e anëtarit të Këshilit të Bashkisë së New York-ut,James Vacca, në bashkinë e qytetit kremtoi përvjetorët e pavarësisë së Kosovësku morën pjesë shumë bashkatdhetarëe zyrtarë amerikanë. Një aktivitet tjetër që fondacioni organizoi me z. Vacca ishteedhe emërimi i një rrugë te Bronx-it me emrin e Nënë Terezës. Në të gjitha këto aktivitete unë kam gjetur frymëzimin dhe kurajon tek vepra e Dervish Luzhës. Këtë personalitet të madh e kam takuar vetëm njëherë kurisha tre vjeç. E mbaj mend kur erdhi në shtëpinë tonë dhe më uli në prehër e mëdha një mollë. Dervish Luzha ishte një bamirës i madh, një atdhetar, një parashikues, njëprofet tek i cili unë dhe shumë të tjerë kanë gjetur forcën e kurajos për të kryerpunë me rëndësi për shqiptarët. Një njeri i shenjtë që mbetetburim frymëzimi dhe guximi25#1966 13 - 15 KORRIK, 2010Mijëra njerëz të moshave të ndryshme, padallim feje e bindjesh, shpesh kur duan t’ubesohet fjala për të mbrojtur nderin, dinjitetine të vërtetën, betohen “pasha Varrin eDervish Luzhës…”. Edhe kur ndodhen nëgjendje shpirtërore të rënduar, të mërzitur, tësëmurë e nuk gjejnë qetësi e shërim, përsërishkojnë te tyrbja e Dervish Luzhës, përulenpara varrit të tij dhe mendojnë besojnë endiejnë se aty kanë kanë gjetur “ilaçin” për tarimarrë veten, për t’u shëruar…Shumë eshumë vetë të besimeve të ndryshme, kurkanë ndonjë hall, thonë: “Më ndihmoftëDervish Luzha…”. Janë të panumërt ata që embajnë portretin e tij në shtëpi, në portofol,në qafë si medaljon, në makinë si njëshoqërues i sigurtë se do t’i ndihmojë shpirtii Dervish Luzhës.Kanë kaluar disa vjet qëkur ky njeri nuk rronfizikisht. Shpirti i tij prehet në paqe, porfigura e tij lartësohet e përhapet gjithnjë emë shumë në hapësirën mbarëshqiptare enuk njeh kufi.Po kush ka qenë ky burrë i rrallë, ky njeri ishenjtë tek i cili njerëzit edhe sot kanë aqshumë besim?* * *Dervish Luzha u lind në Luzhë më 15 korrik1904. Prindërit u gëzuan shumë se ishte djalii parë i tyre. Sipas zakonit Tarçuk Sefa dhanjoftimin duke shtirë pushkë tri herë në ajër.Të tjerët që e dëgjuan, pasi u njohën me tëvërtetën, iu përgjigjën po me pushkë e meurimin: “O me jetë të gjatë ooo”.Gjatë gjithë jetës, çdo shtëpi në Malësinë eTropojës, në Rrafshin e Dukagjinit, nga Rugovaderi në Kaçanik, në Pukë, Has e Mirditëka qenë e hapur për të dhe ky njeri ishte imirëpritur.Kudo ku shkonte, rrinte a flinte, ishte pa asnjëpretendim. Asnjëherë nuk foli një fjalë tëpahijshme për njeri, nuk kërkoi as i lakmoiaskujt asgjë. Uronte e bekonte këdo që kishtenevojë ose që i drejtohej për ndihmë. Janëshumë shprehje që përdoreshin prej tij. Jadisa prej tyre: “Zoti të fal kur gabon njëherë”;“Ruaje veten që të të ruajë edhe Zoti”; Çka tëbash, e bën për vete”, etj.Mehmet Idriz Doçi në librin “Ujitja në Tropojë”ndër të tjera shkruan: “Në Malësinë eGjakovës, Dervish Luzha nderohet si shenjtor.Kur u çlirua vendi ai mbante me vete edhe trisimbole: kazmën, lopatën dhe lahutën me tëcilat do të thoshte, të bëjmë punën, të nxjerrimujët e të hapim vijën, pastaj të gëzojmëedhe të këndojmë. Në përcaktimin e kordinatavetë vendndodhjes së ujit, instrumenti itij i vetëm dhe i pagabueshëm ishte shpata etij e ngulur në tokë. Ai u tregonte fshatarëveku del uji. Thoshte: qiteni ujin, bëhuni rahat,se vetes e fëmijëve u shërbeni… Ato burimeuji të zbuluara e të punuara prej tij janë pjesëe trashëgimisë së tij shumë të pasur në dobitë shoqërisë dhe e bëjnë të përmendet merespekt emri i prindit të tyre, Dervish Luzhës.Populli i Tropojës, me ndërgjegje pa asnjësforcim intelektual ose i çdo forme tjetër krejttë natyrshme, duke u nisur nga sjellja,veprimet e parashikimet e çuditshme qëbënte e që ktheheshin në realitet e kanëhyjnizuar Dervish Luzhën, duke krijuar një institucionshpirtëror të domosodshëm që simbolizonatdhedashurinë dhe humanizmin,dashurinë për njeriun, ndjelljen e së mirësdhe largimin e së keqes, harmoninë,mirekuptimin dhe pajtimin. Ai mbetet modeli njeriut të përkryer.(Marrë me shkurtime nga libri i Uk, Ismet,Qamil dhe Sami Balajt, “Luzha dhe luzhjanëtgjatë shekujve XVI – XX)Trashëgimia epasur e Dervish Luzhës15 KORRIK - PËRKUJTOJMË 106 VJETORIN E LINDJES SË DERVISH LUZHËSDervish Luzha