User:Finnelias

Ishavsmuseet Aarvak

Vart oppretta i 1981 og har som føremål å ta vare på dei rike tradisjonane på Vestlandet frå selfangst og anna virke i polare strøk. Museet består av den verna ishavsskuta «Aarvak», den eldste gjenverande i sitt slag, og ca. 1600 registrerte gjenstandar. Blant desse er ei rekkje utstoppa dyr: moskus, polarulv, polarrev, tre isbjørnar og fleire selar og arktiske fuglar. Museet har meir enn 1000 fotos som illustrerar dette miljøet. Museet har også ei omfattande samling arktiske filmar, som av dei frå 1930-åra. Bygningen der samlingane er utstilte vart oppført i 1950-åra og vart brukt til foredling av selskinn og til lagring av utstyr for skutene. Brandal var utgangspunkt for i alt 47 skuter som dreiv verksemd i polare strøk. Ishavsmuseet er det einaste allmenne polarmuseum sør for Tromsø. Museet vart lagt til Brandal fordi bygda var eit sentrum for selfangst frå Vestlandet frå 1898 av. I Brandal var fabrikkanlegg som tok i mot ishavsprodukta og foredla dei vidare. Skinna vart behandla vidare og spekket vart dampa til selolje. Då denne næringa var på topp i slutten av 1920-åra, drog 75 ishavsskuter ut frå Vestlandet. Meir enn 1000 mann hadde arbeid i denne næringa. Selfangst var eit farefullt yrke, ofte med livet som innsats. Dei fleste skutene forliste før eller sidan i isskruing eller i uver på overseglingane til fangstfelta. I perioden 1924 – 1939 forliste 115 ishavsskuter. Som oftast vart mannskapa berge. Det var skuter av tre – med mannskap av jern.

1.etasje

Kiosk/butikk, resepsjon og toalett. Gavebutikken selger bl.a. selskinnstøfler, selskinnsvester, selskinnsvesker, kort, T-skjorter og suvernirer.

Isbjørnen er en gave fra sysselmannen på Svalbard.

Her er satt opp et komplett rorhus som forestiller skuta "Jopeter".

2. etasje

I andre høgda er det selfangst som er tema. Her finn ein 9 utstoppa selar, fangstbåt, fangstreiskap og våpen. Navigasjonsinstrument og ei radioavdeling. På alle veggane er det mange bilde som illustrerer dette fangstmiljøet. Sunnmøre si tilknyting til Svalbard er det også gjort plass til i ei eiga ”Svalbard avdeling”. Her finn vi historia til Svalbard i korte trekk, og ein del gjenstandar frå Kings Bay gruvene. Eit konferanse rom er det og laga plass til. Romet er på om lag 65 m2, og rikt utstyrt med teknisk utstyr.

3.etasje

Tredje høgda er via overvintringsfangst på Nord-aust Grønland. Her er det laga til med oppstøypt terreng frå Grønland. To utstoppa isbjørnar, moskus, polarrev og polarulv er plasserte her. I tillegg til fleire arktiske fuglar. I dette er det og bygt ein kopi i full storleik av overvintringshytta Hoelsbu frå Nord-aust Grønland. Her kan ein gå inn å sjå forholda dei levde og fangsta under.

I eit basseng med vatten flyt modellar av fem ishavsskuter. Fiske var også ei viktig attåtnæring utanom fangstsesongane. Dette var sommarturar etter Håkjerring, torskefiske og turar på sildefeltet. Ei avdeling fortel også meir om dette.

Museumsbygget

Aarvak.

Bakkenaustet

Ishavsmuseet har også overtatt eit gammalt naust som sto på museumsområdet. Dette er frå førre århundre. Naustet inneheld ein færing og ein tre-røring. I tillegg kjem vanlig ”små sjø” utstyr. Dette naustet blir bevart slik det står, og besøkande får også innblikk i dette ved besøk. Dermed har vi også høve til å vise fram dette som også var ein viktig del av det å livberge seg av havet.

Brandal Motorverkstad

Ved sidan av Ishavsmuseet står ei bygning som tidlegare inneheldt verkstad til mellom anna å overhale fangstbåt motorar, smi hakapikar m.m. Dei produserte jamvel notbåtar og diverse utstyr. Seinare år har dette bygget tilhørt M.Karlsen as, som no har gitt det i gåve til Ishavsmuseet. Dette bygget vil no bli satt i stand, og brukt av Ishavsmuseet til utstillingar, lager og verkstad. Mykje av det gamle verktøyet er enno på plass. Dette vil bli ein del av utstillingane, og ein del båtmotorar som museet rår over vil kome på plass her. Ishavsmuseet vil også her få sårt tiltrengt lagerplass og arkiv.