User:Fvoice

= Музички веризам =

Веризам (од италијанскиот збор Verità, кој значи вистина) бил пост-романтичарска оперска традиција поврзана со италијански композитори како Пјетро Маскањи, Руџеро Леонкавало, Умберто Џордано и Џакомо Пучини. Тие се обидувале во операта да го внесат реализмот и натурализмот на влијателните писатели од доцниот 19 век, како Емил Зола и Хенрик Ибсен. Движењето започнува во 1890 година со првата изведба на маскањиевата Cavalleria Rusticana.

Потекло и влијанија
Терминот се појавил со италијанското литературно движење, кое имало корени во т.н. Скапиљатура од 1860тите каде Џовани Верга и Луиџи Капуана биле главните експоненти. Веристите во литературата биле особено заинтересирани во нови теми кои го отсликувале животот во пониските класи, животот во источните предели на Италија и дијалектите. Веристичките драми биле наречени сцене популари и биле база за многу од понатамошните веристички опери. Сепак, оперите кои се сметаат за веристички, имаат малку сличности со веристичката литература.

Двата најпознати примери на веризам во италијанската опера се Cavalleria Rusticana од Маскањи и I Pagliacci од Леонкавало. Cavalleria Rusticana е градена на кратка приказна од Верга која се одвива во планинско село во Сицилија, прикажувајќи слуги, работници, локални луѓе, казна и убиство. Pagliacci раскажува трагедија за љубоморен маж. Vesti La Giubba, најпознатата арија од оваа опера е снимена во 1907 од Енрико Карузо и се претпоставува дека е првата плоча во светот која се продала во милион копии.

Дефиниција и видови веризам
Иако Cavalleria Rusticana и I Pagliacci се сметаат за суштината на веризмот, нема согласување околу точната дефиниција за веризам во италијанската опера или до кога трае, имајќи ги во предвид сегашните композитори и дела.

Во својата Teatro Italiano del Novecento, Пулини разликува два различни типови на веризам: популарниот, регионален, лирски натурализам на Cavalleria, кој отсликува сиромаштија, страст и бруталност, и буржоаскиот натурализам на Tristi amori од Giuseppe Giacosa. Следејќи ја таа теза, веристички опери може да бидат напишани во било кое време или ситуација. Тоа појаснува зошто некои ги сметаат оперите како Madame Butterfly за веристички. Која и да е дефиницијата, италијанскиот веризам имал свои специфични карактеристики кои го разделуваат од вообичаениот европски натурализам.

Карактеристики
Најпрепознатливиот аспект на вистинска веристичка опера би биле мелодраматичните, често агресивни заплети, реалистички прикажувајќи го убиствениот резултат на љубомората. Ги отфрла историската и митолошка содржина кои се традиција во операта. Се изградил врз добро скроени либрета полни со караници, измачувања, убиства, љубов, љубомора, разочарување – теми кои ги дразнат чувствата на публиката. Така, наместо страстите на благородниците, како во традиционална опера, веристичката опера портретира вообичаени луѓе и спојува шокантно и неморално. Популарност кај широките маси гарантираат ариите инспиритани од народниот мелос и постојаниот растеж на емотивен набој во тонската динамика и драматичните сцени кои ја најавуваат блиската катастрофа. Ваквите карактеристики бараат волуминозни вокални солисти со изграден веристички артизам, емпатија и динамичка емотивност. Уметникот настојува да го прикаже животот во сите негови манифестации, колку и да се сурови. Многу пејачи станале строго веристички исполнувачи – отфрлајќи ја традиционалната елеганција на белкантото, темнејќи ја својата гласовна боја, употребувајќи изразено вибрато и ова некој период било национално движење во Италија. Хероите на веристичките композитори се рурални, сиромашни репрезентативци на боемството.

Веристите биле под влијание на Вагнер и француска опера (Масне). Музички алатки се страствени гласовни делници, емотивно полни хармонии и мелодии, дисонанци, волуминозност и многу други кои ја возбудуваат веќе „заспаната“ публика. Може да се рече дека веристичката опера е претходник на телевизијата и кинематска драма. Реалистичкиот поглед кон веристичката музика лежи и во фактот дека партитурата не е поделена во броеви и не е лесно да се издвои дел за концертна изведба. Но, не е секогаш вака. Cavalleria Rusticana, Pagliacci, Tosca и други веристички опери имаат арии, дуети и хорски делови кои се често изведувани на рецитали. Turandot е вратена кон нумерирањето.

Влијание на Вагнер врз веризмот
Вагнеровото влијание на Веризмот е очигледно. Прв чин од Die Walküre и трет чин од Siegfried содржат материјал употребен во многу следни веристички фрагменти и мелодии.

Веристите употребувале многу од вагнеровите музичко-драмски иновации и трансформации. Сепак, некои велат дека има фундаментална разлика меѓу употребата на оркестар кај Вагнер и во веризмот: кај Вагнер не е неопходно оркестарот да го следи она што пејачите го презентираат како емоција, па дури и како содржина (на пример, кога главниот карактер во Siegfried во втор чин се прашува кои се неговите родители, се појавува лајтмотив кој не потсетува дека веќе ние сме запознаени со нив во претходната опера – перцепција која е надвор од Зигфридовиот видокруг, што го проширува нашиот поглед кон приказната).

Познати веристи и нивните опери
Иако бизеовата Carmen била првата опера која содржи дел од животот на ниските сталежи, веризмот дошол 15 години подоцна, во Италија со првата изведба на Cavalleria Rusticana. Токму Umberto Giordano, чија Andrea Chenier се смета за прототип веристичка опера, ја сметал Carmen за почетокот и најдобриот продукт од тој стил. Carmen е типична веристичка опера: наместо кралеви и грофици, либретото содржи матадори, војници, работници во фабрика и проститутки вмешани во страсти, љубомора и гнев. Но, нејзината музика е многу поелегантна и традиционална од константната остра емотивност на веристичката опера.

Некои ја вбројуваат вердиевата La Traviata во веристички опери. La Serva Padrona од Џовани Батиста Перголези го поразува ставот дека веристите биле првите кои се занимавале со секојдневните човечки проблеми. Моцартовата Don Giovanni е пример за музика со таква реалистичка сила од која понатаму би можел да се развие веризмот. Керубиниевата Medea е сестра на белиниевата Norma.

И покрај тоа што Пучини е генерално прифатен како најголемиот верист, ова тврдење е неприфатено од страна на некои италијански музиколози. Најприфатено гледиште е она дека барем некои од неговите опери (Tosca) може да се класифицираат како веристички: се одвива во Италија, портретира политички затвореник, сликар и пејач кои се безмилосно изиграни од страна на шефот на полицијата. Само една пучиниева опера, Il Tabarro, сосема се вклопува во веристичкиот формат. Кога терминот веризам е употребен послободно да опише опера која отсликува секојдневни карактери, може да се каже дека пучиниевата најсовршена реалистична опера e La bohème која покажува четворица сиромашни уметници и една сиромашна девојка, но овие животи сепак се романтизирани на начин кој е непознат за веризмот.

            Италијанските веристи основале музиколошка група позната во тоа време под името giovane scuola ("млада школа"). Најпознати композитори покрај Пучини биле Маскањи, Леонкавало, Умберто Џордано (Fedora) и Франческо Чилеа (Adriana Lecouvreur). Имало и други веристи како на пример Франко Алфано, кој ја комплетирал пучиниевата Turandot.

            Италијанската опера дала подстрек на веризмот во германската опера: Лео Блех со Aglaja и Cherubina и во француската: Густав Шарпентје: Louise. Во 20ти век сеуште се пишувале веристички опери како I gioielli della Madonna на Ермано Волф-Ферари.

Звучни примери
-       Music from cd album "Opera Arias" by Franco Corelli 1990. Vesti La Giubba, Canio's aria from first act of Pagliacci

-       Pietro Mascagni: Cavalleria rusticana – Intermezzo

Lim Kek-tjiang conducts Evergreen Symphony Orchestra

-       Mario Del Monaco's early recording of Mascagni's Cavalleria Rusticana.

Turridu's aria and the finale of the opera

-       María Callas "Vissi d´arte" Puccini Tosca Act. II

París Conservatoire Orchestra Conducted by Georges Prètre

-       Giuseppe di Stefano 'E lucevan le stelle' from Puccini's Tosca. 1950s studio recording

-       Ettore Bastianini "Nulla!...Silenzio!" Il Tabarro, Puccini

NDR Symphony Orchestra, Hamburg. Mario Cordone, conductor

-      Renata Scotto Adriana Lecouvreur Fedra monologue Giusto Cielo! Cilea

-       1953 recording Beniamino Gigli "Amor ti vieta" Fedora by Umberto Giordano. Conductor: Nino Antonellini, Orchestra di Roma della RAI.

-       Tito Gobbi - Rafaele "Aprile o bella" - I gioielli della Madonna - Ermanno Wolf-Ferrari. Recital, direttore Olivero De Fabritiis.

Библиографија
Музички лексикон – Каспер Хевелер

yourguidetoitaly.com

grattacielo.org