User:Gujarati bhajan

‘ચાબખા’ નામના પદો ગુજરાતી સાહિત્યમાં જાણીતા છે. જેમાં ધારદાર અને બળુકી વાણીમાં અંધશ્રદ્ધા, પાખંડ અને દંભી વ્યવહારો પર ભારે પ્રહારો કર્યા છે. એનો ગેય ઢાળ પણ ખૂબ મનમોહક છે. ‘પ્રાણિયા ભજી લેને કિરતાર’ અને ‘કાચબા-કાચબીનું ભજન’ મહાત્મા ગાંધીજીને ખૂબ ગમતું. ઉપરાંત કીર્તન, હોરી, ધોળવાર વગેરે અનેક પદોનું સર્જન કર્યું છે. એમની વાણીમાં કુલ ૨૦૪ પદોનો સંગ્રહ કરવામાં આવ્‍યો છે. તોઓ બિલકુલ નિરક્ષર હોવા છતાં તેમની કાવ્યવાણીમાં શબ્દ તથા અલંકારો, રંગીન આતશબાજીની જેમ રંગબેરંગી પ્રકાશ ફેલાવે છે. આ ભક્ત કવિએ પોતાનો દેહત્યાગ તેમના શિષ્ય જલારામના સાંનિધ્યમમાં વિરપુરમાં ઈ.૧૮૫૦માં કર્યો હતો. ભક્તભૂષણ ભોજા ભગત જ્યાં સુધી ગુર્જરભાષા જીવશે ત્યાં સુધી અમર રહેશે.

કીડી બિચારી કીડલી રે

કીડી બિચારી કીડલી રે કીડીના લગનિયા લેવાય પંખી પારેવડાંને નોતર્યાં કીડીને આપ્યાં સન્માન... હાલોને... મોરલે બાંઘ્યો રૂડો માંડવો ખજૂરો પીરસે ખારેક ધૂડે રે ગાયાં ગીતડાં પોપટ પીરસે પકવાન... હાલોને... મકોડાને મોકલ્યો માળવે લેવા માલવિયો ગોળ પંડે રૂડો ને કેડ્ય પાતળી ગોળ ઉપડ્યો ન જાય... હાલોને... મીનીબાઈને મોકલ્યા ગામમાં રે એવા નોતરવા ગામ સામા મળ્યા બે કૂતરા બિલાડીના કરડ્યા બે કાન.. હાલોને... ઘોડે રે બાંઘ્યા પગે ધૂઘરા કાંકીડે બાંધી છે કટાર ઊંટે રે બાંઘ્યા ગળે ઢોલકા ગધેડો ફૂંકે શરણાઈ... હાલોને... ઊંદર મામા હાલ્યા રીંસામણે બેઠા દરિયાને બેટ દેડકો તો બેઠો ડગમગે રે મને ડગલો પે’રાવ... હાલોને... વાંહડે ચડ્યો એક વાંદર્યો જુએ જાનુંની વાટ આજ તો જાનને લૂંટવી લેવા સરવેના પ્રાણ... હાલોને... કઈ કીડી ને કોની જાન રે સંતો કરજો વિચાર ભોજા ભગતની વિનતિ સમજો ચતુરસુજાણ... હાલોને...

દુનિયા ભરમાવા ભોળી,

દુનિયા ભરમાવા ભોળી,ચાલ્યો બાવો ભભૂતિ ચોળી રે ; દોરા ધાગા તે ચિઠી કરે બાવો,આપે ગુણકારી ગોળી રે. અનેક જાતના એવા બને છે,કોઈ કણબી કોઈ ગોળી રે ; નિત્ય નિત્ય દર્શન નિયમ ધરીને,આવે તરિયતણી ટોળી રે ; માઈ માઈ કહી માન દિયે પણ, હૈયે કામનાની હોળી રે. ચેલા ચેલીને ભેળા કરી બાવો, ખાય ખીર ખાંડ્ને પોળી રે ; ભોજા ભગત કહે ભવસાગરમાં, બાવે માર્યા બોળી રે.

જોઈ લ્યો જગતના બાવા,

જોઈ લ્યો જગતના બાવા, ધર્યા ભેખ ધૂતિને ખાવા, પ્રેમદાઓ ઘણી પાણી ભરે ત્યાં, નિત્ય નિત્ય બાવો જાય ના'વારે. રાંડી છાંડી ઘેર નર ના હોય તો, બાવોજી બેસે ગાવા રે, લોકોના છોકરાં તેડી રમાડે, બાવો પરાણે પ્રીતડી થાવા રે : ગૃહસ્થની સ્ત્રી જયારે રિસાય છે, ત્યારે બાવોજી જાય છે મનાવા રે, સિધ્ધાઈ દેખાડી શાણા સમજાવે, પણ હવાલ છે હાવા રે : રાખો ચોળી પણ રાંડોના રસિયા, ખોળે હરામનું ખાવા રે, ધૂપ કરીને ધ્યાન ધરે બાવો, ભોળાને ભરમા રે : ભોજા ભગત કહે ભાવે સેવો એને, જમપુરીમાં જાવા રે.

ભક્તિ શૂરવીરની સાચી

ભક્તિ શૂરવીરની સાચી રે, લીધા પછી નહીં મેલે પાછી. (ટેક) મન તણો જેણે મોરચો કરીને; વઢિયા વિશ્વાસી રે; કામ-ક્રોધ-મદ-લોભ તણે જેણે ગળે દીધી ફાંસી રે. . ભક્તિ શબ્દના ગોળા જ્યારે છૂટવા લાગ્યા, મામલો ગઢ માચી રે; કાયર હતા તે કંપવા લાગ્યા, એ તો નિશ્ચે ગયા નાસી રે. . ભક્તિ સાચા હતા તે સન્મુખ ચડ્યા ને, હરિસંગે રહ્યા રાચી; પાંચ પચીસથી પરા થયા, એક બ્રહ્મ રહ્યા ભાસી રે. . ભક્તિ કર્મના પાસલા કાપી નાખ્યા, ભાઈ ઓળખ્યા અવિનાશી, અષ્ટ સિદ્ધિને ઈચ્છી નહીં, ભાઈ, મુક્તિ તેની દાસી રે. . ભક્તિ તન-મન-ધન જેણે તુચ્છ કરી જાણ્યાં, અહોનિશ રહ્યા ઉદાસી; ભોજો ભગત કહે ભડ થયા, એ તો વૈકુંઠના વાસી રે. . ભક્તિ

પ્રાણિયા, ભજી લેને કિરતાર

પ્રાણિયા, ભજી લેને કિરતાર આ તો સ્વપનું છે સંસાર….. (2) ધન દોલતને માલ ખજાના પુત્ર ને પરિવાર, એમાંથી જાશ તું એકલો, પછે ખાશ જમના માર…… પ્રાણિયા… ઊંચી મેડીને અજબ ઝરુખા, ગોખ તણો નહીં પાર, કોટિધ્વજને લક્ષપતિ તેના બાંધ્યા રહ્યા ઘરબાર……… પ્રાણિયા….. ઉપર ફરેરા ફરહરે ને, હેઠે શ્રીફળ ચાર, ઠીક કરીને ઠાઠડીમાં ઘાલ્યો, પછે વાંસે પડે પોકાર…….. પ્રાણિયા….. સેજ તળાયું વિના સૂતો નહિ, જીવ હુન્નર કરતો હજાર, ખોરી ખોરીને ખૂબ જળાયો જેમ લોઢું ગાળે લુહાર……… પ્રાણિયા……. સ્મશાને જઈને ચેહ ખડકી ને માથે છે કાષ્ઠનો ભાર, અગ્નિ મેલીને ઊભા રહ્યા, અને નિશ્ચય ઝરે અંગાર…….. પ્રાણિયા…… સ્નાન કરીને ચાલી નીકળ્યાં, નર અને વળી નાર, ભોજો ભગત કહે દશ દી રોઈને, પછે મેલ્યો વિચાર……………પ્રાણિયા……