User:HafiDawud

ዘካቱልፊጥር

ብዙ ሙስሊሞች ስለሚሰሯቸው የአምልኮ ተግባራት በቂ ግንዛቤ የላቸውም። በተለይም ዘካቱልፊጥርን የመሠሉ በአመት አንዴ የሚከሠቱ አምልኮዎች በአግባቡ ሲተገበሩ አይስተዋልም። በመሆኑም ይችን ትንሽ ፅሁፍ ትጠቅማለች ብለን ፅፈናታል።

ዘካቱልፊጥር ምንድን ነው?

ዘካቱልፊጥር የረመዳን ፆም መገባደጃ ላይ የሚሠጥ ሶደቃ (ምፅዋት) ነው። በነፍስ ወከፍ እያንዳንዱ ሙስሊም ላይ ግዴታ ነው። “ሰደቀቱል-ፊጥር”፣ “ሰደቀቱ ረመዳን” እና “ዘካቱል-በደን” ተብሎም ይጠራል- ዘካቱልፊጥር።

መች ተደነገገ? አስፈላጊነቱስ? ዘካቱልፊጥር ከሒጅራ በኋላ ሁለተኛው አመት ላይ ተደነገገ። እንደ አብዝሀ ዑለሞች እምነት ዘካቱልፊጥር ግዴታ (ዋጂብ) ነው። ጥቂቶች የጠበቀ ሱና (ሱና ሙአከዳ) እንጂ ግዴታ አይደለም የሚል አቋም አላቸው። ግዴታ ለመሆኑ የሚቀርቡ መረጃዎች በርካታ ናቸው። ከነርሱ መሀል ጥቂቶቹን እናንሳ። በቅድሚያ ከቁርአን፡- وَالَّذِينَ فِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ مَّعْلُومٌ لِّلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ “እነዚያም በገንዘቦቻቸው ላይ የታወቀ መብት ያለባቸው የኾኑት። ለለማኝ ከልመና ለሚከለከልም (መብት ያለባቸው የኾኑት)።” (አል-መዓሪጅ 70፤ 24-25) ከሐዲስ ደግሞ ይኸኛውን እንይ፡- ከዐብዱላህ ኢብኑ ዐባስ እንደተዘገበው فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم زَكَاةَ الْفِطْرِ؛ طُهْرَةً لِلصَّائِمِ مِنَ اللَّغْوِ وَالرَّفَثِ، وَطُعْمَةً لِلْمَسَاكِينِ، مَنْ أَدَّاهَا قَبْلَ الصَّلاةِ فَهِيَ زَكَاةٌ مَقْبُولَةٌ، وَمَنْ أَدَّاهَا بَعْدَ الصَّلاةِ فَهِيَ صَدَقَةٌ مِنَ الصَّدَقَاتِ “ዘካቱልፊጥር ፆመኛ ከአልባሌ ንግግርና ከረፈስ (የወሲብ ወሬዎች) እንዲፀዳበትና ለድሆች ምግብ እንዲሆን የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ.) ደንግገውታል። ከሰላት በፊት የሠጠ ሰው ተቀባይነት አለው። ከሰላት በኋላ የሠጠ ሰው ግን እንደማንኛውም ሰደቃ ትሆንለታለች።” (አቡ ዳዉድና ኢብኑ ማጃህ ዘግበውታል፤ ሃኪም ሀዲሱን በቡኻሪ መስፈርት ሶሂህ ብለውታል) የፊጥር ዘካ የፆመኞችን ፆም ይጠግናል። በሠላሳው የፆም ቀናት ወቅት ከተናገራቸው መጥፎ ንግግሮች፣ ከአጓጉል ቀልዶች ማበሻ በመሆን ፆሙን እንደማሟያና መጠገኛ ሆኖ ፅዱ እና ንፁህ ያደርገዋል። ከዚህም ሌላ ዘካተልፊጥር በውስጡ ከፍተኛ የሆነ ማህበራዊ ጥቅም ይዟል። ድሆችና ችግረኞች በተባረከው የዒድ ቀን ለልመና እንዳይሠማሩና የሰውን እጅ ከማየት ተብቃቅተው ተደስተው እንዲውሉ ከፍተኛ አስተዋፅኦ ያደርጋል። ማን ላይ ነው ግዴታ የሚሆነው? ምን ያህል ነው መጠኑ? ከኢብኑ ዑመር (ረ.ዐ) እንደተዘገበው፡- فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم زَكَاةَ الْفِطْرِ صَاعًا مِنْ تَمْرٍ أَوْ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ، عَلَى الْعَبْدِ وَالْحُرِّ، وَالذَّكَرِ وَالأُنْثَى، وَالصَّغِيرِ وَالْكَبِيرِ، مِنْ الْمُسْلِمِينَ، وَأَمَرَ بِهَا أَنْ تُؤَدَّى قَبْلَ خُرُوجِ النَّاسِ إِلَى الصَّلاةِ “የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ.) -ባሪያና ጨዋን፣ ወንድና ሴትን፣ ህፃንና አዋቂን ሳይለዩ- ዘካቱል-ፊጥርን በማንኛውም ሙስሊም ላይ ግዴታ አድርገዋል። ዘካው የሚሠጠው አንድ ቁና ተምር ወይም አንድ ቁና ገብስ ነው። ሰዎች ለሰላት ወደ መስገጃ ቦታ ከመውጣታቸው በፊት ዘካው እንዲሰጥም አዘዋል።” (ቡኻሪና ሙስሊም) ይህ ሐዲስ የረመዳንን ፆም ያጠናቀቀ ሙስሊም በዒዱ ቀን ምን እንደሚጠበቅበት ያስተምራል። ፆሙን በትጋት የጨረሰና የአላህን ሽልማት የሚጠባበቅ ሙስሊም ዘካውን እስካላወጣ ድረስ ፆሙ በሠማይና በምድር መሀል ተንጠልጥሏል። ስለዚህ ለራሱና ሊቀልባቸው ግዴታ ለሚሆንበት ሠዎች (ሚስት፣ ልጅ፣ ወላጆች…) እድሜና ፆታ ሳይለይ ዘካቱልፊጥር ሊያወጣላቸው ይገባል። ዘካውን ልቡ ዘና ብሎና ነፍሱ ተደስታ ማውጣት አለበት። የዘካው መጠን ትንሽ ነው። አንድ ቁና (ሷዕ) ለአንድ ሰው ብቻ። አንድ ሷዕ ግምቱ 2.25 ኪ.ግ. (ሁለት ኪሎ ግራም ከሩብ) ተብሏል። እህሉ አብዝሀ የሀገሩ ሰዎች እንደቀለብነት ከሚጠቀሙበት አይነት ይሁን። ሙስሊም ሆኖ የረመዳን አንዲት አፍታን ያገኘ ሠው ሁሉ እዚህ ግዴታ ውስጥ ይካተታል። ስለዚህ ከዒድ ለሊት (ሠላሳኛው ቀን ፀሀይ ከመጥለቁ) በፊት ለተወለደ ህፃን ሳይቀር ዘካቱልፊጥር ሊወጣለት ይገባል። ዘካው ወንድና ሴትን ጨዋና ባሪያንም አይለይም። ግዴታውን የሚሸከመው የራሱንና ወጪያቸውን ሸፍኖ ሊያስተዳድራቸው ግዴታ የሚሆንበትን ሠዎች የሃያ አራት ሠዐት ቀለብ ችሎ ትርፍ ያለው ሰው ብቻ ነው። ሃብት የሌለው ደሃ ሳይቀር ለራሱና ለቤተሰቡ የዒድ ለሊትና ቀኑን የሚበላው ቀለብ ካለው ዘካቱልፊጥር እንዲያወጣ ይገደዳል። በዚህ የአምልኮ ተግባር ኡመቱ ሁሉ የመስጠት ባህሉን ያዳብራል። የቸርነት ባህሪን ያካብታል። የመረዳዳትና የመተጋገዝ ባህሉም በሚያምርና በሚያስደንቅ ሁኔታ ይፋ ይሆናል።

-