User:Ibone García Mikolta/Sandbox

Zirgariak artikulua
 * /References

1300. urtean Bilbok “villa” titulua lortu egin zuen eta hori lortu eta ia berehala itsasadarrak berebiziko garrantzia bereganatu zuen. Izan ere, 1310.urtean Bilboko Jauna hil zenean, bere ilobak, Maria Diaz Harokoak, foru berri bat jarri zuen indarrean, itsasadarra ekonomiaren ardatz bihurtuko zuena.

Izan ere, foru berri horren arabera Urduñatik zetozen produktu guztiak Bermeora joan beharrean Bilbotik pasatu behar ziren derrigorrez, eta ez hori bakarrik, Urduñatik produktuak Bizkaiara sartzerakoan bakarrik Bilbon saldu ahal ziren.

Ordea, garai hartan Bilboko Itsasadarra ez zen gaur egun ezagutzen dugun antzekoa. “La Peña” auzoraino bakarrik ailegatzen zen ibai bat zen, hareatzez eta padurez josia zegoena, bere erabilpena biziki zailtzen zuena.

Zoritxarrez, Bilboko Itsasadarra txukuntzeko lanak ezin izan ziren berandura arte hasi, Karlistadak zirela eta. Lehen Karlistada 1833 eta 1840 bitartean izan zen, Espainiako ondorengotza arazoak sortua. Liberalek Karlisten aurka borrokatu ziren (karlistek Karlosen ondorengotza defendatuz eta liberalek Isabel). Karlistek gizon asko Portu zituzten Zumalakarregi generalari esker. Zumalakarregik antolatutako gerrilak Bilbo setiatzera agindu zuen Karlosek eta hango setioan Zumalakarregi hil egin zen, karlisten general ospea galduz eta gero eta gehiago ahuldu ziren. Hori zela eta, liberalek gerran aurretik jarri ziren eta karlisten amaiera erraztu zuten. Muñagorriren leloa (Bakea eta Forua) ospea hartu zuen gerra bukatzeko konponbide bezala eta gerra bukaeraren testuan ageri da. Izan ere, galtzaileek askatuak izan ziren eta erraztasunak izan zituzten haien kargu militarrak liberalen armadara eramateko.

Karlistadak amaitutakoan eta egoera baretu zenean, 1533 inguruan, itsasadarra bideratzeko eta erabilgarria egiteko ahaleginak hasi ziren egiten, horrekin batera portuak sortuz. Zoritxarrez, ahalegin horiek ez ziren nahikoa izan eta itsasontzi asko ez ziren gai Portugaletetik aurrera egiteko, bertako portuan geratuz. Hori horrela izanda, ontzi txikiagoak erabiltzen zituzten (gabarrak eta txalupak) bide erdiko portuetan geratzen ziren itsasontzietako salgaiak hiriraino eramateko eta, zenbait kasutan “El Abra” auzotik pasatu ezin ziren itsasontzien karga arintzeko ere erabili izan ziren.

Ordea, askotan ontzi txiki horiekin ere ezinezkoa izaten zen bidaia jarraitzea eta, horregatik lurretik soka batekin laguntzea, mugitzea edota itsasadarrean gora arrastaka eramatea beharrezkoa izaten zen eta zirgariek betetzen zuten paper hori.