User:Ilia Bendeliani/sandbox

დიდი მწვანე ველი

მერაბ კოკაჩაშვილის 1967 წელს მერაბ ელიოზიშვილის მოთხრობის მიხედვით გადაღებული ფილმი „დიდი მწვანე ველი“ ყველა დროის საუკეთესო ქართულ ფილმად დასახელდა. ფილმად, რომელმაც დროს გაუძლო და გაუსწრო კიდეც. სცენარი მერაბ ელიოზიშვილმა ელდარ შენგელაიასთვის დაწერა, როცა მან „თეთრი ქარავანი“ გადაიღო. გახსოვთ ალბათ, ეს ფილმიც მწყემსების ცხოვრებაზეა. ბოლოს „დიდი მწვანე ველი“ მაინც მერაბ კოკოჩაშვილმა გადაიღო. მთავარი გმირის, მწყემსი სოსანას, როლზე კი მსახიობი დოდო აბაშიძე შეირჩა და ეს ნამდვილად სწორი არჩევანი იყო. განათლებული და იმავდროულად ათლეტური გარეგნობის მსახიობი ყველაზე უკეთ შეძლებდა იმ ტრაგიკული წინააღმდეგობის წარმოჩენას, რაც მის გმირს ახასიათებდა. სოსანა არის იმ ტიპის გმირი, რომელიც თავის თავში ყოფიერებას ატარებს. მას შეუძლია იყოს გულჩვილიც და პირუტყვსაც დაემსგავსოს, იძალადოს ქალზე… და მაინც სოსანა დადებითი გმირია, იმიტომ რომ მართალია, ერთგული, თავდადებული. მწყემსი ცივილიზაციისა და ბუნების მარადიული კონფლიქტის მსხვერპლია. ველი სადაც სოსანას, მის მამას და პაპას ცხვარი ჰყავდა დაბინავებული, ველი, რომელმაც ხალხი შიმშილის გადაარჩინა, დღეს უკვე საზიანოა, მომწამვლელი, დაბინძურებული. პატრიარქალური ყოფა ახალმა დროებამ ჩაანაცვლა. სოსანა კი არ ეგუება რეალობას და ფაქტობრივად ამ გარემოებას ეწირება. ის, რაც სოსანას უყვარს, რაც მისთვის ცხოვრების საზრისია, ინგრევა, ხელიდან ეცლება. ფილმში საინტერესოდაა წარმოჩენილი ცოლის, სასურველი ქალის, ოჯახის ხაზი. ეს სიუჟეტური ხაზი ეხმარება და აძლიერებს ფილმის მთავარ კონფლიქტს − დროის ცვლილებას. სოსანას თავისებურად უყვარს ცოლი. მსახიობ ლია კაპანაძისთვის ეს პერსონაჟი საუკეთესოა მის კინობიოგრაფიაში. ეს ადამიანები განსხვავებული სამყაროდან არიან, ეს სხვაობა მათ აშორებს ერთმანეთს. ადამიანები, რომელთაც ადრე უყვარდათ ერთმანეთი, საერთო ოჯახი, შვილი ჰყავთ, ანტაგონისტები ხდებიან. ფილმში ორი საკვანძო ეპიზოდია. ცოლის ღალატი და სოსანას მცდელობა, ცოლი შემოირიგოს, რაც ბოლოს ძალადობით სრულდება. ეპიზოდი, სადაც სოსანა კარავს მოგლეჯს და მოღალატე ცოლს ფიზიკურად უსწორდება ერთ-ერთი საუკეთესოა ფილმში. აქ გმირში მხეცი იღვიძებს, ინსტინქტები ზეობს. მეორე ქალი პერსონაჟი ბოშაა. ის თავისუფალი სიყვარულის და ცხოვრების არქეტიპია მხატვრულ აზროვნებაში. ის, რომ სოსანა მასთან სიახლოვეს გრძნობს, ალბათ მხოლოდ ინსტინქტი არაა. ისინი ბუნების შვილები არიან. ეს ეპიზოდიც ძალადობით სრულდება, გმირში ისევ მხეცი იღვიძებს. რეჟისორი ამ სცენას ოსტატურად ამონტაჟებს ნახირის კადრებთან და ამ კინომეტაფორით სოსანა მხეცთანაა გაიგივებული. ძალადობის ეპიზოდის დიდი ნაწილი ცენზურამ ამოჭრა და გაანადგურა. ფილმი ეკრანებზე არ გასულა. სულ რამდენიმე ასლი დაიბეჭდა და რამდენიმე დღეში მოიხსნა ეკრანიდან. „მაყურებელი ტოვებს დარბაზს“ − ასეთი სათაურით გამოქვეყნდა რეცენზია პარტიულ გაზეთში, სადაც ფილმები „დიდი მწვანე ველი“ და თენგიზ აბულაძის „ვედრება“ გააკრიტიკეს და ამ ორ შედევრს, ფაქტობრივად, განაჩენი გამოუტანეს. „დიდი მწვანე ველი“ თაროზე შემოდეს და ის არავის უნახავს 1976 წლამდე, ვიდრე ფილმი ბერლინში ქართული ფილმების რეტროსპექტივაზე არ აჩვენეს და შედევრი ასე დაუბრუნდა მაყურებელს.