User:Jadhavvaishali

विशेष महिला भारतात प्राचीन काळापासून दिव्यांगांकडे सहानुभूतीच्या दृष्टीने पाहिले जाते. दिव्यांगांच्या मदतीसाठी त्यांच्या कल्याणासाठी प्रत्येक स्तरावर प्रयत्न होत आहे. त्या काळातील सदावर्ते, अन्नछत्रे, मठ आणि धर्मशाळा या दिव्यांगांच्या निर्वाहासाठी निर्माण झालेल्या दिसतात. आधुनिक काळात सामाजिक शास्त्रातील विचारसरणीच्या प्रभावाने या प्रश्नांचा विचार होत आहे. शास्त्रनिष्ठ पातळीवरून दिव्यांगांच्या प्रश्नांची मीमांसा केली जाते. जागतिक स्वरूपाची संस्था युनेस्कोकडून दिव्यांगांची पाहणी केली जाते. भारताच्या संविधानात दिव्यांगांच्या संरक्षणासाठी केला गेलेला खास उल्लेख आणि सर्व देशात दिव्यांगांसाठी निर्माण झालेल्या कल्याण संस्था या सर्व गोष्टींवरून दिव्यांग बाबत अधिक सहानुभूतीचा दृष्टिकोण बाळगला जात आहे, असे दिसून येते. या ठिकाणी अपंग आणि दिव्यांग एकाच अर्थाने वापरले आहे. दिव्यांगांबाबतचा दृष्टीकोण बदलत असून दिव्यांगांचे मानसिक, वैद्यकीय आणि व्यावसायिक पुनर्वसन करून त्यांना आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी करणे, सुखी कौटुंबिक जीवनाची प्राप्ती करून देणे, त्यांच्यासाठी सर्वसाधारण व विशेष प्रशिक्षण देणाऱ्या शाळा वर्ग किंवा संस्था स्थापन करणे व समाजातील इतर व्यक्तींचा दिव्यांगांच्या विषयीचा दृष्टिकोन बदलून समाजात त्यांना योग्य ते स्थान मिळवून देणे हे समाजाचे कर्तव्य ठरते. दिव्यांगामध्ये मुके, बहिरे, अस्थिव्यंग, मतिमंद, अंध इत्यादींचा समावेश होतो. दिव्यांगाची व्याख्या पुढील प्रमाणे करता येईल. शारीरिक किंवा मानसिक बिघाडामुळे सर्वसामान्य व्यक्तीप्रमाणे आपली दैनंदिन कामे ज्यांना अशक्यप्राय झाली आहेत, अशा व्यक्तींना अपंग किंवा दिव्यांग म्हणू शकतो. दिव्यांगांच्या प्रकारापैकी अंधत्व हा प्रकार व्यक्तीला समाजात वावरताना त्रासदायक असलेला दिसून येतो. कारण इतर दिव्यांग व्यक्तींना समाजामध्ये किंवा आपल्या आजूबाजूला काय सुरू आहे ते डोळ्यांनी बघता येते. परंतु अंध व्यक्तींना दिसत नसल्यामुळे अशा व्यक्तींना अनेक समस्यांचा सामना करावा लागतो. म्हणून अंधत्व ही एक ज्वलंत समस्या म्हणून पुढे येत आहे. अंधत्वाची व्याख्या पुढील प्रमाणे सांगता येईल. अंधत्व म्हणजे दृष्टीचा पूर्ण अभाव, काहीही न दिसणे, दोन्ही डोळ्यांनी ज्यांना दिसत नाही अशा व्यक्तींना समाजात अंध म्हणून संबोधले जाते. अंध व्यक्तींना समाजामध्ये दुर्लक्षित केल्या जाते. आणि जर ती अंध व्यक्ती एक स्त्री असेल तर समाजात तिला अधिक प्रमाणात समस्यांचा सामना करावा लागतो. समाजातील अशा व्यक्ती सुद्धा समाजाचाच एक भाग आहेत या अनुषंगाने '15 ऑक्टोंबर' हा दिवस 'जागतिक अंध दिन' म्हणून घोषित केलेला आहे. भारतीय पुरुष प्रधान समाजव्यवस्थेत स्त्रियांना असलेले दुय्यम स्थान यामुळे स्त्री-पुरुष विषमता, अशिक्षितपणा, चूल आणि मूल या चौकटीत बहुसंख्य स्त्रियांची जखडण झालेली झालेली आहे, आणि होत आहे. अशा परिस्थितीतही अंध स्त्रियांच्या शिक्षणाविषयीचा समाजाचा दृष्टीकोण नकारात्मक स्वरूपाचा दिसून येतो. फक्त समाजातच नाही तर तिच्या कुटुंबातील सदस्यांना सुद्धा तिने शिक्षण घ्यावे हे मान्य होत नाही. दिव्यांग महिलांना सक्षम करण्यासाठी त्यांना शिक्षण देण्याची गरज आहे. त्यासाठी जीवनोपयोगी पडेल असे व्यवसाय प्रशिक्षण देण्याची गरज आहे. त्यांच्या दैनंदिन जीवनातील समस्या दूर करण्यासाठी त्यांना चष्मा, पांढरी काठी, ब्रेलर अशा आणि यांसारख्या इतर सहाय्यक उपकरणांचा वापर करायला शिकवले पाहिजे. या उपकरणांचे महत्त्व त्यांना पटवून दिले पाहिजे. याच बरोबर प्रवास करत असताना अनेक समस्यांना सामोरे जावे लागते, यासाठी त्यांना स्वसंरक्षणाचे धडे दिले गेले पाहिजे. जेणेकरून कोणावरही अवलंबून राहण्याची त्यांना गरज भासणार नाही.