User:Jagoda00/sandbox

Człowiek, który czynił cuda
Człowiek, który czynił cuda to czarno-biała brytyjska komedia fantasy z 1937 roku wyreżyserowana przez urodzonego w Niemczech Amerykanina, Lothara Mendesa. Jest to prawdopodobnie najbardziej znany film tego reżysera. Na fabułę składa się znacznie rozbudowane opowiadanie H. G. Wellsa. W filmie występuje Ronald Young. W obsadzie ról drugoplanowych znalazł się Sir Ralph Richardson oraz inni aktorzy z London Films Productions założonego przez słynnego Brytyjskiego producenta podchodzenia węgierskiego Sir Alexandra Korda. Nad adaptacją pracował sam H. G. Wells, fabuła odzwierciedla jego frustracje brytyjską klasą wyższą oraz wzrastającym w tamtym czasie w Europie zagrożeniem komunizmem, faszyzmem i nazizmem. Mendes, Korda i Wells w swojej twórczości poświęcali dużo miejsca zwalczaniu tych zjawisk.

Zarys Fabuły
Pierwsza scena filmu rozgrywa się w rzeczywistości przypominającej niebo gdzie rozmawiają ze sobą trzy ponadludzkie byty – bogowie lub być może anioły – jeden z nich jest grany przez młodego ucharakteryzowanego Georga Sandersa, jest to jedna z jego wczesnych ról. Rozpaczają z powodu „zwierząt”, o które jednak jeden z nich wciąż się troszczy. Dwóch z nich rzuca wyzwanie trzeciemu aby przeprowadził eksperyment z wykorzystaniem gorszych bytów pochodzących ze świata, żeby zobaczyć czy będą oni w stanie udźwignąć taką władzę nad rzeczywistością, która pozwoliłaby im sięgnąć gwiazd. Jedynym ograniczeniem byłby brak kontroli nad ludzką wolną wolą, tak jak zostało to zarządzone przez ich Władcę (możliwe, że Boga). Wybierają losowo człowieka – koniecznie kogoś przeciętnego żeby nie powiedzieć głupiego, pada na Georga Fotheringaya (Roland Young), angielskiego przedstawiciela klasy średniej, sprzedawcę w sklepie artykułów pasmanteryjnych. Zostaje on obdarowany przez nadludzkie istoty cudownymi mocami niewiele słabszymi od ich własnych. Fotheringay wchodzi do pubu Long Dragon i zaczyna sprzeczać się na temat cudów, w których istnienie nie wierzy. W trakcie tej sprzeczki przyzywa swoją "wolę” i nieumyślnie wywołuje cud: sprawia, że lampa naftowa przewraca się do góry dnem, mimo iż nikt jej nie dotyka, a płomień świeci równomiernie w dół zamiast się wyprostować. Wkrótce jego cudowna moc się kończy i zostaje wyrzucony z pubu za wylanie nafty na podłogę i wywołanie zamieszania. Kiedy przybywa do domu, robi tę samą sztuczkę z małą świeczką. Jest tak zachwycony, że większość nocy spędza wykorzystując swoją moc do unoszenia stołu, swojego łóżka, powiększenia gaśnika do rozmiarów sporego, jasno pomalowanego stożka, pod którym pojawia się kotek czy zmieniając swoje łóżko w róg Amaltei wypełniony owocami i puszystymi króliczkami. W tych scenach amerykański operator filmowy Harold Rosson, którego MGM regularnie wypożyczało do brytyjskich produkcji, bawi się efektami specjalnymi, które w 1936 wciąż były nowością. Następnego dnia Fotheringay chwali się swoimi zdolnościami współpracownikom ze sklepu pasmanteryjnego w którum pracuje. Imponuje dziewczynom sztuczką ze znikającymi piegami, pozostałym współpracownikowi pokazuje jak szybko potrafi sprawić, żeby koszule równo się składały i same odkładały na miejsce. Jeden z policjantów dowiaduje się o nadprzyrodzonych mocach Fortheringaya. Kiedy zaczyna go denerwować, George przeklina go, mówi mu żeby "Szedł do piekła!" – jego słowa przynoszą efekt, a policjant zostaje otoczony przez płomienie i kłębiący się dym. Fotheringay jest przerażony efektem swojego niezamierzonego działania i przenosi funkcjonariusza do San Francisco w sam środek korka ulicznego, gdzie ściga go amerykański policjant. Fotheringay nie może się zdecydować jak wykorzystać swoje nowo odkryte moce, więc kontaktuje się z lokalnym pastorem, panem Maydigiem. Pastor obmyśla plan, zgodnie z którym nastanie Złoty Wiek, a zadaniem Fotheringay’a jest zlikwidowanie głodu, zarazy, wojny i ubóstwa, a także brytyjskiej klasy panującej. Postanawiają to uczcić żartując z lokalnego szlachcica, pułkownika Wistanley’a (dość mocno, lecz ujmująco przerysowany przez Ralpha Richardsona, który bardziej nadaje się na scenę teatralną, niż do filmu). Fotheringay przemienia jego whisky w nienadające się do picia mydliny, zaś jego miecze i kolekcję broni w narzędzia rolnicze. Dowiadując się o Forthingay’u, Wistanley jest zdumiony, a następnie czuje się zagrożony planem zainspirowanym przez pastora, według którego znany mu świat ma ulec zmianie, a który to w jego odczuciu funkcjonuje dobrze. Fotheringay uświadamia mu że, oczywiście, ten świat funkcjonuje dobrze dla pułkownika, ale nie dla reszty ludzi, włączając w to jego samego. Pułkownik jest zdesperowany tym, że nie potrafi zmienić zdania Fotheringay’a. Konsultuje się z równie osaczonym szlachcicem i stwierdza, że jedynym sensownym rozwiązaniem jest zastrzelenie Fotheringay’a (jego broń palna nie została przemieniona za pomocą dokonanego wcześniej cudu). Pierwszy strzał nie trafia Fotheringay’a, który jest w stanie uczynić samego siebie odpornym na strzały. Fotheringay zdaje sobie sprawę, że inni, nawet pastor, chcą go wykorzystać do własnych celów i dlatego też ostatecznie decyduje się nie przywoływać Złotego Wieku, a zamiast tego tworzy staroświeckie królestwo, w którym stanowi on centrum wszechświata. W przypływie lekkomyślnej pompatyczności Fotheringay zamienia dom pułkownika w spektakularny pałac z prawdziwego złota i marmuru. Następnie przywołuje wszystkie ładne dziewczyny, nie wspominając o całym legionie pułkownika, którego członkowie przebrani są za strażników zamku Tower, po czym przywołuje też kamerdynerów z Essex, przywódców świata, nauczycieli, muzyków, kapłanów itp. Przebiera się za króla, a dziewczynę którą kocha, mianuje królową. Następnie rozkazuje przywódcom świata, aby stworzyli utopię wolną od chciwości, wojny, zarazy, głodu, zazdrości i znoju. Maydig usilnie prosi Fotheringay’a, aby zaczekał do następnego dnia, więc Fotheringay postanawia zyskać trochę czasu sprawiając, że Ziemia przestaje się obracać. Niestety Fotheringay nie bierze pod uwagę podstawowych praw fizyki dotyczących obrotu planety i w wyniku tego jego pałac, wszystkie żywe istoty i przedmioty odrywają się od powierzchni. Cywilizacja i całe życie (z wyjątkiem Fotheringay’a) zostają unicestwione, ponieważ wszystko na świecie lata w powietrzu i rozbija się na kawałki. Zdesperowany i skruszony Fotheringay po raz ostatni używa swoich mocy, aby wszystko powróciło do poprzedniego stanu rzeczy, tak jak było zanim wszedł do pubu poprzedniego dnia. Chce wyzbyć się swej mocy czynienia cudów. Fotheringay znów pojawia się w pubie jak w pierwszych scenach filmu, ponownie próbuje sztuczki z lampą, która tym razem nie powodzi się. Jedna z niebiańskich istot komentuje eksperyment stwierdzając, że jedyne co z niego wyszło to "negatywizm, żądza i mściwe wzburzenie" – jedyne co ludzie mają. Istota, która obdarzyła Fortheringay’a mocą broni się mówiąc, że ludzkość niedawno była tylko małpami i należałoby dać jej czas by dojrzeć. Pada odpowiedź, że "jeśli ktoś został stworzony małpą, to na zawsze nią pozostanie". Dawca władzy argumentuje, że w ludzkim sercu istnieje iskierka sprzeciwu wobec zła. Pogląd zostaje obalony stwierdzeniem, że ten sprzeciw wynika z pobudek egoistycznych. Ludzkość została stworzona dla chaosu i nigdy z tego chaosu się nie wydostanie. Dawca mocy postanawia dać władzę ludzkości powoli, po trochu, pozwolić, aby mądrość i dojrzałość dotrzymywały kroku. Reszta uważa, że wynik końcowy będzie taki sam, ale zostają wezwani aby powrócić za pewien czas i osobiście się przekonać.

Obsada

 * Roland Young: George McWhirter Fotheringay
 * Ralph Richardson: pułkownik Winstanley
 * Edward Chapman: major Grigsby
 * Ernest Thesiger: pastor Maydig
 * Joan Gardner: Ada Price
 * Sophie Stewart: Maggie Hooper
 * Robert Cochran: Bill Stoker
 * Lady Tree: gospodyni pana Grigsby’ego
 * Laurence Hanray: pan Bamfylde, London & Essex Bank
 * George Zucco: Moody, kamerdyner pułkownika Winstanley’a
 * Wallace Lupino: posterunkowy Winch (nazywany Wally Lupino)
 * Joan Hickson: Effie Brickman
 * Wally Patch: komisarz policji Smithelle
 * Mark Daly: Toddy Beamish
 * Ivan Brandt: Gracz (bóstwo)
 * George Sanders: Obojętność (bóstwo)
 * Torin Thatcher: Obserwator (bóstwo)

Odbiór
Frank Nugent w The New York Times zauważył "zachwycająco humorystyczną fantastykę z nutą trzeźwej filozofii Wellsa", chwaląc grę aktorską Rolanda Younga jako "doskonale opisującą postać, ukazującą ją jako nieudolnego człowieczka z duszą królika, z ograniczoną wyobraźnią i innymi charakterystycznymi ludzkimi słabościami i zaletami" i podsumowując, że "Reżyseria w wykonaniu Lothara Mendesa osiągnęła solidną równowagę między lekkością a dogłębnością. Pan Wells, krótko mówiąc, dobrze sobie radzi w swoim nowym przekazie."