User:Jigisha 'Dharmadhikari'

सना मरीन: सर्वात तरुण महिला पंतप्रधान Sanna marin, Youngest ever Prime Minister of Finland.

Sanna Marin

फिनलंड च्या नवनिर्वाचित पंतप्रधानांकडे जगभराचे लक्ष वेधले आहे. सगळ्यात कमी वयाच्या या महिले कडे राष्ट्रप्रमुख पद किती दिवस रहाणार याबद्दल सगळ्या जगाला उत्सुकता आहे.

जन्म :१६ नोव्हेंबर १९८५

जन्स्थमळ: हेलीसंकी, फिनलंड

राष्ट्रीयत्व: फिनिश

पक्ष: सोशल डेमोक्रातिक पार्टी

शिक्षण:मास्टर्स, तेम्पेरे विद्यापीठ

मुले: एक

पती: मार्कस रीकोनेन

मावळत्या वर्षाच्या दहा डिसेंबर रोजी फिनलँडच्या राजकारणामध्ये जगाला आश्चर्य चकित करणारी घटना घडली. जगातील सगळ्यात युवा पंतप्रधान सोशल डेमोक्रॅटिक पार्टीच्या पक्षप्रमुख सना मरीन यांनी देशाची सूत्रे सांभाळली. केवळ ३४ वर्षीय सना यांनी मोठ्या आत्मविश्वासाने पंतप्रधानपदाची शपथ घेतली आणि त्या कौतुकाचा आणि चर्चेचा विषय ठरल्या. सहाजिकच जगभरातील बलाढ्य म्हणवल्या जाणाऱ्या देशांच्या भुवया उंचावल्या गेल्या. केसांना अनुभवाची चंदेरी महिरप आल्या शिवाय राजकारणात मोठ्या पदापर्यंत जाता येत नाही, हे आमचे जुने, जाणते आणि आवडते मत. हिंदुस्तानमध्ये तर साठोत्तरी नेत्यांची परंपरा आहे. त्यामुळे एका तरुणीने देश चालवावा ही कल्पना फारशी रुचणारी नाही. ज्या वयात स्वतःची देखील कौटुंबिक जबाबदारी सांभाळण्याची अक्कल पुरेशी आलेली नसते, तिचे वय प्रगल्भतेच्या व्याख्येत मोडत नाही अशी एक स्त्री देश कसा सांभाळणार हा प्रश्न अनेकांच्या मनात तरळून गेला. प्रत्येक घटनेकडे बघण्याचा ज्याचा त्याचा स्वतंत्र चष्मा असतो. व्यक्तीची देश-कालिक, आर्थिक, राजकीय, आणि सामाजिक दृष्टी असते. त्याच परिवेशात व्यक्ती घटनांचे विश्लेषण करीत असते. एक ३४ वर्षीय तरुणी देश सांभाळते हा नाही म्हटलं तरी कुतूहलाचा विषय आहे, तिच्या कर्तृत्वाच्या बाबतीत प्रश्नचिन्ह उभे आहे. मात्र, जगभरातील सगळ्या स्त्रियांना अभिमानाने मान ताठ करायला लावणारी ही घटना आहे. राजकारणामध्ये येऊ पाहणाऱ्या अनेक स्त्रियांसाठी ही अत्यंत प्रेरणादायी आणि उत्साह वाढवणारी घटना आहे. सना (जन्म १६ नोव्हेंबर १९८५, हेलिसंकी शहर, फिनलॅड) ही कर्तबगार तरुण स्त्री राजकारण या विषयाच्या संदर्भात कमालीची जागरूक आहे. त्यांनी २०१२ मध्ये ॲडमिनीस्ट्रेशन मध्ये मास्टर्स डिग्री मिळवली. त्याच वर्षी म्हणजे वयाच्या २७ व्या वर्षी राजकारणामध्ये पाऊल ठेवले. राजकारण हा जाणीवपूर्वक देशाला, देशातील नागरिकांना विकासाच्या मार्गावर घेऊन जाणारा अत्यंत महत्त्वपूर्ण उद्योग आहे, याची पूर्ण कल्पना सनाला आहे. २०१२ मध्ये पहिली नगरपरिषदेची निवडणूक टेम्पर येथून जिंकून त्यांनी २०१३ ते १७ या काळात महापौर म्हणून काम पाहिले. २०१५ मध्ये फिनलॅड मधील निवडणुकीच्या माध्यमातून त्यांनी पहिल्यांदा संसदेमध्ये प्रवेश केला. २०१९ मध्ये फिनलँड मध्ये झालेल्या सार्वत्रिक निवडणुकांमध्ये सोशल डेमोक्रॅटिक पक्षाला मताधिक्‍य मिळाले. एन्टी रिने पंतप्रधान झाले आणि सना मरीन वाहतूक आणि संपर्क मंत्री झाल्या. मात्र रिने यांनी राजीनामा दिल्यानंतर पक्षामध्ये नवीन चेहर्याचा शोध सुरू झाला. वाहतूक आणि संपर्क मंत्री सना मरिन कडे सोशल डेमोक्रॅटिक पक्षानी पक्षाध्यक्ष पदाची सूत्रे सोपवली. सना यांची राष्ट्रभक्ती, कामाचा उरक, आक्रमक कार्यशैली, सडेतोड स्वभाव, स्पष्टवक्तेपणा, या नेतृत्व गुणांमुळे सना अल्पावधीतच देशाच्या सर्वोच्च पदावर जाऊन बसल्या. काम करण्याचा झपाटा आणि सडेतोड स्वभाव यामुळे महिला असण्याचा त्यांना कधी त्रास झाला नाही. तरिही, हिंदुस्थान प्रमाणेच जगभरातल्या लोकांच्या मनात शंका आहे. एकदा एका पत्रकाराने त्यांना स्पष्ट शब्दात याविषयी छेडलं तेव्हा सना म्हणतात, ‘मी माझ्या स्री असण्याचा, तरुण असण्याचा विचार करत नाही. माझ्या लेखी त्याला महत्त्व नाही. ते मुद्दे ज्यावर लोकांनी विश्वास ठेवून आम्हाला मतं दिली, आम्हाला निवडून दिलेल्या मुद्दय़ांना धरून काम करणं माझ्यासाठी जास्त महत्त्वाचं आहे !’ अर्थात त्यांची वैचारिक भुमिका अभ्यास, सामाजिक आणि राजकीय जडणघडण यामुळे तयार झाली आहे. सना यांच्या व्यापक दृष्टिकोनाची आणि उदार मतांची पाळेमुळे फिनलँड येथील शिक्षण व्यवस्थेत आहे. संपूर्ण देशाने एका नव्या दमाच्या, उत्साही चेहऱ्याला दिलेली संधी हे तेथील नागरिकांच्या प्रगल्भतेचे लक्षण मानले जावे. फिनलँड नागरिकांच्या हक्कांच्यासंदर्भात जागरूक असलेला देश आहे. तेथिल विद्यार्थी-केंद्रीय शिक्षणासाठी प्रसिद्ध देश आहे. कोणत्याही देशाची जडणघडण ही तेथील शिक्षणव्यवस्थेचा परिणाम असते, असे मानले तर सना यांची भूमिका आणि फिनलँडच्या नागरिकांची प्रगल्भता याचे उत्तर मिळते. राज्यकर्ती स्त्री हिंदुस्थानसाठी नवीन नाही, हिंदुस्थानमध्ये महिला नेतृत्वाचा पायंडा ५० वर्षापूर्वीच पोलादी स्त्री माजी पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी घालून दिला आहे. त्याकाळी राजकारणावर पुरुषी वर्चस्व होते तरीही आक्रमक स्वभाव, आत्मविश्वास, आणि प्रखर देशनिष्ठा या जोरावर इंदिराजींनी दीर्घकाळ राज्य केले. फिनलँडमध्ये त्यामानाने उशिरा सुरुवात झाली. तब्बल पन्नास वर्षानंतर तिधे महिला स्वतंत्रतेचे सूर्य उगवला असे म्हणायला पाहिजे. असे असले तरीही इंदिराजींच्या नेतृत्वाचा फायदा भारतीय महिला राजकारणी यांनी घेतला नाही. देशाच्या आणि राज्याच्याही राजकारणामध्ये महिलांची संख्या लक्षणीय वाढण्याची अपेक्षा होती. पण आज देशाच्या या राजकारणाचा विचार करता अगदी बोटावर मोजण्याइतक्या स्त्रिया राजकारणामध्ये सक्रिय आहे. ३३ टक्के आरक्षणामुळे काही महिला राजकारणात आल्या मात्र त्यांच्याआडून त्यांचे पती देव कारभार सांभाळतात हे उघड गुपित आहे. नुकत्याच झालेल्या महाराष्ट्राच्या मंत्रिमंडळावर एक दृष्टीक्षेप टाकला असता परिस्थितीचे गांभीर्य लक्षात येईल. या पार्श्वभूमीवर गेल्या पन्नास वर्षांमध्ये फिनलँडने राजकारणातील महिलांच्या सहभागावर सातत्यपूर्ण काम केले आहे. सना मरीन या त्यांच्या देशातील एकमेव राजकारणी स्त्री नाहीत, तेथील आघाडी पक्षात सामील असलेल्या पाच पक्षांपैकी चार पक्षांच्या प्रमुख महिला आहेत आणि त्याही ३२-३४ वर्षाच्या अत्यंत तरुण. त्यामानाने हिंदुस्तानचा इतिहास उज्ज्वल असला तरी वर्तमान मात्र फारसे आशादायी नाही असे खेदाने म्हणावे लागेल. सना यांच्याच भाषेत सांगायचे झाले तर 'देशाची ५० टक्के लोकसंख्या असलेल्या महिलांना त्यांच्या हक्कांबाबत, अधिकारांबाबत जागरूक राहण्यासाठी राजकारणातील सहभाग हाच एक पर्याय आहे.' बुद्धी, तर्क आणि संवेदना त्रयीमुळे देश शाश्वत विकासाच्या दिशेने प्रयत्न करू शकतो. या पार्श्वभूमीवर हिंदुस्थानसारख्या देशांनी आत्मचिंतन करण्याची गरज आहे.