User:K amit27/sandbox

श्री गोसावीनंदन गणपती संस्थान, सिंदखेडराजा,जि. बुलडाणा

'''श्री गोसावीनंदन गणपती संस्थान, सिंदखेडराजा,जि. बुलडाणा'''

चारशे वर्षां पूर्वी सिंदखेदराजा शहराच्या मध्यवर्ती भागात असलेल्या एका जागेत थोर गणेश भक्त,संत कवी श्री गोसावीनंदन स्वामी यांनी गणेश आराधना सुरू केली.गोसावीनंदन यांचे मूळ नाव वासुदेव हे मूळचे गंगा तीर असलेल्या बीड येथील परंतु त्यांनी चिंचवड येथील थोर संत मोरया गोसावी यांचे शिष्यत्व पत्करले. त्या काळात राष्ट्रमाता जिजाऊ माँ साहेब पुणे परिसरात असल्याने त्या चिववडला गणेश दर्शनासाठी जात.तेथेच त्यांनी मोरया गोसावींना सिंदखेडराजा येथे गणेश उत्सव सुरू करण्याची इच्छा व्यक्त केली. मोरया गोसावींनी त्यांच्या इच्छेचा आदर करून पट्ट शिष्य गोसावीनंदन यांना सिंदखेड येथे पाठविले तेंव्हा पासून आज तागायत जिजाऊंच्या सिंदखेड मध्ये श्री गणेश उत्सव सुरू आहे.

पर्यावरण पूरक गणेश मूर्ती

आताच्या युगात अनेक प्रकारच्या गणेश मूर्ती उपलब्ध आहेत.परंतु चारशे वर्षा पूर्वी केवळ सुपारी गणेश किंवा काळ्या मातीची गणेश मूर्ती तयार केली जात.गोसावीनंदन स्वामी यांनीही येथे मातीची गणेश मूर्ती तयार करून उसत्व सुरू केला. मूर्तीला अधिक मजबुती यावी यासाठी चालून,गाळून तयार मातीत जवस,ताग ही नसर्गिक घटक समाविष्ट केले जाऊ लागले या मुळे मूर्ती अधिक मजबूत होण्यास मदत झाली आता मूर्तिकार मूर्ती बनवण्या पूर्वी बांबू चा ढाचा तयार करतात त्यावर वाळलेले गवत बांधले जाते आणि त्यावर मातीचा लेप करून 5फूट 8इंच उंचीची मूर्ती तयार केली जाते.उसत्व काळात हजारो भाविक श्रींचे दर्शन घेतात, अभिषेक, अन्नदान करून नारळाच्या फुलोऱ्याने आपले नवस फेडतात. अकराव्या दिवशी गणेशाचे म्हणजेच तयार केलेल्या मातीच्या मूर्तीचे विधिवत विसर्जन केले जाते.

गोसावीनंदन स्वामी यांनी सिंदखेड येथील आपल्या 70 वर्ष्याच्या वास्तव काळात गणपती,देवींची अनेक पदे, आरत्या,कवण लिहिली. त्यांचा ज्ञान मोदक नावाचा ग्रंथ प्रसिद्ध आहे.त्यांनी लिहिलेली शेंदूर लाल चढा यो अच्छा गजमुख को...ही आरती तर सर्वत्र प्रसिद्ध आहे.

1975 पूर्वी पर्यंत मोठा गणपती म्हणून या मंदिराची ख्याती होती ती आजही आहे पण 1975 मध्ये येथे ट्रस्ट स्थापन करण्यात आले.त्या माध्यमातून येथे उत्सवास वर्षभर चालणाऱ्या विविध धार्मिक कार्यक्रम,उपक्रमांची व्यवस्था पहिली जाते.

सध्या मंदिर जिर्णोद्धाराचे काम विस्वस्थ मंडळाने हाती घेतले आहे.