User:KartikMistry/BakshiBabu

ચંન્દ્રકાંત કેશવલાલ બક્ષી (ઓગસ્ટ ૨૦, ૧૯૩૨-માર્ચ ૨૫, ૨૦૦૬) આધુનિક ગુજરાતી સાહિત્યના અગ્રગણ્ય અને જાણીતાં લેખક હતા.

જીવન
તેમનો જન્મ પાલનપુર ખાતે ૨૦ ઓગસ્ટ, ૧૯૩૨ ના રોજ થયો હતો. તેમણે પ્રારંભનું શિક્ષણ પાલનપુર અને કલકત્તામાં લીધું હતું. ૧૯૫૨માં તેઓ કલકત્તા યુનિવર્સિટીની સેન્ટ ઝેવિયર્સ કોલેજમાંથી બી.એ. થયા. ૧૯૫૬માં એલ.એલ.બી. અને ૧૯૬૩માં ઇતિહાસ અને રાજકારણ વિષય સાથે કલકત્તા યુનિવર્સિટીમાંથી એમ.એ. થયા. કલકત્તામાં થોડો સમય કપડાંની દુકાનમાં વેપાર કર્યા બાદ તેઓ મુંબઇમાં સ્થાયી થયા હતા. ૧૯૭૦માં મુંબઇ સ્થાયી થયા પછી ઇતિહાસ અને રાષ્ટ્રવિજ્ઞાનના અધ્યાપક તરીકે ૧૯૭૦થી ૧૯૮૦ સુધી તેઓ મીઠીબાઈ કૉલેજ તથા મુંબઈ યુનિવર્સિટીના અનુસ્નાતક વિભાગમાં કાર્યરત રહ્યા. ૧૯૮૦–૮૨ સુધી તેઓ મુંબઈની રાહેજા કૉલેજના પ્રિન્સિપાલ પદે રહ્યા. આ પછી તેઓ પૂર્ણ સમયના લેખક/પત્રકાર તરીકે જ સક્રિય રહ્યા. તેઓ વિવિધ સામયિકો અને દૈનિકોમાં લેખ લખતા હતા. તેમના કુટુંબમાં તેમની પુત્રી રીવા અને પત્ની બકુલા (જેઓ તેમના પહેલા ૨૦૦૨ની સાલમાં અવસાન પામ્યા) હતા. તેઓ મુંબઇના શેરીફ પદે પણ રહી ચૂક્યા હતા.

૨૫ માર્ચ, ૨૦૦૬ ના રોજ અમદાવાદ ખાતે હૃદયરોગના હુમલાથી તેમનું અવસાન થયું.

તેમના ચાહકોમાં તેઓ બક્ષી અથવા બક્ષીબાબુના નામથી જાણીતા હતા.

પારિતોષિક
૧૯૬૮માં 'પેરિલિસિસ' નવલકથા માટે તેમને ત્રીજા ઇનામનો અડધો ભાગ ગુજરાત સરકાર તરફથી એનાયત થયો હતો, જેનો તેમને અસ્વીકાર કર્યો હતો. ૧૯૮૪માં 'મહાજાતિ ગુજરાતી' માટે ગુજરાતી સાહિત્ય અકાદમી દ્વારા અપાયેલ પ્રથમ ઇનામ તેમને પાછું આપી દીધું હતું.

વિવાદ
ગુજરાત સરકારે તેમની ટૂંકી વાર્તા 'કુત્તી' પર અશ્લિલ લખાણ માટે કેસ કરેલો. તેમણે આ માટે સરકાર વિરુધ્ધ કોર્ટમાં કેસ લડેલો. છેવટે ગુજરાત સરકારે તેમની સામેના બધાં આરોપો પાછાં ખેંચી લીધેલા.

સર્જન
તેમની પ્રથમ વાર્તા મકાનનાં ભૂત - કુમાર સામયિકમાં જાન્યુઆરી, ૧૯૫૧ દરમિયાન પ્રકાશિત થઇ હતી. તેમણે કુલ ૧૭૮ પુસ્તકો લખ્યા છે, જેમાં ૧૭ પુસ્તકો ઇતિહાસ પર, ૨૬ નવલકથાઓ, ૧૫ ટૂંકી વાર્તાઓના સંગ્રહો, ૬ રાજકારણ સંબંધી પુસ્તકો, ૮ પ્રવાસવર્ણનો, ૨ નાટકો અને ૨૫ પુસ્તકો વિવિધ વિષયો પર છે. તેમની આત્મકથા બક્ષીનામા ત્રણ ભાગમાં વહેંચાયેલી છે. તેમનાં ૧૫ જેટલાં પુસ્તકો હિન્દી, મરાઠી, અંગ્રેજી તેમજ અન્ય ભાષાઓમાં અનુવાદિત થયેલ છે.

ચંદ્રકાંત બક્ષીનું સંપૂર્ણ સર્જન વિષય પ્રમાણે નીચે પ્રમાણે છે.

નાટક

 * 1) જ્યુથિકા (૧૯૭૦)
 * 2) પરાજય (૧૯૭૬)

આત્મકથા

 * 1) બક્ષીનામા: ભાગ ૧,૨,૩ (૧૯૮૮)

અનુવાદ

 * 1) સુખી હોવું (૨૦૦૨)

શ્રેણીઓ

 * જ્ઞાન-વિજ્ઞાન શ્રેણી (૧૯૮૯)
 * યુવાનોને સપ્રેમ શ્રેણી (૧૯૯૧)
 * જીવનનનું આકાશ શ્રેણી (૧૯૯૧)
 * વિકલ્પ શ્રેણી (૧૯૯૪)
 * ચાણક્ય ગ્રંથમાળા (૧૯૯૭)
 * નવભારત શ્રેણી (૧૯૯૮)
 * વાગ્દેવી શ્રેણી (૧૯૯૮)
 * નમસ્કાર શ્રેણી (૧૯૯૯)
 * વાતાયન શ્રેણી (૨૦૦૧)
 * વર્તમાન શ્રેણી (૨૦૦૩)

કોલમ/કટારલેખ

 * ક્લોઝ-અપ: દિવ્ય ભાસ્કર
 * સ્પિડબ્રેકર, વાતાયન: ગુજરાત સમાચાર
 * મિડ-ડે
 * ચિત્રલેખા
 * અભિયાન

સમાચાર

 * ૨૬ એપ્રિલ, ૨૦૦૮ ના રોજ શ્રી ચંદ્રકાન્ત બક્ષી સાહિત્ય મંડળ, રાજકોટ દ્વારા ચંદ્રકાંત બક્ષીનાં જીવન પર બે ડીવીડી બહાર પાડવામાં આવી હતી.
 * ચંદ્રકાંત બક્ષીના જીવન પર આધારિત એકાંકી નાટક "હું ચંદ્રકાંત બક્ષી" જૂન ૨૦૧૩માં રજૂ થયું હતું.

બાહ્ય કડીઓ

 * 1) જીવનપરિચય: http://sureshbjani.wordpress.com/2006/10/19/chandrakant-baxi/
 * 2) નેહલ મહેતા દ્વારા શ્રધ્ધાંજલી: http://rdgujarati.wordpress.com/2006/03/26/nehal-mehta/
 * 3) મુલાકાત: http://www.rediff.com/gujarati/2002/jul/09baxi.htm
 * 4) રીવા બક્ષી (દીકરી) દ્વારા યાદગીરી: http://rdgujarati.wordpress.com/2006/04/19/riva-baxi/