User:Khadkabj/sandbox

लिनक्स (उच्चारण/ˈlɪnəks/ or /ˈlɪnʊks/)

लिनक्स विन्डोज, आईओएस र म्याक ओएस जस्तै एक अपरेटिङ सिस्टम हो। लिनक्स एक खुला स्रोतमा आधारित अपरेटिङ सिस्टम हो जुन कम्प्यूटर उद्योगमा व्यापक रूपमा प्रयोग गरिन्छ। यो एक नि: शुल्क, समुदाय-संचालित सफ्टवेयर हो जुन परिमार्जन गर्न र जो कोही द्वारा वितरण गर्न सकिन्छ। लिनक्स लिनस टोरभाल्ड्स द्वारा १९९१ मा सिर्जना गरिएको थियो जब उनी फिनल्याण्डको हेलसिंकी विश्वविद्यालयमा विद्यार्थी थिए। उसले युनिक्स (UNIX) अपरेटिङ सिस्टमसँग मिल्दोजुल्दो अपरेटिङ सिस्टम बनाउन चाहन्थ्यो, जुन  नि:शुल्क र खुला स्रोतको होस। जो कोहीले यसलाई चलाउन सक्छ र कुनै पनि आवश्यकताको लागि प्रयोग गर्न, अपनाउन, परिमार्जन गरेर प्रयोग गर्न सक्ने हुनाले यो छिट्टै लोकप्रिय भयो। अपरेटिङ सिस्टम भनेको सफ्टवेयर हो जसले तपाईको डेस्कटप वा ल्यापटपसँग सम्बन्धित सबै हार्डवेयर स्रोतहरू व्यवस्थापन गर्दछ। यसलाई सरल भाषामा भन्नुपर्दा, अपरेटिङ सिस्टमले तपाइँको सफ्टवेयर र तपाइँको हार्डवेयर बीचको संचार प्रबन्ध गर्दछ। अपरेटिङ सिस्टम (OS) बिना, सफ्टवेयरले काम गर्दैन। वास्तवमा, लिनक्स अपरेटिङ सिस्टमले विश्वको सबैभन्दा लोकप्रिय प्लेटफर्महरू जस्तै एन्ड्रोइडलाई शक्ति दिन्छ। एक अपरेटिङ सिस्टम सफ्टवेयर हो, जसले कुनै पनि कम्प्युटर वा ल्यापटपमा सबै हार्डवेयर स्रोतहरू नियन्त्रण गर्दछ। सरल रूपमा व्याख्या गरिएको छ, सफ्टवेयर र हार्डवेयर बीचको सञ्चारको लागि अपरेटिङ सिस्टमको महत्त्वपूर्ण भुमिका छ। अपरेटिङ सिस्टम (OS) बिना कुनै पनि कम्प्युटर कार्यक्रमलॆ काम गर्दैन।

लिनक्स खुला स्रोत इजाजतपत्र अन्तर्गत पनि जारी गरिएको छ। खुला स्रोतले निम्न आधारभूत सिद्धान्तहरू पालना गर्दछ:

कुनै पनि उद्देश्यको लागि अनुप्रयोग प्रयोग गर्ने क्षमता।

सफ्टवेयरले कसरी काम गर्छ भन्ने जान्न र आफूले चाहेको काम गर्न यसलाई परिमार्जन गर्ने क्षमता।

छिमेकी प्रयोगलाई सहयोग गर्नका लागि प्रतिलिपिहरू पुन: वितरण गर्ने क्षमता।

तपाईंद्वरा परिवर्तन गरिएका संस्करणहरूको प्रतिलिपिहरू अरूसँग साझेदारी गर्ने क्षमता।

लिनक्स प्लेटफर्म उत्पादन गर्न सहयोग गर्ने समुदायलाई बुझ्नको लागि यी तत्वहरू महत्त्वपूर्ण छन्। निस्सन्देह, लिनक्स एक "जनताद्वारा, मानिसहरूका लागि" सन्चालित अपरेटिङ सिस्टम हो।

यी अवधारणाहरू पनि एक प्रमुख कारण हो किन धेरै मानिसहरू लिनक्स रुचाउँछन्। यी सबै स्वतन्त्रता, प्रयोगको स्वतन्त्रता, र छनौटको स्वतन्त्रतामा पर्दछन।

लिनक्स नि: शुल्क छ र जो कोहीले यसलाई प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ। लिनक्सका धेरै प्रयोगहरू छन्, जसमा सर्भर अपरेटिङ सिस्टम, डेस्कटप अपरेटिङ सिस्टम, र इम्बेडेड सिस्टमहरू जस्तै मोबाइल डिभाइसहरू र इन्टरनेट अफ थिंग्स (IoT) यन्त्रहरूका लागि अपरेटिङ सिस्टम समावेश छ। लिनक्स महत्त्वपूर्ण छ किनभने यसले प्रयोगकर्ताहरूलाई माइक्रोसफ्ट विन्डोज र एप्पल म्याक अपरेटिङ सिस्टम जस्ता स्वामित्व प्राप्त अपरेटिङ सिस्टमहरूको लागि निःशुल्क र खुला विकल्प प्रदान गर्दछ। यो यसको स्थिरता, सुरक्षा र लचिलोपनको लागि पनि परिचित छ। टेक्नोलोजी उद्योगमा यसको महत्त्व बढ्दो छ, धेरै ठूला कम्पनीहरूले यसलाई आफ्नो पूर्वाधारलाई शक्ति प्रदान गर्न प्रयोग गरिरहेका छन।

लिनक्स वितरण

लिनक्स कुनै पनि प्रयोगकर्ता अनुरूप विभिन्न संस्करणहरूमा आउँछ। प्रारम्भिक प्रयोगकर्ताहरू देखि उन्नत प्रयोगकर्ताहरू सम्म, तपाइँका आवश्यकताहरू अनुरूप लिनक्सको "भ्यारिएन्ट" छ। यी संस्करणहरूलाई वितरणको रूपमा चिनिन्छ (वा, छोटोमा, "distros")। लगभग कुनै पनि लिनक्स वितरण नि: शुल्क डाउनलोड गर्न सकिन्छ, डिस्कमा जलाउन सकिन्छ (वा युयसबी फ्लैश ड्राइभ), र स्थापना गर्न सकिन्छ (तपाईंलाई मनपर्ने धेरै मेसिनहरूमा)।

सबैभन्दा लोकप्रिय लिनक्स वितरणहरू यस प्रकारका छन: लिनक्स मिन्ट, मन्जारो, डेबियन, उबुन्टु, एन्टरगोस, सोलस, फेडोरा, एलिमेन्टरी ओएस, खुलासा (OPENSUSE), नेपालीनक्स आदि।

लिनक्सको सबैभन्दा उल्लेखनीय विशेषताहरू मध्ये एक यसको इजाजतपत्र हो। लिनक्सलाई GNU जनरल पब्लिक लाइसेन्स (GPL) अन्तर्गत वितरण गरिएको छ, जसको अर्थ हो कि जो कोहीले पनि सफ्टवेयर प्रयोग गर्न, परिमार्जन गर्न र वितरण गर्न स्वतन्त्र छन्, जबसम्म तिनीहरूले पनि समान इजाजतपत्र अन्तर्गत आफ्नो परिमार्जनहरू वितरण गर्छन्। यो इजाजतपत्र मोडेलले सफ्टवेयरको निरन्तर विकासमा योगदान गर्ने विकासकर्ताहरूको ठूलो र जीवन्त समुदाय सिर्जना गर्न मद्दत गरेको छ।

लिनक्स प्रयोग गर्ने केही फाइदाहरूमा यसको स्थिरता, सुरक्षा, लचिलोपन, र लागत-प्रभावकारिता समावेश छ। लिनक्स धेरै स्थिर र भरपर्दो हुनको लागि चिनिन्छ, र यो अन्य अपरेटिङ सिस्टमहरू भन्दा क्र्यास र प्रणाली विफलताको कम प्रवण छ। यो अत्यधिक अनुकूलन योग्य पनि छ, जसले प्रयोगकर्ताहरूलाई तिनीहरूको विशेष आवश्यकताहरू अनुरूप बनाउन अनुमति दिन्छ। लिनक्स अन्य अपरेटिङ सिस्टमहरूको तुलनामा, लिनक्स प्रणालीहरूलाई अरु प्रणाली भन्दा कम भाइरस र मालवेयर लक्षित समस्याहरु भएकाले, यसको सुरक्षाका लागि पनि परिचित छ। थप रूपमा, लिनक्स लागत-प्रभावी छ किनकि यो नि: शुल्क र खुला स्रोत हो, जसको मतलब प्रयोगकर्ताहरूले इजाजतपत्र शुल्क वा महँगो सफ्टवेयर प्याकेजहरूको लागि अनावशेक खर्च गर्नु पर्दैन।

यद्यपि, लिनक्स प्रयोग गर्नका लागि केही बेफाइदाहरू पनि छन्। मुख्य चुनौतीहरू मध्ये एक नयाँ अपरेटिङ सिस्टम प्रयोग गरेर आउने सिकाइ बक्र हो। माइक्रोसफ्ट विन्डोज वा एप्पल म्याक अपरेटिङ सिस्टम प्रयोग गर्ने प्रयोगकर्ताहरूलाई लिनक्स प्रयोग गर्न र समायोजन गर्न केही समय लाग्न सक्छ। त्येस्तै, केही हार्डवेयरहरू लिनक्ससँग उपयुक्त नहुन सक्छ, जसले केही परिस्थितिहरूमा यसको उपयोगिता सीमित गर्न सक्छ। अन्तमा, लिनक्स खुला स्रोत भएकोले, स्वामित्व अपरेटिङ सिस्टमहरूको तुलनामा समर्थन र मद्दत प्राप्त गर्न अझ गाह्रो हुन सक्छ।