User:Khuoy kosol/sandbox

អ្វីទៅជាសភាព្រហ្មទណ្ឌនៃសាលាឧទ្ធរណ៍? សភាព្រហ្មទណ្ឌនៃសាលាឧទ្ធរណ៍ ជាស្ថាប័នវិនិច្ឆ័យសេចក្តីដែលស្ថិតនៅក្នុងសាលាឧទ្ធរណ៍ និងទទួលធ្វើការ វិនិច្ឆ័យតែលើរឿងព្រហ្មទណ្ឌ បន្ទាប់ពីតុលាការជាន់ដំបូងបានធ្វើការសម្រេចសេចក្តីរួច ដោយនៅក្នុងសេចក្តីសម្រេចនោះមានទុករយៈពេលសម្រាប់ធ្វើបណ្តឹងទាស់នឹងសេចក្តីសម្រេចនោះ។ សម្រាប់ការដោះស្រាយរឿងព្រហ្មទណ្ឌសាលាឧទ្ធរណ៍ត្រូវបានបង្កើតឲ្យមានសភាពីរសម្រាប់ដោះស្រាយ ដែលទីមួយគឺ សភាស៊ើបសួរ និងទីពីរគឺសភាព្រហ្មទណ្ឌ។ សភាទាំងពីរនេះ ធ្វើការដោះស្រាយរឿងព្រហ្មទណ្ឌដូចគ្នា ប៉ុន្តែខុសគ្នាត្រង់ថា សភាស៊ើបសួរនៃសាលាឧទ្ធរណ៍ ជាសភាពិសេសដែលទើបនឹងបង្កើត ហើយទទួលដោះស្រាយរឿងព្រហ្មទណ្ឌ ដែលស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលស៊ើបសួររបស់ចៅក្រមស៊ើបសួរនៃ តុលាការជាន់ដំបូងប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកសភាព្រហ្មទណ្ឌនៃសាលាឧទ្ធរណ៍ ជាសភាដែលទទួលជំនុំជម្រះលើរឿងព្រហ្មទណ្ឌ នៅពេលដែលតុលាការជាន់ដំបូងបានចេញសាលក្រម សម្រេចលើសំណុំរឿងព្រហ្មទណ្ឌ (លើកលែងតែសាលក្រមកំបាំង មុខដែលត្រូវប្តឹងទាស់នឹងសាលក្រមកំបាំងមុខនោះនៅតុលាការជាន់ដំបូងជាមុនសិន)។ ដូចនេះ សភាព្រហ្មទណ្ឌនៃសាលាឧទ្ធរណ៍ ជាសភាជំនុំជម្រះលើរឿងព្រហ្មទណ្ឌដែលប្រឆាំងនឹងសេចក្តីសម្រេច ទាំងមូល ឬមួយផ្នែករបស់តុលាការជាន់ដំបូងដែលបានសម្រេចសេចក្តីលើសំណុំរឿងនោះរួចហើយ។

ប្រវត្តិរបស់សាលាឧទ្ធរណ៍ មុននឹងយើងធ្វើការសិក្សាអំពីប្រវត្តិរបស់សាលាឧទ្ធរណ៍  ជាបឋមយើងគួរតែយល់អំពីពាក្យថា     “សាលាឧទ្ធរណ៍” ជាមុនសិន។ ពាក្យនេះកើតចេញពីការផ្សំបញ្ចូលគ្នារវាងពាក្យ “សាលា” និងពាក្យ “ឧទ្ធរណ៍”។ ពាក្យ “សាលា”មានន័យថា ផ្ទះ មន្ទីរ រោង ចំណែកពាក្យ “ឧទ្ធរណ៍”មានន័យថា ការរើឡើង ការសើរើ ការរើធ្វើជាថ្មី។ ដូចនេះ សាលាឧទ្ធរណ៍ប្រើក្នុង តុលាការមានន័យថា ជាមន្ទីទទួលសើរើបណ្តឹងរបស់តុលាការជាន់ដំបូង។ តាមរយៈទឡ្ហីករនេះ សាលាឧទ្ធរណ៍ គឺមិនមែន ទើបតែបង្កើតឡើងនោះទេ តែស្ថាប័ននេះបានកើតមានតាំងពីសម័យដើមមកម្លេះ ហើយត្រូវបានគេឲ្យឈ្មោះខុសៗគ្នាទៅ តាមសម័យកាលនីមួយៗ។ នៅមុនឆ្នាំ ១៨៩០ ជាសម័យដែលប្រទេសកម្ពុជាកំពុងស្ថិតនៅក្រោមអាណានិគមបារាំង ដែលពេលនោះព្រះមហាក្សត្រដើរតួជាអ្នកទទួលបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍ ខណៈពេលដែលចៅហ្វាយស្រុកជាអ្នកមានអំណាចយុត្តា ធិការដំបូង។ ប៉ុន្តែ នេះមិនមែនមានន័យថា ចៅហ្វាយស្រុក ឬព្រះមហាក្សត្រ ត្រូវតែជំនុំជម្រះលើបណ្តឹងដាច់ខាតនោះទេ គឺនៅពេលណាដែលចៅហ្វាយស្រុកមិនអាចអាកាត់ (បទល្មើសធ្ងន់ធ្ងរ) ត្រូវបញ្ជូនទៅចៅក្រមសាលា ឬសាលាលុឃុន ដែលជាយុត្តាធិការដំបូងក្នុងការសម្រេចរឿងនោះ។ ចំណែកព្រះមហាក្សត្រវិញក៏ដូចគ្នាដែរ គឺនៅពេលដែលមានគេប្តឹង ឧទ្ធរណ៍ទៅដល់ព្រះអង្គ ហើយព្រះអង្គមិនអាចអារកាត់បានព្រះអង្គអាចបញ្ជូនរឿងនោះទៅសាលាតម្រួត ឬសាលាព្រះ អាជ្ញាដែលមានចៅក្រម ៤(បួន)នាក់។ បើមិនដូច្នេះទេ ព្រះអង្គបញ្ជូនទៅស្ថាប័នមួយទៀតឈ្មោះថា កុង្សីសេនាធិបតីឲ្យធ្វើ ការសម្រេចជំនួសព្រះអង្គ។ លុះមកដល់អំឡុងទសវត្សឆ្នាំ ១៩០០ ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ហាក់ដូចជាមិនមានពាក់ព័ន្ធនឹង អំណាចយុត្តាធិការដូចនៅមុនឆ្នាំ ១៨៩០ នោះទេ ពោលគឺ សាលាឧទ្ធរណ៍ទទួលជំនុំជម្រះរឿងក្តីដោយខ្លួនឯងដោយមិន ចាំបាច់ធ្វើឡើងតាមរយៈព្រះមហាក្សត្រទេ ហើយកុង្សីសេនាធិបតី ក្នុងសម័យនោះក៏បានក្លាយជាស្ថាប័នជំនុំជម្រះបន្ទាប់ពី សាលាឧទ្ធរណ៍ ដែលហាក់ដូចជាតុលាការកំពូលនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះដែរ។ ចំណុចដែលគួរឲ្យកត់សំគាល់ នៅក្នុងទសវត្សឆ្នាំ ១៩០០នោះ គឺមន្រ្តីរាជការជាអ្នកទទួលជំនុំជម្រះបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍ទាំងផ្នែករដ្ឋប្បវេណី និងផ្នែកព្រហ្មទណ្ឌ។ លុះមកដល់អំឡុងឆ្នាំ ១៩១១ អ្នកដែលទទួលជំនុំជម្រះបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍ គឺត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរមកជាចៅក្រមវិញ ហើយ សាលាឧទ្ធរណ៍នៅពេលនោះ គឺមានសភាពីរក្នុងការទទួលជំនុំជម្រះលើបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍ដែលសភាទី១ គឺសភារដ្ឋប្បវេណី ដែលដឹកនាំដោយប្រធានសាលាឧទ្ធរណ៍ និងចៅក្រម ២ (ពីរ)រូប ហើយសភាទី២ គឺសភាមជ្ឈិម និងឧក្រិដ្ឋដែលដឹកនាំដោយ អនុប្រធាន និងចៅក្រម ២ (ពីរ)រូប រួមទាំងចៅក្រមជំនួស ១ (មួយ)រូប។ បន្ទាប់ពីមានការរៀបចំ និងកែសម្រួលប្រព័ន្ធ តុលាការឲ្យមានភាពកាន់តែប្រសើរឡើង នៅពេលនោះសាលាឧទ្ធរណ៍ត្រូវបានធ្វើការបែងចែកសមត្ថកិច្ច និងបានកំណត់ លក្ខខណ្ឌច្បាស់លាស់ដែលនាំឲ្យធ្វើបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍បាន ពោលគឺ នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២២ សាលាឧទ្ធរណ៍អាចទទួលបណ្តឹងបាន គឺបណ្តឹងដែលពាក់ព័ន្ធទៅនឹងទោសដាក់ពន្ធនាគារ ទើបអាចប្តឹងឧទ្ធរណ៍បានចំពោះរឿងព្រហ្មទណ្ឌ តែបើគ្រាន់តែជាទោស ពិន័យនោះមិនអាចប្តឹងឧទ្ធរណ៍បានឡើយ។ រហូតមកដល់ឆ្នាំ ១៩៥៩ ជាសម័យដែលប្រទេសកម្ពុជាទទួលឯករាជ្យពី អាណានិគមបារាំង យើងសង្កេតឃើញថា ក្នុងសម័យកាល នោះសាលាឧទ្ធរណ៍មានការបែងចែកស្ថាប័នជំនុំជម្រះទៅ តាមប្រភេទនៃរឿងក្តី។ បើរឿងក្តីនោះជាប្រភេទរឿងក្តីរដ្ឋប្បវេណី ឬពាណិជ្ជកម្ម នោះសាលាឧទ្ធរណ៍ជាអ្នកទទួលជម្រះ តែបើរឿងក្តីនោះជាប្រភេទរឿងក្តីព្រហ្មទណ្ឌ នោះសាលាឧក្រិដ្ឋជាអ្នកវិនិច្ឆ័យ ដែលមានចៅក្រម ៣(បី)រូប និងទីប្រឹក្សា តុលាការ ៦(ប្រាំមួយ)រូប។ ហើយនៅក្នុងអំឡុងទសវត្សនោះដែរ នៅសាលាឧទ្ធរណ៍គឺមានបង្កើតសាលាក្រុមចោទ ដែលជា ស្ថាប័នជំនុំជម្រះលើបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍ ដែលមានចៅក្រម ៣(បី)រូប និងទីប្រឹក្សាតុលាការ ៤(បួន)រូបសម្រាប់ដោះស្រាយបណ្តឹង ព្រហ្មទណ្ឌ។ សាលាក្រុមចោទមានតួនាទី និងសមត្ថកិច្ចជំនុំជម្រះទៅលើការតម្កល់រឿងទុកឥតចាត់ការ ការដោះលែង ការ ឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្ន និងការលើកលែងចោទប្រកាន់។

តួនាទីរបស់សភាព្រហ្មទណ្ឌនៃសាលាឧទ្ធរណ៍ សភាព្រហ្មទណ្ឌនៃសាលាឧទ្ធរណ៍ បានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការពិនិត្យលើសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការជាន់ដំបូង ដើម្បីបង្ហាញឲ្យឃើញពីសុក្រឹត្យភាព នៃនីតិវិធីរបស់តុលាការជាន់ដំបូង ក៏ដូចជាធ្វើការសម្រេចសេចក្តីមួយដ៏សមរម្យ សម្រាប់ភាគីជំលោះ។ ក្នុងការអនុវត្តតួនាទីរបស់ខ្លួន សភាព្រហ្មទណ្ឌបានអនុវត្តទាំងស្រុងតាមបទប្បញ្ញត្តិដែលមានចែង ក្នុងក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌឆ្នាំ ២០០៧ ដែលបានបើកឱកាសឲ្យភាគីដែលមានការមិនពេញចិត្តនឹងសាលក្រមរបស់តុលាការ ជាន់ដំបូងចុះបញ្ជីបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍មកកាន់សាលាឧទ្ធរណ៍ ទើបសភាព្រហ្មទណ្ឌនៃសាលាឧទ្ធរណ៍មានសមត្ថកិច្ចពិនិត្យសាល ក្រមនោះ។ តាមគោលការណ៍នេះ អាចឲ្យយើងយល់បានថា សភាព្រហ្មទណ្ឌនៃសាលាឧទ្ធរណ៍នឹងមិនមានតួនាទីពិនិត្យ សេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការជាន់ដំបូងឡើយបើគ្មានភាគីណាមួយបានចុះបញ្ជីបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍ទេនោះ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត សម្រាប់ការចុះបញ្ជីបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍ដែលអាចឲ្យសភាព្រហ្មទណ្ឌនៃសាលាឧទ្ធរណ៍មានសមត្ថកិច្ច និងតួនាទីពិនិត្យលើពាក្យ បណ្តឹងបាន ជំហានដំបូងគឺ លក្ខខណ្ឌនៃការចុះបញ្ជីបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍ និងបុគ្គលដែលអាចប្តឹងឧទ្ធរណ៍ ព្រោះថាបើមានការ ខ្វះខាតនូវចំណុចទាំំងនេះ សភាព្រហ្មទណ្ឌនៃសាលាឧទ្ធរណ៍នឹងបដិសេធពាក្យសុំប្តឹងនោះ។ នៅពេលដែលមានបណ្តឹង ឧទ្ធរណ៍ សភាព្រហ្មទណ្ឌនៃសាលាឧទ្ធរណ៍នឹងធ្វើការជំនុំជម្រះត្រឹមតែកម្រិតនៃពាក្យបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍របស់ភាគីប៉ុណ្ណោះ មាន ន័យថា ភាគីបានចុះបញ្ជីបណ្តឹងតវ៉ានឹងសាលក្រមព្រហ្មទណ្ឌត្រង់ ចំណុចណាមួយនៃសាលក្រម នោះសភាព្រហ្មទណ្ឌធ្វើ ការជំនុំជម្រះត្រឹមតែចំណុចនោះប៉ុណ្ណោះ។ ជាងនេះទៅទៀត អានុភាពនៃការជំនុំជម្រះរបស់សភាព្រហ្មទណ្ឌគឺផ្អែកទៅតាម ឋានៈនៃបុគ្គលដែលបានប្តឹងឧទ្ធរណ៍មកផងដែរ។ ដូច្នេះ ដើម្បីឲ្យសភាព្រហ្មទណ្ឌនៃសាលាឧទ្ធរណ៍អាចដំណើរការតួនាទី របស់ខ្លួនបាន គឺត្រូវគោរពនូវចំណុចដែលបានរៀបរាប់ខាងលើដែលយើងនឹងធ្វើការរៀបរាប់លម្អិតនៅខាងក្រោមនេះ។