User:Kolxi19/sandbox

ოქროს საწმისის შესახებ სხვადასხვა ეპოქის წარმომადგენლება საინტერესო ცნობები დაგვიტოვეს,თუმცა სანამ გავეცნობით ცნობებს ,,ოქროს საწმისის’’ შესახებ მანამდე გავეცნოთ ბერძნული მითების მიხედვით ,,ოქროს საწმისის’’ კოლხეთში მოხვედრის ისტორია. გიორგი მელიქიშვილი წერს:,,კოლხეთის სამეფოს ძლიერებამ და ბრწყინვალებამ ისეთი გავლენა მოახდინა ძველ ბერძნებზე,რომ მათ კოლხეთს საპატიო ადგილი მიუჩინეს თავიანთ მითებში.თქმულება არგონავტების შესახებ მოგვითხრობს:ოქრომენის მეფე ათამანტს ქალღმერთ ნეფელესაგან ჰყავდა ორი შვილი ფრიქსე და ჰელე.ათამანტმა შემდეგ უღალატა ნეფელეს და დაქორწინდა ინოზე,რომელმაც მოინდომა ათამანტის შვილების დაღუპვა.როდესაც ათამანტის სამეფოს უბედურება დაატყდა თავს,ინომ მოისყიდა მისანთან გაგზავნილი ხალხი და მოატანინა ამბავი, ვითომ ქვეყანას იხსნის მეფის ძის ფრიქსეს მსხვერპლად შეწირვა. მეფე მზად იყო შეეწირა ფრიქსე, მაგრამ უკანასკნელ მომენტში მისი დედისაგან, ქალღმერთ ნეფელისაგან გამოგზავნილმა ოქროსსაწმისიანმა ვერძმა შეისვა ზურგზე ფრიქსე და ჰელე და გააფრინა ისინი ჩრდილოეთისაკენ. გზაში ჰელე გადმოვარდა ცხვრის ზურგიდან და დაიღრჩო ზღვაში. ამ ადგილს ამიერიდან ეწოდა ჰელესპონტი (,,ჰელეს ზღვა" დღევანდელი დარდანელის სრუტე). ღვთაებრივი ცხვარი, რომელზეც ფრიქსე იჯდა დაეშვა კოლხეთში, სადაც მეფობდა ღვთაებრივი წარმოშობის აიეტი. მან შეიხიზნა ფრიქსე და მიათხოვა თავისი შვილი ქალკიოპე. ვერძი მსხვერპლად შესწირეს ღვთაება ზევსს მისი ოქროს საწმისი კი შეინახეს და დარაჯად საშინელი ურჩხული დაუყენეს’’ მითი ოქროს საწმისის შესახებ ლაიტმოტივად გაზდევს ანტიკურო ხანის ავტორებს. აკაკი გელოვანი წერს:,,თქმულება ოქროსსაწმისისთვის არგონავტების კოლხეთში ლაშქრობის შესახებ ფართოდ იყო დამუშავებული ბერძნულ მწერლობაში. არ დარჩენილა ელინური ეპოქის არათუ მწერლობის არამედ ხელოვნების არც-ერთი დარგი რომელსაც ეს თქმულება მთლიანად, ან მისი ეპიზოდების სახით არ დაემუშავებინოს. პირველ ცნობებს არგონავტიკის თქმულებისა და კოლხური გარემოს შესახებ ელინური მწერლობის ჩვენამდე მოღწეული ყველზე ადრინდელ ძეგლებში ჰომეროსის ,,ილიადა’’ და ,,ოდისეაში’’ ვხვდებით. ფიქრობენ, რომ ჰომეროსმა გამოიყენა მანამდე არსებული ეპოსი, რომელშიაც არგონავტთა თქმულების გარკვეული ნაწილი იყო გადმოცემული’’ და მაინც რა იყო ოქროს საწმისი? ზვიად გამსახურდია წერს:,,ოქროს საწმისი კლასიკურ პერიოდში, ანტიურ პერიოდში არის იგივე, რაც შუა საუკუნეებში გრალი და ფილოსოფიური ქვა. ფილოსოფიური ქვა და გრალი არის აგრეთვე იდენტური ცნებები. ფილოსოფიური ქვის ძიება არის არამარტო ფიზიკური ოქროს ძიება არამედ სულიერი ინციაციის ძიება, ღვთის ძიება, სულიერი ცნოიერების განვითარების გარკვეული დონის ძიება, რომელი ანტიურ მისტერიებში, ძველ ბერძნულ მისტერიებში გადმოცემული იყო როგორც ოქროს საწმისის ძიება. ხოლო ოქროს საწმისი როგორც მოგეხსენებათ, იყო კოლხეთში.თავდაპირველად ოქროს ვერძი საბერძნეთიდან არის წასული კოლხეთში,მაგრამ ეს იმ პერიოდის საბერძნეთია, როდესაც იქ ყვავის პელაზგური კულტურა, კერძოდ, პელაზგური არგოსის კულტურა.შემთხვევით არ არის, რომ ხომალდსაც ,,არგო’’ ჰქვია და ,,არგო’’ თავისი ძირით კოლეთიდან მომდინარეობს_არგო,არგვეთი,ეგრისი ,,გრ’’ ფუძე; ესეც კოლხეთია ლაშქრობა კოლხთში სიმბოლურად, იმაგინატურად არის ლაშქრობა სულიერი სიბრძნისა,მისტერიალური სიბრძნის მოსაპოვებლად, რომელიც ამჟამად შემონახული იყო მხოლოდ კოლხეთში და აღარ არსებობდა საბერძნეთის ტერიტორიაზე,აღარც ხმელთაშუა ზღვის აუზის ქვეყანაში. ისევე, როგორც კრეტაზე წასვლა თეზეოსისა,არის აგრეთვე იმ სიბრძნის მოპოვება, რომელიც ელინურ საბერძნეთში იმჟამად აღარ არსებობდა.’’ ქართულ საისტორიო წყაროებში ცნობები ,,ოქროს საწმისის’’ შესახებ არ მოიპოვება და უფრო მეტიც ვახუშტი ბატონიშვილი საერთოდ უარყოფს საქართველოს კავშირს ოქროს საწმისთან იგი წერს: ,,ხოლო ესე ოდიშ ისახელა ორი სახელითა: პირველად მეგრელნი, რამეთუ ეგროს აღაშენა ქალაქი და უწოდა ეგრი ამას წერენ ევროპელნი კოლხიდად,იაზონ წაიღო ოქროს რუნი,ანუ საწმისი,არამედ ჭალაკი იგი აქა არსად მოიპოვების,არცა მატიანე ჩვენი მოიხსენიებს მას". და მაინც რასაც იხსენიებს მთელი ანტიური სამყარო, არ იხსენიებს ჩვენ ეროვნულ ისტორიად წოდებული „ქართლის ცხოვრება". ვლადიმერ ალფენიძე წერს: ,,ქართლის ცხოვრებაში თითქმის არაფერია დაწერილი კოლხების ,,ოქროს საწმის’’ შესახებ.არაფერია დაწერილი კირიკეს ღვთისმშობლობის შესახებ.რატომ არ მიაჩდათ საჭიროდ მროველს და ავტორებს მოეხსენიებინათ ერთი წინადადებით მაინც ის რაც ასე არაფრთოვანებდათ ევრიპიდეს, სენეკას, ჰეროდოტეს, კანტს. რატომ? რატომაა გაბრაზებული ჩვენი ისტორია და ეროვნული ცნობიერება საწყისიდანვე ,ფარნავაზიდან და ლეონტი მროველიდან დღემდე,რატომ წერდნენ ოქროს საწმისზე ჰომეროსი, ჰესიოდე, ვერგილიუსუ, როდოსელი, ევრიპიდე, სენეკა და რატომ დუმს ქართული ისტორიოგრაფია სამი ათასი წელი’’. აკაკი ურუშაძე წერს: ,, ცნობა იმის შესახებ, რომ ოქროს საწმისი ტყავებზე ნაწერი წიგნი, იმის შემცველი თუ ვით გაკეთდეს ოქრო ქიმიის საშუალებით,გხვდება ანონიმურ ავტორთან, ხარაქს პერგამონელთან, იოანე ანტიოქიელთან, სვიდასთან’’ და იქვე აგრძელებს ,,ხარაქსი ამბობს, რომ ოქროს საწმისი არის ეტრატზე აღნუსხული ხერხი ოქროს დამწერლობისა,რომლის გამოც.როგორც ღირსარწმუნოა ,,არგოს’’ ლასქრობა მოეწყო’’. ა.მაშკოსვკის მოსაზრებით ,,ოქროს საწისი’’ იყო წიგნი, რომელსიც ეწერა ოქროსა და სელის დამუშავების საიდუმლო. ,,ოქროს საწმისის’’ შესახებ ბიზანტიელი სვიდას მიერ შედგენილ ლექსიკონიდან ვკითხულობ: ,,საწმის-ოქროს ბეწვიანი საწმისი,რომელიც იაზონმა და არგონავტებმა მოიპოვეს, როდესაც შავი ზღვით კოლხეთში მივიდნენ.მოიპოეს მედეა, მეფე აიეტის ქალიშვილი. ეს ისე კი არ იყო როგორც პოეტურად არის გადმოცემული არამედ ეს იყო ტყავზე დაწერილი წიგნი,რომელსიც ის ეწერა, თუ როგორ უნდა გაკეთდეს ქიმიის საშუალებით ოქრო. ცადია, მაშინდელი ხალხი იმ ტყავს ოქროსას უწოდებდა, მიღებული შედეგის გამო’’. იმ ფონზე, როცა წყაროთა უმეტესობა უთითებს, რომ ,,ოქროს საწმისი’’ იყო ტყავზე ნაწერი წიგნი,ორმაგად ფასეული ხდება აპოლონიოს როდოსელის ცნობა იგი წერს:,, კოლხებს შენახული აქვთ თავიანთ მამათაგან ნაწერი კვრბები, რომელზედაც ირგვლივ მოგზაურთათვის ნაჩვენებია ყველა გზა და საზღვარი.დღეს კოლხურად (მეგრულად) კირიბი ეწოდება ბატკანს რომლის ტყავისაგან მზადდებოდა საწერი მასალა’’. ამ რიგად მართალს ბრძანებს აკაკი ურუშაძე: ,,ძნელია ვიფიქროთ რომ მდიდარი კულტურული წარსულის მქონე და ანგარიშგასაწევ ხალხად მიეჩნიათ კოლხები,ბერძნებს მათში უძველესი დამწერლობის გარეშე’’. გ.მელიქიშვილი წერს :,, აპოლონიოს როდოსელის ცნობა არის ისტორიული მოწმობა იმის შესახებ ,რომ ძველ კოლეთში დამწერლობა არსებობდა,ხოლო ნაწერები კვირბებზე უნდა მივაკუთვნოთ ძველი კოლხეთის სამეფოს’’. საინტერესოა კარლ ჰაინგის ფონ გაირბერგის ცნობა კოლხეთის და ოქროს საწმისის შესახებ იგიწერს:,, ესაა დასაბამიდან ოქროს საწმისი მდიდარი ქვეყანა კოლხეთი. ფაზის ქონდა ოქრო არგონავტების ჟამიდან.აქ იცოდნენ ოქროს მოპვების ხელოვნებაც,რომელთა ძირებც ლამის ადამის ჟამსაა საძებელი". შევეცადე მოკლედ გადმომეცა ის ცნობები რომლებიც ნათლად გადმოცემენ ჩვენს დიად წარსულს,როგორც ზემოდ მოყვანილი ფაქტებიდან ჩანს ,,ოქროს საწმისის" შესახებ ცნობებს გვიტოვებენ ის ადამიანები რომლებმაც სექმნეს ანტიური და არა მარტო ანტიური ეპოქა. ამრიგად დროა ქართველმა ერმა გაითავისოს თავისი დიადი წარსული.