User:Liany Khachatryan

'''ՀԱՐԿԵՐԻ ԴԱՍԱԿԱՐԳՈՒՄԸ '''

Հարկերի դասակարգումը հարկերի խմբավորումն է ըստ մի շարք հատկանիշների: Ըստ տարբեր խմբերի հարկերի դասակարգումը հնարավորություն է տալիս կատարել բազմակողմանի վերլուծություններ, համեմատություններ, վեր հանել հարկային քաղաքականության մեջ առկա բացերը և գտնել հարկման արդյունավետության բարձրացման ճանապարհներին:

Ըստ գանձման եղանակի հարկերը կարելի է բաժանել ուղղակի և անուղղակի հարկերի: Տարանջատման չափանիշն այն է թե ով է փաստացի կրում, տվյալ հարկատեսակի գծով, հարկային բեռը` անմիջապես հարկատուն, թե միջնորդված ձևով այլ անձինք:

Ըստ հարկման բազայի տեսակի` հարկերը կարելի է բաժանել հետևյալ խմբերի`

1.Հարկեր, որոնց բազան արտահայտվում է բնեղենով, օր.` շնչահարկ, ծխահարկ, հատուկ մաքսային վճարումներ և այլն:

2.Հարկերը, որոնց բազան ունի արժեքային արտահայտություն: Դրանք իրենց հերթին կարող են բաժանվել ըստ համախառն եկամտից (ակցիզ, շրջանառությունից հարկ, մաքսավճար, գույքահարկ) կամ զուտ եկամտից (կորպորատիվ հարկ, անձնական եկամտից հարկ, շահութահարկ), գանձման հատկանիշ:

3.Ըստ նպատակային նշանակության հարկերը կարելի է բաժանել ընդհանուր, նպատակային և արտասովոր հարկերի:

4.Ըստ հարկատուների հարկերը կարելի է բաժանել ֆիզիկական կամ իրավաբանական:

5.Ըստ համապատասխան մակարդակի բյուջեի մուտքագրման հատկանիշի հարկերը լինում են` պետական (կենտրոնական), նահանգային (մարզային) և տեղակ	ան:

6.Ըստ հարկադրույքների կիրառման սկզբունքի լինում են` պրոգրեսիվ (աճող), ռեգրեսիվ (նվազողական), համամասնական:

Հարկերի վերլուծության ժամանակ լայնորեն կիրառվում է հարկման միջին, սահմանային և լրիվ դրույքաչափերը: Միջին հարկադրույքը (ինտեգրալ) վճարվող հարկերի ընդհանուր գումարի հարաբերություն է ընդհանուր եկամտի: Լրիվ հարկատուի պարտավորությունների հարաբերությունն է եկամտին: Սահմանային հարկադրույքը լրացուցիչ դրամական եկամտից գանձվող հարկի չափն է:

Ներկայումս միջազգային համեմատությունների համար ամենալայն կիրառությունն ունի “Տնտեսական համագործակցության և զարգացման” կազմակերպություն հարկային դասակարգման համակարգ: Այս դասակարգումը ամենապարզն է, միևնույն ժամանակ ամենահանգամանալիցը: Միջազգային պրակտիկայում կան նաև այլ հարկերի դասակարգման սկզբունքներ` “Միջազգային արժույթային ֆոնդի կողմից առաջարկված, ազգային հաշիվների համակարգի կողմից առաջարկված տնտեսական ինտեգրված հաշիվների Եվրոպական համակարգի կողմից:”