User:Lokman Coşkun/sandbox

Yazar, tarihçi, arşivist, nakkaş H. Rauf Tunçay, 1922 yılında İstanbul Kadıköy’de doğmuştur. Nüfusa kayıtlı olduğu yer, İstanbul Beylerbeyi’dir. Babası Mehmet Tevfik Bey (ö.1973), annesi Hatice Behice Hanım’dır (ö.1955).

Rauf Bey, 1978 yılında Nihal Hanım ile evlenir. 25 Eylül 1989 tarihinde 67 yaşında iken, hayata gözlerini yummuştur. Kabri, Kandilli Mezarlığı'ndadır.

Eğitim hayatı

Rauf Bey, Çengelkoy Havuzbaşı İlkokulu’ndan 1934 yılında mezun olmuş; orta öğrenimine Üsküdar 1. Ortaokulu'nda başlamış, 2. Sınıfta (1936 yılında) Haydarpaşa Lisesi'ne geciş yaparak devam etmiş, liseyi de orada okuyarak 1941’te lisenin Edebiyat C şubesinden mezun olmuştur.

Rauf Tunçay, İstanbul Üniversitesi Tarih bölümünü 28.06.1948 tarihinde tamamlamıştır. Bitirme ödevi olarak hazırladığı 'Evliya Çelebi Seyahatnamesi 5. Cildi'nin Endeksi' çalışması bugün hala Evliya Çelebi konusuyla ilgilenen araştırmacıların sıkça başvurduğu kaynaklardandır.

Çalışma hayatı

Rauf Tunçay’ın Osmanlı Arşiv Dairesi’nde arşivist memur olarak işe başlama tarihi 1949’dur. Rauf Tunçay'ın 28 yıl boyunca çalıstığı ve emekli olduğu Başbakanlık Arşiv Genel Müdürlüğü'nde sırasıyla Eski Metinler Telhiscisi, Arşiv Şefi, Arşiv Genel Müdürlüğü Konsültasyon Daire Müdürü, Arşiv Genel Müdür Yardımcısı Vekili,  Arşiv Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı, Arşiv Genel Müdürlüğü Daire Müdürü, Kanunlar ve Kararlar Tetkik Dairesi Başkan Yardımcısı görev kademelerinde bulunmustur.

Rauf Tunçay’ın mesai arkadasları arasında Mithat Sertoğlu, Turgut Işıksal, Ziya Öğünc, Cengiz Orhunlu, Nejat Göyünç, Eşref Eşrefoğlu ve Muzaffer Erdoğan bulunmaktaydı.

RAUF TUNÇAY ve Prof. Dr. SÜHEYL ÜNVER İLİŞKİSİ

Rauf Tunçay kendisinden 24 yaş büyük olan Ord. Prof. Ahmet Süheyl Ünver (1898-1986) ile 1940’lı yılların başında tanışmıştır. Rauf Tunçay, 40 yılı aşkın bir süre boyunca fedakar asistanı olarak Ünver'in yanında bulunmuştur. Önce talebe-hoca, sonra da iki dost ve yoldaş olarak sürdürdülen bir beraberlikten bahsedebiliriz.

Rauf Tunçay, Süheyl Ünver’in kendisini teşvikleriyle 1940'li yılların sonlarında başladığı Topkapı Sarayı Türk Minyatürü ve Tezyinatı Atölyesi’nde eğitim görmüştü. Ünver'in mektuplarından anlaşılmaktadır ki, kendisinin yokluğunda atölye dersleri Rauf Tunçay, Mualla Şeren, Azade Akar ve Mihriban Sözer gibi asistanlar tarafından yürütülmekteydi.

Ünver'in vasiyeti üzerine Süleymaniye Kütüphanesi Ord. Prof. Dr. Süheyl Ünver Arşivi'ne bağışlanan defterler arasında bulunan 'Raufnâme' isimli defter Ünver tarafından Amerika'da Rauf Tunçay'a hitaben yazılmıştır.

Sergiler

Rauf Tunçay ürettiği sanat çalışmaları ile Ünver'in himayesinde hazırlanan Saray'daki kişisel sergisi ve Süheyl Ünver’in düzenlediği diğer sergiler olmak üzere bir çok sergiye katılmıştı. Bunlardan bazıları:

1-1950 yılında Topkapı Sarayı'nda düzenlenen 'Nakkaş Levni' isimli ve arkadaşlarıyla katıldığı karma sergi,

2-1954 yılında Topkapı Sarayı'nda Nakkaşhane'de 'Yeşil Türbe Çinileri'ni konu alan Rauf Tunçay kişisel sergisi ve

3-1971 yılında Galatasaray'daki Yapı ve Kredi Sanat Galerisi'nde 'Türk Süslemesini Yaşatan Eller' grubu üyeleri olarak düzenledikleri karma sergi.

RAUF TUNÇAY'IN YAYINLANMIŞ YAZILARI

Sanat çalışmalarının yanında, yazılarında özellikle Edirne tarihi, mimari eserlerdeki süslemeler, Selçuklu ve Türk el sanatları tarihi, tiyatro tarihi, resim sanatı ve müzik tarihi gibi alanları ele aldığı dikkat çekmektedir. Rauf Bey’in yazmış olduğu bazı makaleler, Belgelerle Türk Tarihi Dergisi, Türk Kültürü Dergisi, Yıllar Boyu Tarih Dergisi, vb. dergilerde ve iki farklı kitapta yayınlanmıştır. Konu başlıklarına göre tasnif edilen ve tespit edebildiğimiz yayınlanmış yazıları şunlardır:

Bezeme Sanatı üzerine yazılar:

1-Arap Baba Mescidi Çini Süslemeleri Tarih Dünyası Dergisi, Cilt 4, Sayı 33, Sayfa 1336, 1350, 26 Eylül 1952

2-Edirne Sanat Eserlerindeki Süslemeler Türk Kültürü Dergisi, Cilt 1, Sayı 2, sayfa 223-244, 1964

3-XIII. ve XVIII. Asırlar Türk Süsleme Sanatları Türk Kültürü Dergisi, Cilt 2, Sayı 15, Sayfa 30-37, 1964

4-Die Turkische Dekorations-Kunst im XIII-XVIII. Jahrhundert Cultura Turcica, Cilt 1, Sayı 2, Sayfa 274-280, 1964

5-Vesikaların Işığında Süsleme Sanatkarlarımız Türk Kültürü Dergisi, Cilt 3, Sayı 27, Sayfa 197-200, 1965

6-Türklerde Oyma Sanatı ve Edirne’deki İkinci Beyazıt Camii'nin Tahta Oyma Süslemeleri Edirne’nin 600. Fetih Yıldönümü Armağan Kitabı, Sayfa 255-257, Ankara 1965

7-Türk Nakış Sanatı ve Nakkaş Molla Kasım Belgelerle Türk Tarihi Dergisi, Sayı 13, Sayfa 71-77, 1968

Mimari ve Sanat hakkında yazılar:

8-Edirne'de Selimiye Camii Belgelerle Türk Tarihi Dergisi, Sayı 23, Sayfa 3-12, 1969

9-Kültür ve Sanat Birikimlerimiz Belgelerle Türk Tarihi Dergisi, Sayı 1, Şubat 1997, sayfa 56-60

Resim Sanatı hakkında yazılar:

10-Türkiye'de Batı Resminin Öncülüğünü yapan Paşa Ressam Yıllar Boyu Tarih Dergisi, Sayı 2, 1982 Şubat, Sayfa 36-40

11-Türk Empresyonizminin Öncüsü Olan Subay Ressam: Halil Paşa Yıllar Boyu Tarih Dergisi, Sayı 4, 1982 Nisan, Sayfa 37-40

12- Sanat Tarihimizin Ölümsüz Anıt Ressamı Şevket Dağ Yıllar Boyu Tarih Dergisi, Sayı 6, 1982 Haziran, Sayfa 37-40

13-Çağdaş Resim Sanatımızın Vazgeçilmez İmzası: Süleyman Seyyit Bey Yıllar Boyu Tarih Dergisi, Sayı 9, 1982 Eylül, Sayfa 37-40

Tiyatro Tarihi hakkında yazılar:

14-Türkiyede İlk Tiyatro Nasıl Kuruldu Belgelerle Türk Tarihi Dergisi: Sayı 1, Ekim 1967, Sayfa 76-80

15-Naum Tiyatrosu Belgelerle Türk Tarihi Dergisi: Sayı 6, Mart 1968, Sayfa 85-90

16-Türk Tiyatro Tarihi Belgeleri Belgelerle Türk Tarihi Dergisi: Sayı 8, Mayıs 1968, Sayfa 71-75

Müzik Tarihi hakkında:

17-Johann Strauss’un Sultan Abdülmecid’e Bir Hediyesi Musiki Mecmuası, Kasım 1964, Sayı 201, Sayfa 266, 267

Çeviri/transkripsiyon çalışması:

18-Osmanlı Arşivi Yıldız Tasnifi Ermeni Meselesi (3 Cilt) Editör Ertuğrul Zekai Ökte, Çeviren: Rauf Tunçay İstanbul: Tarihi Araştırmalar ve Dokümantasyon Merkezleri Kurma ve Geliştirme Vakfı, 1989

Sergi Kitapçığı: 19-Ord. Prof. Dr. A. Süheyl Ünver’in yetiştirdiği Türk Süslemesini Yaşatan Eller Yapı ve Kredi Bankası Kültür ve Sanat Hizmetlerinden, 76. Sergi Kitapçığı, 1971

Tez çalışması (yayınlanmamış):

20-Evliya Çelebi Seyahatnamesi İndeksi, Cilt 5 Bitirme tezi, İstanbul Üniversitesi, Tarih Bolümü, 1947, Tez No. 1539

Rauf Tunçay Arşivi

Rauf Tunçay'a ait çoğunluğu görsel materyal, eskizler, çizimler, karalamalar; belge ve hatıra niteliğinde fotoğraflar, kendisi tarafından seçilmiş ve muhafaza edilmiş gazete kupürleri, alıntılar, poster ve dergi sayfaları, kitaplar, basılı bazı dokümanlar, hat, minyatür, bezeme ve grafik çalışmaları ayrıca mektuplar, geziler, konferans ve katıldığı etkinlikler sırasında tuttuğu el yazısı notlar ve daktilo yazıları gibi belgelerden oluşmaktadır.

Arsivindeki sanat çalışmaları kara kalem ve renkli desen çalışmaları, grafik, hat çalışmaları, tuğralar, tezhip, katı', şemse, çiçek, mezar taşları, servi, alemler, minyatür başlıkları altında incelenebilir.

Sanat ve arşiv çalışmaları süresince, çeşitli defalar yurt içindeki bazı şehirlere giderek muayyen süreler ile buralarda bulunmuştur. Daha çok inceleme ve belgeleme çalışmaları yaptığı bu geziler arasında erken Osmanlı şehirleri olan Edirne, Bursa, Selçuklu şehri Konya ve Elazığ'a gerçekleştirdikleri önemli yer tutar. Bu şehirlerdeki özellikle çini süslemelerinin bulunduğu bazı mimari anıtları yakından incelemiş ve bu yapıların tezyinatı ile ilgili titiz çalışmalar gerçekleştirmiştir. İnceledigi mimari anıtlar arasında İstanbul’da Amcazade Hüseyin Paşa Yalısı, Cinili Koşk, Gebze’de Çoban Mustafa Paşa Camii, Edirne’de Muradiye Camii, Selimiye Camii, II. Bayezid Camii, Üç Şerefeli Cami, Şah Melek Camii, Bursa’da Yeşil Camii, Yeşil Türbe, Konya’da Sâhib Ata Camii ve Türbesi, Eşrefoğlu Camii, Hasbey Darülhüffazı, Karatay Medresesi, Sırçalı Medrese, İnce Minare, Alaaddin Camii, Mevlana Türbesi, Afyon’da Mısri Camii, Taş Medrese ve Harput’ta Arap Baba Mescidi sayılabilir.

Kaynakça

1. Coşkun, Lokman ve Ramazanoğlu, F. Selim. Bir Sanatçının Mirası: Rauf Tunçay, İON Yayınları, 2021