User:Mahalaxmi Hedavde/sandbox

रहस्यमय संख्या 879 : हिंदू भाग्यशाली अंक

ओम अथवा ॐ हे हिंदू धर्मशास्त्रानुसार एक अध्यात्मिक आणि पवित्र सत्य आहे. ओम अथवा ॐ हे या जादुई संख्यांपासून तयार झालेला आहे ज्या मध्ये विशिष्ट पद्धतीने हे अंक रचलेले असतात. वेद आणि पुराणात या संख्यांना किती ताकद आहे आणि ते कसे मानवाच्या फायद्यासाठी वापरता येतील हे सांगितले आहे.

8-> हे अष्टविनायकाचे प्रतीक आहे  (कोणत्याही हिंदू कार्याला महागणपतीचे पूजन हे महत्वाचे आहे).

7-> हे सप्तदेवतांचे /सप्तऋषींचे प्रतीक आहे. - हिंदू लग्नात एक महत्वाचा विधी हा सप्तपदी आहे.

आपल्या आईवडिलांनी आणि आजीआजोबांनीं नेहेमी असे सांगितले आहे की संध्याकाळी कधीही वाईट बोलू नये कारण जे बोलले ते सत्य होते.

9-> हे नवग्रहांचे प्रतीक आहे. (आपल्यावर अधिपत्य करून आपले आयुष्य बदलून टाकणारे ९ ग्रह)

हे अंक जर आपण आपल्या दैनंदिन कार्यात अविलंबीले तर ते आपल्याला दैवी संरक्षण आणि भाग्य देतात. दुर्घटना आणि वाईट शक्तींपासून बचाव करण्यासाठी लोक ७८९ हे संख्यात्मक संयोजन आपल्या गाडीच्या क्रमांकासाठी वापरतात. अशी ही मान्यता आहे की ह्या अंकांमुळे महालक्ष्मी मातेचा आशीर्वाद प्राप्त होतो.

या संख्यांवर आपण थोडे लक्ष देऊ या :

रहस्यमय आठ #8 आपण आठ या सांख्येपासून सुरूवात करूया. अष्टमी ही श्री कृष्णाशी संबंधित आहे. श्री कृष्ण हा श्री विष्णूंचा आठवा अवतार; आणि आठवे मूल आहे. त्यांचा जन्म अष्टमी तिथीला, कृष्ण पक्षामध्ये, रोहिणी नक्षत्रावर, श्रावण महिन्यात झाला होता.

आठ किंवा अष्टमम आठ ही संख्या अदितीच्या मुलांशीही निगडित आहे. म्हणजेच आठ आदित्य. वैदिक शास्त्रानुसार हे आठ आदित्य अथवा सौर देवता ह्या मित्र, वरूण, कार्यमान, अमिय, भाग, दातार, इंद्र आणि विश्वांत अशी आहेत. वेदशास्त्रामध्ये आठ रुद्र आहेत जे विज आणि पावसाचे अधिपती आहेत, जसे की भाव, सर्व, आसन, पशुपती, भीमा, उग्र, महादेव आणि रुद्र. लोक या देवांची पूजा करतात कारण त्यांना अशी भीती वाटत होती की पाऊस आला तर रोग, संसर्ग, पूर, किंवा नैसर्गिक आपत्ती आणेल.

अष्ट विनायक आठ ही संख्या श्री गणेशाच्या आठ रूपांशी सुद्धा निगडित आहे. श्री गणेशाची आठ रूपे ही महा गणपती, वरद विनायक, चिंतामणी विनायक, गिरिजात्मक विनायक, विघ्नेश्वर, बाळ विनायक आणि सिद्धी विनायक. महाराष्ट्राच्या पर्वत रांगांमध्ये एका गुहेत एक स्वयंभू गणेश आहे.

अष्टलक्ष्मी देवी लक्ष्मी ची आठ रूपे ही आठ या संख्येशी निगडित आहे. यातली सर्वात प्रचलित रूपे ही श्री अष्टलक्ष्मी स्तोत्रामध्ये आहेत, ती अशी : आदी लक्ष्मी (मूलभूत), धान्य लक्ष्मी (धान्याची लक्ष्मी), गज लक्ष्मी (हत्तींबरोबर), संतान लक्ष्मी (मुलांसाठी), विजय लक्ष्मी (यशासाठी), विद्या लक्ष्मी (ज्ञानाची देवता), आणि धन लक्ष्मी (धनाची देवता). जर आपण हेदवडे महालक्ष्मी देवी मंदिराचे मुख्य द्वार पाहिले तर त्या द्वारावर श्री विष्णूच्या आठ शक्ती ज्या या अष्ट लक्ष्मीन्शी निगडित आहे त्या कोरलेल्या आहेत असे दिसेल.

दुर्गा देवीच्या अष्ट भुजा

पवित्र दुर्गा मातेला नेहेमी दहा भुजाधारी दर्शविले जाते. पण बहुतेक हिंदू ग्रंथांमध्ये देवी दुर्गेला अष्ट भुजा असे दर्शविले जाते. देवीची प्रत्येक भुजा किंवा हात खालील प्रमाणे दर्शवितो : आरोग्य, शिक्षण, धन, संघटन, ऐक्य, प्रसिद्धी, शौर्य, आणि सत्य. आठव्या दिवशी म्हणजेच नवरात्रातील अष्टमीच्या दिवशी देवीने महिषासुर राक्षसाचा वध केल्यामुळे तिची भव्य पूजा बांधतात. हे दुष्टप्रवृत्तीचा नाश आणि सत्यत्वाचा विजय दर्शविते. शिव

श्री शिव हे आठ शांत मुद्रांमध्ये व आठ रौद्र रूपांमध्ये दर्शविले जातात. भगवान शंकराचे आठ शांत अवतार असे आहेत : सौम्य किंवा अनुग्रहमूर्थी, उग्र, रुद्र किंवा सौहारमूर्थी, नृत्य किंवा तांडव मूर्थी, दक्षिणामूर्थी, लिंगोद्भव मूर्थी, भिक्षाटन मूर्थी, हरयार्ध मूर्थी, आणि अर्धनारीश्वर मूर्थी. भगवान श्री शंकराचे आठ रौद्र अवतार असे आहेत : कंकला भैरवार, गजासुरवाध मूर्थी, त्रिपुरान्तक मूर्थी, सरभेश्वर मूर्थी, कलरी मूर्थी, कंटक मूर्थी, अंधकासुर वध मूर्थी.

इंद्रदेवाचे सेवक वेदशास्त्रानुसार इंद्रदेवाचे ८ सेवक आहेत. ते असे : वसुस, धारा (पृथ्वी), अंगाला (अग्नी), आप (पाणी), अनिल (वायू), ध्रुव (ध्रुव तारा), सोम (चंद्र), प्रभास (पहाट), प्रत्युषा (प्रकाश).

अष्टदिक - अष्टदिक्पाल

अष्टदिपकपालांना साधारणतः दिक्पाल अथवा लोकपाल असे संबोधित केले जाते कारण त्यांचे कार्य हे जगाचे संरक्षण करणे हे होय. हे इष्टदेवता खालील प्रमाणे आहेत : इंद्र (पूर्व दिशेचा अधिपती), वरूण (पश्चिम दिशेचा अधिपती), कुबेर (उत्तर दिशेचा अधिपती), अग्नी (आग्नेय दिशेचा अधिपती), नैऋती (नैऋत्य दिशेचा अधिपती), ईशान (ईशान्य दिशेचा अधिपती), वायू (वायव्य दिशेचा अधिपती). ह्या दिशा व त्यांचे अधिपती हे वास्तू शास्त्र नुसार अतिशय महत्वाचे आहेत व मंदिर निर्मितीच्या वेळी ह्यांचा विचार प्रामुख्याने करावा लागतो.

अरुणाचल चे अष्टलिंग

खालील दिलेल्या दिशांना अष्ट लिंग स्थापित असल्यामुळे थिरुवन्नमलय च्या पर्वताभोवती प्रदक्षिणा करण्याला, पूजे मध्ये फार महत्व आहे. यामध्ये अष्ट लिंग दर्शनाचाही समावेश आहे. ज्या वेळी थिरुवन्नमलय च्या भोवती गिरी प्रदक्षिणा करतात त्या वेळी मुख्य देवता आणि अष्ट दिक्पाल यांची शांती करून त्या दिशेने प्रयाण केल्यास यात्रा सफल होते व प्रवासी सुखरूप राहतो. लिंगं स्थापित केलेल्या जागा खालील प्रमाणे आहे. 1. इंद्रलिंगं हे पूर्वेला स्थित आहे. 2. अग्नी लिंगं -- हे आग्नेय दिशेला आहे. या दिशेला अग्निदेवाचा वास आहे. होमादि विधी च्या वेळी यांना आवाहन केले जाते. 3. यम लिंग - मृत्यू ची देवता ही दक्षिण दिशेला स्थित आहे. 4.निरूधी लिंगं - हे नैर्युत्य दिशेला स्थित आहे. 5. वरूण लिंग हे पश्चिम दिशेला स्थित आहे. वरूण देवता ही पाऊस, पाणी, नद्या, तळी आणि समुद्र यांच्यावर अधिपत्य करते. 6. वायू लिंग - हे वायव्य दिशेला स्थित आहे व वाऱ्याचे अधिपत्य असलेली देवता आहे. या मंदिरात येणाऱ्या भाविकांचे स्वागत वाऱ्याच्या झुळुकेने होते! 7.कुबेर्लिंगं - हे उत्तर दिशेला असून कुबेर ही धन आणि ऐश्वर्याची देवता आहे. 8. ईशान्य – ईशान्य लिंगं हे ईशान्य दिशेला स्थित असून श्री शंकराच्या रुद्रांपैकी हे एक आहे.

अष्टांग योग

योगिकविज्ञानाचे आठ पैलू आहेत व त्यांना अष्टांग योग असे म्हणतात. ह्या योगिक विज्ञानाला आठ गुणधर्म असून त्यात यम (संयम), नियम (रिवाज), आसन (शरीराची विशिष्ट ठेवण), प्राणायाम (श्वसनाचे प्रकार), प्रत्याहार (इंद्रियांवर ताबामिळविणे), धारणा (एकाग्रता), ध्यान (चिंतन), समाधी (पूर्णाएकाग्रतेची अवस्था) यांचा समावेश आहे.

भाग्य क्रमांक ७

हिंदू धर्मशास्त्रानुसार ७ हा अंक हा पवित्र व अध्यात्मिक क्रमांक म्हणून मानला जातो. ७ हा अंक संस्कृत मध्ये सप्त म्हणून ओळखला जातो. ७ हा अंक इंद्रधनुष्याच्या सप्त रंगांशी (तानपिहिनिपाजा), आठवड्याच्या सात दिवसांशी, सप्त स्वरांशी (सात स्वर संगीतातले) म्हणजेच सारेगमपधनीसा यांच्याशी निगडित आहे. सप्त म्हणजे सात, सप्तति म्हणजे सत्तर, सप्तक म्हणजे सातांचा समूह, आणि सप्ताह म्हणजे आठवडा. हिंदू धर्मशास्त्र नुसार प्रचलित सात ह्या संख्येशी निगडित काही शब्द प्रणाली व त्यांचे माहात्म्य असे आहे. ...  - सप्त पुरी  (सात पवित्र शहरे): अयोध्या (मथुरा) कशी (वाराणसी) कांची (कांचीपुरम) अवंतिका (उज्जैन) द्वारका (द्वारावती) मायापुरी (हरिद्वार) - सप्त द्वीप (सात महान बेटं) : ज्वाम्बू द्वीप, प्लक्ष द्वीप, शाल्मली द्वीप, कुश द्वीप, क्रौन्च द्वीप, शक द्वीप, पुष्कर द्वीप - सप्त समुद्र (सात पवित्र समुद्र): लवण समुद्रलक्षू समुद्रसुरा समुद्रसरपी (ग्रथा) समुद्र दधी समुद्र क्षीरा समुद्र शुद्धोदक समुद्र - सप्त नदी (सात पवित्र नद्या): गंगा, यमुना, सरस्वती, गोदावरी, नर्मदा, सिंधू, कावेरी - सप्तर्षी : प्रत्येक मन्वंतरातील सात ऋषींच्या समूहाला सप्त ऋषी असे म्हणतात. सप्त ऋषी हे ते ऋषी आहेत ज्यांचे आयुष्य एक मन्वंतराएवढे आहे. एक मन्वंतर म्हणजेच ७१ महा युगे (चतुर युग) म्हणजेच ७१ x ४३२०००० = ३०६७२० दश लक्ष मानवी वर्ष. सप्त ऋषींनीं वेदिक ज्ञान व पवित्र शास्त्र ग्रंथांचे ज्ञान पृथ्वी वरील लोकांपर्यंत पोहोचवण्यास मोठा हातभार लावला आहे. या सप्तऋषींची नवे अशी आहेत : अत्री, वसिष्ठ, कश्यप, गौतम, भारद्वाज,विश्वमित्र, जमदग्नी. -सप्त चिरंजीवी अश्वत्थामा (द्रोणाचार्यांचा पुत्र) बळी चक्रवर्थी (विरोचनाचा पुत्र व भक्त प्रह्लादाचा नातू) व्यास (वेद व्यास – श्री विष्णू चे अवतार) हनुमान (श्री हनुमान; वायू पुत्र आणि श्री रामाचे निस्सीम भक्त) परशुराम (जमदग्नी ऋषींचे पुत्र व श्री विष्णूचा अवतार) विभीषण (प्रभू श्री रामाचे भक्त आणि असुर रावणाचे भ्राता) कृपाचार्य (कुरु वंशाचे गुरु)

-सप्त धातू : शरीराच्या वाढी साठी व पोषणासाठी उपयुक्त असे महत्वाचे घटक म्हणजे : रस (द्रव पदार्थ), रक्त (ब्लड), मांस (फ्लेश), मेद (चरबी), मज्जा (मॅरो), शुक्र (सीमेन).

- सप्त धातू म्हणजेच सुवर्ण (सोने), रजत (चांदी), कास्य (ब्रॉन्झ), ताम्र (तांबे), शिस / नाग (लीड), वंग (टिन), लोह (लोखंड) - सप्त मातृका हे दुर्गा मातेचे सात अवतार आहेत, जसे की ब्राह्मी (ब्राह्मणी), माहेश्वरी, कौमारी, वैष्णवी, वाराही, ऐंद्री (इंद्राणी), चामुंडी

- सप्त मुखी रुद्राक्ष व त्याचे माहात्म्य सप्त मुखी (सात मुखे असलेले) रुद्राक्ष हे धनाची देवता महा लक्ष्मी देवीचे प्रतीक मानले जाते आणि त्याचे अधिपत्य श्री शनी ग्रहाकडे आहे. सप्त मुखी रुद्राक्ष धारण केल्याने मानसिक व शारीरिक व्याधी असणाऱ्यांना, तसेच धन प्राप्ती व तणाव मुक्ती ची अभिलाषा असणाऱ्यांना विशेष फरक जाणवतो. विशिष्ट परिणाम प्राप्त होण्यासाठी, साधारणतः हा रुद्राक्ष अष्टमुखी (आठ मुखी) रुद्राक्षाबरोबर धारण करावा. - सात (७) या सांख्यशी निगडित उत्सव सूर्य देवता म्हणजेच श्री सूर्यनारायणाला अर्पित केलेला माघ महिन्यातील सातवा दिवस हा रथ सप्तमी अथवा सूर्य जयंती म्हणून मोठ्या उत्सवाच्या रूपात साजरा केला जातो. या रथ सप्तमीच्या दिवशी श्री सूर्य देव आपल्या शाही रूपात सात अश्वांनी ओढल्याजाणाऱ्या रथावर आरूढ होऊन उत्तर पूर्व दिशेला प्रस्थान करतात व वसंत ऋतूच्या आगमनाची चाहूल देतात. हे सात अश्व हे आठवड्याचे सात वार व प्रकाशाचे (इंद्र धनुष्याचे) सात रंगांचे (तानापीहीनिपाजा)  प्रतिनिधित्व करतात. वैशाख शुक्ल सप्तमी : हा दिवस वैशाख महिन्यातील सातव्या दिवशी गंगोत्पत्ती म्हणून साजरा केला जातो. या दिवशी ऋषींच्या जाणू भागातून बाहेर आलेल्या गंगेला जान्हवी असे नाव पडले.

- सप्त व्यसन (सात व्यसने) : व्यभिचार (स्त्री व्यसन), जुगार (द्यूत), शिकार (म्रिगया), दारूपिणे (मद्यपान), क्रूर शब्दप्रहार (वाकपरुश्यम), एकापेक्षा अधिक गुन्ह्यास शिक्षा देणे (उग्रद नंदनं), खर्चिक /अपवित्र करणारा (अर्थ संदूषण) - संख्याशास्त्रानुसार ७ : (सप्त) सात ही संख्या एक अध्यात्मिक संख्या म्हणून ओळखली जाते व तिचा अधिपती केतू आहे. जे सात या अंकाच्या अधीन जन्माला येतात ते लोक स्वभावाने अतिशय दयाळू आहेत व ते दिन दुबळ्यांना मदत करतात. सात ह्या अंकाच्या अधिपत्याखालील लोक हे धार्मिक, भावनिक, मताने पुढारलेले तरीही संशयी वृत्तीचे असतात. ते खर्चिक व स्वतंत्र ही असतात. सात अंकाच्या लोकांनीं विनाकारण मतभेद, व अवैध संबंध टाळणे हिताचे ठरेल.त्यांना जीवनात अनेक आव्हानांना सामोरे जावे लागते व त्यांचे जीवन हे अनिश्चित असते. सात ह्या संख्येचे अधिपत्य असलेले लोक साधारणतः विज्ञान, अभियांत्रिकी, औषधासंबंधी व्यवसाय करणारे, कॉम्प्युटर क्षेत्र, तत्वज्ञान, धर्म, गूढ विज्ञान, न्याय या क्षेत्रांशी निगडित फिरतीचा व्यवसाय अथवा नोकरी करतात. ते कलात्मक असतात.

-सप्तगिरी (सात पवित्र पर्वत) : गिरी, अचल,अद्री, पर्वत म्हणजेच डोंगर. श्री वेंकटेश्वराचे तिरुमला क्षेत्रातील मंदिर हे या सात पवित्र डोंगरांच्या म्हणजेच सप्तगिरीच्या मध्यभागी आहे. शेषाचल (शेषाद्री) हे नाव एक हजार शिरे असलेल्या पवित्र नागदेवता आदिशेषा पासून आलेले आहे. गरुडाचाल (गरुदाद्री) हे नाव पक्षांचा दिव्य राजा गरुड - या पासून आलेले आहे. (गरुडमंथा) वेंकटाचल (वेंकटाद्री) : वे म्हणजे पाप, कट म्हणजे जाळून टाकणे, वेंकट म्हणजे ज्याला पापांचा नाश करण्याची क्षमता आहे आणि जो दिव्य ज्ञान देऊन तारतो (मोक्ष) मार्गास लावतो. नारायण अचल (नारायणाद्री) : श्री वेंकटेश्वरांचा निस्सीम भक्त नारायण यांच्या नावावरून या पर्वताचे नाव आलेले आहे. वृषभ अचल (वृषभद्री) : श्री वेंकटेश्वरांनीं मारलेल्या राक्षसाच्या नावाने म्हणजेच वृषभ असुराच्या नावाने ह्या पर्वताला नाव प्राप्त झालेलं आहे. अंजन अचल : या जागी तप करणारी श्री हनुमानाची माता अंजनी देवी यांच्या नावाने हे नाव आलेले आहे. वृष अचल (वृषभद्री) : हे नाव धर्मराजापासून आलेले आहे. या जागी या धर्मराजाने तप केले होते.

सात फेरे : सात फेरे करताना पती पत्नी हे पवित्र अग्नी भोवती प्रदक्षिणा करतात व एकमेकांना वचने देतात. हिंदू धर्म शास्त्रांनुसार अशी वचने देऊन अग्नी देवाचे आशीर्वाद घेतल्याने एक अटूट बंधन तयार होते. पहिल्या फेरीच्या वेळी दाम्पत्य सहजीवनात अग्नी देवाचे आशीर्वाद मागतात जेणे करून त्यांना सात्विक व पौष्टिक अन्न प्राप्त होईल व असे वचन देतात की जे काही अन्न देवाकडून प्राप्त होईल ते एकमेकांमध्ये समप्रमाणात व आदरायुक्ताने वाटून ग्रहण करतील. दुसऱ्या फेरीमध्ये दाम्पत्य आपल्या सहजीवनांत आरोग्य आणि मनस्वास्थ्य लाभण्यासाठी देवाकडे आशीर्वाद मागतात. तिसऱ्या फेरीमध्ये दाम्पत्य आपल्या आत्मिक बळासाठी आशीर्वाद मागतात. चौथ्या फेरीमध्ये प्रेमाने संपूर्ण अशा जीवनासाठी दाम्पत्य आशीर्वाद मागते व त्यांचे सहजीवन आनंदात, एकोप्यात व चिरकाल सुखी राहून त्यांनी एकमेकांच्या घरातील माणसांचा आदराने स्वीकार करावा या साठी प्रार्थना करतात. पाचव्या फेरीमध्ये ते आपल्या संतती साठी देवाकडून आशीर्वाद मागतात व ती संतती शरीराने व मनाने सुंदर, नैतिक व थोर असावी म्हणून प्रार्थना करतात. सहाव्या फेरी मध्ये ते दाम्पत्य आपल्या सहजीवनासाठी प्रार्थना करतात की त्यांचे सहजीवन सुखी व चिरकाल टिकणारे होउदे. सातव्या फेरीमध्ये दाम्पत्य एकमेकांशी आदराने वागून एकमेकांशी निष्ठावंत राहून, एकमेकांना समजून घेत संसार करण्यासाठी व कोणतेही संकट परिपक्वतेने व सामंजस्याने सोडवण्यासाठी देवाकडे आशीर्वाद मागतात.

गूढ नऊ

हिंदू तत्वज्ञान, धर्मशास्त्र व अध्यात्मानुसार नऊ ही संख्या अतिशय पवित्र व सात्विक मानली आहे. हिंदुशास्त्रातील नऊ या अंकाशी निगडित संकल्पना व शब्द खालील प्रमाणे आहेत. नव रंध्र (नवं द्वार) मनुष्य जन्ममृत्यूच्या चक्राचे नऊ या संख्येशी घनिष्ठ नाते आहे. एका बाळाला जन्म देण्यास मातेला त्याला ९ मास अथवा नऊ महिने उदरात बाळगावे लागते. आणि गर्भधारणेपासून बाळाच्या जन्मापर्यंत जर आपण दिवस मोजले तर ते २७९ दिवस होतात आणि या संख्येची बेरीज केली तर ९ ही संख्या होते. रंध्र म्हणजे बाहेर पडण्याचा मार्ग. हिंदुधर्मशास्त्रानुसार आत्मा शरीरातून बाहेर पडतेवेळी या नऊ रंधरांपैकी एकातून बाहेर पडतो. ती रंध्र म्हणजे २ डोळे, २ नाकपुड्या, २ कान, तोंड आणि मलमूत्रविसर्गासाठीचे अवयव. दहावे रंध्र अथवा बाहेर पडण्याचा मार्ग म्हणजे ब्रह्म रंध्र. जेव्हा आत्मा या रंध्रातून बाहेर पडतो त्या वेळेस तो डोक्याच्या वरच्या भागातून बाहेर पडतो. हे खूप कमी वेळा दिसून येते आणि जास्तीत जास्त वेळा हे अध्यात्मिक व दैवी पुरुषांमध्ये दिसून येते.

नवं वर्ष

वर्ष म्हणजे जंबुद्वीपाची नऊ क्षेत्र आहेत. हे मानव वास करीत असलेल्या पृथ्वीच्या मध्य भागी स्थित आहे. ते आहेत भारत वर्ष, इलावृत्त वर्ष, भद्रस्वा वर्ष, हरी वर्ष, केतुमाला वर्ष, रम्यक वर्ष, हिरण्मय वर्ष, उत्तर कुरु वर्ष, किंपुरुष वर्ष.

नवं रस नवं रस हे दैनंदिन जीवनातील विविध भावना दर्शवितात. ते आहेत शृंगार (सुंदरता/ प्रेम), हास्य (आनंद), करुणा (दया), रौद्र (राग), वीर (धैर्य/ वीरता), भय (भीती), अद्भुत आश्चर्य), बीभत्स (तिरस्कार), शांती (शांतता). ह्या भावना कुचिपुडी, कथक, भरतनाट्यम, ओडिसी इत्यादी भारतीय नृत्य कलांमध्ये अगदी कल्पकतेने व अभिमानाने, चेहऱ्यावरील भाव व हाताचा हालचाली वा मुद्रांमधून साकार केलेल्या आहेत.

नवं दुर्गा हिंदू धर्मशास्त्रानुसार दुर्गा देवीचे नऊ अवतार अथवा रूपे म्हणजेच नवं दुर्गा होय. ते अवतार आहेत शैलपुत्री, ब्रह्मचारिणी, चंद्रघंटा, कुष्मांडा, स्कंदमाता, कात्यायनी, कालरात्री, महागौरी, आणि सिद्धीदात्री. नवदुर्गा स्तुती ही या नावांवर आधारित आहे. नवं नृसिंह श्री नृसिंहांनी ज्या ठिकाणी नऊ विविध रूपात अवतार घेतला त्या क्षेत्राला नवं नृसिंह क्षेत्र अथवा अहोबिलं असे तीर्थ क्षेत्र आहे. हे नऊ अवतार नऊ ग्रह अथवा नवग्रहांवर अधिपत्य करतात अशी मान्यता आहे. नव ग्रहांचे दोष निवारण करण्यासाठी श्री नृसिंहांची भक्ती केल्यास पीडा परिहरण करण्यास मदत होते. श्री नृसिंहाचे नऊ अवतार म्हणजे ज्वाला नृसिंह, अहोबिलं नृसिंह, मालोला नृसिंह, क्रोध नृसिंह, काईअंजा नृसिंह, भार्गव नृसिंह, योगानंद नृसिंह, छात्रावात नृसिंह, आणि पावन नृसिंह.

नव ब्रह्म

नव ब्रह्म हे ब्रह्म देवाचे नऊ पुत्र आहेत जे नऊ या अंकाशी निगडित आहेत आणि त्यांची नावे अशी आहेत - मरीची, अत्री, अंगिरस, पुलत्स्य, पूलह, क्रातू, दक्ष, भ्रिगु, वसिष्ठ

नव नाग

नऊ हा अंक नऊ नाग देवता अथवा नऊ नागांचे देव यांच्याशीही निगडित आहे. हिंदू धर्मशास्त्रानुसार खालील नऊ नाग देवता आहेत : अनंत, वासुकी, शेष, पद्मनाभ, कंबाला, संकपाला, धरितराष्ट्र, तक्षक, काली.

नव ग्रह

ज्योतिषशास्त्राशी निगडित असलेले नऊ ग्रह अथवा नवग्रह जे आपल्या जीवनावर प्रभाव करतात ते आहेत सन (सूर्य), मून (चंद्र), मार्स (कूजा अथवा अंगारक), मर्क्युरी (बुध), ज्युपिटर (गुरु अथवा ब्रिहस्पती), व्हिनस (शुक्र), सॅटर्न (शनि), राहू आणि केतू.

नवरत्न

नवरत्न म्हणजे नऊ मौल्यवान रत्ना जी नवग्रहांशी निगडित असून त्यांच्या वापराने नवग्रहांशी संबंधित दोषांचे निवारण होते. ते खालील प्रमाणे आहेत : वज्र (हिरा), वैडूर्य (कॅट्स आय), गोमेध (हेससोनाईट), पुष्यरागम (पिवळा पुष्कराज), पाचू (एमेरालड), माणिक (रुबी), नील (निळा नीलम), मोती (पर्ल), आणि प्रवाळ (कोरल).

नव धान्य हा एक नऊ धान्यांचा समूह आहे ज्यातील प्रत्येक धान्य एकेका ग्रहाशी संबंधित असून ते त्या त्या नवग्रहाला अर्पण करून ग्रहांचे दोषांनुसार पीडा परिहरण करण्यास मदत करते. ती धान्य अशी आहेत : गहू (सूर्य), तांदूळ (चंद्र), मसूर (मंगळ), मूग (बुध), चणा डाळ (गुरु), काळा वाटाणा (शुक्र), काळे तीळ (शनि), काळे उडीद (राहू), कुळीथ (केतू).

अंक ज्योतिषशास्त्र आणि नऊ (#9) अंकज्योतिषाप्रमाणे नऊ ही सर्वात शक्तिशाली संख्या मानली जाते. या संख्येवर अधिपत्य असणारा ग्रह हा मंगळ आहे जो ऊर्जा, शक्ती, आवेग आणि जोश प्रदान करून महान कार्य करण्यास उत्तेजित करतो. तो उष्णता, आग, ऊर्जा, विजय आणि क्रियाशीलता यांचे प्रतिनिधित्व करतो. तो युद्ध,त्रास आणि विनाश यांचे ही प्रतिनिधित्व करणारा ग्रह आहे. तो उच्चतम महत्वाकांक्षा, कलात्मकता, उत्तम आरोग्य, ताकद, सामर्थ्य, धैर्य, इच्छाशक्ती, दृढनिश्चय, आणि धोकादायक उपक्रम आत्मविश्वासाने हाताळायची ताकद देतो.

नवरात्री अखंड भारतभर साजरा करण्यात येणारा हा अतिशय लोकप्रिय उत्सव आहे. प्रत्येक धर्म व संस्कृती प्रमाणे हा उत्सव भारताच्या वेगवेगळ्या ठिकाणी साजरा केला जातो. हा सण शुक्ल पक्षात नऊ दिवस साजरा केला जातो - म्हणजेच अश्विन मासाच्या शुक्ल पक्षात. हा सण अनीतीवर नैतिकतेचा विजय दर्शवितो. नवरात्री मध्ये दुर्गा देवीची पूजा ही होते. नवरात्री मध्ये, दुर्गा देवी बरोबर लक्ष्मी आणि सरस्वती यांचे ही पूजन होते कारण ती शक्तीची तीन रूपे होत.

श्री राम नवमी राम नवमी हा प्रभू श्री रामाचा दिवस असून त्या दिवशी धार्मिकतेचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या प्रभू रामचंद्रांचा जन्म झाला. श्री राम नवमी अखंड भारतात हिंदू धर्मीय आनंदाने साजरी करतात. राम नवमी हा सण चैत्र मासाच्या शुक्ल पक्षाच्या नवव्या दिवशी साजरा केला जातो. प्रभू श्री रामाचा हा अवतार न्याय आणि नैतिकता यांचे प्रतीक असून अन्याय, वाईट गोष्टी आणि दुष्टांवरील विजय दर्शवितो.

नवनंदी क्षेत्र श्री शंकराचे दिव्य वाहन म्हणजे नंदी होय. तो महादेवाच्या लिंगासमोर स्थापित आहे. नवनंदी क्षेत्र हे आंध्र प्रदेशच्या कुर्नुल तालुक्यात वसलेले एक प्रसिद्ध शिव क्षेत्र आहे जेथे नऊ मंदिरे आहेत. ही मंदिरे नांद्याल शहरापासून ३० किलोमीटर अंतरावर आहेत. त्यांची नावे अशी आहेत : प्रथम नंदी, नाग नंदी, सोम नंदी, सूर्य नंदी, शिव नंदी, विष्णू नंदी, महा नंदी, विनायक नंदी आणि गरुड नंदी. सूर्योदयापासून सूर्यास्तापर्यंत एका दिवसात या नवनंदी क्षेत्राची प्रदक्षिणा पूर्ण केल्यास उत्तम फळ प्राप्त होते अशी मान्यता आहे.