User:Marrovi/Tequixquiac (nah)

Tequixquiac achcauhtoca Tequixquiac nozo Tequisquiac, ihtoca ce altepecalpolli itechpa 125 ialtepecalpolhuan ompa in Tlahtohcayotl Mexihco ihuan ce itech 7 altepecalpolmeh ipan Onohuayan Tzompanco.

Nican tlalli ce huecauh altepetl in ompa Mexihco, Tequixquiac cah oquichantih 35 000 xiuhpan a.C. in achcauhtlacah catcah nican itechcopahuic motenehua in Tepechpan tlacatl, otlacuah hueyi tecuani yolcatl ihuan opehpen in xochihcualli.

Tlaltocaitl
Inin tlalli omocuep itlaltocatzin ipampa nahuatlahtolcopa: Tequixquiac. Inin tocaitl huehcauhtlacuepalli canahpa Tequisquiac caxtillahtoltica. Occe tlahtolli omopeuh motenehua tequixquitl ihuan atl ahnazo apan itechpahuic tequixquiyohcan nahuatlahtoltica.

Tlalcemanahuayotl
Inin altepacalpolco cah ancayotl cuaxochtia in mictlampa ica Apatzco, in huitztlampa ica Tzompanco, in tonatih iquizayampa ica Hueyipochtlan, ihuan in tonatih icalaquitlampa ica Huehuehtohcan ihuan Tlahtohcayotl Hidalgo itechpa Atotonilco Tollan.

Yoliztli
Nican inin altepecalpolli oncateh occequintin tlanelhuayotl, mazqui quipiya cuahuitl in ahuehuetl, texococuahuitl, coahtli, mizquitl, huixachin ahnozo nohpalli, tlacametl huan occequin.

Nican chantih yolcameh in tepeticpac huan in ixtlahuac, totimeh iuhqui cuixin, tecolotl tzopilotl, centzontlahtoleh, ehecatotolin ahnozo yolcameh cuechcoatl, ahcolcilin, ayotochtli, axolotl, xincoyotl, epatl, tlacuachin, tochtli huan occequintin.

Huahpacayotl
thumbnail|200px|left|In ixcoyametl ipampa quetzcuitlaomitl ihuicpa huehcauhtic yolcatl axcan polihuilli.

Nican tlalpan ochantihqueh catca 35 000 x.C., tachcauhtlacatl amini tlein nemiya ic tlanextia tlacualli, xochihcualli, yolcameh huan tlanelhuayotl. Inin chaneh motenehua tepexpan tlacatl, in tachcauh chaneh in Ixachitlan cemantoc tlalli, yehhuantin oaminiyah, omichhuayah huan opehpenyah xochihcualli. Huehuehtlacatl toltecatl catca, ce quetzallamantli otlachiuh ompa axcan Tequixquiac, in ixcoyametl ipampa quetzcuitlaomitl ihuica huecauhtic yolcatl axcan polihuilli (inic ce teltecayoh tlanonotzalli ipan Mexihco). In macehualli ixachitecah ochantih inonqueh tlalli ipan 22,000 a.C. xiuhpan icampa, ochantih iuhqui pehpenani itech xochihcualli īhuān amini ihuicpa mamut, occequintin tecuanih.

Chimalpopoca oquinyaochiuhtihuetz calcah ihuan occepa quimpopolo. Inin hueyitlahtoani oquimpopolo no iuhqui in Tequixquiac chanequeh huan omic ipan 1424 (10 tecpatl) xihuitl.

Nican mochihuazquia in cenyeliztli nahuatlacah ihuan otomih, in tlaxcaltecatl Francisco López de Tlaltzintlaleh xiuhpan 1552 oaltepetzintih Santiago Tequixquiac, in milpan ahcico ipampa caxtiltecah ipan mercedes reales itech Caxtillan icopil. Xiuhpan 1524 oahcicoh San Francisco teopixqueh nican in Yancuic Caxtillan 1524 ipampa oquichiuh in encomiendas. Omocalquetza in Santiago Apóstol itepan, tlein onquipiac in tocaitl parroquia.

Tequitiliztli
thumb|200px|left|Tequixquiāc in inic ce tlachiuhqui ipan [[pixcayotl.]]

Tequixquiac in inic ce tlachiuhqui ipan alfalfapixcayotl. Occequintin mexihcah hueyi tequipanolti in tlalpixcayotl itech cintli, chilli, xoconochtli, nohpalli, xonacatl, limonxocotl, nohuan pitzopixcayotl, totolpixcayotl, ichcapixcayotl, cahuayohpixcayotl, cuacuahuehpixcayotl inompan coyonimatiliztli.

Inin altepecalpolli icnotl, in chanequeh otequipanohqueh ipan ixtlahuahcan ihuan pochtecayotl, quipiya ohtocahnih canah occequin tlacatiyan in ompa Tlacetiltililli Tlahtohcayotl, Canada, Caxtillan, Colombia ihuan Panama yehhuantin calchihuanimeh, occequintin tequipano ipan Altepetl Mexihco ialtepenanyo, Pachyohcan Soto, Querétaro, Tijuana, Monterrey, Atemaxac, Altepetl Carmen huan Cuauhnahuac. Nozo iuhqui motlachihuah xiquipilli in ompa Calpolli San Miguel ihuan tilmahtli ipan in Calpolli San José.

Nican itlachuhual in cualli chichihualatl ipan onohuayan, Tequixquac oncah establos ihuan industria chichihualoyan ipampa chichihualli, tlatetzauhtli, xocoqui ihuan chichihualalchiyatl, no iuhqui onca hueyi tiyaquiztli in jueves ihuan domingos.

In tomin motlacohua ipan nacamacoyan, pahcalli, amanamacoyan, tilmahnamacoyan, cacnamacoyan, tlaxcalnamacoyan, quilnamacoyan, texnamacoyan, tlacualcalli, ihuan occequintin establecimientos.

Chicahualiztli huan tepacholiztli
Chinaco quipixtoc se caltlapahtiquetl ica ceh macehualtepahtiquetl, huan zan quemanticah yahui tlen tepachianih ihquino iztoqueh tomacehualpoyohuah axcanah cualli mopahtiah.

Tepacholiztli
thumbnail|200px|right|Tecpan ipan Tequixquiac.

Chanehmatiliztli
Ce Mexihco ixeliuhca itechpahuic in altepecalpolli Tequixquiac ipan in onohuayan Tzompanco, itzalan icampa hueyi altepenanyotl Altepetl Mexihco ipan in tlaltecoyan Tlahtohcayotl Mexihco ca. In altepemaitl quipiya 19,772 chanehqueh.

Tlamachtiliztli
Tequixquiac quipia caltlamachtiloyan tlen itocah Primaria Nicolás Bravo, Primaria Antonio Caso ihuan Primaria Perfecto Monrroy quipixtoc nochi conemeh, huan cicuacemeh tlamachtiyanih huan ce tlamachtiltlayacanquetl, huan ni caltlamachtiloyan quipiah “programa Escuela de Calidad” ica yani molehuiya huan ihquinoh quicencahua cualli tlamachtiltequitl.

Tequichihualiztli
thumb|200px|Santiago Tequixquiac Iteopancal.

Tequixquiac ce altepecalpolli ican mochi tlacuicuiliztli ipan Centlalticpac quitto Tlaquitcayotl ipan Tlachihuatlacayotl ipan Tlahtohcayotl Mexihco; ixquich tlamatocac tequichuihualiztli, yoliztli ipan ahmo tlamatocac toltecayotl iuhqui tlacualcayotl, macehualmihtotiztli, macehuallahtoliztli.

In Santiago Tequixquiac iteopan ce cristiano chihualcalli tlein neteotiliztli in cristianismo.

Ilhuiliztli ihuan macehuallotl
thumb|left|200px|Mihtohtli "Contradanza de las Varas".

Santiago Tequixquiac ce altepeconetl ican mochi tlacuicuiliztli ipan Centlalticpac quihto Tlatquicayotl īpan Tlachiuhcayotl ipan Mexihco; ixquich tlamatocac toltecayotl in ompa Mexihco mictlampa, yoliztli ipan ahmo tlamatocac tlachihualiztli iuhqui tlacualcayotl, macehualmihtotiztli, macehuallahtolloliztli.

In mitohtli, ce mihtotli ipan Santiago, tlacameh ihuan cihuah mihtotia tlanahuahquez zan cen tzotzonalotl ica mecahuehuetl, panhuahuetl ihuan tlapitzalli.

In yohualmitohtli "Contradanza de las varas", Señor de la Capilla ilhuitl īpan hueyaithualli Santiago iteopan.

Tlatzohtzonaliztli
Miaquintin tlatzohtzonaliztli cah inin altepecalpolli iuhqui banda, cumbia, balada ahnozo tlatlamantic.

Tlatzohtzonalonih

 * Los Bybys

Amoxtiliztli

 * Bando Municipal de Policía y Buen Gobierno, 2008.
 * García Escamilla, Enrique, Historia de México (Mexihco itlahtol), tlahcuilohua Nahuatl ihuan, otepoztlahcuiloc ipan Altepetl Mexihco, Plaza y Valdés Editores, 1991.
 * La conquista espiritual en Tequixquiac, Miguel Ángel Olvera Vázquez y Gerardo García Martínez (El señor de la capilla) Enero-Marzo de 2007.
 * Monografía Municipal de Tequixquiac, Pélaez Vásquez, Guillermina,, Toluca, 1986.
 * Monografía Municipal de Tequixquiac, Rodríguez Peláez, María Elena, Toluca, 1999.
 * El Refugio un lugar con historia, Rodríguez Reyes, María Jazmín, Tequixquiac, 2003.

No xiquitta

 * Onohuayan Zumpanco

Cequin tlatilantli

 * INEGI Altepecapolli Tequixquiac.

Neneuhcāyōtl:Tequixquiac