User:Mattyjasik/sandbox

= Krytyka ekonomii neoklasycznej =

Krytyka ekonomii neoklasycznej - neoklasyczna ekonomia została poddana krytyce w oparciu o jej podstawowe ideologie, założenia i inne kwestie.
Treść:


 * Stronniczość normatywna
 * Założenia racjonalności
 * Teoria równowagi
 * Niepełność
 * Nauka ekonomii: Czy rynki się leczą?

Stronniczość normatywna

Ekonomia neoklasyczna jest niekiedy krytykowana za normatywną stronniczość. W tym kontekście nie skupia się ona na wyjaśnianiu rzeczywistych kwestii gospodarczych, lecz na opisywaniu "utopii", w której stosuje się optymizm Pareto. Zdaniem niektórych twórców alternatywnego podejścia celem neoklasycznej ekonomii jest "zademonstrowanie optymizmu społecznego, gdyby świat realny przypominał model", a nie "wyjaśnienie świata realnego w sposób empiryczny".

W swojej książce "Ekonomia jako religia: Od Samuelsona do Chicago i dalej” ekonomista Robert Nelson argumentował, że "kapłaństwo nowoczesnej świeckiej religii postępu gospodarczego" promowało wąską interpretację efektywności ekonomicznej, ukrytą w formie matematyki.

Założenia racjonalności

Założenie, że jednostki działają racjonalnie może być postrzegane jako ignorujące ważne aspekty ludzkiego zachowania. Wiele osób uważa, że "człowiek ekonomiczny" jest zupełnie inny od prawdziwych ludzi. Wielu ekonomistów, nawet współczesnych, krytykowało ten model człowieka ekonomicznego. Najbardziej satyrycznie określił go Thorstein Veblen. Ekonomia neoklasyczna zakłada, że człowiek jest kalkulatorem przyjemności i bólów, który oscyluje jak kula pożądania szczęścia pod wpływem bodźców przesuwając się po okolicy, ale pozostawiając go nienaruszonym.

Duże korporacje być może mają szansę zbliżyć się do neoklasycznego ideału maksymalizacji zysku, ale niekoniecznie jest to postrzegane jako pożądane, jeśli odbywa się to kosztem zaniedbania szerszych kwestii społecznych. Odpowiedzią na to jest to, że neoklasyczna ekonomia jest opisowa, a nie normatywna. Zajmuje się ona takimi problemami przy pomocy koncepcji użyteczności prywatnej w porównaniu z użytecznością społeczną.

Teoria równowagi

Istnieją problemy z dostosowaniem neoklasycznej teorii równowagi ogólnej do gospodarki, która rozwija się w czasie i obejmuje dobra kapitałowe. Zostało to zbadane podczas ważnej debaty w latach sześćdziesiątych XX wieku - "kontrowersje kapitałowe Cambridge" - na temat zasadności neoklasycznej ekonomii, z naciskiem na wzrost gospodarczy, kapitał, teorię agregatów i teorię rozkładu marginalnej produktywności. Podejmowano również wewnętrzne próby rozszerzenia modelu Arrow-Debreu przez neoklasycznych ekonomistów o nierównowagę badań stabilności i wyjątkowości. Jednak wynik znany jako twierdzenie Sonnenschein-Mantel-Debreu sugeruje, że założenia, jakie należy przyjąć, aby zapewnić stabilność i unikalność równowagi, są dość restrykcyjne.

Neoklasyczna ekonomia jest również często postrzegana jako opieranie się w zbyt dużym stopniu na złożonych modelach matematycznych, takich jak te stosowane w teorii równowagi ogólnej, bez wystarczającego uwzględnienia tego, czy rzeczywiście opisują one gospodarkę realną. Wielu uważa próbę modelowania systemu tak złożonego jak nowoczesna gospodarka przez model matematyczny za nierealistyczny i skazany na porażkę. Znaną odpowiedzią na tę krytykę jest twierdzenie Miltona Friedmana, że teorie powinny być oceniane na podstawie ich zdolności przewidywania zdarzeń, a nie realizmu ich założeń. Modele matematyczne obejmują również te z teorii gier, programowania liniowego i ekonometrii.

W "Concluding Remarks" (s. 524) ze swojego wykładu okazji Nagrody Nobla z 2001 roku Joseph Stiglitz zbadał, dlaczego neoklasyczny paradygmat i oparte na nim modele - pomimo opublikowania ponad dziesięć lat wcześniej niektórych z jego przełomowych wyników pokazują, że Asymetrie informacyjne unieważniają podstawowe założenia tego paradygmatu i jego modeli:

"Można by zapytać, jak można wytłumaczyć upór paradygmatu przez tak długi czas? Po części dlatego, że mimo swoich niedoskonałości, umożliwił wgląd w wiele zjawisk gospodarczych. ...Nie można jednak ignorować możliwości, że przetrwanie paradygmatu [neoklasycznego] było częściowo spowodowane faktem, że wiara w ten paradygmat i zalecenia polityczne służyły pewnym interesom".

W następstwie globalnego załamania gospodarczego w latach 2007-2009 coraz częściej kwestionuje się i krytykuje przywiązanie do nierealistycznych modeli. Po tygodniowych warsztatach, jedna z grup ekonomistów opublikowała artykuł bardzo krytycznie odnoszący się do nieetycznego stosowania nierealnych modeli przez ich własny zawód. Ich streszczenie jest oskarżeniem o fundamentalne praktyki:

"Wydaje się, że zawód ekonomisty nie zdawał sobie sprawy z długiego narastania obecnego światowego kryzysu finansowego, a gdy tylko zaczął się rozwijać, jego wymiary zostały znacznie niedoszacowane. Naszym zdaniem ten brak zrozumienia wynika z niewłaściwej alokacji wysiłków badawczych w dziedzinie ekonomii. Głębsze korzenie tego niepowodzenia możemy prześledzić poprzez skupienie się na modelach, które projektując, nie biorą pod uwagę kluczowych elementów wpływających na wyniki na rynkach światowych. Zawód ekonomisty nie potrafił przekazać opinii publicznej informacji o ograniczeniach, słabościach, a nawet zagrożeniach związanych z jego preferowanymi modelami. Taki stan rzeczy uwidacznia potrzebę poważnej reorientacji zainteresowania ekonomistów badawczych, jak również potrzebę ustanowienia kodeksu etycznego, który wymagałby od ekonomistów zrozumienia i komunikowania ograniczeń i potencjalnych nadużyć ich modeli".

Założenie racjonalnych oczekiwań, które zostało wprowadzone w niektórych nowocześniejszych modelach neoklasycznych (czasami nazywanych również nowymi klasycznymi), może być również krytykowane na gruncie realizmu.

Ogólnie rzecz biorąc, rzekomo nadmiernie nierealistyczne założenia są jedną z najczęstszych krytyk pod adresem neoklasycznej ekonomii. Można powiedzieć, że wiele (ale nie wszystkie) z tych krytyk można skierować jedynie na podzbiór modeli neoklasycznych (na przykład, istnieje wiele modeli neoklasycznych, w których nieuregulowane rynki nie osiągają optymalnego poziomu optymalności Pareto, a ostatnio wzrosło zainteresowanie modelowaniem nieracjonalnego podejmowania decyzji).

Ekonomiści zazwyczaj koncentrują się na rynkach lub zbiorczych wynikach zamiast obserwować indywidualne zachowania. Ekonomiści neoklasyczni argumentują, że siły ewolucyjne lub "siły rynkowe" mają tendencję do wybierania najbardziej "odpowiednich" rozwiązań. Według Josepha Stiglitza "Ekonomia jakiej uczono w amerykańskich szkołach wyższych świadczy o triumfie ideologii nad nauką". Ostatnio coraz więcej krytyków wypowiada się przeciwko sposobowi nauczania ekonomii. Mark Blaug mówi na ten temat: "Ekonomia w coraz większym stopniu staje się grą intelektualną, rozgrywaną dla jej własnej korzyści, a nie dla jej praktycznych konsekwencji dla zrozumienia świata gospodarczego. Ekonomiści przekształcili przedmiot w rodzaj matematyki społecznej, w której analityczny rygor jest wszystkim, a praktyczne znaczenie niczym".

Niepełność

James K. Galbraith w jego artykule "Wkład w stan gospodarki we Francji i na świecie" zadaje sobie pytanie: "Czy czegoś brakuje nawet w gorączkowo kwestionowanych dziedzinach współczesnej ekonomii głównego nurtu?" Jego zdaniem z nauczania ekonomii zniknęły trzy duże obszary, "przy bardzo wysokich kosztach intelektualnych i społecznych": historia samej ekonomii, właściwe badania makroekonomii i ekonomii monetarnej - które zostały zatopione przez neoklasyczny nacisk na transakcje rynkowe pomiędzy firmami i gospodarstwami domowymi - oraz brak instrukcji w różnych kontekstach instytucjonalnych (struktury polityczne, krajowe i międzynarodowe, historia polityki).

Nauka ekonomii: Czy rynki się leczą?

Istnieje wiele empirycznych dowodów na to, że "anomalne" zachowanie może przetrwać przez długi czas na realnych rynkach, takich jak rynek "baniek" i rynek "pasterstwa" (patrz AVERY & ZEMSKY, 1998). Dowody laboratoryjne pokazują, że niektóre anomalie są pokonywane przez podmiot sterujący w rzeczywistych warunkach rynkowych, podczas gdy inne nie: "Dane sugerują, że szklanka rynku jest zarówno w połowie pełna odchyleń, jak i w połowie puste, ponieważ niektóre odchylenia zostały usunięte przez naukę" (CAMERERER, 1995, 675).

Ostatnio dowody empiryczne wskazują, że rynki wytwarzają warunki przyjęte w tradycyjnej neoklasycznej ekonomii tylko w bardzo ograniczonych warunkach idealnych - rzadko spotykanych w życiu codziennym - a mianowicie w warunkach doskonałej konkurencji i bezpłatnej informacji (patrz SUNDER, 1995).

Może upłynąć dłuższy okres czasu, zanim rynki w końcu zrównoważą się, jeśli w ogóle; nawet w idealnych warunkach, zwłaszcza jeśli pierwotne założenia podmiotów gospodarczych nie są skoordynowane.