User:MekansizCrazY

dönüşebildiğini biliyor musunuz? Bir ipin ucuna cisim bağlayarak oluşturduğumuz basit bir sarkaçta bu durumu rahatlıkla gözlemleyebiliriz. Aşağıda bunu uygulayabilirsiniz.

1 konumunda- Cisim yörüngenin en üstünde. Sürat sıfır. Çekim potansiyel enerjisi en üst seviyede. Kinetik enerji sıfır.

1-2 arası- Cismin yüksekliği azalıyor. Sürat gittikçe artıyor. Çekim potansiyel enerjisi azalıyor. Kinetik enerji artıyor.

2 konumunda- Cisim yörüngenin en altında. Sürat en üst seviyede. Çekim potansiyel enerjisi sıfır. Kinetik enerji en üst seviyede.

2-3 arası- Cismin yüksekliği artıyor. Sürat azalıyor. Çekim potansiyel enerjisi artıyor. Kinetik enerji azalıyor.

3 konumunda- Cisim yörüngenin en üstünde. Sürat sıfır. Çekim potansiyel enerjisi en üst seviyede. Kinetik enerji sıfır.

Cisimlerin potansiyel enerjileri sadece onları yükse¤e çıkardığımızda mı artar? Kurmalı bir oyuncağın da potansiyel enerjiye sahip olabileceğini biliyor muydunuz?

ESNEKLİK POTANSİYEL ENERJİSİ

Bazı kurmalı oyuncakların içinde bir yay bulunur. Bu yay kurularak oyuncağın hareket etme yeteneği kazanması sağlanır. Yani yayda potansiyel enerji depolanır. Yay boşalırken oyuncak hareket eder. Böylece yaydaki potansiyel enerji kinetik enerjiye dönüşmüş olur. Yayların (ya da daha genel olarak esnek cisimlerin) enerji depolama özelliğinden birçok alanda yararlanıldığını fark ettiniz mi?

Esneklik potansiyel enerjisi nelere bağlıdır? Bunu 12. Etkinliğimize bakarak görelim.

Yaptığımız etkinlikte de görüldüğü gibi esneklik potansiyel enerjisi, yayın cinsine ve gerilme miktarına göre değişmektedir. Bu durum sadece yay için değil bütün esnek maddeler için de geçerlidir.Yandaki ok esneklik potansiyel enerjisine sahiptir.

ENERJİ DÖNÜŞÜMLERİ

İşlerimizi yaparken kullandığımız birçok enerji türü vardır. Bunlar kimyasal enerji, kinetik enerji, potansiyel enerji, ısı enerjisi ve elektrik enerjisi şeklinde sıralanabilir. Kinetik ve potansiyel enerji, mekanik enerji olarak da adlandırılır.Aşağıda enerji dönüşümlerine örnekler yer almaktadır.

- Barajlardaki depolanmış suyun potansiyel enerjisi vardır. Bu potansiyel enerji su servest bırakılınca hareket enerjisine dönüşür ve elektrik üreten jeneratörlerin dönmesini sağlayarak elektrik enerjisine dönüşür.

Silgi ile yazdıklarımızı sildiğimiz zaman silginin ısındığını farkederiz. Burada haraket enerjisi ısı enerjisine dönüşmüştür.

- Biskletlerde yer alan dinamo tekere sürtünerek döner ve bisiklette bulunan ufak bir ampülü yakar. Bu durumda hareket enerjisi elektrik enerjisine dönüşmüştür.

- Kaydırakta kayan çocuklar kaydırağın tepesine çıkyıklarında yere göre bir potansiyel enerjiye sahip olurlar. Kayarlarken bu potansiyel enerji kinetik enerjiye yani hareket enerjisine dönüşür.

13. Etkinliğimizde enerji dönüşümüne örnek gösterebileceğimiz bir durum.

Elektrik enerjisi, farklı araç-gereçlerin yardımıyla diğer enerji türlerine dönüştürülebilir. Örneğin, serinlemek amacıyla kullandığımız vantilatörde hareket, radyoda ise ses enerjisine dönüştürülmektedir.

Akü ve pillerde depolanan kimyasal enerji, kullanım aşamasında elektrik enerjisine dönüşür. Kömürde depolanan kimyasal enerji de yanma sırasında ısı enerjisine dönüşmektedir.

ÖZET

Bir varlık, hareket ediyorsa kinetik enerjiye sahip demektir. Örneğin, hareket hâlinde olan bir kamyon, koşan bir köpek, hareketli dönme dolap, akan bir nehir ve rüzgâr kinetik enerjiye sahiptir.

Bir varlığın sürati artıkça kinetik enerjisinin de artar.

Aynı süratle hareket eden varlıklardan kütlesi büyük olanın kinetik enerjisi, kütlesi küçük olandan fazladır.

Cisimlerin, konumlarından dolayı sahip olduklar› bir çeşit enerji vardır. Bu enerjiye potansiyel enerji adı verilir.

Bir cisim olduğu yerden yukarıya doğru kaldırıldığında enerji depolanması olur. Bu enerji çekim potansiyel enerjisi olarak adlandırılır.

Esnek cisimlerin gergin veya sıkışık konumda iken depoladıkları enerjidir.Esneklik potansiyel enerjisi, cismin cinsine ve gerilme miktarına göre değişmektedir.

İşlerimizi yaparken kullandığımız birçok enerji türü vardır. Bunlar kimyasal enerji, kinetik enerji, potansiyel enerji, ısı enerjisi ve elektrik enerjisi şeklinde sıralanabilir. Kinetik ve potansiyel enerji, mekanik enerji olarak da adlandırılır.