User:Monu Manaw or Kawyawpho/sandbox

'Monu Manaw or kawyawpho

Welcome to you all to my home land, from kayah state, loikaw city Myanmar. we are a small tribes but how nice is our land that chosen by our fore parents in long past time. However, our ethnic name is Monu Manaw from the original, but nowadays the young people want to name their self with a new name. Population not much numerous of the ethnic, most of them happy to stay on the mountain side, because they love to stay in quite place.

နိဒါန္း

ၾကီးျမတ္လွေသာ အဖဘုရားသခင္၏ ျငိမ္သက္ျခင္းအရွင္သည္ ဘုန္းၾကီးေစလ်က္ ရွိေစသ တည္း။ ကာလအခ်ိန္မ်ားစြာ ပို႕ေဆာင္ေကာင္းၾကီးေပးေတာ္မူလွ်က္ ယေန႕တိုင္ေအာင္ ေစာင့္မ ျခင္းနင့္ အတူ သာသနာအတြက္ ဆက္ကပ္ဖို႕ရန္ ေခၚျခင္းကို ၾကားသိေသာအခါ အမိေက်ာင္းေတာ္ ၾကီးထံသို႕ ေရာက္ရွိလာကာ နွဳတ္ကပတ္တရားကို ေလ့လာျခင္းအခြင့္အတြက္ ေက်းဇူးေတာ္ ၾကီးမား ေသာ ျမတ္လက္ေဆာင္တစ္ခုျဖစ္ပါသည္။ တခ်ိန္တည္းတြင္ ေက်ာင္းမွျပင္ဆင္ေပးေသာ အခြင့္အေရး တစ္ခုသည္ စာအုပ္ျပဳစုဖို႕ရန္အတြက္ ရွိေသာေၾကာင့္ အမ်ားအက်ိဳးျဖစ္ထြန္းနိုင္မည္ျဖစ္ေသာ တိုင္း ရင္းသား လူမ်ိဳးစုထဲမွ ေကာ္ေယာ္ဖြတ္သမိုင္း ( မနူမေနာ) အေၾကာင္းကို ေရးခြင့္ရရွိေသာေၾကာင့္ စာဖတ္ ပရိတ္သတ္မ်ားအားလုံးအတြက္ အက်ိဳးရွိမည္ဟု ယုံၾကည္ကာ ျပဳစုရျခင္းျဖစ္သည္။ သို႕ျဖစ္၍ စာအုပ္ျပဳစုရာ ပါဝင္ေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ားမွာ လူမ်ိဳးစုဆင္းသက္လာပုံနွင့္ နယ္နမိတ္ေဒသမ်ားအ ေၾကာင္း တည္ရွိျခင္းတို႕ျဖစ္ပါသည္။ အလြန္စိတ္ဝင္စားဖြယ္ေကာင္း အေၾကာင္းအရာမ်ားစြာရွိျခင္း၊ ေန႕စဥ္လုပ္ငန္းလုပ္ေဆာင္ပုံမ်ားအပါဝင္ ဓေလ့ထုံးတမ္းစဥ္လာမ်ားလည္း သိဖြယ္စရာေကာင္းေသာ အရာတစ္ခုဟု ဆိုရျခင္းမွာ ေနာင္လာေနာက္သားမ်ားအတြက္ အလြန္ပင္ သိရန္လိုအပ္ပါေၾကာင္း ျဖစ္ ပါသည္။

အခန္းၾကီး(၁) လူမ်ဳီးၿဖစ္ေပၚလာပံု

ကယားမုိႏု (ကေယာ္ဖု)သမုိင္း

အစအဦး၌မည္သည့္အရာမွ်မရွိေသးမွီ ဖန္ဆင္းရွင္ဖိသုလုရွိေတာ္မူ၏၊ အလြန္တတ္ႏုိင္ ေတာ္ မူေသာ ေပါေရာေခါ့ထြံသည္လည္း၊ ၎၏လက္ေတာ္တြင္ ေရြွေတာင္းေဝွးကို စြဲကိုင္ေတာ္မူလ်က္ ေကာင္းကင္လဟာ ၿပည္တြင္ေနေတာ္မူသည္၊ ဖိသုလုေခၚဖန္ဆင္းရွင္သည္ မိမိကိုအေစခံရန္ သိၾကား တမာန္မ်ားကိုဖန္ဆင္းေတာ္မူ၍မိုးေကာင္းကင္လဟာၿပင္တြင္ၿခံရံေစသည္။ ေရွးအခါကေကာ္ေယာ္လူမ်ဳိးစုသည္ စာေပအကၡရာမရွိသၿဖင့္၊ ကမာ႓မုိးေၿမၿဖစ္ေပၚလာပုံ၊လူၿဖစ္ ေပၚလာပံု၊ သမိုင္းဒဏာရီပံုၿပင္နင့္ေတးသီခ်င္းမ်ားကို ေရးသား၍မွတ္တမ္း တင္ထားၿခင္းမရွိပါ။ သို့ရာ တြင္ စကားထာ ေတးကဗ်ာမ်ားၿဖင့္ အစဥ္အဆက္သီဆိုခဲ့ၾကသည္။ ခင္သီအိအသက္ေဒၚ၊ဂယ္သီအိအသြံေဒၚ၊ ဝယ္ဘြာသီအိအလီအယိုေဒၚ "အဓိပၸါယ္မွာက်ားမ်ား ေသဆုံးသြားေသာ္လည္း၊ သားငယ္မ်ားအားဇာတိ အအေမြခ်န္ထားေပးသည္။ ေမ်ာက္ေလေပြ ေသ ဆုံးသြားေသာ္လည္း မိမိအေမြးကို ေသြးတိတ္ေစေသာ သတိၲေဆးအၿဖစ္အေမြခ်န္ထားေပးသည္။ ထို အတူ ေရွးလူၾကီးသူမတို့ ေသးသြားေသာ္လည္း မိမိတို့၏ စကားအဆုိအမိန့္မ်ားကို ေနာင္လာ ေနာက္ သားမ်ား အတြက္ခ်န္ထားေပသည္ဟု ဆိုလိုပါသည္။ ယင္းတုို့သည္တစ္ေခတ္ၿပီးတစ္ေခတ္၊ တစ္ဆင့္ ၿပီးတစ္ဆင့္ သမုိင္းဒ႑ာရီပုံၿပင္မ်ားကို ေၿပာဆိုလာၾကသည္။ ယင္းအဆိုအမိန့္မ်ားကို စိတ္ဝင္စားစြာ ေလ့လာ မွတ္သားေသာအမ်ဳိးသား၊ အမ်ဳိးသမီး၊ လူၾကီး၊လူငယ္တို့သည္စကားထား ေတးကဗ်ာမ်ား အားနားလည္ ေၿပာဆိုတတ္ေသာသူမ်ားထံမွေမး ၿမန္း၍စိတ္ထဲတြင္ႏွလုံးသြင္းမွတ္သားထားၾကသည္။ သမုိင္းဒ႑ာရီပံုၿပင္မ်ားတုိကို အေဟာအေၿပာမွလည္းေကာင္း အိပ္သစ္တက္ပြဲ၊ မဂၤလာေဆာင္ အခမ္း အနားပြဲတြင္ ဆိုေသာေတးမ်ားမွလည္းေကာင္း၊ ငိုခ်င္ေတးမ်ားမွလည္းေကာင္း နာယူမွတ္သား ဆည္း ပူးၾကသည္။ ဝါသနာရွင္မ်ားသည္လုပ္ငန္းခြင္မ်ားတြင္လည္းေကာင္း၊ ခရီးအတူသြားလာရာတြင္ လည္း ေကာင္း၊ အခ်င္းခ်င္းစကားစပ္ေတးစပ္တုိ့ၿဖင့္ ေလ့က်င့္ရင္းတတ္သိနားလည္လာၾကသည္။ ကမာ႓တစ္ဝွမ္းလံု၌ ေရွးေခတ္ႏွင့္မတူဘဲ၊ ၿပဳၿပင္ေၿပာင္းလဲတိုးတက္မူ အမ်ဳိးမ်ုိးၿဖစ္ေပၚ လာ သည္၊ ေန့စဥ္ႏွင့္အမ်ွအသစ္အဆန္းမ်ား၊ တီထြင္ထတ္လပ္လာသည္၊ အသစ္သစ္ေသာအၿဖစ္ အပ်က္ မ်ားကို ေရသားမွတ္သားတင္ထားသကဲ့သို့ သမုိင္းေဟာင္းမၿဖစ္စဥ္ မ်ားကိုလည္း၊ မခ်န္မေမ့အပ္ေပ။ သမိုင္ယဥ္ေက်းဓေလ့ထုံးတမ္းမ်ား ေပ်ာက္ကြယ္သြားၿခခင္းသည္ လူမ်ဳိးေပ်ာက္ကြယ္သြားၿခင္း ပင္ၿဖစ္ သည္။ ကမာ႓သမုိင္းကိုေလ့လာရာတြင္ ေကာ္ေယာ္ဖုဟုေခၚေသာ ကယားတိုင္းရင္းသားတို့ ေပၚလြင္ ထင္ရွားမွုမရွိေပ၊ သို့ေသာ္အခ်ဳိ႕ေသာသမိုင္းသုေတသိမ်ားက ကယားလူမ်ဳိးစုတို့သည္ အလြန္ေရွးက် ေသာ လူမ်ဳိးတစ္မ်ဳိးၿဖစ္ေႀကာင္း သိၿဖင္မွတ္တမ္းတင္ထား သည္ကို ေလ့လာဖတ္ရွုရပါသည္။ အီတလိိႏုိင္ငံသား ေဂ်ဘီဂုိဘားတုိ(JBGobatto) မွၿပဳစုထားသည့္စာအုပ္တစ္အုပ္တြင္ ကယား လူမ်ဳိးႏွင့္ အက္စကီးမိုးလူမ်ဳိးအေႀကာင္းကို ႏွိုင္းယွဥ္ေဖၚၿပထားသည္။ ဂရင္းလန္း (GreenLand) ကြ်န္း တြင္ေနထိုင္ႀကေသာ လူမ်ဳိးတစ္မ်ဳိးသည္ မိမိကိုယ္ကိုအက္စကီးမိုး ဟုေခၚႀကသည္။̋ အက္စကီးမိုး̏ ၏အဓိပၸါယ္မွာ̋ လူ̏ၿဖစ္ေႀကာင္း၊ ထိုေႀကာင့္အဆိုပါ လူႏွစ္မ်ိဳးတို့မွာ အလြန္ေရွးက်ေသာ လူမ်ိဳး ျဖစ္ ေႀကာင္း ေရးသားေဖာ္ျပထားသည္ကို ေလ့လာဖတ္ရွုရသည္။ မည္သို့ပင္ ၿဖစ္ေစကာမူ မိမိလူမ်ဳိးစု၏ သမိုင္းေႀကာင္းကို တတ္အားသေရွြ႕မွတ္တမ္းထားရွိနိင္ရန္ႀကိဳးစား ေဆာင္ရြက္ ထိုက္လွေပသည္။

(က) ကယားမိုႏုလူမ်ဳိးဆင့္သက္လာပုံ ကယားမိုႏုေခၚေကာ္ေယာ္မိုႏုဖုတို့သည္ ကယားလူမ်ိဳးသာလ်ွင္ၿဖစ္သည္။ ေကာ္ေယာ္မိုႏုဖုတို့ သည္ ပါရာမိုလာေခၚ လူစတင္ၿဖစ္ေပၚလာေသာ ေဒသတြင္တိုင္းထူေထာင္ခဲ့ႀကသည္။ ထိုထူေထာင္ ခဲ့ေသာတိုင္းၿပည္ေနရာေဒသမ်ားမွာ- (၁) မူလေဒသ(ပါရာမိုလာ) (၂) မိုဂုိ		(မြန္ဂုိလီယား) (၃) စစ္ကစ္	(ကိုကိုႏုိ) (၄) ယူလက္	(ယူနန္) (၅) ဟိုတာလ	(နႏြားေလး) (၆) ရွီဒြတ္ရွီေဒေ၀)(ပင္လယ္) (၇) သဲလဲမိုကြံ	(ခဲမၿဖဴ) (၈) ပလိုဒြတ္လိုဇင္	(ထားလဲေက်းရြာအနီးရွိေကာင္ဘိုဘေရာ (၉) ကယားၿပည္တိုၿဖစ္သည္။ ေကာ္ေယာ္(မႏုမေနာ) လူမ်ိဳးစုသည္ ကယားၿပည္နယ္ဖ၈ူဆိုၿမိဴးနယ္ အေနာ္ေတာင္ပိုင္းႏွင့္ ဖါေဆာင္းၿမိဴးနယ္ ေမာ္ခ်ီးေဒသတို့တြင္အမ်ားဆံုးေနတိုင္ၾကသည္။ (၁)မူလေဒသ(ပါရာမိုလာ) ပါရာမိုလာတြင္ေနထိုင္ေသာလူတိုသည္ တေန့တစ္ၿခားလူဦးေရ ထူထပ္ေပါမ်ား လာသည္။ ယဥ္ေက်းမႈ တြင္လည္းတိုးတက္လာႀကသည္။ သူတို၏အတတ္ပညာကို စမ္းသပ္အသုံးၿပဳ လာၾကသည္။ ေနာင္လာေနာက္ သားမ်ားအတြက္ အထိမ္းအမွတ္ တစ္ခုတည္ေထာင္မည္ဟု ဆိုၿပီး ဗိုတိုရႈိ့ကိုေဆာက္လုပ္ႀကသည္။ ၎ကိုမိုးေကာင္းကင္ထိ ေအာင္ေဆာက္လုပ္ရန္ႀကံရြယ္သည္။ ထိုအ ေဆာက္အဦးမွာလည္း အလြန္ႀကီးမားသည္။ အေပၚသို႕တေၿဖးေၿဖးၿမင့္၍ တည္ေဆာက္စဥ္ ေအာက္ ေၿခတြင္ ၿခစားသည္ကို သတိမထားမိႀကေပ။ ဗိုတိုရႈိ့တည္ေဆာက္ ၿခင္းသည္ဖိသုလု အလိုေတာ္ႏွင့္ ဆန့္က်င္သည္။ ဗိုတိုရႈိကိုေဆာကလပ္ေနခိုက္တြင္ တစ္ဦးစကားတစ္ဦးနာခံမႈ မရွိသည့္အၿပင္တစ္ဦး၏ စကားကိုအၿခားတစ္ဦး နားမလည္းေအာင္ၿဖစ္သြားသည္။ ထုိ့ေႀကာင့္ စိတ္ဝမ္းကြဲႀကၿပီးတစ္ ေန႕ေသာ အခါ ဗိုတိုရႈိၿပိဳလဲလာသည္။ ထိုအခ်ိန္မွစ၍လူမ်ဳိးစု ကြဲႀကၿပီးအရပ္ ေလးမ်က္ႏွာ ၿဖစ္ေသာအေရွ၊့ အေနာက္၊ ေတာင္၊ေၿမာက္၊သို့ခြဲသြားႀကေလသည္။ (၂)မို့ဂို အယ္ဖါအမည္ရွိေသာ ေခါင္းေဆာင္ႀကီးတစ္ဦးသည္ ေကာ္ေယာ္ဖုလူမ်ဳိးစုကို ဦးေဆာင္ကာ ေနထြက္ရာအေရွ့ဘက္သို့ ထြက္လာႀကသည္။ အယ္ဖါသည္(ဘီစီ၂၁)ရာစု အလြန္ေလာက္တြင္ (ပါရာမိုလာ) မွထြက္ခြာ၍ (ဘီစီ၂၂) ရာစုတြင္(မို့ဂို) သို့ေရာက္ရွိသြားသည္။ (မို့ဂို)တြင္ တိုင္းၿပည္ ထူေထာင္၍ႏွစ္ေပါင္း(၂ဝဝ)ခန့္ေနထိုင္လာခဲ့ ႀကသည္။ မို့ဂိုဟူေသာအရပ္ေဒသတြင္ ေရာက္ရွိစခန့္ ခ်ရပ္နားႀကသည္။ ထိုေနရာတြင္မႀကာမွီ ေရာဂါေဝေဒနာခံစားႀကရသည္။ သူတိုသည္ပါရာမို့ခြတ္ရွိဖိသုလု ထံ အသနားခံ ေတာင္းေလ်ွာက္ႀကသည္။ ဖိသုလုသည္သူတိုအား (ဖိုဟဲ) တစ္ပင္ခ်ေပးေတာ္မူသည္။ သင္တိုသည္ ဤအပင္၏ေၿခရင္းတြင္ ပူေဇာ္ပသၿခင္း အမူကိုၿပဳႀကေလာ့၊ ေပ်ာ္ပြဲရြင္ပြဲကိုလည္း ၿပဳႀက ေလာ့၊ ေရာဂါေဝေဒနာ ကင္းရွင္းမည္ဟုမိန္ေတာ္မူသည္။ လူသားတိုသည္ဖိသုလု အမိန္ေတာ္အတိုင္း ဖိုဟဲပင္ရင္းတြင္ ပူေဇာ္ၿခင္းအမႈကိုၿပဳႀကသည့္အၿပင္ တီးမႈတ္ကခုန္ၿခင္းအမႈကို ၿပဳလုပ္က်င္းပႀကသည္။ ထိုအခါလူတိုသည္ က်န္းမာေပ်ာ္ရြင္လာႀကသည္။ ထိုဖိုဟဲပင္ကိုဂါဘ အၿဖစ္အသိအမွတ္ၿပဳၿပီး ႏွစ္စဥ္ ဂါရဝၿပဳႀကသည္။ ဂါဘိုသည္ ယခုကယားလူမ်ဴိးေခၚ(ေဂထိုးဘိုး)ႏွင့္ အတူတူပင္ၿဖစ္သည္။ သို့ရာတြင္ ေကာ္ေယာ္မိုႏုဖု၏ ဂါဘိုမွာအရွင္ၿဖစ္ၿပီး ကယားလူမ်ဳိး၏ ေဂထိုးဘိုးနွာသစ္ခုတ္ၿပီး ၿပန္လည္စိုက္ထူ ၿခင္း ၿဖစ္သည္။ (၃)မို့ဂိုမွစစ္ကစ္သို့ထြက္ခြာလာၿခင္း ေကာ္ေယာ္လူမ်ိဳးစုတိုသည္ မို့ဂုိအရပ္တြင္ေနထိုင္သည့္အခါ ေရာဂါဘယေဘးဒဏ္ေၾကာင့္ လူဦးေရမတိုးတက္ေပ၊ ပတ္ဝန္းက်င့္ရွိရန္သူမ်ားကလည္း မႀကာခဏ လာေရာက္လုယက္ တိုက္ခိုက္ သည္။ နယ္ေၿမလည္း တၿဖည္းၿဖည္းက်ဥ္ေၿမာင္းလာသည္။ ထိုေႀကာင့္ဖါကီးအမည္ရွိ ေခါင္းေဆာင္ တစ္ဦးသည္ ေကာ္ေယာ္လူမ်ဳိးစု(၃)သိန္း ကိုၿပန္လည္စုစည္းၿပီး၊ (ဘီစီ၂ဝ)ရာစုတြင္ မို့ဂိုမွထြက္ခြာ သြားလ်ွက္အေရွ့ဘက္သို့ ဆင္းသက္လာသည္။ (ဘီစီ၂ဝ)ရာစုတြင္ အလြန္းက်ယ္ၿပန့္၍ ေရေၿမ ေကာင္းမြန္သည့္ေဒသတစ္ခုတြင္ စခန္းခ်၍ရြာတည္ေထာင္ႀကသည္။ ထိုအရပ္ေဒသကို စစ္ကစ္ဟု ေခၚသည္။ ထိုေဒသသည္တရုတ္ၿပည္ အေနာက္ေၿမာက္ဘက္ ကုန္းၿပင္မ်ားတြင္တည္ရွိသည္။ ၎ ေနရာေဒသတြင္ ေရအိုင္ႀကီးတစ္အိုင္ရွိသည္။ ၎ေရအိုင္အမည္မွာ ကိုကိုႏုိၿဖစ္သည္။ ထိုအရပ္ေဒသ တြင္ ႏွစ္ေပါင္းတစ္ေထာင္ခန္႕ ေနထိုင္ခဲ့ႀကသည္။ ကိုကိုႏုိဟူေသာ ေရအိုင္အေႀကာင္းကို (CF-pears CyclopactionsixtiedEdition1950)တြင္ ေဖာ္ၿပပါရွိပါသည္။ အေရွ့ဘက္တြင္ ေနထိုင္ေသာ တရုတ္လူမ်ိဳးတို့သည္။ လူနည္းစုၿဖစ္ေသာ ေကာ္ေယာ္ဖုလူမ်ဳိးစုတို့ကို မႀကာခဏလာေရာက္ တိုက္ခိုက္လုယက္ သည္။ လူတို့အားဖမ္းဆီးေခၚေဆာင္သြားၿပီး ၿပန္မေရြွ႕ႏုိင္လ်ွင္ ကြ်န္အၿဖင့္ရက္စက္စြာ ေစခိုင္းသည္။ ထိုေႀကာင့္ေကာ္ေယာ္ဖုတို႕သည္ ရပ္ရြာေၿပာင္းေရြွ႕ေနထိုင္ရန္စီစဥ္ႀကသည္။ (၄) စစ္ကစ္မွယူးလက္(ခ)ယူနန္သို့ေရာက္ရွိၿခင္း ထိုသို့၇ပ္ရြာေၿပာင္းေရြွ႕ေနထိုင္သင့္မသင့္၊ ဂါဘိုၿဖစ္သူမစ္ဆစ္ကို ႀကက္ရုိးထိုး၍ ေဟာကိန္း ထုတ္ခိုင္းသည္။ မစ္ဆစ္သည္ႀကက္ရုိးထိုးရာ၌ ႀကက္ရုိးအေကာင္းလည္းမၿပ၊ အဆုံးလည္းမၿပေပ။ ထို အခါ ဖါကီးႏွင့္ ဆြတ္ပြဲဖါမိမိတို့ဦးစီးေသာ လူမ်ဳိးစုကိုေခၚၿပီး (ဘီစီ၁၈)ရာစုတြင္ စစ္ကစ္မွထြက္၍ ေတာင္ဖက္သို့ထြက္ခြာလာႀကသည္။ အထက္ေဖာ္ၿပသည့္အတိုင္း ႀကက္ရုိးသည္ အေကာင္းလည္း မ ၿပ၊ အဆိုးလည္းမေဖာ္သၿဖင့္ ဖါကီးႏွင့္ဆြတ္ပြဲအတူ ေကာ္ေယာ္လူမ်ိဳးစုတို့သည္ ေတာင္ဘက္သို့ အားလုံးထြက္လာၿခင္းမၿပဳဘဲ၊ အခ်ိဳ႕သည္စစ္ကစ္တြင္ က်န္ရွိသည္။ ေတာင္ဘက္သို့ ထြက္ခြာလာ ေသာလူစုတြင္ ေရြွထီးတစ္လက္၊ ေငြဓားလြယ္တစ္လက္၊ ႀကီမ္တုတ္တစ္ေခ်ာင္းႏွင့္ေပစာ အုပ္တစ္ အုပ္ ပါရွိလာႀကသည္။ ဖါကီးဆြတ္ပြဲဖါဦးေဆာင္ေသာ ေကာ္ေယာ္လူမ်ိဳးစုတို့သည္ အေရွ့ ေတာင္ ဘက္သို့ စီးဆင္းလာေသာ ေခ်ာင္းတစ္ေခ်ာင္းကို လမ္းမသဖြယ္အသုံးၿပဳ၍ ေခ်ာင္းအတိုင္း တစ္ေနရာ ၿပီး တစ္ေနရာ၊ေဒသ တစ္ခုၿပီးတစ္ခုတြင္ အေၿခခ်ေနထိုင္ႀကသည္။ (ဘီစီ၁၃)ရာစုတြင္ ယူးလက္(ခ) ယူနန္သို့ ေရာက္ရွိသြားသည္။ (၅) ယူးလက္(ခ)ယူနန္မွၿမန္မာၿပည္သို့ဝင္ေရာက္လာၿခင္း ထိုသို့ေကာ္ေယာ္ဖုတို့သည္ ယူးလက္(ခ)ယူးနန္သို့ေရာက္ရွိကာ အေၿခခ်ေနထိုင္ႀကၿပီးေနာက္၊ တရုတ္တို့ကလာေရာက္ တိုက္ခိုက္ၿပန္သၿဖင့္ ၿမန္မာၿပည္သို့(ဘီစီ၁၁)ရာစုတြင္ ဝင္ေရာက္ လာႀက သည္။ ၿမန္မာၿပည္သို့ အဝင္တြင္ၿမစ္ႀကီး တစ္ေခ်ာင္းခံေနရာ၎ ၿမစ္ေခ်ာင္းကို ေက်ာ္ၿဖတ္ရန္ အတြက္ တံတားေဆာက္လုပ္ခဲ့သည္။ ယင္းတံ တားၿဖတ္ကူးရာ၌ အေနာက္ဘက္သို့ လူအားလံုး မေရာက္ရွိ မတံတားက်ိဳးသြားေလသည္။ အခ်ိဳ႕တို့သည္အေရွ့ ဘက္္တြင္က်န္ရွိေနခဲ့သည္။ အထက္ပါအတိုင္း ၿမစ္ တံတားၿဖတ္ကူးၿပီးေသာ လူတို့သည္ေရွ့သို့ခရီးဆက္ရာ၌္ လြင္ၿပင္တစ္ခုသို့ ေရာက္ရွိသြားသည္။ ထို ေနာက္ၿမစ္တစ္ေခ်ာင္းကို ထမ္မံေတြ႕ရွိၿပန္သည္ ၎တိုသည္ထိုၿမစ္၏ အေရွ့ဘက္တြင္ရပ္ရြာ တည္ ေထာင္၍ လုပ္ကိုင္စားေသာက္ႀကေလသည္။ (၆)ဟိုထား(ခ)ေရြွ႕ေခ်ာင္းေတြ႕ရွိၿခင္း တစ္ေန့ေသာအခါဂါဘိုအား ပူေဇာ္ရန္ေတာထြက္အမဲလိုက္ၾကသည္။ အမဲလိုက္တစ္ဦးသည္ လမ္းသြား ရင္းလမ္းေပၚတြင္ အရာဝတၴဳတစ္ခုကို ခလုတ္တိုက္မိသည္။ ထိုအရာကိုအေလးမထားဘဲ ေရွ႕ဆက္သြားသည္ေတာမွ ၿပန္လာသည့္အခါ ထိုလူကပင္ထိုအရာကို ထမ္မံခလုတ္တိုက္မိၿပန္သည္။ ၎ကိုထမ္မံခလုတ္တိုက္မိရန္ မိမိထံတြင္ပါလာေသာ ကြ်ဲခ်ိဳၿဖင့္စြပ္ဖုံးထားသည္။ ေနာက္တစ္ေန့ နံနက္တြင္ ထိုလမ္းခရီးသို႕ ၿပန္သြားရာကြ်ဲခ်ိဳၿဖင့္ စြပိထားေသာအရာသည္ ႀကီးလာသၿဖင့္ ကြ်ဲခ်ိဳကြဲ သြားသည္။ ထိုအရာကိုပလိုင္းတစ္လံုးၿဖင့္ အုပ္ထားၿပန္ရန္ခရီးမွၿပန္လာသည့္အခါ ထိုအရာ သည္ပို၍ ႀကီးလာသၿဖင့္ ပလိုင္းကြဲသြားသည္။ ၎အရာမွာေရြွကဲ့သို႕ေတာက္ပေနေႀကာင္း ေတြ႕ၿမင္ႀကရသည္။ ထိုေနာက္လမ္းသြားလမ္းလာႀကသည့္ ေကာ္ေယာ္လူမ်ိဳးတိုသည္ ထိုအရာ မွာထူးဆန္း အံ့ႀသဖြယ္ ေကာင္းေသာ အရာတစ္ခုၿဖစ္ေႀကာင္း သိ၇ွိလာႀကသည္။ ထိုေရြွေခ်ာင္းရွိသည့္ အရပ္ေဒသတြင္ အေၿခခ်ေန ထိုင္ႀကရန္လူဦးေရ မ်ားၿပားလာသၿဖင့္ ေနာင္တြင္ေရြွၿမိဳေတာ္ အၿဖစ္အမည္တြင္ခဲ့သည္။ ထိုအရာပိုအၿခားေသာ လူမ်ိဳစုမ်ားမၿမင္ေအာင္ ကြယ္ဝွက္ထားၿပီး ညေနတိုင္းဝိုင္းပတ္ ကခုန္ ႀကသည္။ ထိုသို့ေပ်ာ္ပါကခုန္ၿခင္းသည္ ကယားလူမ်ိဳးတို့၏ ေဂထိုးဘိုးအကပင္ၿဖစ္သည္။ တစ္ေန႕ ေသာအခါ သူတို့ဘာလပ္ႀကသည္ကို အၿခားတိုင္းရင္းသား တစ္ဦးကေမးၿမန္ရာ အဘိုး အိုတစ္ဦးက မိမိတိုင္းရင္းသားတို့၏ လ်ွိဳ႕ဝွက္ကိုထုတ္ေဖာ္ၿပ ေၿပာလိုက္သည္။ ထိုသို့ထုတ္ေဖာ္ၿပ ေၿပာရၿခင္းမွာ တစ္ခါက မိမိလူမ်ိဳးစုေတာထြက္အမဲလိုက္ရာတြင္ ရရွိလာေသာ ေတာေကာင္ကို ခြဲေဝယူစားႀကရာ၌ ၎အားခြဲေဝေပးရန္ ေမ့သြားၿခင္းေႀကာင္း ထိုလ်ွိဳ႕ဝွက္ခ်က္ကို ထုတ္ေဖာ္ ေၿပာဆိုၿခင္းပင္ၿဖစ္သည္။ အၿခားတိုင္းရင္းသားတို့က ေကာ္ေယာ္ဖုတို႕ထံတြင္ တန္ခိုးရွိေသာႀကိမ္ တုတ္တစ္ေခ်ာင္း ပါလာၿခင္း ေႀကာင့္ အံ့ႀသဖြယ္ေကာင္းေသာအရာမ်ားကို သူတို့အားၿပေတာ္မူေႀကာင္း သိရွိသြားသည္။ ထိုေႀကာင့္ ေကာ္ေယာ္လူမ်ိဳးစုတိုထံတြင္ရွိေသာ သံေခ်ာင္းႏွင့္ လဲလွယ္ရန္ စတင္ေၿပာဆိုလာႀကသည္။ သို့ေသာ္ ေကာ္ေယာ္ဖုတို့ကလက္မခံႀကေပ၊ တဖန္အၿခားလူမ်ိဳးစုတို့က မိမိတို့ထံတြင္ရွိေသာ သံေခ်ာင္းမွာ အလြန္းခံခိုင္းေႀကာင္း၊ ေၿမႀကီးေပၚတြင္ခ်ထားပါကလည္း၊ ျခမစားႏုိင္ေႀကာင္း၊ မီးေလာင္ပါကလည္း မပ်က္စီးႏိုင္ေႀကာင္း ေၿပာဆိုသည္။ ေကာ္ေယာ္တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးစုတ့ိုကမိမိတ့ိုထံတြင္ ရွိေသာႀကိမ္တုတ္မွာ တန္ခိုးရွိ ေႀကာင္း၊ သင္တို့တြင္ရွိေသာ သံေခ်ာင္းတနခိုး မရွိဟုေၿပာသည္။ ထိုစကားမွစ၍ ၿပိဳင္ပြဲ ဝင္ႀက ေတာသည္။ ေကာ္ေယာ္ဖုက သစ္ပင္တစ္ပင္၏ အေနာက္ကြယ္တြင္ ေန၍အၿခား တိုင္းရင္းသား တစ္ဦးကထိုသစ္ပင္၏ တစ္ဘက္ေနာက္ကြယ္တြင္ ေနရာယူ ႀကသည္။ ထိုအခါအၿခားတိုင္းရင္းသား တစ္ဦးကိုင္ေဆာင္ထားေသာ သံေခ်ာင္းၿဖင့္ေရွးဦးစြာရုိက္ေသာ္လည္းသံ ေခ်ာင္းမွာမာ၍ မညြွတ္ ႏုိင္ေသာေႀကာင့္ သစ္ပင္ကြယ္တြင္ေနေသာ ေကာ္ေယာ္ဖုကိုမထိေခ်၊ ထိုေနာက္ ေကာ္ေယာ္ဖု ထံရွိေသာ ႀကိမ္တုတ္ၿဖင့္သစ္ပင္ ေနာက္ကြယ္တြင္ရွိေသာ အၿခားတိုင္းရင္းသားအား ရုိက္ေသာအခါ ထိုႀကိမ္တုတ္မွာ ေကြွးညြွတ္သြားသၿဖင့္ ထိုသူအားထိသြားေလသည္။ ထိုအခါမွစ၍ အခ်င္းခ်င္းခိုက္ရန္ ျဖစ္ပြားႀကျပီးလူနည္းစုျဖစ္ေသာ ေကာ္ေယာ္ဖုတို့ကရွဳံးနိမ့္သြားသည္ဟု ဆိုသည္။ ထိုေဒသတြင္ ျမိဳ႕ရြာမ်ား ထူေထာင္လာခဲ့ႀကသည္။ ထိုၿမိဳ႕ရြာတြင္တိုင္းရင္းသား ေပါင္းစံုေရာက္ရွိ ေနထိုင္သျဖင့္ လူဦးေရထူထပ္မ်ားျပားလာသည္။ ေကာ္ေယာ္ဖုလူမ်ဳိးစုတို့သည္ ေအးခ်မ္းစြာ ေနထုိင္လိုႀုကျခင္း ေႀကာင့္ လိုမိုဒြတ္ေခ်င္းေဘးအတိုင္း ေတာင္ဘက္သို့ တေရြ႕ေရြ႕ဆင္းသက္၍ေရ ႀကည္ရာျမက္ႏုရာ ရွာေဖြသြားႀကသည္။ ေရွ႕သြားသူမ်ားက လမ္းခုုတ္ထြင္ရွင္းလင္းရာတြင္ ေနာက္လိုက္သူမ်ားသိရွိရန္ ငွက္ေပ်ာပင္မ်ားကို ရွည္လ်ားစြာ ခတ္ၿဖတ္ခ်ထားေပးသည္။ ေနာက္တြင္ က်န္ရစ္သည့္ အခ်ိဳေသာ တိုင္းရင္း သားမ်ားမွခရုလံုးၿပဳတ္စားရာ၌ မႏူးသည္ကတေႀကာင္း ပုဇြန္၊ ဂဏန္းေကာင္မ်ား ခ်က္ၿပဳတ္ ရာတြင္ အနိေရာင္သန္းလာ၍ မက်က္ႏိုင္ေသးဟုယူဆႀကၿပီး အခ်ိန္ႀကာၿမင့္စြာ ခ်က္ၿပဳတ္ေနႀက သည္။ ထိုေႀကာင့္ေနာက္က်က်န္ခဲ့ႀကသည္။ ေနာက္မွလိုက္လာၿပန္ေသာ္လည္း ေရွ႕သြားသူမ်ား ခုတ္ ထြင္ထားေသာ ငွက္ေပ်ာပင္မ်ား၏ အူတိုင္မွာရွည္လ်ားစြာ ၿပန္လည္ထြက္ရွိလာသည္ကို ေတြ႕ၿမင္ ႀကသည့္အတြက္ ေရွ႕သြားသူမ်ားအားအမီွလိုက္ရန္ မႀကိဳစားႀကေတာ့ဘဲ ေနာက္မွ ၿဖည္းညွင္းစြာ သာလ်ွင္တေရြ႕ေရြ႕ လိုက္လာႀကသည္။ ေရွ႕သို႕ဦးစြာသြားႀကေသာ ေကာ္ေယာ္မိုႏူဖု တို႕ကမူ တၿဖည္းၿဖည္းတေရြ႕ေရြ႕ၿဖင့္ ̋ ရွိဒြတ္ရွိ ေဒေဝ ̏  ပင္ကမ္းေၿခသို႕ေရာက္ရွိသြားႀကေလသည္။ (၇) ရွိဒြတ္ရွိ ေဒေဝ(ပင္လယ္) ေကာ္ေယာ္လူမ်ိဳးစုတို႕သည္ ရွိဒြတ္ရွိေဒေဝသို႕ေရာက္ရွိသြားသည္။ ၎ရွိေဒသရွိ ေဒေဝတြင္ ရပ္ရြာကိုတည္ ေထာင္ၿပီးလုပ္ကိုင္စားေသာက္ ေနထိုင္ႀကသည္။ တစ္္ေန႕ေသာ မိမိတို႕အရပ္တြင္ အဦးဆံုး ေရာက္ရွိလာေႀကာင္းအေထာက္အထားၿဖစ္ေစရန္ ေၿမႀကီးေအာက္ တစ္ေနရာတြင္ ေၿမခြက္ ပန္းကန္လံုး (၇)လုံး ဆင့္၍ၿမဳပ္ႏွံထားသည္။ ၿမစ္ဝကြ်န္းေပၚေဒသ၌ ႏွစ္ေပါင္းအတန္႕ႀကာေအာင္ ေနထိုင္ လာၿပီးေနက္အၿခား လူမ်ိဳးစုႀကီးမ်ား ထပ္မံေရာက္ရွိလာၿပီး နယ္ေၿမေဒသလုႀကၿပန္သည္။ အဦးဆံုးေရာက္ရွိလာေႀကာင့္ အထိမ္းအမွတ္အေထာက္အထား အၿဖစ္ၿမဳပ္ႏွံထားေသာ ေၿမခြက္ ပန္းကန္လံုးမ်ားေအာက္တြင္ ေနာက္မွေရာက္ရွိလာသူမ်ားက သံေခ်ာင္း စိုက္ထားၿပီး ပန္းကန္လံုး မ်ားႏွင့္ၿပန္လည္ အုပ္ထားၿခင္းၿဖင့္သူတို႕ ဦးစြာအရင္ ေရာက္ရွိ လာေႀကာင့္ အၿငင္းအခံုၿပဳႀကသည္။ ေကာ္ေယာ္လူမ်ိဳးစုတို႕သည္ ေရေၿမေဒသသစ္ရွာေဖြရန္အတြက္ ေဖါင္ဖြဲ႕၍ ပင္လယ္ထဲသို႕ ခရီးဆက္ ႀကသည္။ ပင္လယ္ထဲသို႕ ေရာက္ရွိခ်ိန္တြင္ ေဖါင္ေပၚပါရွိလာေသာ ဒါရာမိုဘူးႏြံရွီ (ခ) မီေက်ာင္းႏုိ႕ခဲ့၏ အနံအသက္ေႀကာင့္ မိေက်ာင္းႀကီးက လာေရာက္အေႏွာင့္အယွက္ၿပဳသည္ ဟုဆို သည္။ ထိုအခါေရွ႕သို႕ ခရီးဆက္ႏုိင္ၿခင္း မရွိေတာ့ဘဲ အေရွ႕ဘက္ရွိ ကုန္းေပၚသို႕ ၿပန္တက္သြားႀက သည္။ ေကာ္ေယာ္လူမ်ိဳးစုတို႕သည္ကုန္းေပၚသို႕ေရာက္ရွိ ေနထိုင္ႀကစဥ္တြင္ ထူးဆန္းအံ့ႀသဘြယ္ ေကာင္းေသာ လိုလစ္လြတ္တစ္လုံးကို ေတြ႕ရွိရသည္။ ထိုထူးဆန္းေသာ လိုလစ္လြတ္မွာ ေအာက္ေၿခ အတိုင္းႏွင့္ ထိစပ္မူမရွိဘဲ ႀကက္မတဝပ္စာခန္႕ ကြာဟေနသည္ကိ္ု ေတြ႕ရွိႀကသည္။ ေကာ္ေယာ္ လူမ်ိဳးစုတို႕က ထိုထူးဆန္းအံ့ဘြယ္ေကာင္းေသာ လိုလစ္လြတ္ေအာက္တြင္ ေန႕စဥ္လာေရာက္ ပူေဇာ္ ပသႀကသည္။ တစ္ေန႕ေသာအခါ ထူးဆန္းအံ့ၾသဖြယ္ေကာင္းေသာ လိုလစ္လြတ္အား လာေရာက္ပူေဇာ္ ပသ သည့္ ေကာ္ေယာ္ဖုအႀကီးအကဲ တစ္ဦးအား စကားေၿပာဆိုခဲ့သည္။ ငါ့အေပၚတက္ေလာ့၊ ငါသင့္ကို ေကာ္ေယာ္ဂါ (ကယားၿပည္နယ္) သို႕ပိုေပးမည္ဟုဆိုခဲ့သည္။ ထိုေကာ္ေယာ္ဖု အႀကီးအကဲမွာ ခ်က္ခ်င္းမလိုက္ဘဲ မိမိအိပ္သို႕ၿပန္သြားခဲ့သည္။ ထိုေနာက္ဘိုစီလစ္လြတ္က သူအားစကား ေၿပာ ေႀကာင္းကို အၿခားသူမ်ားအား အသိေပးေၿပာႀကားခဲ့သည္။ ေနာက္တစ္ေန႕တြင္ အဆိုပါ လိုလစ္လြတ္ အား ပူေဇာ္ပသရနသြားစဥ္တြင္ အၿခားသူမ်ားလိုက္ပါသြားႀကေလသည္ ထို ေကာ္ေယာ္ဖု အႀကီးအကဲ က ပူေဇာ္ပသၿခင္းအမႈၿပဳၿပီးသည့္ ေနာက္လိုလစ္လြတ္က̋ ငါ့အေပၚတက္ ေလာ့၊ ငါသင့္ကုိ ေကာ္ေယာ္ဂါသို (ကယားၿပည္နယ္) သုိ႕ပို႕ေပးမည္ဟုေၿပာဆိုၿပန္သည္။ ေကာ္ေယာ္ဖု ကလိုလစ္လြတ္ ေပၚသို႕ တက္ထိုင္သည္ လိုလစ္လြတ္ကကယားၿပည္နယ္သို႕ ပို႕ရန္ မိမိကိုယ္ကို လွည့္လိုက္စဥ္ ေကာ္ေယာ္ဖုက̋ ေနပါဦး ကြ်န္ေတာ္၏မိသားစုကိုၿပန္ေခၚပါဦးမည္̏ ဟု ေၿပာဆိုၿပီး လိုလစ္လြတ္ေပၚမွ ဆင္းသြားသည္။ ထိုအခါေကာ္ေယာ္ဖု တို႕အားေကာ္ေယာ္ဂါ (ကယားၿပည္နယ္) သို႕ လိုက္မပုိ႕ရန္ အၿခားတိုင္းရင္းသားတို႕က လိုလစ္လြတ္ကို သံႀကိဳးၿဖင့္ တုတ္ေႏွာင့္ထားလိုက္သည္။ လိုလစ္လြတ္ သည္ေကာ္ေယာ္ဂါသို႕ လိုက္ပို႕မည့္ အၿပဳတြင္ မိမိကိုယ္ကို လွည့္လိုက္ၿခင္းေႀကာင္း အဆိုပါ လိုလစ္လြတ္မွာ ယေန႕တိုင္ တိမ္းေစာင္းလ်ွက္ ရွိသည္ဟုဆိုသည္။ လိုလစ္လြတ္ ယခုအခါ ̋ ဘိုစီ လစ္လြတ္̏ ဟုေခၚေဝၚႀကၿပီး လက္ရွိက်ိဳက္ထီးရုိးဘုရားပင္ၿဖစ္သည္။ ေကာ္ေယာ္ဖုတို႕က ေကာ္ေယာ္ဂါ (ကယားၿပည္နယ္)သို႕ ထြက္ခြာသြားႀကၿပီး ေနာက္ထို လိုလစ္လြတ္ကို ဆက္လက္ပူေဇာ္ပသရန္ မိမိတို႕၏ အစ္ကိုႀကီးၿဖစ္သူ ေဖါဝုတို႕အား တာဝန္ေပးအပ္ ခဲ့သည္ဟုဆိုသည္။ ေကာ္ေယာ္ဖု၏ ေခါင္းေဆာင္ႀကီးမ်ားၿဖစ္ေသာ ဖါကီး၊ ဖိုဒြတ္၊ ခိုေစးတို႕သည္ လိုလစ္လြတ္ လမ္းညြန္းခဲ့သည့္ အတိုင္းမိမိတို႕၏ လူမ်ိုးစုကို စုစည္းဦးေဆာင္ၿပီး အေရွ႕ဘက္သို႕ ထြက္ခြာ သြားႀက သည္။ သူတို႕သည္ ေခ်ာင္းႀကီးရွီခစ္ (သံလြင္ၿမစ္)သို႕ ေရာက္ရွိသြားႀကသည္။ သံလြင္ၿမစ္အတိုင္း ေၿမာက္ဘက္သို႕ ဆက္တက္ခဲ့ရာေနရာေဒသ အသင့္ အတင္ေကာင္းမြန္ေသာ သဲလဲမိုကြံ (ခဲမၿဖဴ) တြင္ စခန္းခ်ရပ္နားခဲ့သည္။ (၈)သဲလဲမိုကြံ(ခဲ့မၿဖဴ) တစ္ေန႕ေသာအခါ ေခါင္းေဆာင္ႀကီး ဖါကီးထံစစ္ကစ္မွ ပါလာေသာ ေရြွထီးတစ္လက္ႏွင့္ ေငြဓားလြယ္တစ္လက္ကို ခုေစးအမည္ရွိသူက ယူၿပီး သံလြင္မွတစ္ဆင့္ ပြန္ေခ်ာင္းအတိုင္း ေၿမာက္ ဘက္သို႕ တက္သြားႀကသည္။ ထိုသူတို႕သည္ရွားေတာႏွင့္ ပြန္ေခ်ာင္းပ္ဝန္းက်င္တြင္ အေၿခခ် ေနထိုင္ ႀကၿပီး ယေန႕ထိတိုင္သားသမီးမ်ားထြန္းကား ပြားမ်ားလာေလသည္။ ဖါကီး၊ ဖိုဒြတ္၊ ဆြတ္ပြဲဖါ၊ မစ္ဆစ္၊ သာမူသာဆား၊ ဂါလို၊ ဒိုဆြတ္အာ၊ မို႕ႏုိ၊ ေမာ္ေကာ္ဘလယ္၊ လင္သီးလင္ရုိတုိ႕သည္ ထူေခ်ာင္းအတိုင္း ဆက္တက္သြားသည္။ တဖန္ဖါကီး၊ ဖိုဒြတ္၊ မို႕ႏုိ၊ ေမာ္ေကာ္ဘလယ္၊ သာမုသာဆား၊ ဂါလို၊ ေဖါဝုတို႕သည္ ထူေခ်ာင္းအတိုင္းဆက္လက္ တက္ၿဖစ္ေသာ (ဖြင့္) နန္းဖဲေခ်ာင္း ၿဖင့္ခြဲ၍ ဆန္တက္သြားႀကသည္။ ၎တို႕သည္ ယခုထားလဲရြာ ေၿမာက္ဘက္ရွိ ပလိုလင္ခြတ္ ေခၚေတာင္ပိုႀကီး တစ္ေနရာတြင္ ေရာက္ရွိလာသည္။ ထိုေနရာတြင္ နယ္ေၿမခြဲဝင္ရန္ စီစဥ္ဘကသည္။ ေဖါဝု (ခ)ပအို႕ လူမ်ိဳးစုတိုသည္ တယ္ဖယ္ပန္းဘဲအၿဖင့္ လိုက္ပါလာသၿဖင့္ သူတို႕သည္လည္း ထိုေနရာတြင္ ေနထိုင္လိုႀကသည္။ ေခါင္းေဆာင္ႀကီးဖါကီးမွာ ညီအစ္ကိုမိသားစု မ်ားသည့္အတြက္ ေႀကာင့္ သူတို႕ကိုလက္မခံခဲ့ေပ။ မည္သို႕ပင္ၿဖစ္ေစ ၿပိဳင္ပြဲဝင္ရမည္ႏိုင္သူေနေစၿပီး ရႈံးသူေရွ႕ ဆက္ လက္ တက္ရမည္ဟု ဆိုႀကသည္။ ေကာ္ေယာ္ဖုႏွင္ ပအိုစ္တုိ႕သည္ လက္ေမာင္းတြင္ ေက်ာက္ဖရုံသီး တစ္လုံးစီကို ဆြဲထားၿပီး လက္ထဲတြင္ စပါးေထာင္းေသာ က်ည္ေပြ႕တစ္ေခ်ာင္းစီကို ကိုင္ထားကာ ေတာင္ပိုႀကီးအား ေက်ာ္ပစ္ရန္ ယွဥ္ၿပိဳင္ႀကရာတြင္ ပအိုစ္မွာရႈံးႏွိမ္းသြားေလသည္။ ရႈံးႏိွမ္းသူတြင္ ေက်နပ္မႈမရွိသၿဖင့္ တဖန္စပါးေထာင္းဆုံကို ပစ္မွတ္အၿဖင့္ တည္ၿပီးဒူးေလးၿမွားၿဖင့္ လဲေအာင္ပစ္ၿပိဳင္ ႀကသည္။ ပအိုစ္မွာထပ္မံရႈံးႏွိမ့္သြားၿပန္သည့္အတြက္ ၎တို႕ကို ေၿမာက္ဘက္သို႕ လိုက္ပို႕ၿပီး သံ ထည့္မ်ား ထုလုပ္ၿပဳၿပင္ေပးရာတြင္ အေထာက္အကူရရွိရန္ ကယားတို႕ႏွင့္ မနီမေဝးေသာ ေခါအိခူတြင္ ေနရာခ်ထားေပးသည္။ (၁) ဖါကီးလူစုတြင္ဖိုဒြတ္သည္ အငယ္ဆုံးၿဖစ္သည္။ ၎အားဦးစားေပးေနရာ ေရြးခ်ယ္ေစသည္၊ သူသည္ ေခါလိဆိုကို ေရြးခ်ယ္ခဲ့သည္။ (၁) ဖါကီး၊ မိုႏုိ႕၊ သာမူသာဆားတို႕သည္ ယခု ဒိုလစိုေက်းရြာအုပ္စုသို႕ လည္းေကာင္း (၃) လင္သိလင္ကို၊ ဆြတ္ပဲြဖါ၊ ဒိုဆြတ္အာတို႕သည္ ထူးေခ်ာင္းအတိုင္း ဆက္လက္ တက္သြားသျဖင့္ ေသာပီဝီေခ်ာင္း၊ ဆီဖေလာလို ေခ်ာင္းတို႕ၿဖင့္ ဆန္႕တက္သည္။ ဖူလို ထူးေခ်ာင္းတြင္ စိုေသးေဖ၊ ကြတ္လယ္၊ ဂူဇူပို႕၊ ပြံသီဟူေသာအရပ္တိုတြင္ ရပ္နား၍ ငါးဖမ္းႀကသည္။ ပီဝီေခ်ာင္းအတိုင္း ဆက္ လက္တက္သြားေသာအခါ ရွိခိုဟူေခၚ ေသာဂတြင္းသို႕ ေရလြွဲထည့္၍ ငါးဖမ္းႀကသည္။ ရီွဖေလာလို ေခ်ာင္းၿဖင့္ဆက္လက္ ဆန္႕တက္ရန္တြင္ ဒိုဆြတ္အာမိသားစုသည္ လိုၿပပ္ဟူေခၚေသာ ေနရာတြင္ ရပ္နား၍ ငါးဖမ္းႀကၿပန္သည္။ ၎ေနရာတုိ႕သည္ ယခုတိုင္းေအာင္ အဆိုလည္းရွိေနရာလည္း ရွိေနဆဲ ပင္ၿဖစ္သည္။ (၄) ေဆးထားေဇာ္ေလာမိသားစုတို႕သည္ ဘိုလိုလာ ေက်းရြာတြင္အေၿခခ် ေနထိုင္ခဲ့ႀကသည္။ (၅)ေကာ္ေယာ္ဟူေသာ အမည္မွာ ပါရာမိုလာကတည္းက စ၍ေခၚဆိုေသာ အမည္ၿဖစ္သည္။

(ခ) ေနထိုင္ေသာနယ္ေၿမေဒသမ်ား (၁)ဖရူဆိုၿမိဳ႕နယ္(ေတာ္ခူအုပ္စုတြင္ေနထိုင္ေသာေကာ္ေယာ္မို႕ႏူဖုေက်းရြာမ်ား) (၁)ေတာ္ခူေက်းရြာ ခေရာ ပြာေစာခို နါးခီြးခို ေဘသဟာရီ ပလဲလယ္ ကေလာဒို ကလိလ်ား ေဒါစဲခူ နန္းဖဲ ေဘာလခဲ ဖရူဆို တို႕ၿဖစ္သည္။ (၂)ေဒါလာေစာအုပ္စုတြင္ေနထိုေသာေကာ္ေယာ္ဖု၏ေက်းရြာမ်ား (က)ေဒါလာေစာ ( ေက်းရြာ ) (ခ)ထိုခီြဆို      (      ။       ) (ဂ)ယိုပြါ	    (       ။	) (၄)ေဂ်က်ာ    (       ။	) (၅)ခိုခြတ္	   (       ။	) (၆)ဂ်ာလရွါ	   (       ။	) (၇)ကိုေကြ	   (       ။	) (၈)ဟစိုခြတ္   (       ။	) (၉)ကိုသို	   (        ။	) (၁၀)ေယာ္ေပၚခြတ္	(    ။	) (၁၁)ေဒခြတ္လာ	(    ။	) (၁၂)စိုခြတ္	    (     ။	) (၁၃)ခိုဘြာ	    (     ။	) (၁၄)ဖရူဆို	    (     ။	) (၁၅)ကူခို	    (     ။	) (၁၆)ရာဧပရာ    (     ။	) (၁၇)ဒီေမာ့ဆို    (     ။	) (၁၉)ဒီးကူလယ္  (     ။	) တို႕ၿဖစ္သည္။

(၃)အေထြေထြေက်းရြာမ်ား (၁)လိြဳင္ေကာ္	(မိုင္းလံုး) (၂)လိြဳင္ေကာ္	(၃မိုင္	) (၃)ေလာပီတ (၄)ေရၿဖဴ (၅)ရွိလို (၆)ေဂ်ာ့ပို (၇)ေဒါႏူးကူး (၈)ပီကင္း တို႕ၿဖစ္ႀကပါသည္။

(ဂ) ကယားမိုႏူတို႕၏ေစာ္ဘြားမ်ား ကယားလူမ်ိဳး၊ ကယားအႏြယ္၊ ကယားမိုႏူ(ေခၚ) ေကာ္ေယာ္မိုႏူဖုလူမ်ိဳးစုကို အုပ္ခ်ဳပ္လာခဲ့ ေသာ ေစာ္ဘြားမင္းမ်ားမွာ- ယခင္ကယားၿပည္နယ္ တစ္ၿပည္နယ္တည္းၿဖစ္ေသာအခါ ေဘာလခဲ ေစာဖ်ာၿခီြး ကယ္မိုသည္ၿပည္နယ္ အက်ယ္ဆံုးရွိသည္ဟု ေရွးလူႀကီးမ်ားက ဆိုသည္။ ၿပည္နယ္ အစြန္႕အဖ်ားတြင္ ေနထိုင္ႀကေသာ ကယားမိုႏူလူမ်ိဳစုတို႕သည္ ေစာ္ဘြားမေပၚထြန္းေသး မိအခ်ိန္၌ ရပ္ရြာတြင္ ဂါဘိုေခၚဂါေဘး စားကရပ္ရြာကို အုပ္ထိန္းရသည္။ တရားစီရင္ရန္တြင္ အလြန္းသိမ္ေမြ႕ ထက္ၿမက္လွေသာ ဓေလ့ထံုးတမ္းၿဖင့္ေသာ အဆံုအၿဖတ္ေပးႀကသည္။ ႀကီးေသာအမူကိုငယ္ေစ၊ ငယ္ ေသာအမူကို ပေပ်ာက္ေစဟူေသာ မူကိုစြဲကိုင္လ်ွက္ အုပ္လာခဲ့သည္။ ခရစ္သဣဇ္(၁၆)ရာစု ပတ္ဝန္း က်င္တြင္ တိုင္းသူၿပည္သားတို႕ အအုပ္အထိန္းမရွိသကဲ့သို႕ ဖရုိဖရဲၿဖစ္ေနခ်ိန္တြင္ ေဂးဖိုဒူက တက္ လာၿပီး ၿပည္သူၿပည္သား တို႕ကိုၿန္လည္စုစည္းအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္။ ၎သည္ကယားၿပည္ရွိ ယြန္းတို႕ကို တိုက္ထုတ္၍မိမိနဲ႕ေၿမကိိုခ်ဲ႕ထြင္ခဲ့ သည္ရန္သူတိုကို တိုက္ထုတ္ရန္၌ ေၿမာက္ဘက္လာ ေသာ္ဆီဆိုင္၊ ဘန္းရင္အထိ တိုက္ထုတ္ၿပီး ထိုေနရာတြင္မွတ္တိုင္ႀကီး တစ္တိုင္စုိက္ထူခဲ့ရာ ထိုမွတ္တိုင္ကို ပလ်ာလင္ဟု ေခၚဆိုခဲ့သည္။ အေရွးဘက္လည္ေသာ္ ေမာက္မယ္အထိ၊ အေနာက္ဘက္ လာေသာ္ ပ်ဥ္းမနားအထိ၊ ေတာင္ဘက္တြင္ လာေသာ္အင္းကေလးအထိ။ ထိုေနရာတြင္ နယ္နိမိတ္အၿဖစ္ ေက်ာက္ပုံတစ္ပုံ ခ်ထားခဲ့ရာ ယေန႕အထိ ေက်ာက္ပုံရွိေနေသးသည္ဟု ဆိုသည္။ ခရစ္သဣရာဇ္ ၁၆၅၅ ခုႏွစ္ခန္းတြင္ ေစာဖ်ာ ပထမဖါဘန္႕မင္း အုပ္ခ်ဳပ္စဥ္တြင္ အေနာက္ပိုင္း နယ္ေၿမကို ကယားေခါင္းေဆာင္ေဂးဖိုဒူ ဆိုသူအားခြဲေဝေပးလိုက္ရာ ထိုသို႕ခြဲေဝေပးလိုက္ေသာ နယ္ေၿမကို ႀကယ္ဘိုႀကီးနယ္ ဟု ေခၚေဝၚသည္။ ေဂးဖိုဒူသည္ ကယားၿပည္ကုိ အုပ္ခ်ဳပ္စဥ္အခါတြင္ တိုင္းၿပည္ေအးခ်မ္းသာယာသည္။ ေဂးဖိုဒူသည္ ငယ္ရြယ္စဥ္မွစ၍ အိုသည့္အထိသစြာ၊ ေမတၱာ တရား ရွိေသာ သူေတာ္ေကာင္းတစ္ဦးၿဖစ္သည္။ ၎မကြယ္လြန္မီအခ်ိန္၌ တစ္ေပါင္အခ်ိဳ႕ ေဟာထား ခဲ့သည္။ ၎ေဟာထားေသာတစ္ေပါင္အခ်ိဳ႕သည္ ယခုအခါအၿဖစ္မွန္မ်ား ၿဖစ္ေပၚလာသည္။ (၁)တစ္ေန႕ေသာအခါ အမ်ိဳးသမီးတစ္ဦးသည္ ပိတ္ဖ်င္တစ္လိပ္ယက္ၿပီး၊ ကယားၿပည္နယ္ အလယ္ တည့္တည့္ တြင္ ခင္းထားလိမ္႕မည္။ (ယခုလိြဳင္ေကာ္-ေမာ္ခ်ီလမ္း) (၂) ဒီးေမာ့ဆိုေတာင္ေၿခရင္းတြင္ ႀကည့္မွန္တစ္ခ်ပ္ေပၚမည္။ (ေငြေတာ္ဆည္ေရကန္းႀကီ) (၃) ဒီးေမာ့ဆိုေတာင္ေၿခမွာ မိႈေပါက္လိမ္႕မည္။ (ယခုဒီးေမာ့ဆိုၿမိဳၿဖစ္လာၿခင္း) (၄) ေခ်၊ ဆပ္ငယ္တို႕သည္ သစ္ပင္ဝါးေအာက္မွာ အစာရွာငိုရလိမ့္မည္။ (၅) ေခါလိဆိုမွာ မုံညင္းတစ္ပင္ ေပါက္လိမ့္မည္။ (၆) ေလါလိဆိုမွာ ႀကက္ဖတစ္ေကာင္ တြန္မည္။ (၇) တိုင္သူၿပည္သားတို႕သည္ ေငြကိုသစ္ရြက္ကဲ့သို႕ ေတာင္းႏွင့္ခ်ိန္၍ သုံးစြဲလိမ့္မည္။ (၈) တစ္ေန႕ေသာအခါ အခ်င္းခ်င္းခိုက္ရန္ၿဖစ္ပြားၿပီး ေၿခမ်က္စီအထိေသြးအိုင္လိမ့္မည္။ ခီြးေဂးဖိုဒူသည္ ဦးေခါင္းဒူးေပၚက်သည့္အထိ အသက္ရွည္သည္။ တိုင္းသူၿပည္သားတို႕ကို သစၥာတရားၿဖင့္ အၾကည့္အရႈၿပဳ စီရင္ ဆုံးမခဲ့သည္။ ေကာ္ေယာ္မိုႏူ (ေခၚ) ေကာ္ေယာ္မိုႏူဖုသည္ ကယားလူမ်ိဳးစု ၿဖစ္သည့္အားေလ်ွာ္စြာ မိမိတို႕၏ ေစာဖ်ာမင္း အဆက္ဆက္မွာ ေအာက္ပါအတိုင္းၿဖစ္သည္။ (၁)ေဂးဖိုဒူ		(ေအဒီ ၁၆ဝဝ)ခုႏွစ္ (၂)ခြန္တီး		(ေအဒီ ၁၇ဝဝ)ခုႏွစ္ (၃)ခြန္ဖ်ာ		(ေအဒီ ၁၇၈ဝ)ခုႏွစ္ (၄)ခြန္ဦး		(ေအဒီ ၁၈၅၇)ခုႏွစ္ (၅)ခြန္ေဆာ္		(ေအဒီ ၁၉၁၉)ခုႏွစ္ (၆)ခြန္ဗ်ား		(ေအဒီ ၁၉၂၉)ခုႏွစ္ (၇)ခြန္ဆူ		(ေအဒီ ၁၉၃၄) (၈)ဦးဘေအး(နယ္အုပ္)	(ေအဒီ ၁၉၄၂)ခုႏွစ္ (၉)ဦးေစာေရြွ(ၿမိဳစားႀကီး)	(ေအဒီ ၁၉၄၅(ခုႏွစ္ (၁ဝ)ဦးခီးဖါး(နယ္အုပ္)	(ေအဒီ ၁၉၅ဝ)ခုႏွစ္ (၁၁)ဦးအူးဖဲ(   ။     )	(ေအဒီ ၁၉၅၂)ခုႏွစ္

မွတ္ခ်က္။	။ (၁)ခြန္ဦးလက္ထက္တြင္ အဂၤလိပ္အစိုးရႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးစာခ်ဳပ္ (၂)ခါ ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့သည္။ (၂) ခြန္ဗ်ားလက္ထက္ ၁၉၂၅ခုႏွစ္တြင္ ေစာဖ်ာရုံးကိုေဂးလ်ားမွ ဖရူဆိုၿမိဳ႕သို႕ ေၿပာင္းေရြွ႕ခဲ့သည္။ (၃) ခြန္ဆူကြယ္လြန္ၿပီးသည့္ ေနာက္ေစာဖ်ာ ရာထူးဆက္ခံမည့္ အိမ္ေရွ႕မင္းသား ေစာေရြွ ငယ္ရြယ္ ေသး၍ ရင္ခြင္ပိုက္လူႀကီးအဖြဲ႕မွ ဦးဘေအးဦးေဆာင္၍ နယ္အုပ္ယာယီ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ခဲ့သည္။ (၄) ခြန္ဗ်ားသားေစာေရြွ (ကက္သရင္း) အား၁၉၄၅ခုႏွစ္တြင္ ေစာ္ဘြားအရာ ေရြးခ်ယ္တင္ေၿမာက္ ခဲ့သည္။ ၿမန္မာ ၿပည္လြတ္လပ္ေရးရၿပီးသည့္ေနာက္ ေစာေရြွသည္ ကရင္အေရးခင္းတြင္ ပါဝင္ခဲၿပီး ေတာခိုသြားခဲ့သည္။ (၇.၂.၁၉၅၆)ခုႏွစ္တြင္ ကြယ္လြန္သြားခဲ့သည္။ (၅) ေစာေရြွေတာခိုသြားၿပီးသည့္ေနာက္ ႀကယ္ဖိုးႀကီးကိုအုပ္ခ်ဳပ္ရန္ ကယားၿပည္နယ္အစိုးရက ဦးခီးဖါး အား နယ္အုပ္အၿဖစ္ခန္႕အပ္ခဲ့သည္။ (၆) ဦးခီးဖါးကြယ္လြန္ၿပီးသည့္ေနာက္ ကယားၿပည္နယ္အစိုးရက ဦးအူးဖဲအား ႀကယ္ဖိုးနယ္္အုုပ္ အၿဖစ္ ခန္႕အပ္ခဲ ့သည္။

(ဃ) ဘာသာေရးစတင္ေရာက္ရွိလာပံု ေရွးဘိုးဘြားတို႕သည္ ဒြံဒြံတာနာ(ခ) မ်က္စီၿဖစ္မၿမင္ႏုိင္ေသာ အရွင္ဘုရားကိုသာ ရွိခိုးကိုး ကြယ္ ႀကသည္။ သူတို႕သည္အတိ (ဒုကၡ)ေရာက္ေသာအခါ ဒြံဒြံတာနာကို တမ္းတအကူအညီေတာင္း ေလ့ရွိသည္။ နတ္ကိုးကြယ္ သည္ဟုဆိုရန္၌ နတ္ဆိုးကိုဆိုလိုၿခင္း မဟုတ္ဘဲ ေတာေတာင္၊ ေရေၿမ ေစာင့္နတ္သိႀကားတို႕ကို ကိုးကြယ္ၿခင္းသာ ၿဖစ္ေပသည္။ အေႀကာင္းမွာ လူသားတို႕သည္ ေကာင္း

ေသာအရာ၊ ေကာင္းေသာအေလ့အထားတို့႕ကိုသာ လိုလားေတာင္းတႀကၿခင္း ေႀကာင့္ၿဖစ္ သည္။ (၁) ေတာ္ခူအုပ္သို႕သာသနာခရီးေရာက္ရွိလာပုံ သာသနာလုပ္ငန္းကိုခ်စ္ၿမတ္ႏိုးေသာ ကရင္လူမ်ိဳးမွခံစားရရွိေသာ ဧဝံေဂလိတရားကို မ်ွေဝလို ေသာ ဆႏၵအားၿဖင့္ ေတာင္ငူသာသနာနယ္မွ ေစလြတ္ေရာက္ရွိလာပါသည္။ (၁၈၆၃)ခုႏွစ္တြင္ ေတာင္ငူသာသာနာနယ္မွ ေစလြတ္ ေသာအေစခံပုဂၢိဳလ္သည္ ထူေခ်ာင္းဖက္မွ ေရာက္ရွိၿပီး သစ္ခုတ္ သမားအၿဖင့္ ပူေပါင္းၿခင္းမွ ခေရာေက်းရြာသို႕ ဝင္ေရာက္လာခဲ့ပါသည္။ ထိုအခ်ိန္မွစ၍ သာသနာ လုပ္ငန္းကို စတင္လုပ္ေဆာင္ၿခင္းရွိလာကာ အသင္းအုပ္ဆရာအ ၿဖစ္လိုအပ္ေသာေႀကာင္း အသင္း ခ်ဳပ္မွ ေစလြတ္ေပးေသာ အသင္းအုပ္ဆရာသည္ ဆရာေဂ်ာ္လဲေပၚၿဖစ္၍ (၃)ႏွစ္ကာလ ပတ္လံုး ထမ္းေဆာင္ခဲ့ပါသည္။ ထိုဆရာသည္ ကယ္ဘႏွင့္ပရဲလူမ်ိဳးတစ္ဦးသည္။ (၃)ႏွစ္ကာလ အမူေတာ္ ထမ္းေဆာင္ခဲ့ၿပီး မိမိေနရာေဒသသို႕ ၿပန္သြားခဲ့ပါသည္။ ထိုဆရာ ၿပန္သြားၿပီးတဲ့ေနာက္ပိုင္း ဆရာ (johnson) ေဂ်ာ့စယ္ေရာက္ရွိလာခဲ့ပါသည္။ ေရာက္ရွိလာေသာ ဆရာေဂ်ာ့စယ္(Johnson) သည္ အသင္းအုပ္ဆရာအၿဖစ္ ထမ္းေဆာင္ေသာအခ်ိန္တြင္ (၂) မွ (၃)ႏွစ္ကာလအႀကာ ထမ္းေဆာင္ ခဲ့ပါ သည္။ (၃)ကာလထမ္းေဆာင္ခဲ့ေသာဆရာ (Johnson) သည္ မိမိဌာနနယ္ဆီသို႕ ၿပန္သြားခဲ့ပါ သည္။ ၁၉၃၂ ခုႏွစ္တြင္ ဆရာလွေဖသည္ ဓမၶာက်မ္းစာသင္ေက်ာင္းသို႕ သြားေရာက္ေလ့လာ ဆည္းပူးခဲ့ၿပီး မိမိေက်းရြာ၌ အသင္းအုပ္ဆရာ အၿဖင့္ ထမ္းေဆာင္ခဲ့ပါသည္။ ဆရာလွေဖသည္ ေက့ေကာရြာသား တစ္ဦးၿဖစ္ပါသည္။ ဆရာလွေဖသည္ အသင္းအုပ္ဆရာ ထမ္းေဆာင္ေနစဥ္တြင္ အၿခားေက်းရြာ မ်ားကိုလည္း သာသနာၿပဳေစခဲ့သည္။ သာသနၿပဳေသာ ေက်းရြာေဒသမ်ားသည္ ေက်းရြာ အနီးတဝိုက္တြင္ စတင္လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါသည္။ ဘုရားသခင္၏ ေက်းဇူးေတာ္ေႀကာင့္ အသင္း ေတာ္သည္ ၿပဳၿပင္တိုးတက္ေၿပာင္းလဲမူ ရွိလာေသာအခါ အသင္းသူအသင္းသားမ်ားအာလံုး က်န္းမာ ေပ်ာ္ရြင္စြာ ေနထိုင္ခဲ့ႀကပါသည္။ အသင္းေတာ္အတြက္ အေကာင္းဆံုး ကိုယ္ႀကိဳးစြန္႕ ထမ္းေဆာင္ခဲ့ ေသာ အသင္းအုပ္ဆရာ တစ္ဦးၿဖစ္ပါသည္။ သူ၏အမႈေတာ္ထမ္းေဆာင္ေသာ ေန႕ရက္ကာလကို ၿပန္လည္သံုးသပ္ရာတြင္ အခ်ိန္ကာလႀကာၿမင့္စြာ ထမ္းေဆာင္ခဲ့ေသာ ဓမၼအမႈေတာ္ေဆာင္ တစ္ဦး ၿဖစ္ပါသည္။ ထိုၿဖစ္၍မိမိ တတ္စြမ္းသမ်ွ ခေရာ့ေက်းရြာတြင္ ႀကိဳးစားအားထုတ္ ေပးဆပ္ခဲ့ကာ မိမိအသက္ထက္ဆံုးတိုင္ေအာင္ ပါဝင္လုပ္ေဆာင္ခဲ့သည္။ ဆရာလွေဖဆံုးေသာ ခုႏွစ္တြင္ (၁၉၆ဝ) ၿဖစ္သည္။ ထိုေနာက္အသင္းအုပ္ဆရာ မရွိေတာ့တဲ့အတြက္ေႀကာင့္ ဦးေဆာင္ထမ္းရြက္ရန္ အသင္းေတာ္ ၌ လိုအပ္သၿဖင့္ ေတာင္းဆိုလာပါသည္။ ထိုစဥ္ဆရာမသြဲထူးေရာက္ရွိလာ၍ အသင္းအုပ္ဆရာအၿဖင့္ ကူညီထမ္းေဆာင္ခဲ့ပါသည္။ အသင္းေတာ္၌ တစ္ႏွစ္တာအေစခံၿပီး ၿပန္သြားရွာပါသည္။ တစ္ႏွစ္ၿပီး တစ္ႏွစ္ အသင္းေတာ္သည္ ရင့္က်က္လာႏွင့္အမ်ွ ႀကိိဳးစားၿပီးမိမိတို႕ခန္႕အပ္ထားေသာ အသင္းေတာ္ ေခါင္းေဆာင္မ်ား ဦးစီဦးေဆာင္ကာ ခရီးဆက္ခဲ့ရပါသည္။ ၁၉၆၈ခုႏွစ္တြင္ ဆရာေလဝိသည္ က်မ္းစာ သင္ေက်ာင္းကို ေအာင္ၿမင္ေသာ ပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးၿဖစ္သည္။ သို႕ၿဖစ္၍ ေက်ာင္းၿပီးဆုံးေအာင္ၿမင္ၿပီး ေနာက္ မိမိအသင္းေတာ္၌ အသင္းသူ/သင္းသားမ်ားတို႕သည္ အသင္းအုပ္ဆရာအၿဖစ္ ၁၉၆၈ဇြန္လ (၂၅) ရက္ေန႕တြင္ တင္ေၿမွာက္ထားပါသည္။ သို႕အတြက္ေႀကာင့္ အသင္းေတာ္၏ လုပ္ငန္းမ်ားကို စတင္ ဦးစီဦးေဆာင္ ထမ္းေဆာင္ခဲ့ပါသည္။ ဆရာေလဝိ၏ အမ်ိဳးသမီးသည္ အယ္သီေဖာ ၿဖစ္ၿပီး ခေရာ့သူတစ္ဦးၿဖစ္သည္။ ဘုရားသခင္ ၏ ေကာင္းႀကီးေပးမႈအားၿဖင့္ သားသမီးရတနာမ်ား ထြန္းကားခဲ့ပါသည္။ သား(၃)ရွိၿပီး သမီးမွာလည္း (၃)ေယာက္ရွိပါသည္။ ဆရာေလဝိ၏ ေပးဆပ္မႈသည္ ေက်းရြာအတြက္မ်ားစြာေသာ တိုးတက္မႈ တည္ ေဆာက္ၿပီး ေန႕ရက္ကာလႀကာၿမင့္စြာ အေစခံခဲ့ပါသည္။ အသက္ႀကီးလာေသာအခါ တက္ႀကြစြာ အသင္းေတာ္၌ ပါဝင္လႈပ္ရွားမႈ မရွိလာေသာေႀကာင့္ အသစ္ေသာအသင္းအုပ္ဆရာကို တာဝန္လြဲအပ္ ေပးေစလိုပါသည္။ သို႕ၿဖစ္၍ ၂ဝဝ၆ ခုႏွစ္ ေမလ ၁၆ ရက္ေန႕တြင္ အသင္းဆရာအရာမွ အနားယူခဲ့ပါ သည္။ ထိုေနာက္ ဆရာတုလူေရာက္ရွိလာၿပီး အသင္းအုပ္ဆရာအၿဖစ္ အေစခံခဲ့ပါသည္။ သူ၏ အေစခံၿခင္းသည္ (၅) ႏွစ္တာႀကာၿပီး အိမ္ေထာင္ႏွင့္ အတူခေရာ့ေက်းရြာ၌ ေနထိုုင္ခဲ့ႀကပါသည္။ (၅) ႏွစ္တာ ႀကာေအာင္ အသင္းေတာ္၌ အေစခံခဲ့ၿပီး လြိဳင္ေကာ္သို႕ ေၿပာင္းေရြ႕ေနထိုင္ခဲ့ပါသည္။ ထိုသို႕ ေၿပာင္းေရြ႕ေနထိုင္ခဲ့ေသာေႀကာင့္ အသင္ေတာ္ကို ဦးစီဦးေဆာင္မည့္ ပုဂၢိဳလ္မရွိေတာ့သၿဖင့္ အသင္းေတာ္၌ လစ္ဟမႈမ်ားႏွင့္ ခရီးဆက္လက္ ရုံးကန္ရပါသည္။ ႏွစ္အနဲ႕အမ်ွ ကာလႀကာလာ ေသာအခါ အသင္းအုပ္ဆရာမရွိၿခင္းသည္ မ်ားစြာေသာ ဆုတ္ယုတ္မႈကို ၿဖစ္ေစတဲ့အတြက္ ေႀကာင့္ လိုလိုလားလား ၿဖစ္ေတာင္းဆို လာႀကပါသည္။ ထိုစဥ္အခါ နန္းဖဲရြာေန ဆရာသန္းေရြွသည္ ေတာင္ငူက်မ္း စာေက်ာင္း၌ ေအာင္ၿမင္ခဲ့ၿပီး နန္းဖဲေက်းရြာတြင္ ၿပန္ေရာက္ေနထိုင္သၿဖင့္ ဤဆရာကို လာေရာက္ပါဝင္ ကူညီရန္အတြက္ ေမတၲာရပ္ခံအပ္ပါသည္။ သို႕ၿဖစ္၍ဆရာသန္းေရြွသည္ အမႈေတာ္ အတြက္ သြားေရာက္အေစခံခဲ့ပါသည္။ ကူညီမူလိုအပ္ေနေသာ အသင္းေတာ္ကို ကူညီရန္ ခဏတာ ဆိုေသာ္ညားလည္း အသင္းအုပ္ဆရာအၿဖစ္သို႕တင္ ေၿမာက္ထားခဲ့ပါသည္။ ထိုေႀကာင့္ ဆရာသန္းေရြွ သည္လည္း အသင္းအုပ္ဆရာအၿဖင့္ ယခုလက္ရွိတိုင္ေအာင္ အေစခံေနဆဲၿဖစ္သည္။ (၂) ေတာ္ခူေက်းရြာ(သာသနာေရာက္ရွိလာပံုအက်ည္းခ်ဳပ္) တစ္ခ်ိန္အခါ ကေတာ္ခူေက်းရြာသည္ ေတာေတာင္ေဒသ၌ရွိၿပီး အေမွာင္ထုလြမ္းမိုးသၿဖင့္ ရြာ သူ/သားမ်ားတို႕က ဧဝံေဂလိသတင္းေကာင္းကို မသိရွိခဲ့ေသေခ်။ ေက်းဇူးေတာ္အားၿဖင့္ ဘုရားသခင္ ၏ သတင္ေကာင္းကို ေဝဌာလိုေသာ ေတာင္ငူသာသနာနယ္မွ ဓမၼအမႈေတာ္ေဆာင္ မ်ားတို႕သည္ ဧဝံေဂလိသာသနာခရီးကိုခေရာ့ေက်းရြာမွ စတင္လာေရာက္ လုပ္ေဆာင္ေနစဥ္ ေတာ္ခူေက်းရြာ အပါ အဝင္ လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါသည္။ ၁၈၈၆ ခုႏွစ္တြင္ သာသနာလုပ္ငန္းကို စတင္လုပ္ေဆာင္ခဲ့သၿဖင့္ မိဘ၊ ညီအစ္ကို၊ ေမာင္ႏွမ ၿဖစ္ေသာ ေက်းရြာသူ၊ ေက်းရြာသားတို႕သည္ သတင္းေကာင္းကို နားလည္သေဘာေပါက္ၿပီး လက္ခံ ယုံႀကည္လာႀကပါသည္။ ထိုအတြက္ေႀကာင္း အသင္းေတာ္အၿဖစ္ (၁၈၉၁) ခုႏွစ္တြင္ စတင္ရပ္တည္ ၿပီး ေတာ္ခူအသင္းေတာ္ဟု ေခၚဆိုသမုတ္ၿခင္း ခံရပါသည္။ ပထမဆံုးအသင္းေတာ္ကို ဦးေဆာင္ၿပီး အသင္းအုပ္ဆရာအၿဖစ္ တင္ေၿမွာက္ထားေသာ ပုဂၢိဳလ္သည္ ဆရာေဂ်ာ့ကေဒၚ ၿဖစ္ပါသည္။ ဆရာ ေဂ်ာ့ကေဒၚသည္ ဘြဲ႕လူမ်ိဳးၿဖစ္ၿပီး အသင္းအုပ္ဆရာအၿဖစ္ အေစခံခဲ့ေသာပုဂၢိဳလ္ တစ္ဦးၿဖစ္သည္။ အေစခံခဲ့ေသာ အခ်ိန္ကာလကို ေသခ်ာမသိရွိခဲ့ရေပ။ ထိုေနာက္ဘဲြ႕လူမ်ိဳးၿဖစ္ေသာ ဆရာတဲလယ္ (တလ) သည္ေရာက္ရွိလာၿပီး အသင္းအုပ္ဆရာ အၿဖစ္ အသင္းေတာ္၌ ပါဝင္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ပါသည္။ အသင္းေတာ္တြင္ ႏွစ္အနည္းငယ္သာ အေစခံၿပီး အမိဌာနနယ္ဆီသို႕ ၿပန္သြားခဲ့ပါသည္။ ထိုစဥ္အခါအသင္းသူ/သားမ်ားတို႕သည္ မိမိတို႕ တတ္စြမ္း သေလာက္ အသင္းေတာ္ကို ဝိုင္းဝန္းကူညီ ထမ္းေဆာင္ခဲ့ပါသည္။ ဆရာတဲလယ္သည္ ဒုတိယ အႀကိမ္ ၿပန္ေရာက္ရွိလာၿပီးအသင္းအုပ္ဆရာ အၿဖစ္အေစခံခဲ့ပါသည္။ အသင္းႀကီးထြား တိုးတက္ရန္ အတြက္ အေကာင္းဆံုး ပါဝင္လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါသည္။ ဆရာတဲလယ္သည္ ကာလ ဘယ္အခ်ိန္ထိ တိုင္ေအာင္ အေစခံထမ္းေဆာင္ခဲ့ေႀကာင္းကို ေသခ်ာမသိရွိခဲ့ရေပ။ ထိုအခ်ိန္ကာလႀကားၿပီးေနာက္ အသင္းေတာ္မွ အနားယူေစကာ ကယ္ဘါးသာသနာနယ္မွ ေရာက္ရွိလာ ေသာအေစခံ ဆရာေပၚလာသည္ အသင္းေတာ္ကို ဦးစီးဦေဆာင္ရန္အတြက္ ၿဖစ္သည္။ ဆရာေပၚလာသည္ ေတာ္ခူအသင္းေတာ္၌ အေစခံၿခင္းသည္ (၃၅)ႏွစ္ကာလ အႀကာအေစခံသည္။ သူ၏အေစခံမႈေႀကာင့္ အသင္းေတာ္၏လႈပ္ ရွားမႈတိုးတက္ေၿပာင္းလဲၿခင္း အက်ိဳးရလဒ္ကို ခံစား ရေပသည္။ ထိုဆရာ၏ ကိုယ္ႀကိဳးစြန္႕ အေစခံမႈအားၿဖင့္ တစ္ႏွစ္ထက္တစ္ႏွစ္ အဆင္ေၿပ ေခ်ာ့မြတ္ လာၿပီး စည္းလံုးညီညြတ္ၿခင္း လမ္းစဥ္ပုံေဖာ္ႏုိင္ေသာ အသင္းေတာ္တစ္ပါး ၿဖစ္ပါသည္။ အသင္း ေတာ္ကို အေကာင္းဆုံးေပးဆပ္ အေစခံေသာ ဆရာေပၚလာ မရွိေတာ့တဲ့ေနာက္ပိုင္းတြင္ ဆရာ ေက်ာေလ ဆက္လက္တာဝန္ ထမ္းေဆာင္ခဲ့ပါသည္။ ဆရာေက်ာ္ေလသည္ ေတာ္ခူရြာသား တစ္ဦး ၿဖစ္ပါသည္။ ရြာခံၿဖစ္သည့္ အားေလ်ာ့စြာ အသင္းေတာ္လုပ္ငန္း၌ အေကာင္းဆံုး အဆင္ေၿပေစခဲ့ ပါသည္။ သို႕ေသာ္သူ၏ အေစခံမွက္တမ္းကို ေသခ်ာမသိရွိခဲ့ရေပ။ ဆရာေက်ာ္ေလ ဆက္ကပ္ ထမ္းေဆာင္ၿပီးတဲ့ေနာက္ပိုင္းမွာ-ဘုရားသခင္၏ ေက်းဇူးေတာ္ေႀကာင့္ ပုသိမ္ေၿမာင္းၿမ သာသနာနယ္၊ ေတာင္တြဲအုပ္စု၊ ကဟိလူေက်းရြာေန ဆရာေအးလြင္သည္ေရာက္ရွိလာၿပီး အသင္းေတာ္၌ ဆက္ကပ္ အေစခံခဲ့ပါသည္။ ဆရာေအးလြင္သည္ ကရင္လူမ်ိဳး တစ္ဦးၿဖစ္ပါသည္။ လူမ်ိဳးခ်င္းမတူညီေသာ္လည္း အမႈေတာ္ေဆာင္ခ်င္ေသာ စိတ္ေနသေဘာထားႏွင့္ ဘုရားသခင္၏ ဧဝံေဂလိတရားကို ခ်စ္ၿမတ္ႏိုၿပီး တန္ဖိုးထားေသာ ဆရာတစ္ပါးၿဖစ္သသည္။ သို႕ၿဖစ္၍ အသင္းေတာ္၌ အေစခံၿခင္းသည္ ေၿမွာက္မ်ား စြာေသာ (ဒုကၡ) ၿပသနာႏွင့္ ရင္ဆိုင္ႀကံဳေတြ႕ရပါသည္။ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ အခဲခက္ထဲမွ ဘုရားသခင္၏ အမႈေတာ္ၿမတ္အတြက္ ကိုယ္ႀကိဳးစြန္႕ၿပီး အေစခံၿခင္း၌ အေကာင္းဆုံး ေပးဆပ္ခဲ့ပါသည္။ သူ၏ ေပးဆပ္မႈသည္ တရားေဟာေၿပာၿခင္း၊ သြန္သင္ၿခင္း လုပ္ေဆာင္ရန္တြင္ လုိအပ္ေနေသးေသာ အရာသည္ ကုသၿခင္းၿဖစ္ေႀကာင္းကို သိနားလည္းခဲ့ရပ္သည္။ ထိုေႀကာင့္သူ၏ အမ်ိဳးကိုေဆးပညာ သင္တန္းတက္ေစၿပီး အတူတကြ အမႈေတာ္ၿမတ္၌ အေကာင္းဆံုး လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ ၿဖစ္ေစခဲ့ပါသည္။ ဘုရာသခင္၏ အမႈေတာ္ၿမတ္ကိုႀကိဳးစား အထုတ္ေပးဆပ္ေသာ ဆရာတို႕၏ လင္မယားတို႕သည္ ဘုရာသခင္၏ ေကာင္းႀကီးမဂၤလာသည္ ႀကြယ္ဝခ်မ္းသာမႈ ၿဖစ္ေစခဲ့ပါသည္။ အသင္းသူ/သားမ်ား တိုသည္လည္း ခႏၶာ၊ စိတ္၊ ဝိညာဥ္ ပိုင္ဆိုင္ရာ ကုသေပးမႈတိုေႀကာင့္ က်န္းမာေပ်ာ္ရြင္စရာ ေကာင္းတဲ့ အသက္ရွင္ၿခင္းကို ပိုင္ဆိုင္ႀကေပသည္။ ဆရာေအးလြင္တို အိမ္ေထာင္မိသားစုတိုႏွင့္အတူ ဘုရား သခင္အတြက္ ေပးဆပ္လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါသည္။ ဘုရားသခင္၏ ေကာင္းႀကီးမဂၤလာကို ခံစားရၿပီး သား သမီးရတနာမ်ား ထြန္းကားခဲ့ပါသည္။ အသင္းေတာ္၌ ပါဝင္ဆက္ကပ္ခဲ့ေသာ ဆရာေအးလြင္သည္ (၃၇) ႏွစ္တိုင္ေအာင္ အေစခံခဲ့ပါသည္။ (၁၉၆၇-၁၉၉၉) အထိၿဖစ္သည္။ ဆရာေအးလြင္သည္ အသင္းေတာ္၌ ပါဝင္ဆက္ကပ္ေသာ သက္တမ္းသည္ အသင္းေတာ္ တိုးတက္ေၿပာင္းလဲမႈက္ို မ်ားစြာလုပ္ေဆာင္ေပးခဲ့ပါသည္။ (၁၉၉၉) ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္းတြင္ မိမိအိမ္ ေထာင္မိသားစုတို႕အားလုံးနယ္သို႕ၿပန္သြားခဲ့ႀကပါသည္။ အသင္းသူ/သားမ်ားတို႕အတြက္ လြမ္းဆြတ္ ဖြယ္ေကာင္းေသာ ေတးကဗ်ာကဲ့သို႕ က်န္ရစ္ေနခဲ့ရပါသည္။ သို႕ေပမဲ့ ေက်းဇူးေတာ္ အားၿဖင့္ ေတာ္ခူရြာေန ဆရာဂ်ဲရီေလးသည္ ပုသိမ္းက်မ္းစာေက်ာင္း၌ ေအာင္ၿမင္ခဲ့သူၿဖစ္ၿပီး အသင္း ေတာ္တြင္ သင္းအုပ္ဆရာအၿဖစ္ဆက္လက္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ရေပ၏။ သူ၏အမႈ ေတာ္ၿမတ္၌ ထမ္းေဆာင္ ေနစဥ္ ႀကဳံေတြ႕ရေသာ (ဒုကၡ) ၿပသာနာရွိေသာ္လည္း အေကာင္းဆံုးေစခံေသာ ပုဂၢိဳလ္တစ္ဦး ၿဖစ္ပါ သည္။ ဘုရားၿပင္ဆင္ေပထားေသာ အခ်ိန္ကာလသည္ လူသားမ်ားနားမလည္ႏိုင္သၿဖင့္ ဆရာ ဂ်ဲရီေလး သည္ လိြဳင္ေကာ္သို႕ သြားေရာက္ၿပီး အၿပန္ခရီး အေတာအတြင္း နန္းဖဲေက်းရြာ တပ္စခန္း အေပၚလမ္းအေကြ႕တြင္ ကားေမာက္သၿဖင့္ ေသဆံုးသြားရွာပါသည္။ ဆရာဂ်ဲရီေလး၏ ေပးဆပ္မႈ သည္ (၂ဝဝဝ-၂ဝဝ၅) ခုႏွစ္အထိ ၿဖစ္ပါသည္။ ေတာ္ခူအသင္းေတာ္အတြက္ ရုတ္တစ္ရက္ႀကီး အသင္းအုပ္ဆရာ မရွိဘဲ(၂၃)အထိ မိမိတို႕အတူ တကြ ပူေပါင္း ပါဝင္ကူညီၿခင္းၿဖင့္ လုပ္ေဆာင္ခဲ့ ရပါသည္။ ထိုအခါ ဆရာေလးဒိုႏွင့္ ဆရာကီးဒိုဖိုတိုသည္လည္း တစ္ဖက္တစ္လွမ္းမွ အသင္းေတာ္ လုပ္ငန္း၌ ပါဝင္ကူညီခဲ့ပါသည္။ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္တြင္ ပလဲလယ္အသင္းေတာ္မွ အနားယူေသာ ဆရာေမဒိုသည္ ေတာ္ခူ အသင္း ေတာ္သို႕ၿပန္လည္ အေစခံထမ္းေဆာင္ခဲ့ပါသည္။ ယခုလက္ရွိတိုင္ေအာင္ ေတာ္ခူအသင္းေတာ္၌ အသင္းအုပ္ဆရာအၿဖစ္ ပါဝင္အမႈေတာ္ၿမတ္ကို ထမ္းေဆာင္ခဲ့ပါသည္။

(င) ကယားမိုႏူလူမ်ိဳးစုႏွင့္ကယားအႏြယ္ေတာ္စပ္ပုံ ကယားမိုႏူလူမ်ိဳးစုတို႕၏ ေခါင္းေဆာင္ႀကီး ဖါကီးသည္ သားဦးၿဖသ္သည္။ အေရွ႕ဘက္ေန ကယားလူမ်ိဳး တို႕၏ ေခါင္းေဆာင္ႀကီးခိုေစးသည့္ သားလတ္ၿဖစ္သည္။ အေနာက္ဘက္ေန ကယား လူမ်ိဳးတို႕၏ ေခါင္းေဆာင္ႀကီး ဖိုဒြတ္သည္ သားေထြးၿဖစ္ေႀကာင့္ အစဥ္အလာရ အမ်ိဳးအႏြယ္ တက္စပ္ရာ၌အဆိုရွိသည္။

(စ) ႏိုင္ငံေရးအေႀကာင္း (၁)ပထမနယ္ေၿမခဲြးဝင္ၿခင္း ကယားၿပည္နယ္၊ သဲလဲမိုကြံေခၚခဲမၿဖဴတြင္ ေကာ္ေယာ္မိုႏူဖုတို႕သည္ ရပ္နားၿပီး ရပ္ရြာထူ ေထာင္ ခဲ့သည္။ ခိုေစးအမည္ရွိေသာ ကယားေခါင္းေဆာင္သည္ ေရြွထီးတစ္လက္ ေငြဓါးလြယ္ႏွင့္ အတူ သံလြင္ၿမစ္၊ပြန္ေခ်ာင္း အတိုင္းဆန္႕တက္သည္။ ဘိုတခါ (ခ) ယခုေဘာလခဲၿမိဳကို တည္၍ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္။ ခိုေစး၏သားသမီးအမ်ိဳးအ ႏြယ္သည္အေရွ႕ကယား ၿဖစ္ေသာ̋ ဘြာသီလ̏ (ခ) ရွားေတာဧရိယာတြင္ လည္းေကာင္း (သိရိဒို)(ခ)လိြဳင္ေကာ္ၿမိဳ႕ ဘီးလူးေခ်ာင္းအေရွ႕၊ အေနာက္၊ ေၿမာက္ တြင္ လည္းေကာင္း၊ ေနထိုင္ၿပန္႕ပြားႀကသည္။ ကယားလူမ်ိဳးစု တစ္စုၿဖစ္ေသာ တယ္လယ္(ခ)ယန္းတလဲသည္ ဘိုတခါ(ခ)ေဘာလလဲတြင္ မင္းၿပဳ၍ ကယားၿပည္ကို အုပ္ခ်ဳပ္လာသည္။ ၎ယင္းတလဲအႏြယ္မွ တစ္ဦးၿဖစ္ေသာ ပုဂၢိဳလ္သည္ လူထုအေပၚ ႀသဇာေညာင္းလာခဲ့သည္။ လူထုလည္း ၎အားႀကည္ညိုက်ိဳးႏြံႀကသည္။ ထိုအခါ ေဘာလခဲ ေစာဖ်ာခီြးကယ္မိုးသည္ တစ္ရြာထည္း ေဂးထိုးဘိုး(ဂါဘိုး) ႏွစ္ခုမရွိသင့္ဟုဆိုၿပီး၊ ၎အား ပြန္ေခ်ာင္း အေရွ႕ဘက္တြင္ နယ္ေၿမခြဲဝင္ေပးလိုက္သည္။ ထိုေနာက္ပြန္ေခ်ာင္း ေဘးေတာင္ႀကား လြင္ၿပင္ တစ္ေနရာတြင္ သြားေရာက္စခန္းခ်၍ ၿမိဳတည္မင္းၿပဳသည္။ ၎ေနထိုင္ေသာ ေဒသၿမိဳကို (ဘူးဖိုေဒ) ဟုေခၚဆိုသမုတ္ခဲ့သည္။ ေနာက္တြင္၎၏အမည္ကို (ဘူးဖို) ဟုေခၚ သည္။ ထိုသို႕အမည္ နာမမွည့္ေခၚၿခင္းမွာ ၎ေနထိုင္ေသာလြင္ၿပင္တြင္ စပါးၿဖစ္ထြန္းေအာင္ၿမင္ၿခင္းကို အစြဲၿပဳ၍ ၎ ေနထိုင္ရာ ေဒသၿမိဳကို (ဘူးဖိုေဒ)ဟု ေခၚဆိုၿခင္းၿဖစ္သည္။ အဓိပၸါယ္မွာဘူး (စပါး) ဖိုေဒ (ဖူဖြင့္ေသာ ေတာင္ႀကားလြင္ၿပင္) ၿဖစ္သည္။ ဖါကီးႏွင့္၎၏ ညီဖိုဒြတ္၊ သာမူသာဆား၊ ေဖါဝု(ခ)ပအိုပ္တို႕သည္ ထူးေခ်ာင္းဆက္လက္ တက္ၿဖစ္ေသာ(ဖြင့္) ေခၚ နန္းဖဲေခ်ာင္းၿဖစ္ ဆက္တက္သည္။ သူတို႕သည္ ယခုနန္းဖဲရြာတည္ရွိေသာ ေနရာတြင္ေရာက္ရွိလာ ေသာအခါ (ဖြစ့္) ေခ်ာင္းအတိုင္း ဆက္မတက္ေတာ့ဘဲ (ဖြစ့္)ေခ်ာင္း အေရွ႕ ဘက္ ေတာင္ႀကားအတိုင္းဆက္တက္သည္။ (၂) ဒုတိယအႀကိမ္နယ္ေၿမခြဲဝင္သတ္မွတ္ၿခင္း (ပလိုဒြတ္လိုဇင္) ဟုေခၚေသာ ေတာင္ပိုႀကီးတစ္လုံးအနီးသို႕ ေရာက္ရွိေသာအခါ နယ္ေၿမခြဲေဝ ရန္ ရပ္နားႀကသည္။ ညီအစ္ကို မကင္းေသာပအို႕ပ္လူမ်ိဳးတိုလည္း ၎ေနရာေဒသတြင္ ေနထိုင္ လိုႀကသည္။ သို႕ရာတြင္ ကယားေခါင္းေဆာင္ႀကီး ဖါကီးက လက္မခံေပ။ နယ္ေၿမေဒသကို တရား သၿဖင့္ခြဲဝင္လိုသည္ၿဖစ္၍၊ ပအို႕ပ္လူမ်ိဳးၿပိဳင္ပြဲ ဝင္ေစသည္။ ပထမၿပိဳင္ပြဲတြင္ ပအို႕ပ္လူမ်ိုဳးအား လက္ေမာင္းတြင္ ေက်ာက္ဖရုံသီးတစ္လုံးဆြဲခ်ီၿပီး လက္ထဲတြင္ ဆုံေထာင္က်ည္ေပြ႕တစ္ေခ်ာင္း ကိုင္ ထားၿပီး ဒူးေလးၿမွားၿဖင့္ ပစ္လဲေစသည္။ သို႕ေသာ္ပအို႕ပ္က ေတာင္ပိုု႕ကိုေက်ာ္၍ မပစ္ႏုိင္ေသာ ေႀကာင့္ ရႈံးနိမ္ႈခဲ့သည္။ ပအို႕ပ္ကေက်နပ္မႈမရွိသၿဖင့္ ဒုတိယအႀကိမ္ၿပိဳင္ပြဲ က်င္းပေစသည္။ ဖါကီးက ေထာင္းဆံုတစ္လုံးကို တည္ၿပီးဒူးေလးၿမွားၿဖစ္ေစသည္ ပအို႕ပ္မွပစ္ရာ၌ ဆုံမလဲသည့္အတြက္ ဒုတိယ အႀကိမ္ရႈံးနိမ့္ ၿပန္သည္။ ဖါကီးပစ္ေသာအခါ စပါးေထာင္းဆုံလွဲသြားသၿဖင့္ ႏိုင္ခဲ့သည္။ ထိုအခါ ပအို႕ပ္တို႕သည္ ေက်နပ္စြာၿဖင့္ ေၿမာက္ဘက္သို႕ ဆက္လက္ဆန္တက္သြားႀကသည္။ ပအိုု႕ပ္တို႕သည္ ပန္းဘဲသမားၿဖစ္ႀကသည့္အတြက္ ေဝးလံေသာေဒသသို႕ ပို႕လိုက္လ်ွင္ မိမိတို႕၏ သံထည္ေပ်ာက္သြားမည္ကိုစိုးရိမ္သၿဖင့္ ၎တိုကို ေခါအိခူရြာအထိသာ လိုက္လံပို႕ေဆာင္ ေနရာခ်ထားသည္။ ပအို႕ပ္တို႕သည္ ကယားၿပည္နယ္သို႕ တစ္ႏွစ္တစ္ႀကိမ္မွန္မွန္ၿပန္လာၿပီး ထယ္ ေလာင္း လုပ္ငန္းႏွင့္ အၿခားသံထည္ လုပ္ငန္း မ်ားကို ကိုင္တြယ္ေပးသည္။ (၃) ဖါကီးႏွင့္ ဖိုဒြတ္နယ္ေၿမခြဲဝင္ၿခင္း ေခါင္းေဆာင္ႀကီးဖါကီးသည္ မိမိ၏ညီဖိုဒြတ္ကိုေခၚ၍ ယခု(ထားလဲ)ရြာ ေတာင္ေပၚသို႕ တက္ၿပီး၊ အေရွ႕အေနာက္ႀကည့္ၿပီး ေနာက္ညီၿဖစ္သူ ဖိုဒြတ္ကို နယ္ေၿမေရြးခ်ယ္ေစသည္။ ဖိုဒြတ္သည္ အေရွ႕ဘက္ရွိ ေတာင္ႀကီးတစ္လုံး ယခု(ေခၚလိဆို) ေတာင္ေၿခရင္းတြင္ ေရြးခ်ယ္ၿပီး ရပ္ရြာ တည္ေထာင္ခဲ့သည္။ ေခါင္းေဆာင္ႀကီးဖါကီးသည္မိမိ ေနထိုင္ရာအတြက္ အေနာက္ဘက္ရွိ ႀကီးမား ေသာ ေတာင္တစ္လုံးယခု (ဖြံေဘာ္ခြတ္) ေၿခရင္းသို႕ သြားၿပီးရပ္ရြာ တည္ေထာင္ခဲ့သည္။ ၎ႏွင့္အတူ သာမူသာဆား လိုက္ပါခဲ့သည္။ ဖါကီးႏွင့္သားသမီးမ်ားက (စယ္ပြဲခို)တြင္လည္း ေကာင္း၊ သာမူသာဆားႏွင့္ မိသားစုတို႕က (ခိုဘြာ)တြင္လည္းေကာင္း ရပ္ရြာတည္ေထာင္ခဲ့ႀကသည္။ အၿခားေခါင္းေဆာင္မ်ားၿဖစ္ေသာ ဆြတ္ပြဲဖါ၊ လင္သီလင္ဂို၊ ေစာ္ေကာ္ဘြာ၊ မစ္ရွစ္ဒြတ္၊ မစ္ရွစ္ဖု၊ ဒိုဆြတ္အာ၊ ဂိုးရွီးဖါ၊ ေဘာေရွးဒါ၊ ရွစ္ထာေဇာ္ေလာ္တို႕သည္ ဖူလို၊ ပီဝီလို၊ ရွီဖေလာလိုတို႕ၿဖင့္ ဆန္တက္၍ သာဝါခုိ (ေခၚ)ဇာလာဂြါ ေတာင္တြင္ လာေရာက္စုရုံးႀကၿပီးသည့္ေနာက္ အေရွ႕ဘက္သို႕ နယ္ေၿမခဲြကာ ရပ္ရြာတည္ခဲ့ရာယေန႕အထိ အတည္တက်ေနထိုင္လ်က္ ရွိႀကသည္။ ဖူလို (ေခၚ) ထူးေခ်ာင္းအတိုင္း ဆန္တက္ေသာအခါ လမ္းခုလတ္တြင္ ရပ္နား၍ ငါးဖမ္းေသာ ေနရာ(၄)ေနရာ ရွိခဲ့သည္။ ၎တို႕မွာ-(၁)စိုေသးေဖး (၂)ကြပ္လယ္ (၃)ဂူဇူပို႕ (၄)ဗြံသီတ တို႕ၿဖစ္ သည္။ ပီဝီလိုေခ်ာင္းအတိုင္း ဆန္တက္ၿပန္ရာေခ်ာင္းေဘး အေနာက္ဘက္ကမ္းတြင္ ဂူေပါက္တစ္ေပါက္ ေတြ႕ရွိရန္၌ ဂူေပါက္ထဲသို႕ ေရလွြဲသြင္းၿပီး ငါးဖမ္းႀကသည္။ ဤေနရာကို (ရွွီခို)ဟု ေခၚသည္။ ေရသြင္းေသာဂူအ ေပါက္အဝႏွင့္ ေရၿပန္ထြက္ေသာ ဂူေပါက္အဝသည္ တစ္မိုင္ခြဲခန္႕ ရွည္လ်ားသည္။ တစ္ႏွစ္တစ္ခါေရၿပီး(၃)ရက္ အတြင္းငါးဖမ္းေလ့ရွိသည္။ ရွစ္ထာေဇာ္ေလာ္ႏွင့္ မိသားစုသည္ (ပီဝီလို)ေခ်ာင္းအေနာက္ဘက္ရွိ (ဘိုလိုဆို)ေတာင္က ၿဖတ္တက္ၿပီး (ဘိုလိုလာ) ရြာကိုတည္၍ ပြားမ်ားလာခဲ့သည္။ ခရစ္သဣရာဇ္(၁၈)ရာစု အလြန္တြင္ အေႀကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေႀကာင့္ သားသမီးမ်ား ဖရုိဖရဲၿဖစ္သြားခဲ့ႀကသည္။ အခ်ိဳမွာ ေခါသေခါ၊ ဒိုမိုေစာအထိ ေရာက္ရွိသြားသည္။ က်န္ေသာမိသားစုအခ်ိဳမွာ -ဇလာဂြါရြာတြင္ လာေရာက္ေနထိုင္ႀက ရန္ ယေန႕အထိပင္ၿဖစ္သည္။

(၄)ကယားမိုႏူလူမ်ိဳးစုႏွင့္ရွမ္းယြန္းတိုနယ္ေၿမအၿငင္းအပြားၿဖစ္ၿခင္း တစ္ေန႕ေသာအခါ ရွမ္းယြန္းအခ်ိဳ႕တို႕သည္ ေရာင္းဝယ္ေဖါက္ကားရင္း ကယားမိုႏူလူမ်ိဳးစုတို႕ ေနထိုင္ရာအရပ္ေဒသသို႕ ေရာက္ရွိလာခဲ့ႀကသည္။ ထိုသို႕ေရာက္ရွိၿပီး ေနာက္ေဂ်ေဝကြံခ်ိဳင့္ဝွမ္းတြင္ ရပ္နား၍ရပ္ရြာတည္ ေနထိုင္ခဲ့ႀကသည္။ ထိုအခ်ိန္က မိုႏူအမ်ိဳးသားေခါင္းေဆာင္ႀကီး ဖူစိုကိုးဆိုသူက ၎တိုကို ထိုေနရာေဒသ၌ ရပ္ရြာတည္ေထာင္ေနထိုင္ႀကသည္ကို လက္မခံခဲ့ပါ။ တစ္ႏွစ္ေသာ္ မိုႏူ အမ်ိဳးသား ေခါင္းေဆာင္ႀကီး ဖူစိုကိုးႏွင့္ယြန္းေခါင္းေဆာင္တို႕ သစ္ပင္တစ္ပင္ေအာက္တြင္ အတူ ထိုင္ၿပီး၊ သူေၿမကိုယ့္ေၿမဟု အၿငင္းပြားခဲ့ႀကသည္။ ထိုနယ္ေၿမကို မည္သူကပိုင္ဆိုင္သည္ကို သိသာထင္ရွားေစရန္ သက္ေသၿပေသာ အေနၿဖင့္ မိုႏူအမ်ိဳးသားေခါင္းေဆာင္ႀကီး ဖူစိုကိုးက ရွမ္းယြန္းေခါင္းေဆာင္အား ေမးၿမန္းခဲ့သည္မွာ ဒီနယ္ေၿမ ဟာ မင္းနယ္ေၿမၿဖစ္ခဲ့မည္ဆိုပါက ဒီပတ္ဝန္းက်င္မွာ ရွိေနတဲ့ သစ္ပင္တစ္ပင္၏ အကိုင္းအခဲမ်ား ေအာက္သို႕၎၊ အေပၚသို႕လည္းေကာင္း၊ ေကာက္ေကြ႕လိမ္ယွက္ေနၿပီး ထိုအကိုင္းအခဲမ်ားႀကားတြင္ ငွက္တစ္ေကာင္း ခုန္ေပါက္ပ်ံသန္းေနသည္ကို သင္ၿမင္ဖူးပါသလား ဟု ေမးၿမန္းခဲ့ရာ ရွမ္း ေခါင္းေဆာင္ႀကီးက ကၽြန္ေတာ္မၿမင္ေတြ႕ရပါဟု ၿပန္ေၿဖ၏ ထိုအခါမိုႏူအမ်ိဳးသား ေခါင္းေဆာင္ႀကီး ဖူစိုကိုးက ထိုသစ္ပင္သည္ ငါတို႕နယ္ေၿမမွာရွိေႀကာင္း မူလကေဖာ္ၿပခဲ့ေသာ သစ္ပင္ကို လက္ညိုး ထိုၿပကာ သက္ေသထူၿပခဲ့သည္။ ရွမ္းယြန္းတို႕က မိမိတို၏နယ္ေၿမတြင္ လာေရာက္ေနထိုင္ႀကသည္ကို မလိုလားသၿဖင့္ ကယားတို႕၏ အႀကီးအကဲၿဖစ္သူ ေဂးဖိုဒူထံတင္ၿပ ေလွ်ာက္ထားခဲ့သည္။ ထိုေနာက္ ေဂးဖိုဒူက ကယားၿပည္ နယ္အရပ္ရပ္မွာ ရွိေသာ ရွမ္းယြန္တို႕ကို တြန္းလွန္တိုက္ထုတ္ရန္ ရပ္ရြာနယ္ခံတို႕အား စတင္စည္းရုံးေလ့ေတာ့ သည္။ ထိုအခါ (ေသာသက္ဟက္အိုသာဝါႏို။ ေသာသာမာအို႕ ဖြံေဘာ္ခြတ္) ဟုဆိုၿပီး ပတ္ဝန္းက်င္ရွိေက်းရြာမ်ား မွ ရြာသူရြာသားမ်ားကို စုစည္းကာ (ဓဇေဝကြံ)မွ ရွမ္းယြန္းတိုကို တိုက္ထုတ္ခဲ့ႀကသည္။ ထိုသို႕ရွမ္းယြန္းတို႕ကို တိုက္ ခိုက္ရင္း တစ္ေန့ေသာအခါ ရွမ္းယြန္းတို႕က မိုႏူအမ်ိဳးသား ေခါင္းေဆာင္ႀကီး ဖူစိုကိုးကို ဖမ္းဆီမိခဲ့သည္။ ေရွ႕အခါက မိုႏူအမ်ိဳးသား တိုင္း နားေပါက္ေဖါက္ထားသည့္ ရုိရာဓေလ့ အစဥ္အလာရွိခဲ့သည္။ ရွမ္းယြန္းတို႕က အဆိုပါ ဖူစိုကိုး၏ နားေပါက္ထဲသို႕ ႀကိဳးကိုလွ်ဳိ၍ ခ်ည္ေႏွာင္ထားသည္။ ထိုသို႕ ဖမ္းဆီးခ်ည္ေႏွာင္ ထားသည္ကိုလည္း မိမိ၏ ေနာက္လိုက္ငယ္သားမ်ားက ေခ်ာင္းေၿမာင္း သိရွိထားႀကသည္။ ထိုအခါ ရွမ္းယြန္းတို႕သည္ ဖြတ္ေဘာ္ခြတ္ ေတာင္ေပၚတြင္ ေၿခကုတ္ယူထားႀကရာ ေတာင္ေပၚတြင္ ေရမရွိႏုိင္သၿဖင့္ ေရသိုးေလွာင္ႏိုင္ရန္ စဥ္႕အိုးႀကီးတစ္လံုးကို တည္ေဆာက္၍ ညအခ်ိန္တြင္ ေတာင္ေၿခသို႕ ေရသြားခပ္ၿပီးလွ်င္ ထိုစဥ္႕အိုး၌ ၿဖည့္ၿပီးေသာက္သံုးခဲ့ႀကသည္။ ထိုစဥ္႕အိုၿပဳလုပ္သည့္ ေနရာတြင္သည္ ယေန႕တိုင္သမိုင္းဝင္ အေထာက္အထား ၿဖစ္တည္ရွိ ေနေသးသည္။ သိုရာတြင္ ယခုအခါႏွစ္ကာလမ်ား ႀကာၿမင့္လာသည္ႏွင့္ အမွ်စဥ္အိုး ပုံသ႑ာန္ မရွိေတာ့ဘဲ ေတာင္ပို႕တစ္လုံးကဲ့သုိ႕ ၿဖစ္ေပၚက်န္ရွိေနသည္ကို ေလ့လာေတြ႕ရွိႏိုင္ေပသည္။ တစ္ေန႕ေသာအခါ မိုႏူအမ်ိဳးသားတို႕က ရွမ္းယြန္းတို႕ကိုတိုက္ခိုက္ရင္း ထိုေနရာ၌ ပင္ဝိုင္းမိခဲ့ႀကသည္။ ထိုအခါ မိုႏူအမ်ိဳးသား ေခါင္းေဆာင္ႀကီး ဖူစိုကိုးကမိမိ၏ ေနာက္လိုက္ငယ္သားမ်ား အား ငါးသံုးႀကိမ္ေခၚ၍ အခ်က္ေပးၿပီးလွ်င္ ခ်က္ခ်င္းဝိုင္းပစ္ဟု လွ်ိဳစြာ အသိေပးခဲ့သည္။ ထိုေနာက္မူလ သတိ ေပးခ်က္အတိုင္း သံုးႀကိမ္သံုးခါေအာ္၍ အခ်က္ေပးၿပီး ေနာက္ ၎၏ေနာက္လိုက္ ငယ္သားမ်ား ဝိုင္းပစ္တိုက္ခိုက္ခဲ့ရာ ထိုအခ်ိန္ကို အခြင့္ေကာင္းယူၿပီး ေခါင္းေဆာင္ႀကီး ဖူစိုကိုးက ရုန္းကန္ခဲ့ရာ ႀကိဳးလွ်ိဳ၍ ခ်ည္ထားေသာ နားမွာစုတ္ၿပတ္သြားသၿဖင့္ ေသေဘးမွ လြွတ္ေၿမာက္ခဲ့ရေလသည္။ ရန္သူ ရွမ္းယြန္းတိုအား ပစ္ခိုက္သံမွာေၿပာင္းဖူး ေလွာင္သကဲ့သို႕ တေပါက္ေပါက္အသံၿမည္ၿပီး ရန္သူမ်ား မွာလည္း ဝါးရြက္မ်ားေႀကြသကဲ့သို႕အတုံးအရုံးမ်ားေသ ေႀကခဲ့ႀကေႀကာင္းကို ေရွးလူႀကီးမ်ားက ေတးကဗ်ာ ဖြဲ႕ႏြဲ႕သီကံုး ေၿပာဆိုလာခဲ့ရာ ယေန႕ထိေပအဆိုသည္ သမိုင္းဝင္ မွတ္တမ္းအၿဖစ္ က်န္ရွိေနေသးသည္။

(၅) အဂၤလိပ္တပ္ကိုခုခံတိုက္ခိုက္ၿခင္း ယခင္က တိုင္းတစ္ပါးနယ္ခ်ဲ႕အရင္းရွင္အဂၤလိပ္တို႕က ၿမန္မာႏိုင္ငံသို႕ က်ဴးေက်ာ္ဝင္ေရာက္ ခဲ့ရာ ထိုက်ဴး ေက်ာ္သူတိုကို အမိႏိုင္ငံေတာ္ႏွင့္အတူ တိုက္ခိုက္ႏွင္ထုတ္ရန္၌ ကယားမိုႏူ အမ်ိဳးသား မ်ား သည္ ပါဝင္ခဲ့ေႀကာင့္ အဆိုရွိပါသည္။ ၁၈၈၉ ခုႏွစ္၊ဇႏၶဝါရီလ (၃)ရက္ေန႕တြင္ ဘီးလူေခ်ာင္း ကမ္းနာေဘး (ယခုေလာဓမၼရပ္ကြက္) အနီးတြင္ အဂၤလိပ္တပ္ကို (ရွိလာဝါကြံ) ယခုေငြေတာင္ရြာသစ္မွ ကယားတပ္စစ္ခ်ီ တိုက္ခိုက္ရန္ ထိုကယားတပ္သည္ မိုႏူအမ်ိဳးသားဖိုးဖိုးသာရိ၊ ဖိုးဖိုးမာရိတိုလည္း ပါဝင္ခဲ့ႀကသည္။ နယ္ခ်ဲ႕ အဂၤလိပ္ တို႕အား တြန္းလွန္တိုက္ခိုက္ရန္တြင္ လူအင္အားမမွ်တၿခင္း၊ လက္နက္အင္အား အရည္အခ်င္း မွ်တမူ မရွိတို႕ေႀကာင့္ တြန္းလွန္ၿဖိဳဖ်က္ႏိုင္ၿခင္းမရွိခဲ့ပါ၊ သို႕ရာတြင္ ကယားတိုင္းရင္သား စြမ္းအားတန္ခိုးရွင္ သူရဲေကာင္းသူရယ္မွာ နယ္ခ်ဲ႕အဂၤလိပ္အရင္းရွင္ တပ္မ်ားကိုမႀကာ ခဏ တြန္းလွန္တိုက္ခိုက္ ႏွိမ္႕နင္း ၿဖိဳဖ်က္ႏိုင္ခဲ့သည္။ ထိုအၿဖစ္အပ်က္ကို အေႀကာင္းၿပဳၿပီး နယ္ခ်ဲ႕အဂၤလိပ္တို႕က ကယားသူရဲေကာင္း သူရယ္အားလုပ္ႀကံသတ္ၿဖတ္ရန္ ႀကံစည္ခဲ့ရာ သစၥာေဖါက္ ကက္တက္နက္ဆိုသူ၏ လက္ခ်က္ ေႀကာင့္ သူရဲေကာင္းသူရယ္မွာ က်ဆုံးခဲ့သည္။ (၆)ဖက္ဆစ္ဂ်ပန္ကိုတိုက္ထုတ္ၿခင္း ဖက္ဆစ္ဂ်ပန္အစိုးရတို႕က အမိၿမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ အတြင္းသို႕ ေရာက္၍ စိုးမိုးအုပ္ခ်ဳပ္ေသာ အခ်ိန္၌ နယ္စြန္နယ္ဖ်ားမ်ားတြင္ ေနထိုင္ေသာ ေတာင္ေပၚတိုင္းရင္သား အေပါင္းတို႕သည္ အခက္အခဲ့ေပါင္းမ်ားစြာ ႏွင့္ႀကဳံေတြ႕ခဲ့ ႀကရသည္။ ထိုအခက္အခဲ့မ်ားမွာ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရးႏွင့္ စားဝတ္ေနေရးတို႕ၿဖစ္သည္။ အထည္ဂ်ပ္ခုတ္မယက္တတ္ေသာ အရပ္ေဒသမ်ားတြင္ မႈၿခံဳစရာ ေစာင္ ပင္မရွိေတာ့သည့္ အေၿခအေနသို႕ ေရာက္ရွိခဲ့သည္။ ထိုအၿပင္မီးဖို ေခ်ာင္သံုးဆားပင္ ၿပတ္လပ္ခဲ့ ရေလသည္။ အမိၿမန္မာႏိုင္ငံက ဖက္ဆစ္ဂ်ပန္တိုအား ႏိုင္ငံေတာ္အရပ္ရပ္တြင္ နည္းမ်ိဳးစုံၿဖင့္ တြန္းလွန္ တိုက္ခိုက္ခဲ့ႀကသည္။ မိုႏူအမ်ိဳးသားတို႕က မိမိတို႕၏ အရပ္ေဒသသို႕ ေရာက္ရွိၿဖတ္ေက်ာ္လာေသာ ဖက္ဆစ္ဂ်ပန္တို႕ကို ရရန္ လက္နက္ဆြဲကိုင္လွ်က္ အမိႏိုင္ငံေတာ္ႏွင့္ အတူ တြန္းလွန္တိုက္ခိုက္ ခဲ့ႀကသည္။ တစ္ေန႕ေသာအခါႀကယ္ဖိုးႀကီး နယ္အေနာက္ေတာင္ဘက္ရွိ ကယားမိုႏူအမ်ိဳးသားတို႕ ေနထိုင္ရာ အရပ္ေဒသသို႕ ေရာက္ရွိလာေသာ ဖက္ဆစ္ဂ်ပန္စစ္သည္တို႕အား ခုခံတိုက္ခိုက္ ခဲ့ႀက သည္။ ၁၉၄၅ခုႏွစ္တြင္ဟိုယာေဒသမွ လာေသာဂ်ပန္စစ္သားတစ္စုကို ဒိုလစိုေက်းရြာ ေၿမာက္ဘက္ရွိ ဒီးရွီဒြံအရပ္ေဒသတြင္ ခုခံတိုက္ခိုက္ခဲ့သည္။ ထိုတိုက္ပြဲတြင္ ဂ်ပန္စစ္ဗိုလ္တို႕ကိုင္ ေဆာင္ထားေသာ ဓားလြယ္တစ္လက္ကို ရရွိခဲ့ေလသည္။ ေနာက္တဖန္ဖရူဆိုမွ ထိုခီြးဆိုေက်းရြာသို႕ ဝင္ေရာက္လာေသာ ဂ်ပန္စစ္သည္တပ္စုတစ္စုကို လက္မခံ သၿဖင့္ထိုခီြးဆိုရြာမွ စစ္ၿပန္ရဲေဘာ္ေဟာင္း ဦးမိရိႏွင့္ဦးရူရိတို႕ဦးေဆာင္ေသာ ရြာသူ/သား အခ်ိဳ႕တို႕က ခုခံတိုက္ခိုက္ခဲ့ရာ တိုက္ပြဲတြင္ စစ္ၿပန္ရဲေဘာ္ေဟာင္းဦးမိရိ၏ ညာဖက္ဒူးတြင္ က်ည္ ထိမွန္ခဲ့သၿဖင့္ ႏွစ္ေပါင္းေၿမာက္မ်ားစြာ (ဒုကိ တ) ဘဝအၿဖစ္ရုန္းကန္ အသက္ရွင္ ရပ္တည္ခဲ့ရသည္။ ထိုတိုက္ပြဲတြင္ ဦးရူရိဆိုသူမွာ က်ည္ထိမွန္ၿပီးပြဲခ်င္းၿပီး က်ရႈံးခဲ့ရရွာသၿဖင့္ ၎တိုသည္ ႏိုင္ငံေတာ္၏ သမိုင္းမွတ္တမ္းအၿဖစ္ က်န္ရစ္ခဲ့သည္။ (၇) ေတာ္ခူအေစခံေသာလူႀကီးမ်ား အမည္ 	ေနရပ္        အသက္	    အလုပ္အကိုင္	   လူမ်ိဳး	ဘာသာ (၁) ဦးဖဲ	ႀကယ္ဖိုးႀကီး	၃၂		 တိုက္အုပ္		ကယား		ခရစ္ယာန္ (၂)ခ်ားဒူး	၃၂	ရြာသူႀကီး		မႏုမေနာ	     ။		ကိုေကြ႕ (၃)ပိုေပးအို	၃၅	 တရားေဟာဆရာ	    ။		      ။		ဟာေဝါခို (၄)ကဲအို	၃ဝ	ေတာင္ယာ		    ။		      ။		ေတာေလာခ်ာ (၅)ေကာရီ	၃၉	တရားေဟာဆရာ	    ။		      ။		ကိုသိုးရြာ (၆)တီးရယ္	၃၅	ေတာင္ယာ		မႏုမေနာ	ခရစ္ယာန္	ေခါပရာ ၎လူႀကီးမ်ားအနက္ဦးဖဲေခါင္ေဆာင္၍ေၿပာပါသည္။ စပ္ခြန္ခ်ိဳ ။	။ခင္မ်ားတို႕ကြ်န္ေတာ္တို႕ႏွင့္ဘာကိစၥအတြက္လာေတြ႕ႀကသလဲ။ ဦးဖဲ	 ။       ။ကရင္နီၿပည္နယ္ကို ကရင္ၿပည္ႏွင့္ ေပါင္းမည္ဆိုတဲ့ကိစၥကို အလိုမရွိေသာေႀကာင့္ ကြ်န္ေတာ္တို႕ 	လာရေႀကာင္းႏွင့္ ကြ်န္ေတာ္တို႕ၿပည္ကို သီးသန္႕ေပးေစလိုပါတယ္။ စပ္ခြန္ခ်ိဳ ။	။ခင္မ်ားတို႕ကဘယ္တိုက္ကလဲ၊ရြာေပါင္းဘယ္ေလာက္ရွိပါသလဲ။ ဦးဖဲ	 	။	။ေတာ္ခူတိုက္ကၿဖစ္ပါတယ္၊ရြာေပါင္း(၁၂)ရြာရွိပါတယ္။ စပ္ခြန္ခ်ိဳ 	။	။(၁၂)ရြာစလံုးကိုယ္စလွယ္မ်ားအကုန္းပါသလား။ ဦးဖဲ	 ။     ။ကြ်န္ေတာ္တို႕ ယခုလာတဲ့အထဲမွာ (၆)ရြာမွ ကိုယ္စလွယ္မ်ားသာ ပါပါတယ္၊ ကြ်န္ေတာ္တိုလူေပါင္း(၂၈)ေယာက္သာ လာႀကပါတယ္။ က်န္(၆)ရြာမွာသူပုန္းမ်ား လက္တြင္း၌ ရွိေန ပါ ေသးတယ္။ ေရွ႕ေနခ်ဳပ္။	။က်န္(၆)ရြာကဘာလူမ်ိဳးတြင္ပါလဲဒ ဦးဖဲ	။	။သူတို႕အားလုံးမႏုမေနာလူမ်ိဳးတြင္ၿဖစ္ပါတယ္။ ေရွ႕ေနခ်ဳပ္။	။သူတို႔ကိုးကြယ္သည့္ဘာသာကဘာလဲ။ ဦးဖဲ	။	။ခရစ္ဘာသာႏွင့္နတ္မ်ားကိုကိုးကြယ္တဲ့ဘာသာၿဖစ္ပါတယ္။ ေရွ႕ေနခ်ဳပ္။	။ဘယ္ဘာသာကိုကိုးကြယ္တာမ်ားလဲ။ ဦးဖဲ	။	။ကြ်န္တို႕ေသခ်ာစြာမသိပါ။ ေရွ႕ေနခ်ဳပ္။	။သူတို႕ကေရာဘယ္နာမည္ကိုႀကိဳက္တယ္ဆိုတာသိရဲလား။ ဦးဖဲ	။	။သူတို႕ကရန္သူရဲ႕လက္တြင္းမွာ က်ေရာက္ေနေသာေႀကာင့္ သူတို႕စိတ္ကို ကြ်န္ေတာ္တို႕မသိ၍ မေၿပာႏိုင္ပါ။ ဦးၿမင့္ထူး။	။ပုဒၤန(၁၈ဝ)အေႀကာင္းဘာသိလဲ၊ဘယ္လိုလုပ္ေစခ်င္ပါသလဲ။ ဦးဖဲ	။	။ပုဒၤမ(၁၈ဝ)ထဲမွာကရင္နီၿပည္နယ္ကို(ေကာ္သူေလ)ၿပည္နယ္ထဲကိုထည့္သြင္းဘို႕ပါပါတယ္၊ ။	။သို႕အတြက္ပုဒၤမ(၁၈ဝ)ကိုပယ္ဖ်က္ၿပီးေၿပာင္းလဲေပးေစလိုပါတယ္၊ကရင္နီၿပည္နယ္ကို ။	 ။(ေကာ္သူေလ)ၿပည္နယ္ထဲသို႕မထည့္သြင္းေစလိုပါ။ ဗိုလ္ခင္ေမာင္ကေလး။ ။ခင္မ်ားတို႕တိုင္ပင္တာဘယ္ႏွစ္ႀကိမ္ေလာက္ရွိၿပီးလဲ။ ဦးဖဲ	    ။	        ။စာရြက္စာတမ္းမ်ားရရွိၿပီးကတည္းကတိုင္ပင္တာ(၃)ခါေလာက္ရွိပါၿပီ။ ေရွ႕ေနခ်ဳပ္ ။	        ။ရန္သူလက္ထဲမွာရွိေနတဲ့ေတြအေႀကာင္းစုံစမ္းဖူဒသလာ။ ကိုခ်စ္ပန္   ။	        ။လြန္ခဲ့ေသာစက္တင္ဘာလကရန္သူမ်ားေနာက္ဆုတ္ေၿပးေနစဥ္သူတို႕ႏွင့္     			 	ကြ်န္ေတာ္တို႕တိုင္ပင္ႀကည္တဲ့အခါမွာ ကြ်န္ေတာ္တို႕ၿပည္ကို ကယားၿပည္နယ္ ဟု ေခၚ၍ သီ;ၿခားထားေစလိုေႀကာင္း သိရပါသည္။ သူပုန္းတို႕အုပ္စိုးေနစဥ္မွာ ရွိတဲ့ပစၥည္း မ်ားကို  လုယက္ယူႀကပါတယ္ လူမ်ားကိုလည္း ႏွိမ့္စက္ ညွင္းပန္းၿပီး မတရားေစာ္ကား ႀကပါတယ္။ (ေကာ္သူေလ) ၿပည္ႏွင့္မေပါင္း လိုပါ၊ေပါင္းလွ်င္ကြ်န္ေတာ္တို႕ၿပည္နယ္ေပ်ာက္သြားမွာကိုစိုးရိမ္ရပါတယ္။ ေရွ႕ေနခ်ဳပ္။	။ခင္မ်ားတိုအားလံုးကယားအမည္ကိုႀကိဳက္ႀကသလား။ က်န္လူႀကီးမ်ား။	။အားလုံးကပင္ႀကိဳက္ႀကပါတယ္။

(၈)ႏုိင္ငံေတာ္၏ တိုင္းရင္းသားစည္းလုံးညီညြတ္မႈတြင္ အၿခားေသာတိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳမ်ားႏွင့္ပူေပါင္း ေဆာင္ရြက္မႈမ်ား (က) ၁၉၆၉ခုႏွစ္ဇႏၷဝါရီလ(၁၅)ရက္ေန႕တြင္ က်ေရာက္သည့္ ကယားၿပည္နယ္ေန႕ အထိမ္းအမွတ္ ေဟာေၿပာပြဲ တြင္ ကယားၿပည္နယ္ဦးစီးအဖြဲ႕၏ ဖိတ္ႀကားခြင့္ၿပဳခ်က္အရ၊ ကယားမိုႏူတိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးစု ဆင္းတက္လာပုံ သမိုင္းအက်ဥ္းခ်ဳပ္ကိုဦးဗီတာကိုဒိုးရိကတင္ၿပမွတ္တမ္းတင္ႏိုင္ခဲ့ပါသည္။ (ခ) ၁၉၇ဝခုႏွစ္ေဖေဖၚဝါရီလ(၁၂)ရက္ေန႕ ရန္ကုန္ၿမိဳတြင္ က်င္းပၿပဳလုပ္သည့္ (၂၃)ႀကိမ္ေၿမာက္ ၿပည္ေထာင္စု ေန႕အခမ္းအနားသို႕ ကယားၿပည္နယ္ကိုယ္စား ေဂဘာယဥ္ေက်းမႈ အဖြဲ႕ႏွင့္အတူ မိုႏူ ယဥ္ေက်းမႈ အဖြဲ႕အဝင္မ်ား လိုက္ပါလွ်က္ ေဂဘားယဥ္ေက်းမႈအကကို ကၿပခဲ့သည္။ (ဂ) ၁၉၇၁ခုႏွစ္ေဖေဖၚဝါရီလ(၁၂)ရက္ေန႕ ရန္ကုန္ၿမိဳတြင္ က်င္းပၿပဳလုပ္သည့္ (၂၄)ႀကိမ္ေၿမာက္ ၿပည္ေထာင္စု အခမ္းအနားသို႕ ကယားၿပည္နယ္ ကိုယ္စား ေဂခိုယဥ္ေက်းမႈအဖြဲ႕ႏွင့္ အတူလိုက္ပါ လွ်က္ မိုႏူယဥ္ေက်းမႈ (ေဂၚေဒၚ) အကကို ပါဝင္ကၿပႏိုင္ခဲ့သည္။ (ဃ) ၁၉၇၂ခုႏွစ္ေဖေဖၚဝါရီလ (၁၂)ရက္ေန႕ ရန္ကုန္ၿမိဳတြင္ က်င္းပၿပဳလုပ္သည့္ (၂၅)ႀကိမ္ေၿမာက္ ေငြရတုသဘင္ ၿပည္ေထာင္စုေန႕ အခမ္းအနားသို႕ ကယားၿပည္နယ္ ကိုယ္စား မိုႏူယဥ္ေက်းမႈအဖဲြ႕မွ တက္ေရာက္ၿပီး (ေဂၚေဒၚ)အက ကိုတင္ဆက္ကၿပႏိုင္ၿခင္းၿဖင့္ မိမိလူမ်ိဳးစု၏ ရုိးရာယဥ္ေက်းမႈကို ထိန္းသိမ္းႏိုင္ခဲ့သည့္အၿပင္ အၿခားတိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးစုမ်ားႏွင့္အတူ စည္းလံုးညီညြတ္စြာ ပူေပါင္း ေဆာင္ရြက္ ႏိုင္ခဲ့သည္။

အခန္းႀကီး(၂)လက္ရွိေနရာေဒသအေႀကာင္း

(က) ကယားမိုႏူတို႕၏က်င့္သံုးလွ်က္ရွိေသာ လုပ္ငန္းဓေလ့ထံုးစံ ကယားမိုႏူတိုင္းရင္သား လူမ်ိဳးစုတို႕သည္ ကယားၿပည္နယ္ ႀကယ္ဖိုးႀကီးနယ္ၿဖစ္ေသာ ယခု ဖရူဆို ၿမိဳနယ္တြင္ ေနထိုင္ေသာလူမ်ိဳးစုတစ္စုၿဖစ္သည္။ ယင္းကယားမိုႏူလူမ်ိဳးစုသည္ ဖရူဆိုၿမိဳနယ္ အေနာက္ေတာင္ဘက္တြင္ ေနထိုင္လွ်က္ရွိပါသည္။ မိမိတို႕၏အတြင္း အခ်င္းခ်င္းၿဖစ္ပြားလွ်က္ရွိေသာ သာေရး၊ နာေရးကိစၥအဝဝကို ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ ေရွာင္ရန္ႏွင့္ ေဆာင္ရန္တိုကို အပိုင္း(၂) ပိုင္းထား၍ က်င့္သံုးလွ်က္ရွိသည္။ ေရွာင္ရန္ပ်က္ကြက္လွ်င္ဒဏ္ တပ္ခံရေလ့ရွိသည္။ ေရွာင္ၿခင္းႏွင့္ ေဆာင္ၿခင္း ဓေလ့ထံုးစံကို ေအာက္ပါအတိုင္း က်င့္သံုးလွ်က္ရွိသည္။ ဤဓေလ့ထံုးစံကို မိမိလူမ်ိဳးစုမ်ားက ဘို႕ဘြား မိဘ လက္ထက္ကပင္က်င့္သုံး၍ ယေန႕ထိတရားဝင္က်င့္သုံးလွ်က္ ရွိပါသည္။ (၁)ထိမ္းၿမွားမဂၤလာေဆာင္ၿခင္း (က)ေအာင္သြယ္ၿခင္း (၁) အမ်ိဳးသားတစ္ဦးႏွင့္ အမ်ိဳးသမီးတစ္ဦးတို႕သည္ အခ်င္းခ်င္းခ်စ္ႀကိဳက္၍ အိမ္ေထာင္ၿပဳလိုပါက ေရွးဦးစြာ အမ်ိဳးသားဘက္မွ ေအာင္သြယ္တစ္ဦး အမ်ိဳးသမီးဘက္မွ ေအာင္သြယ္တစ္ဦးကို ထားေလ့ရွိ ပါသည္။ (၂) အမ်ိဳးသမီးသည္ ယင္းအမ်ိဳးသားႏွင့္ အိမ္ေထာင္ၿပဳရန္ လက္ခံသေဘာတူေႀကာင္း အတည္ၿပဳရန္ အတြက္ မိမိဘက္မွ အာင္သြယ္တစ္ဦးကိုထားရွိရပါသည္။ (၃) အမ်ိဳသားသည္ အမ်ိဳးသမီးႏွင့္ အိမ္ေထာင္ၿပဳေရးအတြက္ ေစ့စပ္ရန္ေအာင္သြယ္ႀကီး အား ေစလြွတ္ ရပါသည္။ (၄) အမ်ိဳးသမီးသည္ အမ်ိဳးသားအား အိမ္ေထာင္ၿပဴရန္ သေဘာတူၿပီးလွ်င္ အမ်ိဳးသားသည္ အမ်ိဳး သမီးအား ေအာက္ပါေစ့စပ္ေရးလက္ေဆာင္ပစၥည္းမ်ားကိုတင္ရပါသည္။ (က)ေငြထံုးဘူး(၁)ဘူး(or)ေငြ(၇၅)% (ခ)ကြမ္းသီးတစ္ပိႆာ (ဂ)ကြမ္းရြက္တစ္ပိႆာ (ဃ)ေဆးတစ္ပိႆာ (င)ေစ့စပ္ေႀကာင္းလမ္းရာတြင္ ႏွစ္ဘက္မိဘမ်ား သေဘာတူညီမႈရွိရမည္။ (ခ)ေအာင္သြယ္သက္ေသ(ဝါ)ေအာင္သြယ္ငယ္ မဂၤလာေဆာင္ႏွင္းသည့္အခ်ိန္တြင္ သတိုးသား သတုိးသမီးႏွစ္ဦးတိုသည္ တစ္ဦးႏွင့္ တစ္ဦး တရားဝင္ အႀကင္လင္မယားအၿဖစ္ ေပါင္းသင္းေနထိုင္ႀကမည္ၿဖစ္ေႀကာင္း ႏွစ္ဘက္ ေအာင္သြယ္ေရွ႕ တြင္ ကတိၿပဳေသာအခါ သက္ေသ(ဝါ)ေအာင္သြယ္ငယ္တစ္ဘက္တစ္ဦးစီထားရွိရပါသည္။ (ဂ)ေအာင္သြယ္ေႀကး (၁) ႏွစ္ဘက္ေအာင္သြယ္ႀကီး ႏွစ္ဦးအားတစ္ဦးလွ်င္ (၂၅)% စီေပေဆာင္ရသည္။ (ဝါ)ေငြ (၂၅)%၊ တန္ဘိုးႏွင့္ညီ သည့္အသားကိုေပေဆာင္ရသည္။ (၂) ႏွစ္ဘက္ေသာ ေအာင္သြယ္ငယ္(ဝါ) သက္ေသတစ္ဦးလွ်င္ (၁၂)% စီေပးေဆာင္ ရမည္။ (ဝါ)ေငြ (၁၂)တန္ဘိုးႏွင့္ညီသည့္ အသားကိုေပးေဆာင္ရမည္။ (ဃ)မဂၤလာပြဲကုန္က်စရိတ္ (၁) အမ်ိဳးသားသည္အမ်ိဳးသမီးအား ႏြားထီးတစ္ေကာင္း(or) ကြ်ဲတစ္ေကာင္းႏွင့္ ေငြ(၃ဝဝ)% ေပးရမည္။ (၂) အမ်ိဳးသမီးသည္အမ်ိဳသားအား တန္ၿပန္၍ ဝက္သံုးဆုပ္တစ္ေကာင္းႏွင္႔ ကြ်ဲေပါင္တစ္ဖက္ (or)ႏြား ေပါင္တစ္ဖက္ ၿပန္ေပးရမည္။ (၃) အမ်ိဳသားသည္ အမ်ိဳးသမီး၏မိဘအား (ခြတ္)ေခၚကန္ေတာ့ေႀကးအၿဖစ ္ေငြ(၁ဝဝ)%ေပးရမည္။ (င) ေစ့စပ္ေႀကာင္းလမ္းကတိပ်က္ၿခင္း (၁) ေစ့စပ္ေႀကာင္းလမ္း၍သေဘာတူညီၿပီး၊ အမ်ိဳးသားသည္အမ်ိဳးသမီးအေပၚ ကတိပ်က္သစၥာ ေဖာက္လွ်င္ တင္ထားေသာလက္ေဆာင္ပစၥည္းမ်ား လံုးဝၿပန္လည္ရွိပိုင္ခြင့္မရွိရ။ ၎အၿပင္ ဝက္သံုးဆုပ္ တစ္ေကာင္းႏွင့္ ေငြ(၃ဝဝ)% ေပးေလွ်ာရမည္။ (၂) ေစ့စပ္ေႀကာင္းလမ္း၍ သေဘာတူညီၿပီး အမ်ိဳသမီးသည္ အမ်ိဳးသားအေပၚ ကတိပ်က္သစၥာ ေဖာက္လွ်င္တင္ ထားေသာ လက္ေဆာင္ပစၥည္းမ်ား အားလံုးၿပန္ေပးရမည္။ ထိုၿပင္ေငြ (၃ဝဝ)% ႏွင့္ႏြားထီးတစ္ေကာင္းေပးေလွ်ာ္ေစရသည္။ (စ) ေစ့စပ္ေႀကာင္း လမ္းသေဘာတူညီၿပီး တစ္ဦးဦးကေသဆံုးသြားၿခင္း (၁) ေစ့စပ္ေႀကာင္းလမ္းသေဘာတူညီၿပီး အမ်ိဳသားေသဆံုးသြားလွ်င္ အမ်ိဳးသားမွတင္ထားေသာ လက္ေဆာင္ ပစၥည္း၏ထက္ဝက္ကို က်န္ရစ္သူမိဘမ်ားအားၿပန္ေပးေဆာင္ရမည္။ (၂) ေစ့စပ္ေႀကာင္းလမ္းသေဘာတူညီၿပီး အမ်ိဳးသမီးေသဆံုးသြားလွ်င္ အမ်ိဳးသားမွ တင္ထားေသာ လက္ေဆာင္ ပစၥည္းမ်ားၿပန္လည္ရယူပိုင္ခြင့္မရွိရ။ (ဆ) ဂတိသစြာၿပဳမဂၤလာေဆာင္ၿပီးသည္မွစ၍ ေသသည့္တိုင္ေအာင္ေပါင္းသင္းေနထိုင္ႀကရမည္။ (၂)အေမြဆက္ခံၿခင္း (ဇ) လက္ထပ္မဂၤလာ ေဆာင္ႏွင္းၿပီးသည့္ေနာက္ တရားဝင္လင္မယားအၿဖစ္ ေပါင္းသင္းေနစဥ္ လင္ ေယာက်ာၤးၿဖစ္သူ ေသဆံုးသြားလွ်င္ဇနီးသည္ သည္ႏွစ္ဦးပိုင္ဥစၥာပစၥည္းကို အေမြခံအၿဖစ္ ဆက္ခံပိုင္ ခြင့္ ရွိရမည္။ ဇနီးသည္ေသဆံုးသြားလွ်င္ ႏွစ္ဦးပိုင္ဥစၥာပစၥည္းမ်ားကို တရားဝင္ လင္ေယာက်ာၤးႏွင့္ ရင္ႏွီး၍ရွိေသာ ဥစၥာပစၥည္းမ်ားကို ပထမသားသမီးမ်ားကသာခဲြေဝပိုင္ဆိုင္ခြင့္ ၿပဳရမည္။ (ဈ) (က) မဂၤလာေဆာင္ႏွင္းၿပီးသည့္ေနာက္ တရားဝင္ေပါင္းသင္းၿခင္းမွ သားသမီးရလာၿပီးသည့္အခါ လင္ သည္ ေသဆံုးသြားပါက ၎၏ ဇနီးေနာက္ထပ္ အိမ္ေထာင္ၿပဳလိုလွ်င္ ပထမလင္ေယာက်ာၤးႏွင့္ ရင္းႏီွး၍ရေသာ ဥစၥာပစၥည္းကိုပထမသားသမီးမ်ားကစာခဲြေဝပိုင္ဆိုင္ခြင့္ၿပဳရမည္။ (ခ) မဂၤလာေဆာင္ႏွင္းၿပီးေနာက္ တရားဝင္ေပါင္းသင္းၿခင္းမွ သားသမီးရွိလာၿပီးေနာက္တြင္ ဇနီးသည္ ေသဆံုးသြားပါက ၎၏လင္သည္ ေနာက္ထပ္အိမ္ေထာင္ၿပဳလိုလွ်င္ ပထမဇနီးသည္ႏွင့္ ရင္းႏွီးရရွိ ထားေသာ ဥစြာပစၥည္းမ်ားကိုပထမသားသမီးမ်ားကသာပိုင္ဆိုင္ခြင့္ၿပဳရမည္။ (ဂ) ေမြးစားသား၊ ေမြးစားသမီးရွိလွ်င္ သားသမီးမ်ားအား အေမြခံခြဲေဝသည့္အခါတြင္ ၎အားသံုးပုံ တစ္ပုံသာ ခံစား ခြင့္ၿပဳရမည္။ (ဋ)ဥစြာပစၥည္းတန္ဘိုးေငြမ်ားကိုေအာက္ပါအတိုင္းခြဲေဝၿခင္း (၁)သားဦး-၃ဝ% (၂)သားလတ္-၂၅% (၃)သားေထြး-၄၅%

(ဌ)အေဆာက္အဦးပိုင္ဆိုင္ခြင့္ (၁)သားဦး-စပါးက်ီကိုင္ဆိုင္ခြင့္ရရွိေစရမည္။ (၂)သားလတ္-အေဆာက္အဦးပိုင္ဆိုင္ခြင့္မရွိ-၂၅%သာပိုင္ဆိုင္ခြင့္ရရွိသည္။ (၃)သားေထြး-အိမ္ပိုင္ဆိုင္ခြင့္ၿပဳရမည္။

(ဍ)တစ္ဦးကိုတစ္ဦးက်ဴးလြန္ၿခင္း (၁) တရားဝင္မဂၤလာေဆာင္ၿခင္းမၿပဳမွီက အမ်ိဳးသမီးသည္ အၿခားေသာ ေယာက်ာၤးတစ္ဦးဦးႏွင့္ လွ်ိဳ႕ဝွက္စြာ ေပါင္းသင္းလာၿပီး တရားဝင္မဂၤလာေဆာင္ၿပီး၍ တစ္လႏွစ္လအတြင္း ကိုယ္ဝန္ထင္ရွား ေပၚလြင္ပါက (သို႕)တစ္ဦးဦးကေဖာ္ထုတ္ပါက ဇနီးသည္သည္ တရားဝင္လင္ေယာက်ာၤးအား အနည္း ဆံုး ေငြ(၁ဝဝ)%ႏွင့္ႏြားထီးႀကီးတစ္ေကာင္း ၿဖစ္ၿပန္လည္ကန္ေတာ့ သန္းရွင္းေရးၿပဳလုပ္ရမည္။ (၂) တရားဝင္မဂၤလာ မေဆာင္မွီအမ်ိဳးသားသည္ အၿခားအမ်ိဳးသမီးတစ္ဦးဦးႏွင့္ လွ်ိဳ႕ဝွက္စြာ ေပါင္း သင္းၿပစ္မွားခဲ့ၿပီး၊ တရားဝင္မဂၤလာေဆာင္ၿပီး တစ္လႏွစ္လအတြင္း ယင္းၿပစ္မႈကိုတစ္ဦးဦးက ေဖာ္ ထုတ္၍ ၿပစ္မႈထင္ရွားလွ်င္လင္ေယာက်ာၤးသည္ တရားဝင္ဇနီးသည္ အားဝက္သံုးဆုပ္ တစ္ေကာင္း ႏွင့္ ေငြ(၁ဝဝ)%ၿဖင့္ၿပန္လည္ကန္ေတာ့သန္႕ ရွင္းေစရမည္။ (ဎ)ၿပစ္မႈက်ဴးလြန္ၿခင္း (၁) လင္ေယာက်ာၤးသည္ မိမိဇနီးသည္အားေက်ာ္လြန္၍ အၿခားမိန္းမတစ္ဦးႏွင့္ ၿပစ္မွားမိပါက ႏြား တစ္ေကာင္းႏွင္ ေငြ(၁ဝဝ)% ၿပန္လည္တန္ေတာ့ရမည္။ (၂) ဇနီးသည္သည္ လင္ေယာက်ာၤးအားေက်ာ္လြန္၍ အၿခားေယာက်ာၤး တစ္ေယာက္ႏွင့္ၿပစ္မွားမိပါက ႏြားတစ္ ေကာင္းႏွင့္ေငြ(၅ဝဝ)%ၿပန္လည္ကန္ေတာ့ရမည္။ (ဂ) အိမ္ေထာင္လင္တစ္ဦးသည္ လင္ေယာက်ာၤရွိမယား တစ္ဦးဦးကို က်ဴးလြန္ၿပစ္မွားမိပါက က်ဴးလြန္ ခံသူ မိန္းမ၏လင္အားေငြ(၁ဝဝဝ)ႏွင့္ႏြားတစ္ေကာင္ၿပန္လည္ကန္ေတာ့ရမည္။ (ဃ) ၿပစ္မွားခံရသူအမ်ိဳးသမီးတစ္သည္ ကာမပိုင္းအမ်ိဳးသမီးအား ေငြ(၂၅ဝ)ႏွင့္ ဝက္သံုးဆုပ္ တစ္ ေကာင္ ၿပန္လည္၍ ကန္ေတာ့ရမည္။ (စ) လူပ်ိဳတစ္ဦးက အပ်ိဳမတစ္ဦးအား လင္အၿဖစ္ေပါင္းသင္းမည္ဟု ဂတိၿပဳ၍ ၿပစ္မွားၿပီး မယားအၿဖစ္ ဆက္လက္ ေပါင္းသင္ရန္ ပ်က္ကြက္ပါက ယင္းအပ်ိဳမအား ေငြ(၅ဝဝ)နွင့္ ႏြားထီးတစ္ေကာင္ ေလွ်ာ္ေစရမည္။ (ဆ) လူပ်ိဳတစ္ဦးသည္ အပ်ိဳမတစ္ဦးကို လင္မယားအၿဖစ္ ေပါင္းသင္းရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္ၿဖင့္ ၿပစ္မွား က်ဴးလြန္ၿပီးေနာက္ အမ်ိဳးသမီးက အိမ္ေထာင္ၿပဳရန္အတြက္ ဆက္လက္ေပါင္းသင္းရန္ ၿငင္းဆန္ပါက ၎အားေလွ်ာ္ေႀကးမေပးရ။ (ဇ) လူပ်ိဳတစ္ဦးသည္ တခုလတ္မတစ္ဦးအား က်ဴးလြန္ၿပစ္မွားလွ်င္ တစ္ခုလတ္မအား ေငြ(၁၅ဝ) ေပးေလွ်ာ္ရမည္။ (ဈ) တစ္ခုလတ္မက လူပ်ိဳတစ္ဦးဦးအား ဆြဲေဆာင္ၿပီး မိမိအား ကာမဆက္စပ္ရန္ အားထုတ္မႈၿဖင့္ ၿပစ္မွားက်ဴးလြန္ မိလွ်င္၎အား ေလွ်ာ္ေႀကးမေပးရ။ (ဏ)ေအာင္သြယ္ခံ (၁)သမာဓိလူႀကီးမ်ားစရိတ္ (က)တရားလိုဘက္မွ(၁၅)% (ခ)တရားခံဘက္မွ(၁၅)% (တ)လူသတ္မႈ (က) တစ္ဦးတစ္ေယာက္ေသာသူသည္ အၿခားတစ္ဦးအား ေဒါသအေလွ်ာက္ တမင္တကာ သတ္ၿဖတ္မိပါက သၿဂိဳလ္စရိတ္ဟူသမွ် က်ခံရမည္ အၿပစ္ဒဏ္ေငြ (၃ဝဝဝ)ကို ၎၏ မိမိစုအား ေပး ေလွ်ာ္ရမည္။ (ခ) တစ္ဦးတစ္ေယာက္ေသာသူသည္ အၿခားသူတစ္ဦးအား အေႀကာင္အမ်ိဳးေႀကာင့္ မေတာ္တဆ ထိခိုက္ေသေစလွ်င္ သၿဂိဳလ္စရိတ္ဟူသမွ်ကို ကုန္က်ခံရမည္အၿပင္ ထိုေသဆံုးသူ၏ အေႀကြးရွိလွ်င္ ၿပန္ဆပ္ေပးရမည္။ (ဂ) တစ္ဦးတစ္ေယာက္ေသာသူသည္ အၿခားသူတစ္ဦးအား ထိခိုက္ဒဏ္ရာရရွိေအာင္ ၿပဳလုပ္မိလွ်င္ ထိုသူအားနာ စာအၿဖင့္ေငြ(၃ဝဝ)%ေပးေလွ်ာ္ရန္ ထိုအၿပင္ ႀကက္မႀကီးတစ္ေကာင္းေပးရမည္။ (ဃ) သမင္သကာ(သို႕) မေတာ္သဆ လူသတ္မႈက်ဴးလြန္မိလွ်င္ ဓေလ့ထံုးစံအရ ေသစားေသေစ ဒဏ္မရွိေစရ၊ ေသစားေသေစဒဏ္မထားၿခင္းမွာ- တရားလိုဘက္မွ ဆံုးရူံးနစ္နာမႈ မရွိေစရန္ ရည္ရြယ္ ခ်က္ၿဖစ္သည္။ (င) တစ္ဦးတစ္ေယာက္ေသာသည္ အၿခားတစ္ဦး၏ မ်က္စီတစ္ဘက္ကို မေတာ္တဆထိခိုက္မိ၍ ကန္းသြားပါက ေငြ(၂၅ဝ)%ႏွင့္ ဝက္သံုးဆုပ္တစ္ေကာင္ ေလွ်ာ္ရမည္။ (စ) တစ္ဦးတစ္ေယာက္ေသာသူသည္ အၿခားသူတစ္ဦး၏ မ်က္စီႏွစ္ဘက္စလံုး ထိခိုက္ကန္းေစပါက ဒဏ္ေငြ (၁ဝဝဝ)ေပးေလွ်ာ္ရမည္။ (ဆ) တစ္ဦးတစ္ေယာက္ေသာသူသည္ အၿခားသူတစ္ဦး၏ ေၿခတစ္ညဘက္ကို က်ိဳးေစကာ အက်ိဳး ခံရသူ အားေငြ (၅ဝဝ)ေလွ်ာ္ရမည္။ (ဇ) တစ္ဦးတစ္ေယာက္ေသာသူသည္ အၿခားသူတစ္ဦး၏ လက္တစ္ဘက္ကို မေတာ္တဆ ၿဖစ္ ေအာင္(သို႕) မသန္ မစြမ္းၿဖစ္ေအာင္ ထိခိုက္ေစပါက ထိုဒဏ္ရာရရွိသူအား ေငြ(၅ဝဝ)% ေပးေလွ်ာ္ ရမည္။ (ဈ) တစ္ဦးတစ္ေယာက္ေသာသူသည္ အၿခားသူတစ္ဦး၏ နားကိုပင္းေအာင္ ထိခိုက္မိပါက ထိုသူအား ေငြ (၅ဝဝ)% ေပးေလွ်ာ္ရမည္။

(ထ)တိရိစာၦန္ခိုးမႈ (၁) ဆင္၊ ၿမင္း၊ ကြ်ဲ၊ ႏြား၊ ဝက္၊ ႀကက္၊ အစရွိသည့္ တိရိစာၦန္မ်ားကို ခိုးယူမိပါက တစ္ဆမွ ႏွစ္ဆ ၿပန္လည္ ေပးေလွ်ာ္ရမည္။ (၂) ယင္းခိုးယူေသာ တိရိစာၦန္အစားႏွစ္ဆကို တိရိစာၦန္အစား မေပးႏိုင္ပါက ယင္းခိုးယူေသာ တိရိစာၦန္ ၏ ကာလတန္ဖိုးႏွင့္ညီမွ်ေသာ ေငြကိုေလွ်ာ္ရမည္။ (ဒ)ပစၥည္းခုိးယူၿခင္း (၁)ခိုးယူေသာ ပစၥည္း၏ႏွစ္ဆကို ပိုင္ရွင္အား ၿပန္လည္ေပးေလွ်ာ္ရမည္။ ပစၥည္းအစားမေပးႏိုင္ပါက ၎ပစၥည္း၏ ကာလတန္ဘိုး၏ ႏွစ္ဆေလွ်ာ္ရမည့္အၿပင္ အခိုးခံရေသာသူအား တြန္ၿပီးႀကက္ဖ တစ္ေကာင္ (သို႕)ဥၿပီးႀကက္မ တစ္ေကာင္ႏွင့္ေငြ(၂၅)ေပေလွ်ာ္ရမည္။ (၂) တစ္ဦးတစ္ေယာက္က အၿခားသူတစ္ဦးအား သက္ေသအေထာက္အထား လံုးဝၿပႏိုင္ပါက အခိုး ခံရသူအား ၎ပစၥည္း၏တန္ဖိုးႏွင့္ညီ ေသာေငြကို ေပးေဆာင္ရမည္။ (ဓ) ေက်ာ္ႏွင္းၿခင္း (၁)မည္သူမဆို သူတစ္ပါး၏ အိမ္ေပၚသို႕ ခိုးယူရန္ႀကံစည္မႈၿဖင့္ လည္ေကာင္း၊ အိမ္ေထာင္သားမ်ား အား က်ဴးေက်ာ္ရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္ၿဖင့္ ၿပစ္မႈက်ဴးလြန္မိပါက ဝက္ႏွစ္ဆုပ္တစ္ေကာင္ႏွင့္ ဒဏ္ေငြ (၂၅)% ေပေလ်ာ္ရမည္။ (၂) မည္သူမဆိုသူတစ္ပါး၏ စပါးက်ီသို႕ခိုးရန္ ႀကံစည္မႈၿဖင့္ က်ဴးေက်ာ္၍ၿပစ္မႈထင္ရွားပါက ဝက္ သံုးဆုပ္တစ္ ေကာင္ႏွင့္ဒဏ္ေငြ(၅ဝ)%ေလွ်ာ္ေစရန္မည္။ (၃) မည္သူမဆိုသူ တစ္ပါးပိုင္ဆိုင္ေသာ အိမ္ၿခံဝင္ထဲသို႔ခိုးရန္ ႀကံစည္မႈၿဖင့္ ဝင္ေရာက္ၿပီး ၿပစ္မႈ ထင္ရွား ပါကႀကက္မ ႀကီးတစ္ေကာင္ႏွင့္ဒဏ္ေငြ(၅ဝ)%ေပေလွ်ာ္ရမည္။ (ဃ) သူတစ္ပါး၏ယာေၿမထဲသို႕ ခိုးရန္ႀကံစည္မႈၿဖင့္ ဝင္ေရာက္ၿပီၿပစ္မႈ ထင္ရွားပါက ႀက္ဖ တစ္ေကာင္ ႏွင့္ ဒဏ္ေငြ (၅)%ေပးေလွ်ာ္ရမည္။ (င) လူတစ္ဦးၿဖစ္ေစ၊ တစ္ဦးထက္ပို၍ၿဖစ္ေစအၿခားေသာ ေက်းရြာနယ္ေၿမသို႕ က်ဴးေက်ာ္ၿပီးၿပစ္မႈ ထင္ရွားပါက ဒဏ္ေငြ(၅ဝ)ေပးေလွ်ာ္ရမည္။ (န) အမ်ားၿပည္သူတို အၿမတ္တႏိုးထားသည့္အရာဝတၲဳ၊ ေနရာေဒသကို က်ဴးလြန္ၿခင္း အမ်ား ၿပည္သူတို၏ ဘာသာေရး၊ဓေလ့ထုံးစံအရ အၿမတ္တႏိုးထားရွိေသာ အပစၥည္း(သို႕)ေနရာေဒသ တစ္ခု ကို ထိခိုက္ပ်က္စီး၍ ၿပစ္မႈထင္ရွားပါက ဝက္သုံးဆုပ္တစ္ေကာင္ႏွင့္ ဒဏ္ေငြ(၅ဝ)% ေပးေလွ်ာ္ ရမည္။ (ပ) မီးရႈိးဖ်က္ဆီးမူ (၁) မေတာ္တဆ(သို႕) တတမင္တကာ မီးရႈီးဖ်က္စီး၍ ရပ္ရြာအတြင္းရွိ အိမ္မ်ား ေလာင္ကြ်မ္းၿခင္း အတြက္ ၿပစ္မႈထင္ရွားပါက ကြ်ဲထီးတစ္ေကာင္ (သို႕)ကြ်ဲထီးႀကီး၏ ကာလတန္ဖိုးကို ေပးေလွ်ာ္ရမည္။ (၂) ေက်းရြာနယ္ေၿမတစ္ခုမ ွအၿခားေက်းရြာနယ္ေၿမတစ္ခုသို႕ ေတာင္ယာတစ္ခင္း စာေၿမေနရာ အတြက္ (၂၅)% စီေပးေလွ်ာ္ရမည္။ (ဂ) ေက်းရြာနယ္ေၿမအတြင္း မီးေပါ့ဆမႈၿဖင့္ ေတာင္ယာခုတ္မည့္ ေၿမေနရာမ်ားကို မီးေလာင္းသြားပါက ေတာင္ယာတစ္ခင္းစာအတြက္ ဒဏ္ေငြ(၂၅)%စီေပးေလွ်ာ္ရမည္။ (ဃ) တစ္ဦးတစ္ေယာက္ေသာသူသည္ ေဒါသအေလွ်ာက္ရ အတြင္းမီးရႈိးဖ်က္စီးပါက မစ္မုိ(ခ)ရြာ မီးသန္႕ရွင္းေရးအတြက္ ကြ်ဲထီးတစ္ေကာင္ (သို႕)ကြ်ဲတစ္ေကာင္၏ တန္ဘိုးႏွင့္ညီေသာ ေငြကို ေပးေလွ်ာ္ရမည္။ (ဖ) လိမ္လည္မႈ (၁) တစ္ဦးတစ္ေယာက္ေသာသူသည္ မတရားလိမ္လည္မႈအတြက္ ၿပစ္မႈထင္ရွားပါက အနည္းဆံုးေငြ (၂၅)%၊ ၎အၿပင္ႀကက္မႀကီး တစ္ေကာင္ေပးေလွ်ာ္ ကန္ေတာ့ရမည္။ (၂) ၿဖားေယာင္းေသြးေဆာင္သူမွ ၿပစ္မႈထင္ရွားပါက အနည္းဆုံး ဒဏ္ေငြ(၂၅)% မွအထက္ ေပးေလွ်ာ္ ရမည္။ (ဗ) အမွန္တရားအတြက္ သစၥာေရေသာက္ၿခင္း (၁) ၿပစ္မႈတစ္ခုခုကို ထင္ရွားၿပတ္သားစြာ အမိန္႕ခ်မွတ္ႏိုင္ရန္အတြက္ ငရုတ္ေရၿဖင့္ မ်က္ႏွာသစ္ၿခင္း၊ ခဲေရႀကိဳ၍ လက္ၿဖင့္ႏႈိက္ၿခင္းႏွင့္ ဆန္ထုတ္ခ်က္ၿခင္းတို႕ၿဖင့္ အမွန္တရားကိုေဖာ္ထုတ္ေလ့ရွိသည္။ (၂) ငရုတ္ရည္သစ္ၿခင္း၊ ခဲရည္ႀကိဳႏႈိက္ၿခင္းတို႕ၿဖင့္ အမွန္တရား ေဖာ္ထုတ္ရာတြင္ မ်က္စိစပ္ၿခင္း၊ ခဲရည္စြဲကပ္ၿခင္း၊ ဆန္ထုပ္မနပ္ၿခင္းၿပစ္မႈမ်ားမွ သတ္မွတ္ထားသည့္အၿပစ္ဒဏ္ေပးေလ့ရွိသည္။

(ဖ) ရပ္ရြာအတြင္းမွရြာႏွင့္ ဒဏ္ခံခိုက္ထားသူမ်ားမွ ေအာက္ပါၿပစ္မႈတစ္ခုခုကို က်ဴးလြန္သူမ်ားကိုသာ ရြာႏွင့္ဒဏ္ ေပးေလ့ရွိသည္ (၁)သမီးအရင္းကိုၿပန္လည္ၿပစ္မွားသူမ်ား (၂)အေမအရင္းကိုၿပန္လည္ၿပစ္မွားသူမ်ား (၃)ေမာင္ႏွမအရင္းအခ်င္းခ်င္းၿပစ္မွားသူမ်ား (၄)ခပ္ေဆးၿဖင့္အသုံးၿပဳ၍လူအသက္ကိုေသေစသူမ်ား (၅)စုန္းဂေဝႏွင့္ၿပဳစားသူမ်ား (၆)ရပ္ရြာ၏ဓေလ့ထံုးတမ္းမ်ားကိုမလိုက္နာဘဲဆန္႕က်င္သူမ်ားစသည္တို႕ၿဖစ္သည္။

(ခ) အသက္ေမြးဝမ္းအေႀကာင္း ေကာ္ေယာ္မိုႏူလူမ်ိဳးတို႕သည္ ေတာင္ယာ၊ လယ္ယာလုပ္ငန္းတို႕ၿဖင့္ အသက္ေမြးဝမ္းလွ်က္ ရွိပါသည္။ ေတာင္ယာ၊ လယ္ယာလုပ္ငန္းႏွင့္တြဲၿပီး လက္မႈလုပ္ငန္း၊ ေမြးၿမဴေရးလုပ္ငန္းတို႕ကို လုပ္ကိုင္ႀကသည္။ ကယားမိုႏူလူမ်ိဳးတို႕သည္ ရသမွ်ႏွင့္ ေရာင့္ရဲ႕တင္တိမ္သူမ်ားၿဖစ္ႀကရာ၊ အဆိုပါ လုပ္ငန္းမ်ားကို မိသားစု စားသံုးမႈဖူလံုရုံမွ်သာ လုပ္ကိုင္ႀကသည္။ ေကာ္ေယာ္လူမ်ိဳးတို႕၏ အဓိက လုပ္ငန္းမွာ စိုက္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငန္းသာၿဖစ္သည္။စိုက္ပ်ိဳးေရးအ တြက္မိုးေရးမ်ားရမည့္ ေနရာႏွင့္ စမ္းေရးရွိေသာ ေနရာတို႕ကို ေရြခ်ယ္ႀကသည္။ ေကာ္ေယာ္လူမ်ိဳးတို႕ ေနထိုင္ရန္အရပ္ေဒသတြင္ ေၿမၿပန္႕နည္းၿပီး ေတာေတာင္ထူထပ္ေသာ အရပ္ေဒသ ၿဖစ္သည္။ ေၿမၿပန္႕တြင္လယ္ယာကို လုပ္ကိုင္ႀကၿပီး ေတာေတာင္ထူထပ္ေသာ ေဒသတြင္ ေတာင္ယာစိုက္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငန္းကို လုပ္ေဆာင္ႀကသည္။ ေကာ္ေယာ္မိုႏူလူမ်ိဳးတို႕သည္ ေတာင္ယာ အတြက္ ေၿမေနရာေရြးခ်ယ္ၿခင္း၊ ခုတ္တြင္းရွင္လင္းၿခင္း၊ မီးရႈိးၿခင္းစူးထိုးၿခင္း အစရွိေသာ လုပ္ငန္း အဆင့္ဆင့္ကို ရာသီႏွင့္အခ်ိန္ကာလကို ပိုင္္ၿခားသတ္ မွတ္လုပ္ကိုင္ႀကသည္။ (၁) ေၿမေနရာေရြးခ်ယ္ၿခင္း ေတာင္ယာလုပ္ငန္း၏ ပထမအဆင့္သည္ ေၿမေနရာေရြးခ်ယ္ၿခင္းၿဖစ္သည္။ ေရြးခ်ယ္ေသာ ေၿမေနရာ ေကာင္းမေကာင္း ႀကက္ရုိးထိုးႀကသည္။ အခ်ိဳ႕ေကာ္ေယာ္တိုသည္ ေတာင္ယာခုတ္မည့္ ေနရာတြင္ ႏြယ္ပင္တစ္ပင္ကို ခုတ္ယူၿပီး ယင္းႏြယ္ပင္ကို အပိုင္းလိုက္ ခုတ္ၿဖတ္ထား ပါသည္။ အပိုင္းတစ္ပိုင္းႏွင့္ တစ္ပိုင္းတူညီစြာ မွန္းဆၿပီး ခုတ္ၿဖတ္ထားသည္။ ထိုေနာက္ ယင္းခုတ္ၿဖတ္ ထားေသာ ႏြယ္ပင္ကိုေလးေထာင့္ ပုံသ႑ာန္စီၿပီး ႀကည္ပါသည္။ ယင္းတိုၿပဳလုပ္ၿပီးေသာ အေၿဖ ေပၚထြက္လာပါက ထိုေၿမေနရာကိုေတာင္ယာ ခုတ္ထြင္ရန္ သတ္မွတ္ႀကသည္။ ေတာင္ယာ ေရြးခ်ယ္ သည့္ ေနရာတြင္(၁ဝ)ႏွစ္ မွ်မစိုက္ခဲ့ေသာ ေနရာကို ေရြးခ်ယ္ေလ့ရွိပါသည္။ ေတာင္ယာကို တစ္ႏွစ္ တစ္ႀကိမ္ ေၿပာင္းေရြ႕လုပ္ကိုင္ရသည္။

(၂) ေတာင္ယာခုတ္ၿခင္း ကယားမိုႏူတိုသည္ လယ္ယာမ်ားမွ စပါးသီႏွံမ်ား ရိတ္သိမ္းၿပီး စပါးအားလံုးအိမ္သို႕ ၿပန္သယ္ ၿပီးသည္ေနာက္ ႏွစ္သစ္ကူးကာလ ၿပာသိုလေလာက္တြင္ ေတာင္ယာခုတ္ႀကသည္။ ေတာင္ယာ စတင္ခုတ္သည့္ ေန႕တြင္ ရြာထဲမွ ႏွစ္စဥ္စပါးအမ်ားဆုံး ရရွိေသာပုဂၢိဳလ္ အၿခားရြာသား မ်ားထက္ ခ်မ္းသားႀကြယ္ေသာ ပုဂၢိဳလ္ကစတင္ရသည္။ ယင္း ပုဂၢိဳလ္စတင္ခုတ္ၿပီးမွ က်န္ရြာသားမ်ားက ခုတ္ႀက ပါသည္။ ေတာင္ယာစတင္ခုတ္သည့္အခ်ိန္တြင္ ဂ်ီ၊ ဆတ္၊ က်ီး၊ ေတာေႀကာင္ စေသာသတၲဝါမ်ား ေအာ္သံႀကားရပါက နိမိတ္မေကာင္းဟု ယူဆႀကကာ အၿခားေနရာတစ္ခုသို႕ ေၿပာင္းၿပီး ေတာင္ယာ ခုတ္ ပါသည္။ (၃) ေတာင္ယာမီးရႈိးၿခင္း ကယားမိုႏူတုိသည္ ေတာင္ယာကို ေႏြရာသီ(ဧၿပီလ) ေလာက္တြင္ မီးရႈိးႀကပါသည္။ ခုတ္ထြင္ ထားေသာ သစ္ပင္ဝါပင္မ်ားကို မီးရႈိးရွင္းလင္းၿခင္း ၿဖစ္သည္။ ေတာင္ယာခင္းမွ မီးသည္ ေဘး ပတ္ဝန္းက်င္ သို႕ ကူးစက္သြားၿခင္း မရွိေအာင္ ေတာင္ယာခင္းပတ္လည္တြင္ မီးတားၿပဳလုပ္ႀကသည္။ ေတာင္ယာခင္းမီး မရႈိးမီွယာခင္းမွ တိရိစာၦန္မ်ား မီးမေလာင္မိေစရန္ ေမာင္းထုတ္ႀကသည္။ မီးရႈိး မည့္ပုဂၢိဳလ္ကို ရြာထဲတြင္ စိတ္တိုတတ္သူ၊ ေဒါသႀကီးသူ၊ စိတ္ဆသူကို ေရြးၿပီးရႈိးေစသည္။ စိတ္ဆတ္ သူတို႕ မီးရႈိးပါက ပိုေလာင္သည္ဟု ယူဆၿခင္းၿဖစ္သည္။ ေတာင္ယာမီးရႈိးရန္ ေရြးခ်ယ္ထားေသာ သူသည္ မီးမရႈိးမိတစ္ရက္အလိုတြင္ ရြာအၿပင္သို႕ ထြက္အိမ္ရပါသည္။ ေတာင္ယာရႈိးမည့္ နံနက္တြင္ ရြာမွခ်က္ေပးေသာ ထမင္းကိုမစားရဘဲ၊ ဝါးက်ည္ေထာင္ၿဖင့္ ခ်က္ေသာထမင္းကို စားရပါသည္။ ေခါင္ေရကိုလည္းဝါးဗူး ၿဖင့္ထည့္ၿပီးေသာက္ရသည္။ ထမင္းကိုပန္ကန္ႏွင့္ မစားရဘဲ၊ ဝါးခြက္ ထဲမွာ ထည့္ၿပီးစားရမည္။ (၄) ေတာင္ယာစူးထိုးၿခင္း ေတာင္ယာခင္းမီရႈိးၿပီးေနာက္ ေတာင္ယာမွ သစ္တံုးသစ္ကိုင္းမ်ားကို ဖယ္ထုတ္ရွင္းလင္း ႀကပါသည္။ ေမလဆန္းေလာက္တြင္ မိုးတစ္မိုးႏွစ္မိုးရြာၿပီးေနာက္ ေတာင္ယာစူးထိုး စိုက္ပ်ိဳႀကပါသည္။ ကယားမိုႏူတို႕သည္။ ေတာင္ယာစူးထိုးစိုက္ပ်ိဳႀကရာတြင္ ရြာသားမ်ားက ဝိုင္းဝန္းကူညီႀကသည္။ စူးထိုးစိုက္ပ်ိဳးရာတြင္လည္း ရြာမွအခ်မ္းသာဆံုး ပုဂၢိဳလ္၏ ေတာင္ယာခင္းကို ဦးစြာစိုက္ၿပီးမွ အၿခား ရြာသားမ်ား ဒေတာင္ယာခင္းကို စိုက္ပ်ိဳးႀကပါသည္။ စပါးစူးထိုးၿပီးလုနီးအခ်ိန္တြင္ မေကာင္းဆိုးဝါး ေမာင္းထုတ္သည့္အေနၿဖင့္ ေသနတ္ၿပစ္ေဖါက္ေလ့ရွိသည္။ ထိုသို႕စူးထိုး စိုက္ပ်ိဳးသည့္ေနတြင္ ရြာသားမ်ားသည္ အိုးစည္၊ ဗုံေမာင္းမ်ားကို တီးခတ္ကာ စီခ်င္းသီဆိုက ႀကပါသည္။ (၅) ေမြးၿမဴးေရး ကယားမိုႏူတို႕သည္ ေမြးၿမဴးေရးလုပ္ငန္းကို စီးပြားေရးၿဖစ္ေလာက္ေအာင္ လုပ္ကိုင္ၿခင္း မရွိႀက ပါ၊ ကြ်ဲ၊ႏြား၊ ဝက္၊ႀကက္၊ စေသာတိရိစာၦန္မ်ားကို အိမ္တိုင္းတြင္ ေမြးၿမဴးႀကပါသည္။ ယင္းတိရိစာၦန္ မ်ားကိုိ မိသားစုစားသံုးရန္ ႏွင့္ပူေဇာ္ပဲြမ်ားတြင္ အသုံးၿပဳရန္ ေမြးၿမဴးထားပါသည္။ နတ္ကိုးကြယ္ေသာ သူမ်ားသည္ ဘာသာေရးႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ ပူေဇာ္ပြဲမ်ားတြင္လည္းေကာင္း၊ သာေရးနာေရး ကိစၥတြင္ လည္းေကာင္း၊ ႏွစ္စဥ္အခ်ိန္ႏွင့္က်င့္ပတ္ရာတြင္ဧည္ ပရိသတ္မ်ားအား ေကြ်းေမြးရန္ ႏြား၊ဝက္၊ႀကက္ မ်ားတို႕ တတ္ႏိုင္သမွ်ေမြးၿမဴးထားႀကသည္။ နတ္ကိုးကြယ္သူမ်ားသည္ မည္သည့္ကိစၥတြင္မဆို ႀကက္ ရုိးထိုးႀကည့္မွ ၿပဳလုပ္ေလ့ရွိရာ ႀကက္မ်ားကိုပို၍ ေမြးၿမဴးထားႀကသည္။ ကယား မိုႏူတိုႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္း က်င္းပလွ်က္ရွိေသာ ေက့ထိုးဘိုးပြဲ၊ ေကာက္ညွင္းထုတ္ပြဲ၊ အိမ္သစ္တက္ပြဲ၊ မဂၤလာေဆာင္ပဲြ အစ ရွိေသာ ပြဲေတာ္မ်ားတြင္ႀကက္၊ ဝက္၊ကြ်ဲ၊ႏြား၊ အစရွိေသာတိရိစာၦန္မ်ားကို သတ္ၿဖတ္၍ ဧည့္သည္ မ်ားကို ေကြ်းေမြးဧည္ခံႀကပ္သည္။ ကယာမိုႏူတို႕သည္ တိရိစာၦန္မ်ားကို စနစ္တက်ေကြ်းေမြး ထားၿခင္း မရွိပါ။ အိမ္၏ ပတ္ဝန္းက်င္ရွိေသာ ေတာတြင္းသို႕ အစာရွာစားႏိုင္ရန္ လြတ္ထားႀက ပါသည္။ (၆)လက္မႈလုပ္ငန္း ကယားမိုႏူလူမ်ိဳးတို႕သည္ စိုက္ပ်ိဳးေရးေမြးၿမဴးေရး၊ အၿပင္လက္မႈလုပ္ငန္းမ်ားကိုလည္း လုပ္ ကိုင္ႀကသည္။ ေတာင္း၊ ၿခင္း၊ အိုး၊ ပလိုင္း၊ စေကာ၊ အဝတ္အထည့္အစရွိေသာ လက္မႈလုပ္ငန္းမ်ားကို လုပ္ကိုုင္ႀကသည္။ ေရွ႕အခါကသတၲဳၿဖင့္ ၿပဳလုပ္ထားေသာ အိုးမ်ားမေပၚေပါက္မီွ ကယားမိုႏူတို႕သည္ ေၿမအိုးမ်ားၿဖင့္ ခ်က္ၿပဳတ္စားေသာက္ႀကပါသည္။ အိမ္သံုးပစၥည္းမ်ား ၿဖစ္ေသာေတာင္းဈပလိုင္း၊ စေကာမ်ားကို ရြာအနီအနားရွိဝါးမ်ားၿဖင့္ ကိုယ္တိုင္ယက္ လုပ္ႀကပါသည္။ ဖ်ားေတာင္းအစရွိေသာ အသံုးအေဆာင္မ်ားကိုဝါးၿဖင့္ယက္လုပ္ႀကသည္။ (၇) အမဲလိုက္ၿခင္း ေကာ္ေယာ္မိုႏူေနထိုင္ေသာေဒသသည္ ေတာေတာင္လွ်ိဳေၿမာင္း၊ စိမ္းစမ္းထူထပ္ ေပါမ်ား ပါသည္။ ဂ်ီ၊ ဒရယ္၊ ေတာဝက္၊ ဆတ္၊ ေတာဆိတ္၊ ဝက္ဝံအစရွိေသာ သတၲဝါေပါ႕မ်ားပါသည္။ ကယားမိုႏူလူမ်ိဳးတိုသည္ အမဲလိုက္ၿခင္း၊ အမဲပစ္ၿခင္းကို ကြ်မ္းက်င္ႀကပါသည္။ ေတာင္ယာလုပ္ငန္း ၿပီးစီးခ်ိန္တြင္ လူစုလူေဝတို႔ၿဖင့္ အမဲလိုက္ႀကပါသည္။ အမဲလိုက္ရာတြင္ တူမီးေသနတ္၊ ဓား၊ လံွ၊ ေလးအစရွိေသာ ပစၥည္းကိရိယာမ်ားကို အသံုးၿပဳႀကပါသည္။ အမဲလိုက္ရာတြင္ ေတာလွန္ၿခင္း၊ ေတာေခ်ာက္ၿခင္းတို့ကိုၿပဳလုပ္ပါသည္။ ေတာေခ်ာက္ေခြးကို အသံုးၿပဳႀကသည္။ အမဲလိုက္ရန္ တြင္ရ လာေသာ အသားမ်ားကို အခ်င္းခ်င္းေဝေပၿပီး ေတာေကာင္ကို ထိေအာင္ပစ္သူကို အၿခားသူထက္ပို၍ ေပးႀကပါသည္။ (၈)ေန႕စဥ္လုပ္ငန္း ေရွ႕ေကာ္ေယာ္မိုႏူဘိုးဘြားတို႕သည္ နနံက္ေစာေစာႀကက္တစ္ခါတြန္လွ်င္ အိပ္ယာမွထား ၾကၿပီး ထမင္း ဟင္းမ်ားကို ခ်က္ၿပဳတ္ကာ ေတာင္ယာသို႕ အလုပ္သြားရန္ၿပင္ဆင္ႀကပါသည္။ မိမိတို႕ လုပ္ကိုင္လွ်က္ ရွိေသာ ေတာင္ယာသည္ရြာ ႏွင့္(၂)မိုင္(၃)မိုင္ေက်ာ္ ေဝးေသာေႀကာင့္ နံနက္မိုးမလင္း တစ္လင္းခ်ိန္တြင္ေတာင္သို႕သြား ႀက၍ညေနအခ်ိန္မွ အိမ္သို႕ၿပန္လာႀကသည္။ စပါးစုိက္ပ်ိဳးေသာ အခ်ိန္ႏွင့္ စပါးရိတ္သိမ္းေသာ အခ်ိန္တြင္ကယား မိုႏူတို႕၏ အလုပ္အမ်ားဆံုး အခ်ိန္ၿဖစ္သည္။ အၿခား အားလပ္ေသာ အခ်ိန္တြင္ ေတာင္းယက္ၿခင္း၊ အိမ္ေဆာက္ၿခင္း၊ အိမ္ၿပဳၿပင္ၿခင္းႏွင့္ အၿခား လုပ္ငန္း မ်ားကို လုပ္ေဆာင္ႀကသည္။ ေကာ္ေယာ္မိုႏူဖုတို႕သည္ တစ္ႏွစ္ပတ္လံုး(လ) အလိုက္ အလုပ္အကိုင္ မ်ားကို ခြဲၿခားလုပ္ကိုင္ႀကသည္။ ေတာင္ယာခုတ္ၿခင္း၊ မီးရႈိးၿခင္း၊ ရွင္းလင္းၿခင္း၊ အိမ္သစ္ ေဆာက္ လုပ္ၿခင္း၊ ထိမ္းၿမားမဂၤလာၿပဳလုပ္ၿခင္း၊ အိမ္သစ္တက္ပြဲ၊ ေတာလိုက္ၿခင္း၊ စိုက္ပ်ိဳးၿခင္း၊ ရိတ္သိမ္းၿခင္း စ သည့္အရာမ်ားကိုၿပဳလုပ္ႀကသည္။ (၉)လုပ္အားဖြဲ႕စည္းမႈ ေတာလက္ေက်းရြာတြင္ ေနထိုင္ႀကေသာ ကယားမိုႏူလူမ်ိဳးစုတိုသည္ အဓိကေတာင္ယာကို လုပ္ကိုင္ ႀကသည္။ ထိုေႀကာင့္အသက္(၁၂-၁၃)အရြယ္တြင္ မိဘမ်ားႏွင့္အတူ ေတာင္ယာသို႕ သြားကာ အလုပ္မ်ားကို ကူညီ ႀကပ္သည္။ ေယာက်ာၤးေလးသည္ ဖခင္၏အလုပ္ကို ကူညီၿပီး မိန္းကေလး မ်ားသည္ မိခင္၏အလုပ္မ်ားကိုဝိုင္းဝန္း ကူညီႀကပါသည္။ အိမ္မႈကိစၥကို ဖခင္က ဦးစီး ဦးေဆာင္ၿပီး မိသားစုကိစၥကို မိခင္ကလုပ္ကိုင္ပါသည္။ အသက္(၈-၉) ႏွစ္အရြယ္ရွိေသာ ကေလးမ်ား သည္ ႀကီးေသာ အရာကို မလုပ္ႏိုင္ေသာ္လည္း၊ ေတာင္ယာသို႕ သြားကာ ကြ်ဲ၊ႏြား၊ ညီငယ္ညီမငယ္ မ်ားကို ထိန္းၿခင္းအစရွိေသာအလုပ္ကို လုပ္အားေပးပါသည္။ ကယားမိုႏူလူမ်ိဳးတို႕သည္ ဘာသာေရးလုပ္ငန္း၊ လူမႈေရးလုပ္ငန္း၊ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားႏွင့္ ရပ္ရြာေရး လုပ္ငန္းမ်ားကို စုေပါင္းလုပ္ကိုင္ႀကသည့္ စနစ္ကိုက်င့္သံုးႀကပါသည္။ ထိမ္းၿမားၿခင္း၊ အိမ္သစ္ ေဆာက္ၿခင္း၊ အသုဘပြဲအစရွိေသာ ကိစၥရပ္တြင္ တစ္ရြာလံုးဝိုင္းဝန္းကူညီ လုပ္ကိုင္ႀကပါ သည္။ အိမ္ေဆာက္လုပ္ရန္တြင္လက္ သမားမလိုဘဲ အိမ္ေဆာက္ပံုကြ်မ္းက်င္သူ တစ္ဦးက ဦးေဆာင္ ကာ လိုအပ္ေသာပစၥည္းမ်ားကို ရြာသူ/သားမ်ား ဝိုင္းဝန္းကူညီၿပီး(၂-၃)ရက္အတြင္း အၿပီးအစီး ေဆာက္လုပ္ႀကပါသည္။ ရြာထဲတြင္ အသုဘရွိလွ်င္လည္း၊ အသုဘ အတြက္တစ္ရြာလုံးက အကူအညီ ေပးၿပီး အသုဘပဲြလာေရာက္ေသာ ဧည္သည္မ်ားကိုေကြ်းေမြးရန္ စားေသာက္ ဖြယ္ရယမ်ားကို ဝိုင္းဝန္းကူညီ ခ်က္ၿပဳတ္ေပးႀကသည္။ ကယားမိုႏူတိုသည္ ေတာင္ယာလုပ္ငန္း တစ္ႏွစ္ပတ္လုံး ပင္ပန္းႀကီးစြာ လုပ္ကိုင္ရေသာ္လည္း ဝမ္းစာလံုေလာက္ရုံသာ ရွိပါသည္။ ေတာင္ယာတြင္ စပါးအၿပင္၊ ေၿပာင္း၊ဂ်င္း၊ ပိန္းဥ၊ေၿမာက္ဥ၊အစရွိေသာ အပင္မ်ားကိုေရာ၍ စိုက္ပ်ိဳးေလ့ရွိသည္။ ကယားမိုႏူလူမ်ိဳးတို႕သည္ လက္မႈပညာၿဖင့္ အသက္ေမြးဝမ္းေႀကာင္းေတြ႕ ရွိရပါသည္။ ကယားမိုႏူ လူမ်ိဳးစုသည္ ပစၥည္းမ်ားအပို ထုတ္လုပ္၍ အၿမတ္တင္ေရာင္းေသာ ကုန္သည္ပြဲစား အလုပ္ကို စိတ္မစားေခ်၊ ေန႕စဥ္ စားဝတ္ေနေရးအတြက္ လိုအပ္ေသာ လူသုံးပစၥည္းမ်ားကို ထုတ္လုပ္ ၍ အေနအထိုင္ ရိုသားၿပီးေရာင္းရဲ႕ တင္းတိမ္ေသာ စိတ္မ်ားႀကီးသၿဖင့္ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းမ်ား တုိးတက္ဖြံ႕ၿဖိဳးမွဳ ရွိေႀကာင့္ေတြ႕ရပါသည္။

(ဂ) ကယားမိုႏူလူမ်ိဳးအမွတ္အသား နားကိုသက္ကယ္ရုိး ခန္႕အက်ယ္ေဖါက္ထားသည္။ နားေဖါက္ၿခင္း၏ ရည္ရြယ္ၿခင္းမွာ-နား ေပါက္မွ စိတ္ပြင့္သည္ ေယာက်ာၤးပီသသည္ဟု အဆိုရွိသည္။

(ဃ) ကယားမိုႏူလူမ်ိဳးစုစကား ေရွးပေဝသဏီာကပါရာမိုလာ ေခၚေသာအရပ္တြင္ ေနထိုင္ခဲ့စဥ္က ကယားလူမ်ိဳး တစ္မ်ိဳး တည္းသာ ၿဖစ္သည္။ စကားအားၿဖင့္လည္း တစ္မ်ိဳးတည္း သာေၿပာဆိုသည္။ ပါရာမိုလာမွ တဆင့္ၿပီး တဆင့္ တေရြ႕ေရြ႕ဆင္းသက္ လာေသာအခါ လမ္းၿပဦးေဆာင္မႈ တစ္ခုတည္းေအာက္တြင္ စုစည္း ဆင္းလာႀကသည္။ ယခုလက္ရွိေနထိုင္ရာ အရပ္ေဒသသို႕ ေရာက္ရွိလာေသာအခါ နယ္ေၿမေဒသ ခြဲေဝၿပီး တစ္ေတာစီးတစ္ေတာင္ၿခား၍ေနထိုင္လာႀကၿခင္းေႀကာင့္ႏွစ္ ကာလႀကာေညာင္း လာသည္ႏွင့္ အမွ် အေၿပာအဆို အသံုးအႏႈန္း အနည္းငယ္ကြာၿခားသြား ေသာ္လည္း ကယားလူမ်ိဳး အခ်င္းခ်င္း တစ္မ်ိဳး၏ စကားကိုတစ္မ်ိဳးကနားလည္ႀကၿပီးမ်ားစြာဆင္တူမႈရွိသည္။ ကယားလူမ်ိဳးႏွင့္ ေကာ္ေယာ္မိုႏူဖုတို၏ ယဥ္ေက်းမႈအေနၿဖင့္ ေဂးထိုးဘိုး(ေခၚ) ဂါဘို၊ေဗ့လ (ေခၚ) ေကာက္ညွင္းထုတ္ပြဲ စသည့္မ်ိဳးရုိးစဥ္လာ ဓေလ့ထံုးစံမ်ား အားလံုးတူညီႀကသည္။ ေရွးအခါက ကယားလူမ်ိဳး တစ္မ်ိဳးတည္းသာၿဖစ္ၿပီး ဝတ္စားဆင္ယင္မႈမ်ားမွာလည္း တစ္မ်ိဳးတည္းသာၿဖစ္သည္။ နယ္ခ်ဲ႕ကိုလိုနီ အဂၤလိပ္ဝင္ေရာက္အုပ္ ခ်ဳပ္စဥ္က၎တို၏ စကားၿပန္မွာ ရွမ္းလူမ်ိဳးၿဖစ္သၿဖင့္ ကယား လူမ်ိဳးကို (၄)စုခြဲၿပီးေပးရာတြင္ ကယားကိုယန္းလိုင္းဟူ၍ လည္းေကာင္း၊ ကယားမိုႏူကိုယန္းမေနဟူ၍ လည္းေကာင္း ကယားငန္ကိုယန္းေဘာ္ဟူ၍လည္းေကာင္း၊ အသီးသီး အမည္နာမေပးကာ ယေန႕တိုင္ ေခၚဆိုလာႀကၿခင္းၿဖစ္သည္။ ကယားၿပည္နယ္တြင္ ကယားလူမ်ိဳးတို႕၏ ေနထိုင္အရပ္ေဒသမ်ားမွာ ကယားလူမ်ိဳးစု မ်ားတို႕ သည္ ကယားၿပည္နယ္ေရွ႕ဘက္ တခြင္တြင္လည္းေကာင္း ကယားတလဲ (ေခၚ)ယင္းတလဲတို႕က ကယားၿပည္ အေရွ႕ေတာင္ဘက္တြင္ လည္းေကာင္း၊ ကယားမိုႏူတို႕က ကယားၿပည္နယ္ ေနာက္ ေတာင္ ဘက္တြင္လည္းေကာင္း ယယန္းကငန္တို႕က ကယားၿပည္နယ္ အေၿမာက္ဘက္ တြင္လည္း ေကာင္း အသီးသီးေနထိုင္လွ်က္ရွိႀကသည္။

(င) ကယားမိုႏူလူမ်ိဳးစု၏ပြဲေတာ္မ်ား (က)ေဗ့လ (ခ)လယ္ဝါ (ဂ)အမဲလိုက္ပြဲ (ဃ)အိမ္သစ္မဂၤလာပြဲ (င)ေကာက္သစ္စားပဲြ ေဗ့လအဓိပၸါယ္ ရြက္ခူးပြဲျဖစ္သည္ ပြဲအၾကိဳေနတြင္ လုေဘာေဂၚေဒဟစသဒၚ (ခ)ေၾကာင္လ်ွာ ရြက္ တခက္ကိုလည္းေကာင္း ႏြယ္စုပင္တစ္ကိုင္းကိုလည္းေကာင္း၊ ေကာက္ညင္း ထုပ္ရြက္ တပင္ကို လည္းေကာင္း၊ ခူးလားျပီးေလွကားထိပ္ ထရံေပၚတြင္ ခ်ိတ္ဆြဲထားသည္၊၊ ထိုသို ့ျပဳလုပ္ရသည့္ ရည္ရြယ္ခ်က္မွာ ေဗလပြဲေတာ္သည္သန္ ့ရွင္းေသာ မိသာစုုပြဲျဖစ္၍ ပြဲေတာ္အတြင္း မေကာင္းဆိုး၀ါး ျဖစ္ေသာ နတ္ဆိုးမ်ားအိမ္တြင္းရွိ မိသားစုမ်ားအား လာေရာက္အေႏွာက္ယွက္ မျပဳနွိင္ရန္ တားဆီး ေသာ အထိမ္းအမွတ္ျဖစ္သည္။ ပြဲေတာ္က်င္းပခ်ိန္တြင္ နတ္ဆိုးမ်ားလာၾကည့္ပါက ထိုနတ္ဆိုုးမ်ား အိမ္ေပၚသို႕မတက္ရန္ လုေဘာ့ေဂၚေဒၚလ (ခ)ေႀကာင္လွ်ာရြက္ တစ္ညဥ့္လံုးကေပးရသည္။ အကယ္ ၍ တက္လာလွ်င္ ႏြယ္ဆူးပင္က ခ်ိတ္ဆြဲထားရန္ ၿဖစ္သည္။ နတ္ဆိုးက တင္းရုန္း၍ အိမ္တြင္း သို႕ဝင္ရန္ႀကိဳးစားပါကေကာက္ညွင္းထုတ္ရြက္ၿဖင့္၎ကိုခုတ္သတ္ပစ္ရန္တို႕ၿဖစ္သည္။ လယ္ဂါဆိုသည္မွာ ဂါဘိုကဲ့သို႕ပတ္လည္တီးမႈတ္ ကခုန္ၿခင္းကို ဆိုလိုသည္။ ဂါေဗးစ(ခ) ဂါဘို ကို ႀကည့္ရႈ ထိန္းသိမ္းရေသာ အႀကီးအကဲ အသစ္ေရြးခ်ယ္ အခါ၌ေသာ္လည္းေကာင္း၊ မိုးေလဝသ ေဖါက္ၿပန္၍ ငတ္မြတ္ေခါင္းပါးၿခင္းၿဖစ္ေသာအခါ၌လည္းေကာင္း၊ ေရာဂါဘယ တစ္ခုခုက်ေရာက္ေသာ အခါ ၌လည္းေကာင္း၊ ဂါဘို၏အနီးပတ္ဝန္းက်င္တြင္ ကြ်ဲၿဖစ္ေစ၊ ႏြားၿဖစ္ေစဝက္ၿဖစ္ေစ၊ သတ္ၿပီး ယဇ္ပူေဇာ္၍ ဘုရားထံ အကူအညီ ေတာင္းခံေသာပြဲၿဖစ္သည္။

(စ) တိုက္ပြဲဝင္ရန္လက္နက္မ်ား (က)သစ္ကိုး((သားေရဒိုင္း)လက္ေမာင္းတြင္ခ်ည္ပတ္ထားသည္။ (ခ)ေဂၚေဒၚ(ဝါးၿခမ္းသိုင္း) လက္ေမာင္းႏွင္လက္မွာ ခ်ည္ထားသည္။ စစ္ေရးေလ့က်င္းမႈအေနၿဖင့္ ဖါးစည္းတီး၍ က်ား (၂)ေယာက္မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္ၿပီး ညာလက္တြင္ဓားလြယ္ၿဖင့္ၿဖစ္ေစ၊ လွံၿဖင့္ၿဖစ္ေစ တိုက္ခိုက္ေသာအခါ ဓား၊လွံကာကြယ္ရန္ရည္ရြယ္ခ်က္ၿဖစ္သည္။ (၃)ဓားလြယ္၊ဓားေၿမွာင္၊ဒူးေလး၊လွံ၊ကိုင္းေလး၊(ေဖါ့ဇို)

(ဆ) ကယားမိုႏူတို႕၏လအမည္(အေခၚအေဝၚ) ကယားမိုးႏူလ			ၿမန္မာလ

(က)	လာမာပြ			          ၿပာသိုလ (ခ)	လာလြံ				တပိုတြဲလ (ဂ)	လာေဟာ			တန္ေပါင္းလ (ဃ)	လာရြံ				တန္ခူးလ (င)	လာေဘာ္			ကဆုန္လ (စ)	လာဆြတ္			နယုန္လ (ဆ)	လာခု				ဝါဆိုလ (ဇ)	လာရွင္မို			ဝါေခါင္လ (ဈ)    လာရွင္စား			ေတာ္တလင္းလ (ည)   လာနာ				သီတင္းကြ်တ္ (ဋ)   လာရွင္ဘြံ				တန္ေဆာင္မုန္းလ (ဌ)   လာထီး				နတ္ေတာ္လ

အခန္းႀကီး(၃)အေၿခအေနၿဖစ္တည္းၿခင္း

(က) ကယားမိုႏူလူမ်ိဳးတို႕၏ ေန႕စဥ္အသက္တာ ၁.လူမွဳေရး ေကာ္ေယာ္ဖြတ္ လူမ်ိဳးစုတို႕သည္ လူမွဳေရးဆိုင္ရင္အပိုင္းတြင္ အလြန္အားနည္းေသာအရာ တစ္ခု ျဖစ္ပါသည္။ အျခားေသာလူမ်ိဳးမ်ားနင့္ ယွဥ္ျပိဳင္နိုင္စြမ္းမရွိျခင္းမွာ အားနည္းျခင္းမ်ားစြာ ရွိေသာ ေၾကာင့္ျဖစ္သည္။

၂ . က်န္းမာေရး

ေခတ္အဆက္ဆက္ကာလမွစ၍ ကယားမိုနူေခၚ မနုမေနာလူမ်ိဳးတို႕၏ ေက်းလက္အေျခအေန သည္ အလြန္ဆင္းရဲျပီး အစစအရာရာ မြမ္းေတေနေသာလူမ်ိဳးစုမ်ားအနက္ တစ္စု အပါ၀င္ျဖစ္ပါသည္။ မိမိတို႕၏ စား၀တ္ေနေရးအတြက္သာလွ်င္ပိုမို၍ ဦးစားေပးလုပ္ေဆာင္ၾကပါသည္။ သို႕ျဖစ္၍ က်န္းမာ ေရးအတြက္ ဦးစားေပးမွဳ အားနည္းသျဖင့္ က်န္းမာေရးဘက္တြင္ ခၽႊတ္ယြင္းခ်က္မ်ားစြာရွိေၾကာင္း သိရွိရပါသည္။ အေၾကာင္းရင္းမွာေတာ စီးပြားေရးမေျပလည္မွဳစေသာ အခန္းမ်ားစြာလည္းရွိေၾကာင္း ျဖစ္ပါသည္။ ေခတ္ကာလတိုးတက္လာသည္နင့္အမွ် ၾကိဳးစားလုပ္ေဆာင္ၾကရန္ ရွိေသာ္လည္း တခ်ိဳ႕ မွာမူ လုပ္ေဆာင္သကဲ့သို႕ အမွန္တကယ္ မတတ္စြမ္းနိုင္ေသာ အိမ္ေထာင္မိသားစုမ်ားလည္း မ်ားစြာ ရွိေၾကာင္းျဖစ္ခဲ့ရပါသည္။ ယေန႕အခ်ိန္အေျခအေနသည္ ေျပာင္းလဲမွဳရွိလာေသာအခါ ဦးစီးဦးေဆာင္ ေနေသာ ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္လည္း မိမိတို႕၏ ေက်းလက္က်န္းမာေရးအတြက္ ၾကိဳးစားလုပ္ေဆာင္ ေနဆဲပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ၌ဤ

၃ .ပညာေရး ပညာေရးအေၾကာင္းကို ေဖာ္ျပရာတြင္ ေခတ္ကာလေပါင္းမ်ားစြာကပင္ တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးစု တိုင္းသည္ ပညာေရးပိုင္းဆိုင္ရန္ အေတာ္ပင္ေနာက္က်ေနေသာ အရာတစ္ခုပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ဘိုးေဘးမ်ားတို႕ ေခတ္အခါကာလတြင္ မိမိတို႕တတ္စြမ္းသမွ် ေပးဆပ္လုပ္ေဆာင္ခဲ့ေၾကာင္း သိရွိရ ပါသည္။ နယ္ေျမေက်းရြာ အဆင္ေျပလာသည္နွင့္ မၾကာျမင့္မွီမွာ နအဖ အစိုးရတို႕၏ မနာလိုမွဳ ေၾကာင့္ ေက်းရြာ ေဒသမ်ားကို ေရႊးေျပာင္းေနထိုင္ရန္ အမိန္႕ေပးမွဳေၾကာင့္ ရံဖန္ရံခါ အဆင္မေျပမွဳမ်ား ၾကံဳေတြ႕ရေသာ အခ်ိန္ကာလတြင္ မိမိတို႕ရွိထားေသာ အေမႊ၊ တိရိတၧန္တို႕ကို ေရာင္းစားရင္း အခ်ိန္ ၾကာလာေသာအခါ ျပဳန္းသီးမွဳျဖစ္လာသျဖင့္ စီးပြားေရး အေျခအေနသည္လည္း အဆင္မေျပမွဳေၾကာင့္ တိုင္းရင္းသား ညီအစ္ကိုေမာင္နွမမ်ားစြာတို႕အတြက္ အလြန္ပင္အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ ဆင္းရဲဒုကၡျပသာနာ မ်ားနွင့္ ရင္ဆိုင္ရေသာေၾကာင့္ ပညာေရးအတြက္ ဦးစားမေပးနိုင္ၾကေတာ့ေခ်။ သို႕ျဖစ္၍ ပညာေရး ပိုင္းဆိုင္ရာသည္ အလြန္ပင္ ေအာက္က်ေနာက္က်ေနေသာအရာ တစ္ခုပင္ျဖစ္ေန ပါသည္။ ေရွးဘိုးေဘးတို႕သည္ ပညာေရးအတြက္ ၾကိဳးပမ္းလုပ္ေဆာင္ကာ တခ်ိဳ႕မွာမူ အဂၤလိပ္ေခတ္တြင္ သာ၍ အဆင့္အတန္းသည္ အရည္အခ်င္းနွင့္ျပည့္၀ေသာ အရာကိုမွီ၀ဲခဲ့ရေသာ္လည္း ယခုေခတ္ကာ လသည္ ပညာေရးအတြက္ မ်ားစြာခ်ိဳ႕တဲ့ေနေသာအရာထဲမွ ပညာေရးသည္ အခ်ိဳ႕ဆုံးေသာ အရာတစ္ခုျဖစ္ပါသည္။

၄ . စီးပြားေရး စီးပြားေရးသည္ ေရွးကာလတြင္ အလြန္ျပည္လန္းဆန္းမွဳရွိေသာ ေနရာေဒသတစ္ခုျဖစ္ပါ သည္။ သစ္ပင္ပန္းပင္မ်ား တိုသည္လည္း စိုက္ပ်ိဳးရန္အတြက္ အလြန္ေကာင္းလွေပ၏။ သို႕ေသာ္ သဘာ၀ကို ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္းမရွိသျဖင့္ ရာသီဥတုေဖာက္ျပန္မွဳေၾကာင့္ အရာအားလုံး ေျပာင္းလဲမွဳကို ျဖစ္ေစေသာေၾကာင့္ အဆင္မေျပမွဳမ်ားျဖစ္လာခဲ့ရပါသည္။

(ခ) စာေပႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈအေႀကာင္း (၁) ေရွ႕ေဟာင္း စာေပႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈအေႀကာင္း (က) မိမိလူမ်ိဳးစု၏ အမည္နာမအားအတည္ၿပဳေခၚေဝၚ သတ္မွတ္ၿခင္း ၁၉၇၀ၿပည့္ႏွစ္၊ ေမလ(၃)ရက္ေန႕တြင္ ဖဆိုရူၿမိဳ႕၊ ဒီးဒါးကူးရပ္ကြက္ရွိ ဦးမီးလို႕ေနအိမ္၌ မိုႏူ တိုင္းရင္းသား ယဥ္ေက်းမႈ ညိွႏႈိင္းအစည္းအေဝးသို႕ လြိဳင္ေကာ္၊ ဖဆိုရူ၊ဒိုလေစာ၊ ေတာ္ခူ၊တို႕မွ ကိုယ္စားလွယ္အသီးသီး တက္ေရာက္ခဲ့ႀကသည္။ ထိုအစည္းအေဝးသည္ မိုႏူတိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳး စုအား အၿခားေသာတိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုမ်ားက (မႏူးမေနာ) ဟုေခၚေဝၚၿခင္းကို အတည္ၿပဳလက္ခံၿခင္း မရွိဘဲ၊ မိမိလူမ်ိဳးစု၏အမည္ကို ေဂွးပေဝေသနီကေခၚဆိုေသာ ယန္းမေန (ခ) ကယားမိုႏူ(သို႕) ေကာ္ေယာ္မိုႏူဖု ဟုသာေခၚရန္ သတ္မွတ္အတည္ၿပဳခဲ့သည္။ (ခ) ကယားမိုႏူလူမ်ိဳးစု တိမ္ေကာပေပ်ာက္မႈ မရွိေစရန္ ေဆြးေႏြးပြဲမ်ားက်င္းပၿပဳလုပ္ၿခင္း ကယားမိုႏူလူမ်ိဳးစုတို႕သည္ ကယားလူမ်ိဳး၊ ကယားအႏြယ္ဝင္ လူမ်ိဳးစုတစ္စုၿဖစ္သည္။ ထို႕ ေႀကာင့္ လူမ်ိဳးစုသည္ အၿခားေသာတိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးစုမ်ားကဲ့သို႕ ရပ္တည္ႏိုင္ရန္ ရည္ရြယ္၍ ႏိုင္ငံေတာ္၏ ဦးေဆာင္လမ္းညြွန္မႈ ေအာက္တြင္မိမိ၏ လူမ်ိဳးအမည္ႏွင့္ ရုိးရာယဥ္ေက်းမႈ အသြယ္သြယ္ကို ထိန္းေစာင့္ေရွာက္ႏိုင္ရန္ ေအာက္အတုိင္း ရုိးရာယဥ္ေက်းမႈ ေဆြးေႏြးပြဲ(၅)ႀကိမ္ကို ေအာင္ၿမင္စြာ က်င္းပၿပဳလုပ္ႏုိင္ခဲ့ပါသည္။ (က)ပထမအႀကိမ္ေဆြးေႏြးပြဲကို ၁၉၇၀ခုႏွစ္၊ ေမလ(၃)ရက္ေန႕တြင္ ဖရူဆိုၿမိဳ၊ ဒီးဒါးကူးရပ္ကြက္ရွိ ဦးမီးလိုအိမ္တြင္ လည္းေကာင္း (ခ)ဒုတိယအႀကိမ္ေဆြးေႏြးပြဲကို ၁၉၇၁ခုႏွစ္၊ဧၿပီလ(၁၄)ရက္ေန႕တြင္ ဖရူဆိုၿမိဳ၊ ဒီးဒါးကူးရပ္ကြက္ရွိ ဦးစတီဗင္၏ ေနအိမ္တြင္ လည္းေကာင္း (ဂ)တတိယအႀကိမ္ေဆြးေႏြးပြဲကို ၁၉၇၂ခုႏွစ္၊ ဧၿပီလ(၁၃)ရက္ေန႕တြင္ ဖရူဆိုၿမိဳနယ္၊ ေတာ္ခူအုပ္စု၊ နန္းဖဲေက်းရြာတြင္ လည္းေကာင္း (ဃ)စတုတၲအႀကိမ္ေဆြးေႏြးပဲြကို ၁၉၇၃ခုႏွစ္၊ ဇႏၷဝါရီလ(၄)ရက္ေန႕တြင္ ဖရူဆိုၿမိဳနယ္၊ ဒိုလေစာ ေက်းရြာ အုပ္စု၊ ဒိုလေစာရြာတြင္လည္းေကာင္း၊ (င)ပဥၥမအႀကိမ္ေဆြးေႏြးပြဲကို ၁၉၇၅ခုႏွစ္၊ ဇႏၷဝါရီလ(၅)ရက္ေန႕တြင္ လြိဳင္ေကာ္ၿမိဳ၊ ၿပည္သူ့အား ကစားရုံတြင္ လည္းေကာင္း၊ အသီးသီးက်င္းပၿပဳလုပ္ခဲ့ပါသည္။ (ဂ) ကယားမိုႏူလူမ်ိဳးစု သမိုင္းစာေပၿပဳစုၿခင္း ကယားမိုႏူလူမ်ိဳးစုသည္ အၿခားေသာတိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးစုမ်ားကဲ့သို႕ ရပ္တည္ေနထိုင္လာ ခဲ့ရာ၊ မိမိ၏ လူမ်ိဳးစုအေႀကာင္းကို ေနာင္လာေနာက္သားမ်ားက အစဥ္ေလ့လာ မွတ္သားသိရွိႏုိင္ရန္ ရည္ရြယ္၍ စာေပအေထာက္အထားအၿဖစ္ မွတ္တမ္းတင္အပ္ေပသည္။ ထိုေႀကာင့္ ေအာက္ပါအတိုင္း အဆင့္ဆင့္ ၿပဳစုလာရၿခင္းၿဖစ္ေပသည္။ (က)ပထမအႀကိမ္ မိုႏူသမိုင္းကို ၁၉၆၉ခုႏွစ္တြင္ ပထမမူႀကမ္း အၿဖစ္ၿပဳခဲ့သည္။ (ခ) ဒုတိယအႀကိမ္သမိုင္းမူႀကမ္း ၁၉၇၄ခုႏွစ္၊ ေကာက္တိုဘာလ(၃၀)ေန႕တြင္ ၿပဳစု၍၊ လိြဳင္ေကာ္ၿမိဳ႕ နယ္ ၿပည္သူ ေကာင္စီရုံးသို႕တင္ၿပခဲ့သည္။ (ဂ)မိုႏူလူမ်ိဳးစု၏ သမိုင္းကိုအတည္တက်ၿဖစ္ေစရန္ သဣရာဇ္၂၀၀၀ၿပည့္ႏွစ္တြင္ စနစ္တက်ထုတ္ေဝ ၿဖန္႕ၿဖဴးႏိုင္ရန္ ႀကိဳးပမ္းလုပ္ေဆာင္ခဲ့သည္။ (ဃ) ရုိးရာဝတ္စားဆင္ယင္မႈ ေကာ္ေယာ္မိုႏူဖုတို႕၏ အမ်ိဳးသားဝတ္စုံမွာ ဂ်ပ္ခုတ္ယက္ ေဘာင္းဘီအမဲ(သို႕)အၿဖဴ၊ အကၤ်ီ အၿဖဴ၊ ေခါင္းေပါင္းအၿဖဴ(သို႕)ပန္းေရာင္ ဝတ္ဆင္ႀကသည္။ ေယာက်ာၤးဆံပင္ကို ေနာက္ေစ့ ဘယ္ ဘက္ (သို) ညာဘက္တြင္ထံုးသည္။ အမ်ိဳးသမီးဝတ္စုံမွာ-ထမီအနီ (သို႕)အမဲ၊ ေခါင္းေပါင္းအမဲ၊ ၿခံဳထည္အနက္ဝတ္ဆင္သည္။ ခါးတြင္ခါးစည္းအၿဖဴ စည္းထားသည္။ ဒူးႏွင့္ ေၿခတစ္လံုးႀကားတြင္ သစ္ေစး အမဲသုတ္ထားေသာ ခ်ည္ကြင္းမ်ားစြပ္သည္။ လက္ေကာက္ဝတ္တြင စုပြင့္ေခၚသစ္ ေစး အမဲသုတ္ထားေသာ ခ်ည္ၿပားငယ္ပတ္ၿပီး၊ ေငြလက္ေကာက္မ်ား ဝတ္ဆင္သည္။ နားတြင္နားကပ္ အဝိုင္းစြပ္ၿပီး နားႀကိဳးတြင္ ေငြသီးအလံုးမ်ား ခ်ိတ္ဆြဲသည္။ (င) ရုိးရာအကမ်ား (က)ေဂၚေဒၚ	-ေဗ့လ(ခ)ေကာက္ညွင္းထုတ္ပြဲတြင္အဓိကအကၿဖစ္သည္။ (ခ)ဗူဇူ		-အိမ္သစ္မဂၤလာပြဲတြင္ ဗူဇူအကကို ကႀကသည့္အၿပင္ သက္ႀကီးရြယ္အိုမ်ား ေသဆုံးေသာ အခါ၌လည္းကႀကသည္။ (ဂ) ဆပ္ဂေလ	-ဆံုေထာင္းက်ည္ေပြ႕ ညွပ္အက (ဝါ)ဝါးညွပ္အက ၿဖစ္သည္၊ ေအးၿမသာယာ ေသာေဆာင္းရာသီ အားလပ္ခ်ိန္ တြင္ကႀကသည္။ (စ) ကယားမိုႏူလူမ်ိဳးစု၏တူရိယာပစၥည္းမ်ား ကယားမိုႏူလူမ်ိဳးစု၏ တူရိယာပစၥည္းမ်ားမွာ-(၁)ဗုံရွည္၊ (၂)ေမာင္း၊ (၃)လင္းကြင္း၊ (၄)ေမာ္မို၊ (၅)ေမာ္ဖါ၊ (၆)တစ္လြတ္၊ (၇)တစ္လိုလက္၊ (၈)ပစ္ေကာ့ေလာ့၊ (၉) ေမာ္ဟ၊ (၁၀)တီးတူ၊ (၁၁)ေသေကြ၊ (၁၂)ဂယ္၊ (၁၃)တု၊ (၁၄)မိုကေလးကလို၊ (၁၅)ေတာ့ေတာ္၊ (၁၆)ပီးသယ္တူး၊ (၁၇)ေဂၚေဘာ္၊ (၁၈)ထိုပဲတူး တို႕ၿဖစ္သည္။ (ဆ) ကယားမိုႏူလူမ်ိဳးစု၏ ရုိးရာဝတ္စုံမ်ား ေရွးမပ်က္ေခတ္မီွိ တိုးတက္ေစရန္ မြမ္းမံၿပင္ဆင္ၿခင္း ကယားမိုႏူလူမ်ိဳးစုသည္ အၿခားတိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုမ်ားနည္းတူ မိမိလူမ်ိဳးစု၏ ရုိးရာ ဝတ္စား ဆင္ယင္ထံုးဖြဲ႕မႈကို ေရွးမပ်က္ဘဲ၊ ေခတ္ႏွင့္ေလွ်ာ္ညီစြာ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္လွပေစရန္ ရည္ရြယ္၍ ရိုးရာ ဝတ္စုံဒီဇိုင္း အဆင္အယင္ မ်ားကိုေအာက္ပါအတိုင္းမြမ္းမံထိန္းသိမ္းခဲ့သည္။ (က) ကယားမိုႏူတိုင္းရင္းသား အမ်ိဳးသမီးရုိးရာ ဝတ္စုံဒီဇိုင္းကို ၁၉၇၀ ခုႏွစ္တြင္ ပထမအႀကိမ္ ေရးဆြဲၿပီး ၿပည္နယ္ယဥ္ေက်းမႈဦးစီးဌာနသို႕ တင္ၿပခဲ့ရာယဥ္ေက်းမႈဦးစီးဌာနမွပင္ ေရွးဦးစြာ ယက္လုပ္ ထုတ္ေဝ ေပးခဲ့သည္။ (ခ)ဒုတိယအႀကိမ္ မိုႏူအမ်ိဳးသမီးရုိရာ ဝတ္စုံကို ဦးအန္ေထာနီဖါသူမွ ဦးေဆာင္၍ ယက္လုပ္ ထုတ္ေဝ ေပးခဲ့သည္။ (ဂ)၁၉၉၉ ခုႏွစ္တြင္ တတိယအႀကိမ္ မိုႏူအမ်ိဳးသမီးရုိးရာ ဝတ္စုံကို ဆရာေတာ္ဆိုေတးရုိဖါးေမာ၏ အစီအစဥ္ အၿဖင့္ ၎၏ ယက္ဣန္းစင္တြင္ ယက္လုပ္ၿဖန္႕ေဝေပးခဲ့သည္။

(၂) လက္ရွိ စာေပႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈအေႀကာင္း (က) ဗဟိုေကာ္မတီဝင္မ်ား ၿပန္လည္ဆန္းစစ္ၿခင္းႏွင့္ အသစ္ၿပန္လည္ဖြဲ႕စည္းၿခင္း ယခင္ဖြဲစည္းထားရွိေသာ ဗဟိုေကာင္မတီဝင္မ်ာႏွင့္ ၎တို၏ဖဲြ႕စည္းပုံ ၿပန္လည္မိတ္ဆက္ တင္ၿပ ေဆြး ေႏြးေပးၿခင္း အၾကံေပးခ်က္မ်ား။ ။ (၁)MainCommittee တြင္ အဓိကလိုအပ္ေနေသာ လစ္လပ္ေနရာ၊ ရာထူး၊ တာ၀န္၀တၲတရားမ်ား ကို ခ်မွတ္ ထားေပးရန္။ ။(၂) ဝဗဟုိေကာ္မတီအဖြဲ႕ကို ေသခ်ာစြာၿပန္လည္ဖြဲ႕စည္းထားရွိရန္။ (ဆရာလင္းဒို) ။(၃)ဗဟိုေကာ္မတီ၀င္းမ်ားမိမိ၏ တာ၀န္ႏွင့္၀တရားကိုသိရွိရန္ နားလည္ၿပီးတိက်ေသာ လုပ္ငန္း မ်ား ကိုၿပီးေၿမာက္ေအာင္ၿမင္စြာ ေဆာင္ရြက္ရန္။ ။(၄)MainCommitee ကိုၿပန္လည္ အသစ္ဖြဲ႕စည္းရန္မွာတက္ေရာက္လာသူမ်ားအားလံုးထံမွ သေဘာ တူ ညီ ကိုရယူရန္။ (၅)ၿပီးခဲ႕ေသာကာလမွ ဗဟိုေကာ္မတီတြင္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ဖူးေသာ သူမ်ားအားလံုး၏ လုပ္ေဆာင္မူ	 မွတ္တမ္းမ်ားအၿမဲတမ္းထားရွိရန္။ (၆)MainCmmittee ကိုဖြဲ႕စည္းရာတြင္ စည္းကမ္းထိန္းသိမ္းေရး Sub-committee ကို ထည့္သြင္း/မ ထည့္ အၾကံၿပဳၾကသည္။ MainCommittee တြင္ တာ၀န္ယူေသာ သူမ်ားသာလ်င္ မိမိတို ၏တာ၀န္ကို ေက်ပြန္စြာထမ္းေဆာင္လွ်င္ စည္းကမ္းထိန္းသိမ္းေရး Sub-committee) ကိုထည့္ရန္ မလိုအပ္ပါ။	(၇)ဇံုအသီးသီးမွ ကိုစားလွယ္တစ္ဦးစီကို ေရြးခ်ယ္ၿပီး ဗဟိုေကာ္မတီဥကၠဌအၿဖစ္ ေရြးခ်ယ္မူ ၿပဳလုပ္ သြားကာ ဥကၠဌရာထူး/တာ၀န္ထမ္းေဆာင္သြားရန္။ (၈)ဗဟိုေကာ္္္မတိီ၏ေအက္တြင္ဆပ္ေကာ္မတီမ်ားအသီးသီးၿပန္လည္ဖြဲဲ႕စည္းထားရန္။ (၉)ယခင္ေကာ္မတီအဖြဲ႕၀င္မ်ား အားလံုးႏွင့္ၿပန္လည္လက္တြဲၿပီး လစ္လပ္ေနေသာ ေနရာမ်ားကို အစားထိုးကာ အတူတကြလက္တြဲ ေဖာ္ေဆာင္သြားႏုိင္ေရးအတြက္ အေရးၾကီးေၾကာင္းႏွင့္ (၁၀)ယခုအစည္းအေ၀း၏ ဖိတ္ၾကားခ်က္အရ ဗဟိုေကာ္မတီ၀င္မ်ား အသစ္ၿပန္လည္ဖြဲ႕စည္း ရန္ ဖိတ္ထားၿခင္းေၾကာင့္ အသစ္ၿပန္လည္ဖြဲ႕စည္းၿခင္းမွာ အသင့္ေတာ္ဆံုး ၿဖစ္ေၾကာင္း အသီးသီး ၀ိုင္း၀န္းအၾကံေပးခဲ့ၾကပါ သည္။

(ခ) ကေယာ္လူမ်ဳိးစုဗဟုိေကာ္မတီသစ္ဖြဲဲ႕စည္းၿခင္း နယက	။	။ဦးပီတာကိုတိုးယိ၊Fr.Francis(pha Thu Lu )ဆရာဦးလွေဖ ဥကၠဌ	။	။ဦးနဲနယ္(ဖရူဆို) ဒုဥကၠဌ	။	။ဦးအန္ေထာ္နီတုတူ(လြဳိင္ေကာ္) အတြင္းေရးမူဴး။ ။ဦးေလာဘာ(ပလဲလယ္၊ေတာ္ခူအုပ္စု) တြဲဖက္	။	။ဦးဇခါရီးယာ(ဂ်ာလဂၢါ၊ေဒါလာေစာအုပ္စု) ဘဏၰာထိန္း	။	။ဦးမိုင္ကယ္ဗိုလ္ၾကီး(ဖရူဆို) စာရင္းစစ္(၁)	။	။ဦးဖီေဒးလယ္(ဖရူဆုိ) စာရင္းစစ္(၂)	။	။ေဒၚလူဆီးယား(ေပ့ေပ)၊(လြဳိင္ေကာ္) အဖြဲ႕၀င္	။	။(၁)ဦးပကူး(ေၿမနီကုန္း၊လြဳိင္ေကာ္) ။(၂)ဦးလိုခီး(နန္းမယ္ခံု) ။	။(၃)ဦးေလာ္ရယ္(ဖရူဆုိ) ။(၄)ဆရာ၀င္းႏုိင္(ေဒါလာေစာအုပ္စု ) ။(၅)ေဒၚစႏိုးရာ(နန္းဖဲ) ။(၆)ဦးလင္းဒို(ေတာ္ခူ) ဗဟုိေကာ္မတီလက္ေအာက္မွဆပ္ေကာ္မတီ၀င္မ်ား (၁) ယဥ္ေက်းမူေကာ္မတီ နယက။	။ဦးေဂ်ာ္နီဖီုးမဲ ဥကၠဌ	။	။ေဒၚလူဆီးယား(ေပ့ေပ) ဒုဥကၠဌ ။	။ေဒၚပရီးစတာထြန္း အတြင္းေရးမွဴး။ ။ေဒၚစႏိုးရာ တြဲဖက္	။	။ဦးဂ်ဳိးဇက္ အဖြဲ႕၀င္။	။(၁)ဦးဂ်ဳိ၀ါးနီ ။(၂)မမငယ္ ။(၃)ဦးယိုေအးလာ ။(၄)မေဂ်ရီဒင္း (၂) စာေပေကာ္မတီၤ နယက	။	။ဆရာဦးစတဲဖါႏုိ၊ဦးပီတာကိုတိုးယိ၊မာတီးယား ဥကၠဌ	။	။ေဒၚစကာလစတီးကာ ဒုဥကၠဌ	။	။ဦးပကူး(တင္၀င္း) အတြင္းေရးမွဴး။	။မဂလိုးရီယာ တြဲဖက္	။	။ေမာင္မီေကးလယ္ အဖြဲ႕၀င္။	။(၁)ဦးေလာဘာ ။(၂)Fr.Francis(ဖါတုလု) ။(၃)မေအေဘေနးဇာ ။(၄)ဦးေစးထူး (၃) ကေယာ္လူငယ္ေကာ္မတီ နယက	။	။ဦးမာရီယားႏို၊ဆရာမေဒၚႏိုးဘယ္၊Fr.Matia၊ဦးမိုင္ကယ္ဗိုလ္ၾကီး ဥကၠဌ	။	။ေမာင္ဂြ်န္ဖီးလစ္ အတြင္းေရးမွဴး။	။ေမာင္အန္ေထာ္နီ တြဲဖက္	။	။(၁)မဂလိုးရီယာ ။(၂)ေေမာင္ဘယ္နားဒို ဘ႑ထိန္း။	။မဂ်ဴးဒစ္ စာရင္းစစ္။	။ဦးေလာဘာ စာရင္းကိုင္။	။မေပၚလင္း အဖြဲ႕၀င္	။(၁)မရိုစလင္း ။(၂)ေမာင္ဖီးလစ္ ။(၃)ေမာင္၀ါေနမူး ။(၄)ေမာင္စတဲဖါႏုိ

(ဂ) စာေပႏွင့္ပတ္သက္သက္ျပီးျပန္လည္ေဆြးေႏြးတင္ျပျခင္း -ကေယာ္စာေပႏွင့္ပတ္သတ္ျပီး ေရွ့သို႕ဆက္သြားႏူိင္ေရးအတြက္ လူထုစည္းရုံးေရး မ်ားမ်ား ဆင္ႏုိင္ေရး ႏွင့္ နည္းပညာသင္တန္းဆင္းသူမ်ား လက္ေတြ႕ အေကာင္အထည္ ေဖာ္မႈစတင္ရန္ လိုအပ္ ေႀကာင္း ေဆြးေႏြးသြား ခဲ့ပါသည္။ -မ်ဳိိးႏြယ္စုတစ္စု စာေပသည္အဓိကက်ေသာ အစိတ္အပိုင္းတစ္ခုျဖစ္ေသာေႀကာင့္ စာေပျပန္ လည္ေဖာ္ထုတ္ေရးအစီအစဥ္တြင္ အားတက္သေရာ ပါ၀င္ကူညီေပးသြားႀကရန္ႏွင့္ မိမိတို႕၏ ဘံုစာေပ အျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳ ရန္လက္ခံသတ္မွတ္ထားေသာျမန္မာ(အက) ရာစာေပကို အမ်ားသေဘာတူ ႏူိင္ေရးအတြက္ ကြင္းဆင္းျဖန္႕ေ၀ အသိေပး၊ ပညာေရး၊ မိတ္ဆက္ေပး အစီစဥ္မ်ားျပဳလုပ္သြားရန္ လိုအပ္ေႀကာင္း ေဆြးေႏြးတင္ျပသြားပါသည္။ -ျမန္မာ(အက) ရာျဖင့္ျပဳလုပ္သြားေသာ စာလံုးနမူနာမ်ားကို ဆက္လက္ အေကာင္အထည္ ေဖာ္သြားႏူိင္ပါက ဘံုစာေပ (အက) ရာအျဖစ္ အသံုးျပဳသြားႏုိင္ေႀကာင္းလည္း ေဆြးေႏြးသြားခဲ့ပါ သည္။ -ဘံုစာေပတစ္ခု ထြက္ရွိႏုိင္ေရးအတြက္ ယခုဖဲြ႕စည္းထားရိွေသာ စာေပေကာ္မတီ အဖဲြ႕၀င္မ်ား ႏွင့္ နည္းပညာသင္တန္းဆင္းထားသူမ်ား ၀ိုင္း၀န္းျပီး ဦးစီးဦးေဆာင္မႈျပဳကာ စာေပႏွင့္ ပတ္သက္ ေသာ သုေတသနမ်ားကိုရြာ သို႕ကြင္းဆင္း သုေတသနအစီအစဥ္မ်ားျပဳလုပ္သြားရန္။ -၂၀၁၃ အကုန္တြင္ ဘံုစာေပအျဖစ္ထြက္ရွိျပီး အတည္ျပဳသြားႏူိင္ေအာင္ ၀ိုင္း၀န္းႀကိဳးစားျပီး လုပ္ေဆာင္ သြားရန္လိုအပ္သည္။ မ်ဳိးႏြယ္စုတစ္ခုလံုးကို ကိုယ္စားျပဳႏုိင္မည့္ ကေယာ္မ်ိဳးႏြယ္စု၏ အေရွ႕က်ဆံုးသမိုင္းဝင္ ရြာကို ေရြးခ်ယ္ၿပီး ၎ရြာမွ ဘာသာစကားကို အခ်ိန္ခံကာ လူမ်ိဳးစုတစ္ခုလံုး၏ ဘံုဘာသာ စကား/ စာေပ အၿဖစ္ ထားရွိႏုိင္ရန္။ (ဃ) အမ်ိဳးသားနာမည္အတည္ၿပဳၿခင္း/လူမ်ိဳးစုအမည္ မ်ိဳးႏြယ္စုအမ်ိဳးသား၏ အမည္/နာမႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ေဆြေႏြးသြားရာတြင္ ယခင္ ေခၚေဝၚ သမုတ္ အသိအမွတ္ၿပဳထားေသာ (ကယားမိုႏူ/မႏူးမေနာ) အစား(ေကာ္ေယာ္)ဟူ၍ စာလုံး ေသေကၤတ (အကရာ) အားၿဖစ္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ အသံအားၿဖစ္ေသာ္လည္း၊ ေၿပာင္းလဲေခၚေဝၚ အသိအမွတ္ၿပဳေၾကာင္း အစည္းအေဝးတက္ေရာက္သူမ်ား အားလံုးသေဘာတူအတည္ၿပဳသြားခဲ့သည္။ (င) လူမ်ိဳးစုအလံႏွင့္ အမ်ိဳးသားအမွတ္တံဆိပ္ အတည္ၿပဳႏိုင္ေရးအတြက္ ေဆြးေႏြးၿခင္း- လူမ်ိဳးစုအလံ၊ အမွတ္တံဆိပ္ႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ပုံစံအႀကမ္းေရးဆြဲထားမႈအေပၚ အေၿခခံၿပီး ဗဟိုေကာ္မတီ အဖြဲ႕ဝင္မ်ား၏ ဆံုးၿဖတ္ခ်က္ မ်ားကိုရယူၿပီး ဆက္လက္အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေဆာင္ သြား ရန္။ -ပံုစံအႀကမ္းေရးဆြဲေရးအဖြဲ႕၊ မ်ိဳးႏြယ္စုေခါင္းေဆာင္ႀကီးမ်ားႏွင့္ ဗဟိုေကာ္မတီဝင္မ်ား ပူးေပါင္းၿပီး လူမ်ိဳးအလံ၊ အမွတ္တံဆိပ္ထြက္ရွိႏိုင္ေရးအတြက္တာဝန္ယူေဆာင္ရြယ္သြားရမည္။ -လူမ်ိဳးစုအလံ၊ အမွတ္တံဆိပ္သည္ မ်ိဳးႏြယ္စုတစ္ခုလံုးကို ကိုယ္စားၿပဳသည့္ အမွတ္တံဆိပ္ၿဖစ္ရမည္။ မ်ိဳးႏြယ္စုတစ္စုတစ္စုလံုး အထြဋ္အထိပ္ထားၿပီး ဘိုဘြားစဥ္ဆက္ တန္ဖိုးထားလာေသာ အေမွြ/အမွတ္ (လကဏာ) တစ္ ခုခုကို ထည့္သြင္းအသံုးၿပဳသြားရမည္။ -ကေယာ္မ်ိဳးႏြယ္စုတစ္စုလံုးမွ လက္ခံသေဘာတူႏိုင္ေသာ အမ်ိဳးသားအမွတ္တံဆိပ္ (လကဏာ) ၿဖစ္ရမည္။ (စ) လူမ်ိဳးစု၏ရုိးရာ ဝတ္စုံသစ္ထုတ္လုပ္ႏိုင္ေရး တင္ၿပေဆြးေႏြးၿခင္း အမ်ိဳးသား-လူမ်ိဳးစု၏ရုိးရာဝတ္စုံကိုမူရင္းအေရာင္ၿဖစ္ေသာအၿပာေရာင္အတိုင္းလုပ္ရန္။ -အကၤ်ီေကာ္လံကိုနည္းနည္းေလးၿပန္ၿမင့္တင္ရန္၊ေကာ္လံၿပန္ထည့္ရန္။ -ေဘာင္းဘီကိုဒူးဆစ္အေက်ာ္အထိ ၿပန္တင္ရန္၊ ေဘးဘယ္ညာႏွစ္ဘက္တြင္ စဥ္းေႀကာင္း ႏွစ္လိုင္း ထည့္သြင္းအသံုးၿပဳရန္။ -ေခါင္းေပါင္းကိုအရင္းကအပန္းေရာင္းတိုင္းထားၿပီးစဥ္းေႀကာင္းႏွစ္လိုင္းၿဖစ္ၿပန္လည္      			သတ္မွတ္ရန္။ -ေဘာင္းဘီကိုအတို/အရွည္ႏွစ္မ်ိဳးစလံုးထုတ္ရန္။ အမ်ိဳးသမီး-အမ်ိဳးသမီးဝတ္စုံကိုအရင္အတိုင္းၿပန္ထုတ္ရန္။ -အတြင္းအကၤ်ီကိုလက္တိုေဘးေစာင္းစလြယ္အၿဖင့္ၿပန္လည္အသံုးၿပန္သြားရန္။ -ၿခံဳထည့္မွစင္းေႀကာင္းမ်ားကို ေလ်ာ့ခ်ၿပီး၊ ေနာက္ေက်ာဘက္တြင္ အမ်ိဳးသား အမွတ္တံဆိပ္ ၿပန္ ထည့္ရန္။ -ေခါင္းေပါင္း၊ထဘီ -ဝတ္စံုႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး ထပ္မံလုပ္ႏိုင္ေရးအတြက္ မူႀကမ္းပံုဆြဲေရးအဖြဲ႕ႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈ ေကာ္မတီ တို႕မွ ပူးေပါင္းကာ ဦးေဆာင္သြားေပးရန္။ (ဆ) ဆံုၿဖတ္ခ်က္မ်ား- (၁)ဗဟိုေကာ္မတီအသစ္ၿပန္လည္ေရြးခ်ယ္ဖဲြ႕စည္းတင္ေၿမာက္လိုက္သည္။ (၂)ဆပ္ေကာ္မတီမ်ားၿဖစ္ေသာယဥ္ေက်းမႈေကာ္မတီ၊စာေပေကာ္မတီ၊ႏွင့္လူငယ္ေကာ္မတီ 			    ကိုဖဲြ႕စည္းအတည္ၿပဳလိုက္သည္။ (၃)အမ်ိဳးသားကိုယ္စား အမွတ္တံဆိပ္၊ အလံအတည္ၿပဳႏိုင္ေရးအတြက္ ဗဟိုေကာ္မတီမွ စာေပ ေကာ္မတီ သို႕ တာဝန္လြဲအပ္လိုက္ၿပီး ဗဟိုေကာ္မတီအစည္းအေဝးတြင္ အတည္ ၿပဳသြားရန္။ (၄)ကယားမိုႏူအမည္ကို(ကေယာ္)အၿဖစ္သို႕ေၿပာင္းလဲေခၚေဝၚအတည္ၿပဳလိုက္သည္။ (၅)လူမ်ိဳးစု၏ ရုိးရာဝတ္စုံကို ထုတ္လုပ္ႏိုင္ရန္အတြက္ ယဥ္ေက်းမႈေကာ္မတီ လက္သို႕ လြဲအပ္တာဝန္ေပၿပီး ဗဟိုေကာ္မတီႏွင့္ တိုင္ပင္၍ ထုတ္ေဝသြားရန္။ (ဇ) ေရွးလုပ္ငန္းစဥ္မ်ား -လူမ်ိဳးစု၏ ဘံုစာေပတစ္ခုတည္း ထြက္ရွိႏိုင္ေရးအတြက္ စာေပေကာ္မတီႏွင့္ နည္းပညာ သင္တန္းဆင္းမ်ားမွ ဦးစီးဦးေဆာင္ၿပီး စာေပကိုသုေတသနၿပဳကာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္သြားႀကရမည္။ -ဆပ္ေကာ္မတီအလိုက္ ဆိုင္ရာအစည္းအေဝး အသီးသီးကို မိမိဖန္သာလုပ္ေဆာင္သြားႀက ရန္။ -ဇူလိုင္ေနာက္ဆုံးပတ္တြင္ ဗဟိုေကာ္မတီဝင္မ်ား အစည္းေဝးကိုၿပန္ၿပီး လုပ္ေဆာင္ သြားရန္။ -ေမလေနာက္ဆံုးပတ္ဆပ္ေကာ္မတီဝင္မ်ားႏွင့္ဗဟိုေကာ္မတီအစည္းအေဝးရွိသည္။

နိဂံုး ရိုးရာယဥ္ေက်းမွဳဟူသည္ ဘုရားသခင္ေပးေတာ္မူေသာ ဆုလဒ္တစ္ခုျဖစ္ေပသည္။ သို႕ျဖစ္၍ ကိုယ္စီရွိၾကေသာ ရိုးရာဓေလ့ထုံးတမ္းမ်ားတို႕သည္ အလြန္ပင္ စိတ္ဝင္စားစရာေကာင္းေပ၏။ အသီး သီးေသာ တုိင္းရင္းသားမ်ားတို႕သည္ ဆုေက်းဇူးကို ဘုရားထံေတာ္ပါးမွရရွိကာ ဆက္လက္ထိန္းသိမ္း ကာကြယ္ဖို႕ရန္ လိုအပ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပလိုပါသည္။ အေၾကာင္းမူကား ကမာၻေပၚတြင္ရွိေသာ တုိင္းရင္း သား လူမ်ိဳးစုတခ်ိဳ႕တို႕သည္ မိမိတို႕၏ဓေလ့ထုံးတမ္းမ်ားတို႕ကို တန္ဖိုးမထားသျဖင့္ အေတာ္မ်ားမ်ား ေပ်ာက္ကြယ္သြားသည္ကို ေတြ႕ရွိရပါသည္။ ထိုအတြက္ေၾကာင့္ အလြန္ပင္ တန္ဖိုးၾကီးလွေသာ ရိုးရာ ယဥ္ေက်းမွဳ ဓေလ့ထုံးတမ္းမ်ားကို ျပန္လည္ ထိန္းသိမ္းေသာ အေနျဖင့္ ကယားမိုနူသမိုင္းအေၾကာင္း မ်ားကို ျပန္လည္ကာ ျပဳစုလုပ္ေဆာင္ျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ တနည္းအားျဖင့္ဆိုေသာ္ မိမိလူမ်ိဳးအေၾကာင္း ကို ျပန္လည္ေဖာ္ထုတ္ျခင္းအားျဖင့္ ေနာင္လာေနာက္သားမ်ားအတြက္ သာ၍အက်ိဳးျဖစ္ထြန္းေစဖို႕ရန္ တဖက္တလမ္းမွ မ်ိဳးခ်စ္စိတ္ဓါတ္ရွိလာေအာင္ ေဖာ္ျပေပးေစလိုပါသည္။ သို႕ျဖစ္ေစကာမူ သိသင့္သိ အပ္ေသာ အေၾကာင္းအရားမ်ားတို႕ကို စုစည္းထားျခင္းသည္ စာဖတ္သူမ်ားအားလုံးအတြက္ နင့္ မိမိ လူမ်ိဳးအေၾကာင္းကို ျပန္လည္ ေလ့လာလိုေသာသူမ်ားအတြက္ပါ အက်ိဳးျဖစ္ေစနိုင္မည္ဟူေသာ ယံုၾကည္ျခင္းလည္း ရွိေၾကာင္းျဖစ္ပါသည္။

ကိုးကားေသာစာအုပ္မ်ား ၁. ဦးပီတာကတိုးအီ, “ကယားမိုနူလူမ်ိဳးစုသမိုင္း” (ကယားျပည္နယ္ လိြဳင္ေကာ္ျမိဳ႕; သမိုင္းျဖစ္ေျမွာက္ေရး ေကာ္မီတီအဖြဲ႕မွ ေလ့လာျပဳစုထားေသာစာအုပ္),၂၀၀၀. ၂. ဂလိုးရီယာ, ေကာ္ေယာ္လူမ်ိဳးစု ဗဟိုေကာ္မတီအသစ္ျပန္လည္ဖြဲ႕စည္းျခင္း အစည္းအေဝး မွတ္တမ္း ( ဖရူဆိုျမိဳ႕), ဧျပီလ (၁၉) ရက္ ၂၀၁၃. ၃. ဖိုးလတ္, ကရင္နီျပည္နယ္, အထူးစံုစမ္းေရးေကာ္မီရွင္၏ အစီရင္ခံစာ (ရန္ကုန္ျမိဳ႕: ျပည္ေထာင္ စုျမန္မာ နိုင္ငံေတာ္ အစိုးရအဖြဲ႕; ပုံနွိမ့္ေရးနင့္ စာေရးကိရိယာဌာန), ၁၉၅၅. ၄. ဦးပီတာကတိုးအီ, တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးမ်ားသမိုင္းအေၾကာင္း အပိုင္း(၂) ( ကယားျပည္နယ္ အဖြဲ႕ငယ္ ၊ လိြဳင္ေကာ္ျမိဳ႕; ) ၅. ရြတ္မိုဖာ, အင္တာဗ်ဳးေမးျမန္းထားေသာ အေၾကာင္းအရာ နင့္အခ်က္အလက္မ်ားသည္ ခေရာ့ ေက်းရြာမွ ဆရာေလဝီ အိမ္ျဖစ္သည္။ ေတာ္ခူအုပ္စု ေႏြရာသီကာလ အခ်ိန္ျဖစ္ျခင္း ( ဖရူဆိုျမိဳ႕နယ္ ; ေလ့လာေရးခရီးစဥ္ သြားေရာက္ျခင္းမွ စာေပအဖြဲ႕),  မတ္လ ၂၂. ၂၀၁၃ ေသာၾကာေန႕ ညေနပိုင္း အခ်ိန္ (၄ :၀၀ မွ ၆ :၀၀) အထိျဖစ္သည္။ ၆ . ရြတ္မိုဖာ, အင္တာဗ်ဳးေမးျမန္းထားေသာ အေၾကာင္းအရာ နင့္အခ်က္အလက္မ်ားသည္ ေတာ္ခူ ေက်းရြာမွ ဆရာေမဒိုအိမ္ျဖစ္သည္။ ေတာ္ခူအုပ္စု ေႏြရာသီကာလ အခ်ိန္ျဖစ္ျခင္း ( ဖရူဆိုျမိဳ႕နယ္ ; ေလ့လာေရးခရီးစဥ္ သြားေရာက္ျခင္းမွ စာေပအဖြဲ႕),  မတ္လ ၂၃. ၂၀၁၃ စေနေန႕ ၊ ေန႕လည္ပိုင္း အခ်ိန္ (၁၁ : ၀၀ မွ ၁၂: ၀၀) အထိျဖစ္သည္။ ၇. ရြတ္မိုဖာ, ေဒါလာေစာအုပ္စု ေႏြရာသီအခ်ိန္ကာလအေတာအတြင္းေမးျမန္းထားေသာအေၾကာင္း အရာျဖစ္သည္။ ( ေဒါလာေစာအုပ္စု ဖရူဆိုျမိဳ႕နယ္ ၊ စာေပအဖြဲ႕, ၂၀၁၃) မတ္လ.