User:Mrox2/Bahraini Iranians

ایرانیان بحرین به مردمانی از ریشهٔ ایرانی گفته می‌شود که در کشور بحرین زندگی می‌کنند.

ریشه
با توجه به این که کشور بحرین در بیشتر تاریخ خود پاره‌ای از کشور ایران به‌شمار می‌آمده ایرانیان در این کشور تاریخ طولانی دارند. ۵۵-۶۰٪ از مردمان بحرین خود را بحارنة (Baḥārna) می‌نامند و بین خود و بقیه جمعیت که از اعراب بدوی هستند تفاوت قائل می‌شوند. این گروه خود را عرب نمی‌نامد. برخی در ایران این را نشانی از اصلیت ایرانی این مردم می‌دانند و و گفته می‌شود که ایشان به پارسی نیز سخن می‌گویند.

اما گروهی از ایرانیان که در بحرین زندگی می‌کنند و به نام عجم شناخته می‌شوند فرزندان مهاجرانی هستند که در ۱۰۰-۱۵۰ سال گذشته از استانهای جنوبی مانند فارس و بوشهر و هرمزگان و کهگیلویه و بویراحمد به این کشور مهاجرت نمودند. شمار آنها به یکصد هزار تن می‌رسد و برخی از آنها دارای گذرنامهٔ ایرانی نیز می‌باشند.

مردم ایرانی‌تبار در این منطقه از اقوام مختلفی تشکیل شده‌اند، از جمله:


 * اچمی‌ها، لاری‌ها، یا لارستانی‌ها (معروف هستند به نام «خودومونی‌ها» که معنایش بخشی از خودمان است): گروهی ایرانیان که عمدتاً از جنوب ایران، به ویژه استان‌ها ایراهستان (لارستان فارس و هرمزگان)، مهاجرت کرده‌اند. «هوله‌» برای اشاره به سنی‌مذهبان و «عجم» برای اشاره به شیعیان به کار می‌رفت تا تمایز مذهبی مشخص شود.
 * هوله‌ها: گروهی سنی مذهب، (خانواده های معروف: البستكي، جناحي، خنجي...)، دلیل نامگذاری آنها:
 * مهاجرت همزمان اعراب ساحلی و «خودمونی‌های» سنی‌مذهب باعث شد هر دو گروه با نام «هوله» شناخته شوند، در حالی که قبلا تمایز وجود داشت.
 * "خودمونی‌های" سنی‌مذهب به دلیل جابجایی‌های مکرر، کلمه "حولنا" (به معنی "حرکت کردیم") را به اشتباه در فارسی تلفظ می‌کردند که منجر به «هوله» شد. "هوله‌های" واقعی، اعراب ساحلی هستند.
 * در بسیاری از موارد خود را از «عجم» که همان افراد با عقیده ای متفاوت و عرب معرفی می کنند، جدا کنند.
 * عجم ها: گروهی شیعی مذهب از «خودمونی‌ها».
 * خنجی‌ها: گروهی که از شهر خنج در استان فارس ایران سرچشمه می‌گیرند و به گویش خنجی لارستانی صحبت می‌کنند.
 * بلوچ‌ها: گروهی که عمدتاً سنی مذهب هستند و از بلوچستان ایران و پاکستان مهاجرت کرده‌اند.
 * گروه‌های دیگر: اقلیت‌هایی مانند پارسیان، بوشهری‌ها، اعراب ایرانی، ترک‌ها و لرها نیز در این منطقه حضور دارند.

زبان
ایرانیان بحرین زبان فارسی را گرامی می‌دارند و اصرار دارند به فارسی سخن بگویند، بنابراین این زبان را نسل به نسل آموخته‌اند. بسیاری از آنان در مکان‌های خصوصی و عمومی به فارسی سخن می‌گویند. ایرانیان شیعه‌ی بحرین به فارسی بحرینی (که در بحرین به نام عجمی معروف است) سخن می‌گویند؛ گویش آن نزدیک به لهجه بوشهری است و واژگانش بسیار برگرفته از زبان اچمی/لارستانی است. اما سنیان با زبان اچمی بستکی/خنجی/گراشی (که در بحرین به نام «خودمونی» معروف است) سخن می‌گویند که تفاوت‌های اندکی با فارسی معیار و فارسی تهرانی دارد. همچنین، این زبان‌ها تأثیراتی بر زبان عربی بحرینی (لهجه اهل سنت) و زبان عربي بحراني (لهجه بحرانی ها - مردم بومی/شیعیان) داشته‌اند و این تأثیرات به نسل‌های بعدی منتقل شده‌اند.

پس از تعطیلی مدرسه ایرانیان در سال ۱۹۹۶ میلادی (۱۳۷۵ شمسی) و تغییر نام آن به «مدرسه جمهوری اسلامی» پس از انقلاب، دولت بحرین ایران را به مداخله در امور داخلی خود متهم کرد.، در نتیجه، دولت بحرین با تحمیل سیستماتیک هویت عربی به مردم، این دو زبان را در معرض خطر انقراض قرار داد. با این حال، فرهنگ و هویت ایرانیان بحرین همچنان حفظ شده است.

مقایسه زبان‌ها
این جدول برخی از واژگان منتخب را در پارسی اچومی/لارستانی، فارسی معیار، فارسی تهرانی، فارسی عجمی بحرینی، عربی فصیح و عربی بحرینی مقایسه می‌کند.

فرهنگ
فرهنگ خودمونی‌ها در بحرین با غذاها و موسیقی ایرانی پیوند عمیقی دارد. در بسیاری از مراسم و عروسی‌ها، دستمال‌بازی و موسیقی ایرانی از جنوب و شمال ایران و همچنین موسیقی جنوب خلیج فارس مانند گروه‌های "سلطانیز" و "میامی" رایج است.

موسیقی
گروه "سلطانیز" یک گروه موسیقی از فارسی‌زبانان/ایرانیان بحرین بود که ترانه‌هایی به زبان‌های فارسی بحرینی، گویش بستکی، و عربی بحرینی منتشر کرده است. این گروه در بحرین به نام "فرقة سلطانیز" شناخته می‌شود. نخستین آلبوم این گروه در سال ۱۹۸۹ و آخرین آلبوم در سال ۲۰۰۳ منتشر شد. خواننده اصلی گروه "احمد سلطان" بود و از محبوب‌ترین ترانه‌های این گروه می‌توان به "ناز اَکن ناز اَکن" اشاره کرد. سلطانیز در دهه نود به دلیل آمیختن سازهای عربی با آواز ایرانی، برای ترانه‌های معروفی چون "چای چای"، "رفتم بباغ"، "نازکن" و "به خدا خود بدا" شناخته شده بود. این گروه در تلویزیون بحرین و جشنواره‌های موسیقی روی صحنه رفته و بر نوازندگان و خوانندگان جدید بندری/جنوبی ایران تأثیر گذاشته است. به همین واسطه از "سلطانیز" به عنوان یکی از اثرگذارترین بندهای موسیقی جنوبی ایران یاد می‌شود. گروه "میامی" نیز یک گروه کویتی بود که برخی از اعضای آن به فارسی می‌خواندند، اما همه آنها ایرانی نبودند. دیگر گروه‌های آواز ایرانی خلیج جنوبی عبارتند از:


 * فرقة الحبایب الاماراتیة
 * فرقة الکواکب البحرینیة
 * فرقة الكواكب الاماراتية
 * فرقة شارکس البحرينية
 * فرقة الجوهرة الاماراتیة
 * فرقة الغرباء
 * فرقة الدانة البحرينية
 * فرقة السلام البحرینیة

ساز "هبان" که در خلیج جنوبی هست، دقیقاً همان ساز "نی انبان/همبان" است که توسط ایرانیان اقوام مهاجر از ایران به کویت و بحرین وارد شده است.

غذا/خوراک

 * از محبوب‌ترین غذاهای ایرانی در بحرین می‌توان به مهیاوه (خودمونی)، رنگینگ/رنگینه (خودمونی)، خنفروش/خانه فروش (هرمزگانی)، نان رگاگ (در بحرین به نام خبز رگاگ - خودمونی)، چلو کباب (غذای ملی ایران)، پاچه، خورشت سبزی و دیگر غذاهای سنتی ایرانی اشاره کرد. بستنی ایرانی سنتی در بحرین به نام "بستنی" معروف است.
 * حلوا و آش رشته از غذاهای سنتی ایرانی هستند که در بحرین تهیه می‌شوند. سفره افطار با غذاهای سنتی ایرانی مانند "شوات پلو"، "سبزی پلو"، "چلوکباب"، "پاچه"، "قرمه سبزی"، "خنفروش (خانه فروش)" و "سوهان" آراسته می‌شود. امکان ندارد روزی بدون یک کتری چای سیاه ایرانی بگذرد و شکر (قند) ایرانی نیز در بسیاری از خانه‌ها به عنوان یک عادت روزانه مصرف می‌شود.
 * رستوران‌های ایرانی در بحرین نیز معروفیت زیادی دارند، از جمله "رستوران اصفهانی" و "رستوران تخت جمشید" که یکی از بزرگ‌ترین رستوران‌های ایرانی در بحرین است.
 * یکی از معروف‌ترین رستوران‌های کباب در بحرین با شعبات متعدد، "حسن ابل" است که کباب‌هایی تهیه می‌کند که مورد پسند بحرانی‌ها و خودمونی‌ها قرار می‌گیرد.

محله‌های ایرانی‌تبارها در بحرین

 * در منامه پایتخت بحرین، محلات شبر، قضیبیة، سنککی، عدلیه از محلاتی هستند که ایرانی‌تبارها در آنها سکونت دارند.
 * در شهر محرق (بحرین) نیز محلهٔ البنعلی سکونتگاه ایرانی‌تبارها است.

اماکن معروف معماری



 * معابد زرتشتی: از جمله مکان‌های برجسته معماری ایرانی در بحرین می‌توان به معابد زرتشتی باستانی مانند معبد باربار اشاره کرد. این معابد یادآور حضور دیرینه ایرانیان و نفوذ فرهنگی آنها هستند. متأسفانه در حال حاضر این معابد توسط دولت محصور شده و امکان بازدید عموم وجود ندارد.
 * مأتم العجم الكبير: یکی از بزرگ‌ترین بناهای مذهبی بحرین، "مأتم العجم الكبير" (حسینیه ایرانیان) در منامه است. این بنا نمونه‌ای از معماری مذهبی ایرانی با تزئینات کاشی‌کاری و گچ‌بری‌های ظریف است.
 * مدرسه ایرانی:  باقی‌مانده‌های مدرسه ایرانی که در سال ۱۹۹۶ به دلیل انقلاب اسلامی بسته شد، به عنوان نمادی از تأثیر ایرانی‌ها در آموزش و پرورش بحرین باقی مانده‌اند. این مدرسه نمایانگر تعهد ایرانیان به حفظ فرهنگ و هویت خود در این کشور است.
 * بادگیرها:  علاوه بر بناهای مذهبی و آموزشی، نمونه‌هایی از معماری سنتی ایرانی مانند "بادگیرها" نیز در بحرین یافت می‌شود. بادگیرها سازه‌هایی هستند که برای تهویه مطبوع طبیعی ساختمان‌ها در مناطق گرم و خشک استفاده می‌شوند. این بادگیرها که در جنوب ایران نیز رایج هستند، نشان‌دهنده تبادل دانش و ایده‌ها بین ایرانیان و ساکنان بحرین در طول قرن‌ها است.

آداب و رسوم

 * بحرینی‌ها و خودمونی‌ها به ویژه در مراسم عروسی با موسیقی ایرانی و عربی می‌رقصند. لباس‌های سنتی برای مراسم عروسی از ایران سفارش داده می‌شود. خودمونی‌ها همیشه با دستمال‌بازی می‌رقصند.
 * نوروز به عنوان یک جشن مهم در فرهنگ ایرانیان بحرین شناخته می‌شود و دوستان و خانواده‌ها این جشن را به طور سنتی برگزار می‌کنند.

ضرب‌المثل‌ها و عبارات محلی با فارسی

 * خری داشتُم خری خریدُم
 * ای داد بی داد
 * هوا ابر داره
 * یه سیب خراب بقیه رو هم خراب می کنه
 * چیزی ارزون بی علت نیست
 * بگو والله؟
 * خُرُم بُرُم
 * شهست عاذ (با عربی گفته میشوذ)

اتهامات
ایرانی‌تبارهای بحرین، به دوستی ایران (از نظر سیاسی و فرهنگی) متهم می‌شوند. همچنین گفته می‌شود ایرانی‌تبارهای بحرین فرهنگ فارسی و ایرانی را برتر از فرهنگ عربی می‌دانند. گاهی نیز از بیم برهم خوردن ترکیب انسانی بحرین (به نفع ایرانی‌تبارها)، سلطان اقدام به وارد کردن عربها از کشورهای دیگر می‌کند.

چالش‌های حفظ هویت ایرانی
خودمونی‌ها یا آچمی‌های ساکن بحرین، گروهی ایرانی‌تبار با پیشینه‌ای طولانی در این کشور هستند. با این حال، تعطیلی مدرسه ایرانی در سال ۱۳۷۵ شمسی (۱۹۹۶ میلادی) چالش‌هایی را در زمینه حفظ هویت ایرانی برای آن‌ها به وجود آورد.

برخی بر این باورند که این رویداد، همراه با سیاست‌های فرهنگی خاص، به نوعی «فراموشی اجباری» هویت ایرانی در میان خودمونی‌ها منجر شده است. این فراموشی اجباری می‌تواند شامل کم‌رنگ شدن زبان فارسی، کاهش آشنایی با فرهنگ و تاریخ ایران و حتی در مواردی احساس بیگانگی با هویت ایرانی باشد.

با وجود این چالش‌ها، همچنان بخش قابل توجهی از خودمونی‌های بحرین با ریشه‌های ایرانی خود ارتباط برقرار می‌کنند. این ارتباط می‌تواند از طریق حفظ برخی سنت‌ها و آداب و رسوم ایرانی، آشنایی با عناصر فرهنگی ایران و حتی تسلط به زبان فارسی (در اقلیت) شکل بگیرد. حتی در مواردی که تسلط به زبان فارسی وجود ندارد، آگاهی از هویت ایرانی همچنان می‌تواند در میان نسل‌های مختلف خودمونی‌ها باقی بماند.

دخالت‌های دولتی و سنی‌سازی اجباری
در بحبوحه تلاش خودمونی‌ها برای حفظ هویت فرهنگی خود، گزارش‌هایی از تلاش‌های دولت بحرین برای تغییر بافت جمعیتی این کشور به گوش می‌رسد. این تلاش‌ها ظاهرا شامل آوردن اتباع خارجی از کشورهایی مانند پاکستان، اعطای گذرنامه بحرینی به آنها و تشویقشان به پذیرش هویت عرب سنی می‌شود.

این سیاست ادعایی از سوی برخی به عنوان تلاشی برای افزایش جمعیت سنی در بحرین تلقی می‌شود، اقدامی که به طور بالقوه می‌تواند توازن جمعیتی را به نفع سنی‌ها نسبت به خودمونی‌ها (به ویژه شیعیان) و شهروندان بومی بحرینی برهم زند. انگیزه‌های پشت این سیاست ادعایی همچنان نامشخص است، اما نگرانی‌هایی را در مورد فرسایش تنوع فرهنگی بحرین و به حاشیه رانده شدن احتمالی جوامع بومی آن ایجاد کرده است.

نتیجه‌گیری
خودمونی‌های بحرین با مجموعه‌ای پیچیده از چالش‌ها برای حفظ میراث فرهنگی خود روبرو هستند. در حالی که تعطیلی مدرسه ایرانی و سیاست‌های  همگون‌سازی اجباری موانع قابل توجهی ایجاد کرده است، اما انعطاف‌پذیری و عزم جامعه برای حفظ ریشه‌هایشان مشهود است. با این حال، دخالت‌های ادعایی دولت که شامل سنی‌سازی اجباری می‌شود، لایه دیگری از پیچیدگی را به این وضعیت اضافه می‌کند و نگرانی‌هایی را در مورد آینده تنوع فرهنگی بحرین و حقوق جوامع بومی آن ایجاد می‌کند.

سرشناسان

 * کریم فخراوی: از بنیانگذاران الوسط، یکی از روزنامه‌های محبوب در بحرین
 * غاده جمشیر (زبان عربی: غادة جمشیر): فعال حقوق زنان
 * زینب عسکری (زبان عربی: زینب غلوم العسکری): نویسنده و بازیگر
 * احمد سلطانیز: خواننده‌ خوش صدای گروه سلطانیز از گروه های معروف بستکی و بندری بحرین که نمونه ای از گروه های متعدد موسیقی در کشور بحرین می باشند که اکثرا ملیت ایرانی دارند
 * سونيا جناحي (هولي است - از جناح): استراتژیست تجارت و بازاریابی (بحريني - منشا خود را انکار می کند).
 * فتحیه البستکی (هولي است - از بستک): فعال حقوق حيوانات.
 * فاطمه کازرونی (از کازرون): بازیگر.