User:Namukwaya prossy/sandbox

Bya Namukwaya Prossy. 15/u/10455/PS.

OKUZUULA ENKOZESA YA FFULEEZI NE KKIROOZI.

FFULEEZI. "Phrase" kigambo kya lungereza era olw'ensonga y'okubulwa erinnya lyakyo mu Luganda kyagandawalizibwa ne kiyitibwa"Ffuleezi ". Ffuleezi kitegeeza ebigambo ebiba bitegekeddwa nga byonna bigendera wamu kyokka nga biyinza okuba oba obutabeera na kikolwa. Okugeza: (¡)Jjajja ye yamuwa 'ago gonna'. (¡¡)'Okusoma kwa leera' kwenyiyisa abantu. Mu sentensi esooka(¡)tenuli kikolwa ate mu y'okubiri(¡¡)mulimu ekikolwa "okulya". Kino kitegeeza nti;Ekikolwa ekitali kyanjuluze kiba kiri mu mbeera eyaabulijjo,ekikolwa kiba tekilaga linnya wadde Nnakasigirwa ebikikola era nga tekibeera mu kiseera kyonna.
 * Bwe bibeera nga birimu ekikolwa,ekikolwa ekyo tekiba kyanjuluze.

Wet: ♦Ekikolwa ekyabuliijo(ekitali kyanjuluze),emirundi egisinga bwe kyeyambisibwa mu sentensi y'Oluganda, kiteera okukyuka ne kifuuka erinnya eriyingira mu lubu lw'amannya olwa 15KU.okugeza; kulya,kukaaba,kusoma.

Ebigambo bya ffuleezi ebimu tekubako kikolwa n'ekimu era kino kikolebwa olw'okukyuka kw'omulimu gw'ekikolwa ekyabulijjo ekyo ekiyinza okubeeramu.

♦ffuleezi esobola okukola ng'enkozi y'ekikolwa oba ng'ekolebwako ekikolwa. Okugeza: ↔Omwana mu kisenge akaaba. "Omwana mu kisenge" ekola nga ffuleezi ekola ekikolwa "Kaaba". ↔Embuzi etandise "okulya amalagala". "Okulya amalagala" Ffuleezi etulaga ekintu "Embuzi" ky'ekozeeko ekikolwa "okutandika(etandise)" era ekintu ekyo tulaba nti kiri 'kulya amalagala'.

Ffuleezi za bika Nina era nga ze zino;
 * Ffuleezi eyeerinnya.
 * Ffuleezi Nnakalazi.
 * Ffuleezi Nnakongezakikolwa.
 * Ffuleezi Nnakongezalinnya.

KKIROOZI. "Clause" kigambo kya lungereza era olw'ensonga y'okubulwa erinnya lyakyo mu Luganda kyagandawalizibwa me kiyitibwa" Kkiroozi". kkiroozi kitegeeza ebigambo ebitegekeddwa nga byonna bigendera wamu era ng'ekimu Ku byo kikolwa oba ebimu Ku byo bikolwa.
 * Ekikolwa ekibaamu kiba kyanjuluze ng'erinnya(oba Nnakasigirwa) erikola ekikolwa liragiddwa.
 * Ekikolwa kiba Kirina n'ekiseera mwe kiri.

Wet: ♦Kkiroozi yo Ku bwayo oluusi eyinza okubeeramu sentensi eyeetongodde oba si ekyo n'ebeera ekitundu obutundu ekya sentensi ennamba. ♦Kkiroozi ezimu ziba ziwa amakulu ageemala ate endala agaazo gaba gakoma mu kkubo(tezeemala). Okugeza: ↔Abaana bakaaba(bato). Mu sentensi eno ekitundu kya sentensi ekisooka kisobola okumalayo amakulu ng'ekigambo"bato"tekiriiko.(Kkiroozi ewa amakulu ageemala). ↔Abalwadde tebamanyi(Lwe banaawona). Mu sentensi eno ekitundu kyayo ekisooka tekimalaayo amakulu wabula kirimu ekikolwa ekikulu" tebamanyi"era ebigambo ebiri mu bukomera(Lwe banaawona) bijjawo okukiyamba okumalayo amakulu.

Zino ze:Kkiroozi eyeerinnya, Kkiroozi Nnakongezalinnya,ne Kkiroozi Nnakongezakikolwa.
 * Kkiroozi za bika bisatu era nga ebika bino bisinzira Ku mulimu Kkiroozi eno gw'eba ekola.

OKUSOOMOOZA ABAYIZI KWE BASANGA MU KWAWUULA FFULEEZI NE KKIROOZI.

OKUZUULA OBUZIBU ABAYIZI BWE BASANGA OKWAWULA FFULEEZI NE KKIROOZI.

Wano ngenda kukozesa akakodyo ko kwefumitiriza. Ebirubirirwa bya akakodyo kano bye bino;

♦Oluvanyuma lw'essomo lino abayizi balina okunyonyola ffuleezi ne Kkiroozi bye biki?.

♦Abayizi balina okwawuula amateeka agafuga Kkiroozi ne ffuleezi.

♦Abayizi balina okuwa eby'okulabirako.okugeza nga bakozesa ffuleezi ne kkiroozi mu sentensi.

OMULIMU OGUNAAWEBWA ABAYIZI OKUKAKASA EBIBASOMESEDWA.

1.Kkiroozi kye ki? ...............

2.Ffuleezi kye ki? ...............

3.wandiika amateeka agafuga Kkiroozi be Ffuleezi nga weyambisa eby'okulabirako.

..................

..................

..................

Nnyonyola obwawuuko obuli wakati wa kkiroozi ne ffuleezi.

.................

..................

..................

AKAKODYO. Akakodyo ke nonze okusomeesa obulungi Abayizi nange ke k'okugonjola oba okumalawo obuzibu koyinza okuyita " problem solving". Wano abayizi bawebwa omulimu ne befumitiriza  olwo be badamu ekibabuzidwa( nga omulimu ogubaweredwa waggulu). Wano ekibuzo omuyizi ayinza okukidamu nga ssekinomu oba nga ekibiina okusinzira omusomesa waba ayagadde. Wano omusomeesa ye akola nga omulungamya aliwo okwebuzibwako n'kugoloola ebibuzidwa. Kino kiyamba ABAYIZI okusobola okuvuunuka oba okumulungula obuzibu bwona bwe baba basanze mu kutegera ekibuzidwa era n'okutegera ekiba Kiruna okudibwamu.

OMUKUTU(TECHNOLOGYE). WATSUP Guno gwe mukutu gwa technologiya gwe nonze nga omusomesa okuyamba abayizi abafuna obuzibu mu kwetaba mu kusoma mu kibina.okugeza :Abayizi abalina ensonyi.

Wano njakugulawo ekibinja ky'oyinza okuyiita "watsup group↓", olwo ntekemu mbuli muyizi wange gwe nsomeesa olwo mbawe omulimu oba emirimu egy'okukola nga mpita mu mukutu ogwo.

Wano abayizi bayisa amaaso mu bibaweredwa okudamu olwo ne bakubaganya ebirowoozo mbuli omu nasindika kyalowooza nti kye kyokudamu kye ekibuzo ekyo. Ng'omusomesa nze ndiwo kulungamya nga mpitayita mu birowoozo byabwe olwo ne ntereza abo abakozemu ensobi ate ababitusse ne  mbasima nga mpita Ku mukutu ogwo.

Omuyizi yenna aba alina ky'akubuza nadala watategedde naye afuna omwaganya okubuza.

Omuyizi ye aba ategedde obulungi ebisomeeseddwa akakasa nga ayita mu kuyamba bayizi banne okudamu ebibuuzo bye baba babuziza nga bayita mu kibinja kya watisapu.

Nga omusomesa nange nfuna omwaganya okumanya endowooza za abayizi ne ebirowoozo byabwe Ku biba bibuziddwa era nentegera obunafu bwabwe.