User:Nanvumajoanita/sandbox

Bulleted list item

EBBAGO LY'OKUKWANAGANYA EBISOMESEBWA MU GULAAMA OBUKODYO NE TEKINOLOGIYA OKUKOZESA SCHOOLOGY OKUSOBOLA OKUYAMBA ABAYIZI OKUTEGEERA ERA N'OKUMANYA FULEEZI NAKALAZI,NAKASIGIRWA N'AMANNYA MWE ZIVA NGA TUYAMBIBWAKO AKAKODYO AK'OKUZINGULULA. BYA ZABALI NANVUMA JOANITA REG.NO 15/U/13838/PS STD NO 215017592

Mu bufunze ngenda kutunulira ku kumanya fuleezi nakalazi ne nakasigirwa n'amannya oba ziyite pronouns and their antecedents mu lulimi olunyanyimbe. Era wano ngenda kusooka kunnyonnyola n'abannyonnyosa fuleezi Nakalazi ez'enjawulo nga bwezikozesebwa wamu ne Nakasigirwa ez'enjawulo n'amannya mweziva olwo ate emirimu giggye ku buli nkomerero ya ssomo erinaaba liwedde okulabwa. Okuyambibwako schoology nga tekinologiya kn'akakodyo k'okuzingulula okusobola okutegeera amasomo gano mu bulambulukufu bwaago.

NAKALAZI(SENFO) Buba buyingo obulaga ekifo ekikolwa wekikolerwa. Nakalazi zirimu ebika ebitongole bisatu era nga ze zino MU,KU,E. Eby'okulabirako 1:Maama agenda MU katale. 2:Omugaati oguli KU mmeeza. 3:Kojja yagaana okugenda E kampala.

Wet.Nkozesezza ennukuta enene okulaga Nakalazi ezikozeseddwa mu mboozi.

Wabula waliwo ne Nakalazi ezitali ntongole naye nga bwezikozesebwa mu mboozi ziteekwa kufuuka nakalazi era ze zino (Wa,Za). Eby'okulabirako 1:Lumonde WA Musoke. 2:Engatto ZA baaba.

Jjukira nti Nakalazi entongole ziri ssatu zokka.

AMATEEKA AGAFUGA ENKOZESA YA NAKALAZI Nakalazi bweziwandiikibwa tezigattibwa ku kigambo kyonna (ekikolwa oba erinnya ziwandiikibwa nga zeetengeredde). FUULEZI NAKALAZI Fuleezi biba bigambo ebitegekeddwa nga byonna bigendera wamu,ng'ebigambo ebyo byonna tekuli kikolwa n'ekimu. Kino bakikola olw'okukyuka kw'omulimu gw'ekikolwa ekyabulijjo ekyo,ekiyinza okubeeramu.Fuleezi ey'engeri eno nyangu ya kutegeera era n'okuzuula anti buli w'ebeera eteekwa okubeera ne nakalazi. AMATEEKA AGAFUGA ENKOZESA YA FULEEZI NAKALAZI. Fuleezi nakalazi zitandisa nakalazi olwo erinnya oba nakasigirwa n'eziddako. Fuleezi nakalazi erina ebitundu bibiri byokka era nga mwemuli; Nakalazi n'ekikolebwako.

Eby'okulabirako. Maama agambye ompe kyayi *mu kikopo*. Mu-nakalazi ate kikopo -kikolebwako.

Fuleezi nakalazi zino zisobola okukola nga nakongezalinnya oba nakongezakikolwa.

Omuyizi ateekeddwa okumanya buli kikwata ku Nakalazi era nti zimanyi okukkaanya n'emiwendo egiba gilabikidde mu mboozi kwekugamba nti emboozi bweba mu bumu,ne nakalazi erabikila mu bumu era n'emubungi bwekityo bwekiba.

Ate ku luuyi lwa Nakasigirwa n'amannya, wano tugenda kutunulira ebika bya nakasigirwa ebimu n'amannya gezikikirira oba ziyite antecedents mu lungereza.

1:Nakasigirwa kaba kayingo oba akagambo akakikiirira erinnya mu mboozi ate Erinnya (antecedent) kye kigambo ekituumibwa ekintu oba omuntu naye nga lisobola okukiikirirwa Nakasigirwa.

Tunuulira emboozi eno "Omulimi asanyukira omulimu gwe" Nakasigirwa "gwe" etegeeza "omulimu" omukozi mu mboozi. Erinnya (antecedent) lye lisooka Nakasigirwa mu mboozi.

Erinnya ne Nakasigirwa yaalyo bitera era birina mu muwendo n'ekikula. Kati katulabe ku Nakasigirwa ez'enjawulo n'abatya bwezikolagana n'amannya mu mboozi.

NAKASIGIRWA EZOOBUNTU EZITEEMALA EZIKOLEBWAKO. Zino ziyitibwa zityo kuba ekikolwa ekyogerwako mu mboozi kiba kikolebwa ku bantu (omuntu) oyo akikiriddwa ne Nakasigirwa eyo. 1:-n- -tu- 2:-ku- -ba- 3:-mu- -ba- Ziteekeddwako obusaze ku njuyi zaabwo zombi kuba waba waliyo ekirina okuteekebwako okusobozesa Nakasigirwa ezo okukola amakulu. Eby'okulabirako. Mukiibi Anvumye. "A" nakasigirwa ekikiiridde erinnya Mukiibi wabula ate Mukiibi lye linnya ekkozi mu mboozi oba tuliyite antecedent.

2:NAKASIGIRWA EZEEBINTU Ng'atuvudde ku Nakasigirwa ezobuntu eziteemala ezikolebwako, n'ebintu ebitagwa mu luse lwa bantu birina Nakasigirwa zaabyo. Okugeza Ekitabo —ki Ekibbo —ki Empale —e Wabula okusobola okufuna Nakasigirwa ez'amannya ago,omuyizi afuna ekintu kyonna akikozese ekikolwa, akayingo akanakulembera ekikolwa ye Nakasigirwa y'ekintu ekyo.

Ekitabo kigudde wansi "Ki" ye Nakasigirwa ye kitabo ate nga kyo ekitabo Nakasigirwa "ki" mweva ate era tulaba nga erinnya liri mubumu era Nakasigirwa eri mubumu. Eby'okulabilabirako Mu mboozi zino wammanga, erinnya (antecedent) litekeddwa mu nnukuta ennene ate Nakasigirwa zo zisaziddwako. 1: ABASOMESA baffe bamanyi amassomo gaabwe bulungi. (Erinnya ne Nakasigirwa byonna bilabikidde mu bungi) 2: Bendera yabuza langi zaayo kati okumala emyaka ebiri. (Erinnya liri mu bumu ne Nakasigirwa eri mu bumu).

OMUTENDERA OGUSOOKA: OKUSOMOOZEBWA ABAYIZI KWE BASANGA NGA BAYIGA. Abayizi tebategeera fuleezi nakalazi era tebazawuula ku nakalazi eza bulijjo (ku, Mu, WA, E) ekibakugira okutegeera bulungi nga basomesebwa. Abayizi basanga obuzibu mu kubuuza ebibuuzo ebikwata ku nakasigirwa n'amannya wamu ne fuleezi nakalazi era kibalemesa okutegeera obulungi mu kibiina. Abayizi basanga obuzibu okwogera mu kibiiina n'okuwa endowooza zaabwe eri omusomesa nga batya bayizi bannabwe okubasekerera mu mbeera nga bagudde. Abayizi bafuna obuzibu okuwandiika nakalazi nga amateeka ga gulama bwe galagira anti baziwandiika mu bukyamu ebiseera ebisinga. OMUTENDERA OGWOOKUBIRI: EBIRUUBIRIRWA BY'OKUSOMESA KWANGE Ebiruubirirwa byange mu kusomesa: Oluvannyuma lw'okumala okuzuula obuzibu abayizi bange bwebasanga nga bwetubulabye waggulu, bino bye biruuburirwa byange era nsuubira oluvannyuma lwe ssomo lino, abayizi basuubirwa okubeera nga; Basobola okutegeera fuleezi nakalazi era ne bazawula ku nakalazi zennyini na batya bwezikozesebwa. Basobola okutegeera amateeka agafuga enkozesa ya fuleezi nakalazi era nebasobola nokugateeka mu nkola nga bwegali. Basobola okubuuza ebibuuzo ku bisomesebwa byebatategedde era nokukwatagana ne bannabwe mu bibiina. Basobola okwawula nakasigirwa nerinnya mweziva era nokuzikwataganya n'emiwendo gyaazo.

OMUTENDERA OGWOOKUSATU:EBIBUUZO EBINAKOZESEBWA ABAYIZI OKUBASOBOZESA OKUVVUUNUKA OKUSOMOOZEBWA KWE BASANGA MU NKOZESA N'OKUMANYA FULEEZI NAKALAZI NE NAKASIGIRWA N'AMANNYA MWE ZIVA OMULIMU 1 NAKALAZI KYE KI? MENYA EBIKA BYA NAKALAZI EZ'ENJAWULO. FULEEZI NAKALAZI KIMIIMO EKITEGEEZA KI? WA EBY,OKULABIRAKO BYA FULEEZI NAKALAZI MU MBOOZI.

Omulimu 2. Mu mboozi zino wammanga,teeka enkulungo ku linnya(antecedent) ate osaze ku nakasigirwa. 1: Abawala bano bajjukira bulungi ebisumuluzo byaabwe. 2: Omulundi ogwasembayo okwogera ne Lucas, yagamba nti ajjakuba wano mu budde. 3: Ekiwundu kijja kwewonya kyokka.

OMUTENDERA OGWOOKUNA:ENDOWOOZA YANGE N'AKAKODYO KE NGENDA OKWEYAMBISA MU KUSOMESA OKUMANYA FULEEZI NAKALAZI NE NAKASIGIRWA N'AMANNYA MWE ZIVA. Ebyetaagibwa mu kakodyo kano. Musomesa kuva mutendera ku mutendera n'atatwaala bayizi be misisnde okubalega nga tebategedde. Obudde obumala kubanga ebisomesebwa bigendwa mpola nnyo. Endowooza yange ku kuyiga kwa bayizi. Abayizi bange bayigira mu bibinja olw'ensonga nti abayizi bwebayigira awamu bategeera nnyo olw'obukwatane bwaabwe wakati waabwe n'omusomesa waabwe. Nti era baba tebatya bannabwe era bafuna endowooza ez'enjawulo okuva mu bannabwe ekibayamba okutegeera obulungi.
 * Akakodyo k'okuzingulula(scaffolding). Wano ngenda kusomesa abayizi bange nga nva mutendera ku mutendera abayizi bano basobole okuyiga n'okukwata obulungi ebisomesebwa olw'ensonga nti abayizi bano batya okubuuza ebibuuzo byebatategedde nga nsomesa wamu n'okuddamu ebibuuzo ebibabuuzibwa. Kano akakodyo kajja kuyamba abayizi ab'ekika kino okusobola okutegeerera ddala obulungi by'ensomesa. Okuyita mu kakodyo kano, nsomesa kataffali ku kataffali ekiyamba abayizi obutasigalamu kakunkuna ku by'ensomesa era n'ebwebatabuuza basigala bategedde.

OMUTENDERA OGWOKUTAANO: OKWEYAMBISA TEKINOLOGIYA WA SCHOOLOGY OKUKOZESA AKAKODYO K'OKUZINGULULA(SCAFFOLDING) Eno y'endagiriro ekutuusa ku kibanja kyange ku mukutu gwa schoology. "https://app.schoology.com/home?normal_prompt" Schoology mukutu gwatondebwawo mu 2009 era nga gusomebwako.Omusomesa asobola okweyambisa schoology ono okuteekayo emirimu egikolebwa abayizi, obubaka bwayagala bamanye n'ebirala. Abayizi basobola okufuna emirimu egyo ne bawaayo emirimu egyibaweebwa okukolera awaka(homework) nga bayita ku mukutu guno,okwetaba mu bibinja ebikubaganya ebirowoozo mu budde n'ekifo ekituufu. Abazadde nabo basobola okufuna ebibanja ku mukutu guno nebaba nga basobola okugoberera emirimu egikolebwa abaana baabwe, obubonero wamu n'ebokolebwa mu bibiina. Emigaso gya schoology ono. Abasomesa bafaayo era kibayamba okwongera ku bwetabye bwa bayizi mu kusoma okusobola okwongera ku kuteegera kwaabwe. Schoology ateekawo obusobozi obw'okukolagana n'okwogeraganya okulungi wakati wa bayizi. Ayanguya okuwa emirimu awamu n'okugikungaanya mu budde. Okusobola okutumbula obukugu mu byensoma by'ekyaasa kya 21 awamu n'abantu abali ku mulembe. Okwenyigira mu bisomesebwa n'essomero nga tuli mu bibiina oba ebweru waabyo. Omukutu guno guyamba okufuga obuseegu mu kibiina era obwongo bwonna buba ku kusoma anti mubeerera ddala mu kibiina. Ebisomooza ku kukozesa schoology. Schoology akozesebwa abo bokka abalina ensimbi(data) anti abatalina bulungi baba babalese ettale. Tekinologiya ono akkiriza okukozesa akawuunti emu omulundi gumu gwokka n'olwekyo omuntu omu tasobola kuba nga alina akawuunti ezisukka mu bbiri(akugira). Atawaanya abayizi okuyingira anti yetaaga obukugu bwa kika kya waggulu okusobola okumukozesa. Wadde schoology alina ebibi ebyo waggulu, nze gwenalaba nga ajja kunsobozesa okuyamba abayizi bange n'okuntuusa ku biruubirirwa byange nga bwetugenda okulaba wammanga; Naggulawo akawuunti ku mukutu gwa schoology era nentondawo ekibiina kya luganda S5 bwentyo nenyaniriza abayizi bange nga neeyambisa akawuunti zaabwe eza "email" nga kwentadde n'okubaweereza obunamba obubayingiza buteerevu mu kibiina. Olw'okukozesa ekibinja, buli muyizi agenda kusobola okubuuza ekibuuzo kye nga tatidde era asobole okuddibwamu nga bwalaba n'okwanukula kwa bayizi banne, okulungamizibwa kw'omusomesa ekibayamba okutegeera ekituufu ekiddibwamu nga ageerageranya ebyanukulo bya banne n'ebyomusomesa. Era nange ng'omusomesa kimpa omukisa okumanya obusobozi n'obunafu bwa buli muyizi wange okusinziira ku kyebaba bazzeemu.

Enkozesa ya schoology mu kusomesa kwange. Nga nkozesa schoology ono, abayizi nabagatta ku kibiina kyange nga mbawa ekisumuluzo kyaakyo(7P3ZF-XCPFK) olwo nebasobola okukyegattako butereevu. Oluvannyuma, nababuuzako era neembaniriza bulungi ekikolwa kyebasiima, awo nno netulyoka tutandika olusoma lwaffe nga mbanjulira ebinaasomesebwa ate era nga bwembabuuza ebibuuzo ku kyebamanyi ku nakalazi. Omuyizi wange Tumushabe kyeyanziramu nga ampadde n'ebyokulabirako. Namuwabula era n'abayizi abalala nkakasa nti bakiraba era bakozesa akapeesa k'okusiima(like) okulaga nti bategedde. Tasenvura netudda ku fuleezi nakalazi era nga akakodyo kange keeneyambisa bwekagamba, natandika nakubannyonyola kyezitegeeza awo nno nembawa omulimu ogukwaata kwekyo.

neeyambisizza schoology okudobola okusobozesa abayizi okuteegera fuleezi nakalazi wamu n'okwawula ku nakalazi ezabulijjo. Schoology annyambye okufuna ebyanukulo bya bayizi era nendowooza zaabwe mu bisomesebwa.