User:Nayiga/sandbox

MAKERERE  UNIVERSITY

COLLEGE OF EDUCATION AND STUDIES

NAME:   NAYIGA      JUSTINE

REG No :15/U/22183

COURSE :BAED

SEMESTER: ONE

H PROJECT WORK LLL3101

KIKOLWA EKIKOLEBWA, KIYUNZI OBA KIYAMBI OMULIMU Laga ekikolwa ekigenda mu maaso ng'owandiika ennukuta A ku musittale nga tonatandika mboozi. Kola kyekimu ku kawakatirwa akayunzi (k) n'ekikolwa ekiyambi. Waliyo lwakiri eby'okulabirako nga bisatu kubuli Kikolwa muzino mboozi. 1. Abantu b'ekiro kyajjo Kirabika bataddeyo nnyo okwagala okunsinga ab'ekiro kyaleero. 2. Warren agenda ku buuza Mwanyina amuwe ku magezi. 3. Osobola okujjukira erinnya ly'omusomesa wo erisooka? 4. Ono omukugu yasanga obuzibu bw'ejjengo eriwanvu paka kulubalama. 5. Oluvanyuma Vicki bwatalidde nnyo leero, ekyeggulo kyamuwomedde. 6. Omusawo yakebedde omulwadde emirundi ebiri. 7. Azimbye paka ku mutendera ogusooka Charles? 8. Muwala wange amangu ddala yafunye ekiwubaalo ne ki dole kye ekye katuuni. 9. Amawulire gajja kutegeerebwa mu wiiki esatu ez'zolusoma (course). 10.wuliriza ebyo byenyini Omuwandiisi byakugamba 11.Wulira kyenyina okwogera 12.Kino kyekiddibwamu ekituufu. 13.Greta yawulidde ng'akooye oluvanyuma lw'okumuwa omulimu. 14.Buli musawo kubano ekumi nabataano baabuziddwa akulira ebyobulamu mu Nsi. 15.Onosobola okunyamba okugyawo ebitabo bino olwaleero?

OKUSOMESA A BAYIZI EBIKOLWA EBIYAMBI NE NNAKONGEZAKIKOLWA NGA NKOZESA WHATSAPP NGA NEYAMBISA AKAKODYO KOKWEZUULIRA.

Akakodyo kw'okwezuulira (exploration) keyambisibwa ng'olina okunoonyereza ku kintu eky'omugaso kyoyagala okuzuula. Omusomesa asobola okusomesa abayizi ebintu ebimu  ebirala nabagamba okubyezuulira oluvanyuma nga bamaze okubizuula naabatereeze webaba batategedde. Kino kiyamba abayizi okweyongera okutegeera oluvanyuma lwo'okunoonyereza. Neyambisizza akakodyo kokwezuulira olw'ensonga nti kayamba omusomesa okusomesa abayizi byebategeera oluvanyuma lw'okwezuulira kubyalina okusomesaako nga tanajja mu kibiina, bwemubaamu okusomoozebwa abayizi kwebasanze nga banoonyeza nakusalira magezi.

EBYETAAGO BY'YOKWEZUULIRA. -Ebizuuliddwa birina okubeera nga Matiza. -Birina okubeera nga bituufu era nga bikakasiddwa. -Birina okubeera nga birimu amagazi era nga biri ku mulamwa. -Okunoonyereza Kurina okutondawo ebintu ebipya. -Okunoonyereza okwo kulina okubeera nga kwesigamiziddwa ku bintu ebyakolebwa abantu abalala.

OKWEYAMBISA WHATSAP OKUSOBOLA OKUTUUKIZA EBYETAAGO BINNO. -Abayizi nga bamaze okunoonyereza basindikira omusomesa bye banoonyerezaako nga beyambisa whatsapp omusomesa nalaba Oba byebyo ebituufu bye basaanye okuzuula era Oba bimatiza.Bwebiba tebimatiza omusomesa asobola okubasndikira eddoboozi erikwate Oba obubaka obuwandiike ku whatsapp nabawabula.

Ebikwolwa ebiyambi byebyo ebikwolwa eby'eyambisibwa mu mboozi nga bisukka ku kimu era nga wakati waabyo tewali bigambo bibyawula. Ebikolwa ebiyambi birina okubeera nga bisemberedde ebikolwa ebikulu (main verbs). Ebimu ku bikolwa ebiyambi bye bino. -Okuba -Okujja -Okutera -Sooka -Kanda -Okuva -Okugira -Okusobola -mala Ebikwolwa ebiyambi tu byeyambisa okusinziira ku biseera. Okugeza Bwetweyambisa ekikolwa ekiyambi "okutera" ekikolwa ekiba kikidiridde kiba kigenda kubeerewo mu kaseera katino. 1.Omugole anaatere okutuuka. 2.Emmere eneetera okuggya.

Tulina ebikolwa ebiyambi byamirundi ebiri. 1.Ebyemala 2.Ebiteemala Ebikolwa ebiyambi ebyemala bye yambisibwa mu mboozi nga mulimu ekikolwa ekikulu ekyemala. Okugeza 1.Baakanda kulinda nga buteere tajja. 2.Omwana atera okukaaba ekiro. Naye n'ebikolwa ebiyambi ebiteemala bisobola okukola mu mboozi ng'ebyemala singa biba bitekeddwa byoka mu mboozi. Okugeza. 1.Taata abeera Kampala. 2.Emmotoka eyo ye sookawo bulijjo. 3.Emmere emala bulijjo.

AMATEEKA AGAFUGA EBIKOLWA EBIMBI 1.Ekikolwa ekiyambi Karina okubeera nga kiriraanye ekikolwa ekikulu (main verb ). 2.Ekikolwa ekiyambi Karina okubeera nga wakati waakyo tewali bigambo birala bikyawula ku Kikolwa ekikulu(main verb). 3.Ekikolwa ekiyambi kyekirina okusooka ekikolwa ekikulu.

OKUSOMOOZEBWA ABAYIZI KWEBASANGA MU KUSOMA EBIKOLWA EBIYAMBI. 1.Abayizi bafuna okusomoozebwa okwawula ebikolwa ebiyambi ku bikolwa ebikulu ebiba bye yambiddwako mu mboozi. 2.Abayizi bafuna okusomoozebwa okumanya ddi ebikolwa ebiyambi ebiteemala webikolera ng'ebyemala mu mboozi. 3.Abayizi bafuna okusomoozebwa mu kumanya amateeka agafuga ebikwolwa ebiyambi.

Nnakongezakikolwa ky'ekigambo ekyongere okunnyonnyola ekikolwa.Okunnyonnyola okwo ekukola ng'etulaga engeri ekikolwa ekyo gye kikolebwamu. Nnakongezakikolwa zigabanyizibwamu emirundi etaan(5). 1.Nnakongezakikolwa ez'ebiseera. Zino zitulaga ekiseera ekikolwa wekikolerwa. Muzino tulinamu: -edda -oluvanyuma -bulijjo -oluusi -eggulo -enkya Ebyokulabirako Ebiseera ebimu Nnakongeza Kikolwa eyinza okubeera kuntandikwa. Okugeza *Edda tunaagendayo.
 * Nnaamulaba edda
 * Tunaagenda enkya
 * Amukuba bulijjo. Bulijjo Nnakongeza Kikolwa ezeebiseera ziba zidda mu kibuuzo "ddi"? ekikolwa ekiba kiziriraanye wekinaakolebwa.
 * Enkya tetujja Kulima.