User:Nileshk928939/sandbox

<!-- EDIT BELOW THIS LINE जायगाव हे सातारा जिल्ह्यातील कोरेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे. जायगाव गाव रामेश्वर डोंगर आणि पवनचक्की मुळे प्रसिद्ध होते. जायगावचं नाव घेतलं की डोळ्यासमोर उभा राहतो तो उंचपुरा रामेश्वराचा डोंगर. कोरेगाव तालुक्याच्या एका कोपऱ्यात अन् तिन्ही बाजूंनी डोंगराच्या सान्निध्यात वसलेलं हे गाव अवघे तेराशे लोकवस्तीचं. कायम दुष्काळ उराशी घेऊन वाटचाल करणाऱ्या या गावाने अवघ्या दीड महिन्यात जलक्रांती करून दाखवत आज अब्जावधी लिटर्स पाण्याचा साठा केला आहे. शासनाच्या ‘पाणी अडवा, पाणी जिरवा’ योजनेच्या घोषणेत या गावाने अलगदसा बदल केला असून, गावकऱ्यांनी आता ‘पाणी अडवा, पाणी जिरवा.. पाणी साठवा’ अशा घोषणा देत दुष्काळावर विजय मिळविला आहे. ग्रामस्थ, युवक वर्ग, आर्ट आॅफ लिव्हिंगचे साधक आणि प्रशासनाच्या सहकार्याने जायगावनं नेत्रदीपक यश संपादन केलं आहे. राजकारणाचे जोडे बाजूला ठेवत, श्रमदानातून या गावाने स्वत:मध्ये खूप बदल घडविला असून, आता गाव मोठ्या जलक्रांतीसाठी सज्ज झाले आहे. जायगाव हे राजकारणातील धगधगते केंद्र. गावात दोन ते तीन पार्ट्यांचे राजकारण आणि त्यात वेगवेगळ्या पक्षांची लुडबूड ठरलेली असायची. जायगावला जायला कोरेगाव आणि रहिमतपुरातून दोन रस्ते. डोंगराकडेला असलेल्या या गावाकडे आजवर कोणत्याही राजकीय पक्षाने विशेष लक्ष दिलेले नव्हते. १९७२ च्या दुष्काळात रामेश्वराच्या डोंगराच्या पायथ्याला तीन दिशेला तीन पाझर तलावांची निर्मिती शासनाने केली. १९७२ पासून २०१५ पर्यंत केवळ दोन वेळेसच प्रचंड पावसामुळे हे तलाव पूर्णत: भरले आणि त्यानंतर कोरडे ठणठणीत पडले होते. गावाला पाणीपुरवठा करणारी एकच विहीर गाव ओढ्यात, तीदेखील जानेवारी-फेब्रुवारीपर्यंत कशी तरी चालते आणि त्यानंतर शासनाच्या टँकरद्वारे पाणीपुरवठा हाच पर्याय गावकऱ्यांपुढे असायचा. गावाच्या पश्चिमेला दोन किलोमीटर अंतरावर असलेल्या कण्हेरखेड गावाच्या शिवारातून गेलेल्या धोम डाव्या कालव्यावरून हाताच्या बोटावर मोजण्याइतपत शेतकऱ्यांनी ‘लिफ्ट इरिगेशन’ स्कीम करून आपली शेती ओलिताखाली आणली. त्यांनासुद्धा विजेचा प्रश्न. पण शेती ओलिताखाली, त्यामुळे उसाला प्रथम पसंती. गावच्या पूर्वेला असलेल्या शेतकऱ्यांना केवळ निसर्ग साथीला असल्याने ते पावसावर आधारित ज्वारी हेच पीक घ्यायचे. दरवर्षी लॉटरी पद्धतीप्रमाणे पिकले तर चार पैका; अन्यथा तोटा आणि तोटाच. शेती पिकत नसल्याने शाळा नाही आणि शाळा नाही म्हटलं तर कामधंदा करायला पुणे आणि मुंबईच गाठायची, अशी परिक्रमा या गावाची. जायगावमधील होतकरू युवक पुण्या-मुंबईत ड्रायव्हर आणि रंगारीची कामे करण्यात धन्यता मानतात. हे चित्र बदलण्याच्या दृष्टीने गावाची पावले पडू लागली आहेत. आमीर खान यांच्या ‘पानी फाउंडेशन’च्या वतीने घेण्यात आलेल्या ‘सत्यमेव जयते वॉटर कप’ स्पर्धेत जायगावने विभागून दुसरा क्रमांक पटकावला आहे. प्रथम क्रमांक पटकावणाऱ्या वेळूच्या खांद्याला खांदा लावून दुसरा क्रमांक खेचून आणणाऱ्या जायगावची कहाणी चित्तथरारक आहे. ‘आर्ट आॅफ लिव्हिंग’ने दिलेली दमदार साथ, ग्रामस्थांचे अहोरात्र परिश्रम आणि निसर्गाची साथ यामुळे आज जायगाव वॉटर बँक बनले आहे. पाणी अडवून साठविण्याची ‘वॉटर रिसायकलिंग स्कीम’ या गावाने राबविली असून, ओढ्यातून वाहून जाणारे पाणी पुन्हा उचलून मोठ्या पाझर तलावात सोडण्याची किमया यशस्वी करून दाखविली आहे. सध्या विजेच्या पंपावर पाणी उचलले जात असले, तरी नजीकच्या काळात सौरऊर्जेवर आधारित पंप बसविण्याचा जायगावकरांचा मानस आहे. जायगव ची यशोगाथा सरकारवर अवलंबून न राहता आपले पाणी आपणच अडवण्याचा, जिरवण्याचा, वाचवण्याचा आणि जबाबदारीने वापरण्याचा वसा घेऊन कामाला भिडलेल्या या गावांनी जबरदस्त लढत दिली. पाण्याच्या थेंबाथेंबासाठी झालेल्या या स्वयंस्फूर्त संघर्षाच्या यशोगाथांनी ग्रामीण महाराष्ट्रात एक नवे चैतन्य आणले आहे.