User:Nstefan12345

= Калциум = Овој артикл е за металниот елемент или калциум.

Калциум е хемиски елемент со симбол Ca и атомски број 20. Како алкален земјен метал, калциумот е реактивен метал кој формира темнен оксид-нитрид слој кога е изложен на воздух. Неговите физички и хемиски својства се најмногу слични на неговите потешки хомолони стронциум и бариум. Тоа е петтиот најбитен елемент во Земјината кора и третиот најзастапен метал, по железо и алуминиум. Најчесто калциум соединението на Земјата е познат како калциум карбонат, кој се наоѓа во варовник и фосилизирани остатоци од раниот морски живот; гипс, анхидрид, флуорит и апатит се исто така извори на калциум. Името произлегува од латинскиот калкс "вар", кој е добиен од грејниот варовник.

Некои калциумови соединенија биле познати на древните, иако нивната хемија била непозната до седумнаесеттиот век. Чистиот калциум бил изолиран во 1808 година преку електролиза на нејзиниот оксид од Хамфри Дејви, кој го именувал елементот. Калциумовите соединенија се користат во многу индустрии: во храна и лекови за дополнување на калциум, во хартиената индустрија како белери, како компоненти во цемент и електрични изолатори, и во производството на сапуни. Од друга страна, металот во чиста форма има неколку апликации поради неговата висока реактивност; сепак, во мали количини често се користи како легирање компонента во производство на челик, а понекогаш, како легура на калциум-олово, при изработка на автомобилски батерии.

Калциумот е најзастапен метал и петти најзафатен елемент во човечкото тело. Како електролити, калциумовите јони играат витална улога во физиолошките и биохемиските процеси на организмите и клетките: во патиштата на сигнална трансдукција, каде што дејствуваат како втор гласник; во ослободување на невротрансмитер од неврони; во контракција на сите мускулни клеточни типови; како кофактори во многу ензими; и во оплодување. Калциумовите јони надвор од клетките се важни за одржување на потенцијалната разлика во ексцитабилните клеточни мембрани, како и за правилно формирање на коските.