User:Pattieboyd926/Pochlebca

We współczesnym języku angielskim sycophant oznacza "nieszczerego pochlebcę" i jest używane w odniesieniu do kogoś praktykującego pochlebstwo (tj. nieszczere pochlebstwo w celu uzyskania korzyści). Słowo to wywodzi się z systemu prawnego klasycznych Aten. Większość spraw sądowych w tamtych czasach była wnoszona przez osoby prywatne, ponieważ nie było policji i tylko ograniczona liczba oficjalnie wyznaczonych prokuratorów. W V wieku p.n.e. praktyka ta doprowadziła do nadużyć ze strony "pochlebców": stron procesowych, które wnosiły nieuzasadnione oskarżenia. Słowo to zachowuje to samo znaczenie ("oszczerca") we współczesnej grece, języku francuskim (gdzie może również oznaczać "informatora") i włoskim. We współczesnym języku angielskim znaczenie tego słowa zmieniło się na obecne.

Etymologia
Pochodzenie starożytnego greckiego słowa συκοφάντης (sykophántēs) jest przedmiotem dyskusji, ale dyskredytuje nieuzasadnionego oskarżyciela, który w jakiś sposób wypaczył system prawny.

Oryginalna etymologia słowa (sukon/sykos/συκος "figa" i phainein/fanēs/φανης "pokazywać") "ujawniający figi" była przedmiotem rozległych spekulacji i domysłów naukowców. Wydaje się, że Plutarch jako pierwszy zasugerował, że źródłem tego terminu były przepisy zabraniające eksportu fig, a ci, którzy oskarżyli inną osobę o nielegalny eksport fig, byli zatem nazywani pochlebcami. Athenaeus przedstawił podobne wyjaśnienie. Komentarze Blackstone'a powtarzają tę historię, ale dodają dodatkowe ujęcie - że istniały przepisy, zgodnie z którymi włamanie się do ogrodu i kradzież fig było przestępstwem zagrożonym karą śmierci, a prawo to było tak odrażające, że informatorom nadano nazwę pochlebców.

Ogólnie rzecz biorąc, naukowcy odrzucili te wyjaśnienia jako wymysły, długo po tym, jak pierwotne znaczenie zostało utracone. Danielle Allen sugeruje, że termin ten był "nieco obsceniczny", kojarząc się z rodzajem perwersji i mógł mieć wiele znaczeń wywodzących się z symboliki fig w starożytnej kulturze greckiej, począwszy od niewłaściwego pokazywania swoich "fig" poprzez zbyt agresywne ściganie oskarżenia, niestosowne ujawnianie prywatnych spraw osób oskarżonych o wykroczenia, po niewłaściwy czas zbioru niedojrzałych fig.

W kulturze ateńskiej
Tradycyjny pogląd głosi, że pochlebstwo wobec pochlebców było związane z wniesieniem nieuzasadnionej skargi, mając nadzieję na uzyskanie zapłaty za udaną sprawę lub szantażowanie pozwanego do zapłacenia łapówki w celu umorzenia sprawy. Inni badacze sugerowali, że pochlebca, zamiast być dyskredytowanym z powodu motywacji zyskiem, był raczej postrzegany jako dokuczliwy prawnik, który był zbyt chętny do ścigania i który nie miał osobistego interesu w sporze, ale podnosił stare zarzuty niezwiązane z nim długo po wydarzeniu. Do sykofantów zaliczali się także ci, którzy czerpali zyski z wykorzystywania swojej pozycji jako obywateli. Przykładowo, można było wynająć pochlebcę do wniesienia oskarżenia przeciwko swoim wrogom lub do podjęcia szerokiej gamy oficjalnych działań z władzami, w tym wprowadzania dekretów, działania jako adwokat lub świadek, przekupywania władz kościelnych lub cywilnych i ław przysięgłych lub innych wątpliwych rzeczy, z którymi nie chciano być osobiście kojarzonym. Pochlebcy byli postrzegani jako niekontrolowani i pasożytniczy, pozbawieni należytego szacunku dla prawdy lub sprawiedliwości w danej sprawie, wykorzystujący swoje wykształcenie i umiejętności do niszczenia przeciwników dla zysku w sprawach, w których nie mieli żadnego interesu, pozbawieni nawet przekonań polityków i nie mający poczucia służenia dobru publicznemu.

Oracje
Oskarżenie o pochlebstwo wobec strony procesowej było poważną sprawą, a autorzy dwóch zachowanych oratoriów, "Przeciwko handlarzom zbożem" (autor Lysias) i "Przeciwko Leokratesowi" (autor Lycurgus), bronią się przed zarzutami, że są pochlebcami, ponieważ prowadzą sprawy jako prywatni obywatele w okolicznościach, w których nie mają osobistego interesu w sporze. W każdym przypadku brak osobistego zaangażowania wydaje się być sednem oskarżenia o pochlebstwo przeciwko nim, a meritum spraw jest odrębne od tego, czy mieli prawo je wnieść.

Środki mające na celu stłumienie pochlebców
Podjęto wysiłki w celu zniechęcenia lub powstrzymania pochlebców, w tym nakładania grzywien na strony procesowe, które nie uzyskały co najmniej jednej piątej głosów ławy przysięgłych lub za porzucenie sprawy po jej rozpoczęciu (co miałoby miejsce, gdyby pochlebca został przekupiony, aby porzucił sprawę), oraz zezwalania na ściganie mężczyzn za bycie pochlebcami. Ustawy o przedawnieniu zostały przyjęte specjalnie w celu zapobiegania pochlebstwom.

Satyry
Pochlebcy są lepiej zilustrowani przez satyry Arystofanesa. W Acharnianach Megarian próbujący sprzedać swoje córki zostaje skonfrontowany z pochlebcą, który oskarża go o nielegalną próbę sprzedaży zagranicznych towarów; a Boeotian kupuje pochlebcę jako typowy ateński produkt, którego nie może zdobyć w domu. Pochlebca pojawia się jako postać w Ptakach. Jedna z jego zaginionych sztuk miała jako główny temat atak na pochlebcę. W Bogactwie postać, pochlebca, broni swojej roli jako konieczności we wspieraniu praw i zapobieganiu wykroczeniom.

Współczesna Grecja
W codziennym użyciu termin συκοφάντης odnosi się do kogoś, kto celowo rozpowszechnia kłamstwa na temat danej osoby, aby zaszkodzić jej reputacji lub w inny sposób obrazić jej honor (tj. oszczerca), a συκοφαντία to robi (tj. oszczerstwo, n., oczerniać: συκοφαντώ).

W kategoriach prawnych art. 362 greckiego kodeksu karnego definiuje zniesławienie (δυσφήμηση) jako "każdego, kto w jakikolwiek sposób twierdzi lub rozpowszechnia fakt, który może zaszkodzić czci lub reputacji tej osoby", podczas gdy oszczercze zniesławienie (συκοφαντική δυσφήμηση) ma miejsce, gdy fakt jest kłamstwem, a osoba, która go twierdzi lub rozpowszechnia, wie o tym. Pierwszy przypadek podlega karze do dwóch lat pozbawienia wolności lub grzywny, podczas gdy oszczercze zniesławienie podlega karze co najmniej trzech miesięcy pozbawienia wolności i grzywny.

Zmiana znaczenia we współczesnym języku angielskim
Słowo sycophant weszło do języka angielskiego i francuskiego w połowie XVI wieku i pierwotnie miało to samo znaczenie w języku angielskim i francuskim (sycophante), co w języku greckim - fałszywy oskarżyciel. Dziś w języku greckim i francuskim zachowuje oryginalne znaczenie.

W renesansowym języku angielskim słowo to było używane w obu znaczeniach, zarówno w znaczeniu greckiego donosiciela, jak i w obecnym znaczeniu "schlebiającego pasożyta", przy czym obaj byli postrzegani jako wrogowie - nie tylko tych, których krzywdzą, ale także osoby lub państwa, któremu rzekomo służą.

Powiązane wyrażenia
Pochlebstwo to nieszczere pochlebstwo udzielane w celu uzyskania przewagi od przełożonego. Osoba posługująca się pochlebstwem nazywana jest pochlebcą lub "człowiekiem na tak".

Bibliografia
