User:Pipla69

RAFAIL PANDO  DEMBO – ‘’PIKTOR I MERITUAR’’ ( 14 SHKURT 1920 – 14 QERSHOR 1996 )

Ka lindur ne qytetin e Korces me 14 shkurt 1920, ne nje familje te varfer qytetare. Pasi mbaroi shkollen fillore ne vitin 1936, per shkak te kushteve te veshtira ekonomike, u detyrua te punoje tek nje fotograf korcar si retushues. Ketu atij I lindi deshira per pikturen dhe filloi te hedhe ne leter vizatimet e para. Ai njekohesisht punonte edhe si piktor aotodidakt, duke realizuar skica e portrete me porosi. Pas clirimit u caktua me detyre ne Shtepine e Rinise e me vone ne ate te Kultures ku merrej kryesisht me problemet e propogandes e te agjitacionit figurativ, deri ne fund te vitit 1946. Qe ne fillimet e krijimtarise artistike u njoh me  dy shoke shume te mire, piktorin nga Shkodra Andrea Kushi, qe kishte ardhur ne Korce dhe nje piktor tjeter te madh ne te ardhmen, Guri Madhi. Pas perfundimit te Liceut Artistik ne Tirane, gjate viteve 1950 – 1958 ndodhej me studime ne nje nga Akademite me te famshme te piktures ne Europe, ne  Akademine  ‘’ Ilia  Rjepin ‘’ te Leningradit, ku studjoi dhe mesoi me profesore te shquar ruse. Pasi u kthye nga studimet u vendos perfundimisht ne qytetin e lindjes dhe u emerua mesues vizatimi ne disa shkolla shtatevjecare e te mesme te qytetit. Rafaili ka dhene nje ndihmese te cmuar ne pergatitjen e piktoreve te rinj ne shkollen e mesme artistike te qytetit te Korces, ku ishte mesues vizatimi. Rafail Dembo ka levruar fushen e portretit, te kompozimit, natyren e qete dhe sidomos peisazhin. Ai ka realizuar  tabllote  kompozicionale  ‘’Demostrata  e  Bukes’’, ‘’Spiro  Xega  ne studio’’. ‘’ Bajroni ne Tepelene ‘’, ‘’ Pas betejes ‘’, ‘’ Ceta e Orman Cifligut ‘’, ‘’Shkojme ne pune’’ etj. Si shume piktore edhe Rafaili  ka  ‘’kenduar’’ kengen e tij per peisazhin vertet te mrekullueshem qe neve kemi, nje peisazh plot drite e kolorit, qe sipas tij ‘’mund ta kete vetem parajsa’’. Rafaili njihet, me te drejte, si nje nga  poetet e peisazhit shqiptar, krah per krah mjeshtrit tjeter te natyres shqiptare, Piktorit te Popullit Vangjush Mio, me te cilen kishte miqesi. Ne peisazhet e Rafailit pasqyrohen stinet e vitit, fshati korcar etj. Te tilla jane : ‘’Dimer ne fushen e Korces’’, ‘’Vjeshte ne Ciflik’’, ‘’Mali I Ivanit’’, ‘’Perroi I fshatit’’, ‘’Gjanci ne  pranvere’’, ‘’Rruge me njeres’’, ‘’Mullaret me bar’’, ‘’ Rruge permes fushes’’ etj. Shquhen edhe disa peisazhe te realizuara gjate viteve te studimit ne Rusi si ‘’Fshati rus’’, ‘’Peisazh me ure’’, ‘’Muzgu’’ etj. Nder portretet bien ne sy ‘’Mjelesja e dalluar’’, ‘’Oficeri’’, ‘’Kleriku rus’’, ‘’ Portret plaku ‘’ etj. Nga natyra   te lene mbresa te thella ‘’Tavoline me fruta e pije’’, ‘’Natyre e qete me pjeper’’, ‘’Vazo me trendafila’’ etj. Kur Shqiperia u pushtua nga fashistet, sapo filloi rezistenca e popullit tone kunder tyre, peneli I te riut Dembo u bashkua me tyten e nxehte te pushkes ne emer te lirise. Gjate okupacionit fashist u aktivizua ne rinine antifashiste dhe merrej, kryesisht, me problemet e propodandes. Kur u zhvillua Kongresi i Rinise ne Helmes te Skraparit, Rafaili pergatiti anen figurative te tij me piktura, pllakata e parrulla.Mbresat e Luftes ai I pasqyroi me vone, kur ngjeu penelin e tij ne kete magme vullkanike, duke pikturuar moment te perurimit te brigadave partizane, te pritave dhe betejave partizane. Rafaili kishte disa pune cilesore me teme nga Lufta Antifashiste Nacionalclirimtare, qe per fat te keq, shume prej tyre nuk ekzistojne. Ne nje interviste qe ka dhene piktori pas viteve ’90-te, ka theksuar : ‘’ Tani, ne epilogun e jetes time, ndjej nje dhimbje te thelle kur mendoj ate  fakt  te trishtuar,kur ne veren e vitit 1992, disa forca te errata u futen dhunshem ne studion time dhe shkaterruan, vec te tjerave, disa nga pikturat e mia me teme Luften Antifashiste Nacionalclirimtare. Une mendoj se Lufta… mbetet nje burim I paster ku  piktoret e rinj duhet te ulen me mirenjohje dhe duhet te pijne ne kete gurre te pashtershme  frymezimi  dhe  bekimi’’. Ne fondin e veprave te Rafail Dembos  jane  mbi  300 pune, disa prej te cilave ndodhen ne Galerine e Arteve Figurative ne Tirane, ne ate ‘’ Guri Madhi ‘’ne Korce, ne familjen e piktorit, ne zoterim te disa koleksionisteve dhe familjareve te ndryshem. Rafaili ka marre pjese ne disa ekspozita te perbashketa me piktore te tjere ne Tirane, ne Korce dhe gjate viteve te studimit  ne  ish- Baskimin Sovietik. Punet e Rafailit i  jane  paraqitur publikut artdashes korcar  ne disa  ekspozita personale, te  hapura  prej  tij. Ndroj jete me  14  qershor  1996 ne Korce. Per merita  te shquara ne fushen e artit figurativ  Presidenti I  Republikes i ka  akorduar  titullin  e  larte  ‘’ PIKTOR  I  MERITUAR ‘’. RNT