User:Pluk Ratana/sandbox

ភូមិវិទ្យាកសិកម្មប្រទេសកម្ពុជា

I.ព្រំប្រទល់ប្រទេសកម្ពុជា

ប្រទេសកម្ពុជាត្រូបានបែងចែកជា៤ព្រុំប្រទល់ ៖ •	ខាងជើងជាប់ ៖ថៃ និង ឡាវ •	ខាងត្បូងជាប់ ៖ វៀតណាម និងឈូងសមទ្រថៃ •	ខាងកើតជាប់ ៖ វៀតណាម •	ខាងលិចជាប់ ៖ ថៃ និងឈូងសមុទ្រថៃ II.សណ្ឋានដីប្រទេសកម្ពុជា ១.ទំរង់ដី លក្ខណៈទូទៅនៃសណ្ឋានដីប្រទេសកម្ពុជាមានផ្ទៃផតកណ្ដាល ព័ទ្ធស្ទើរជុំវិញទៅដោយភ្នំ និងខ្ពង់រាប។ នៅប៉ែកនិរតី ផ្ទៃដីមានរាងទេរចុះពីជួរភ្នំក្រវាញសំដៅទៅឈូងសមុទ្រ ដែលជាទីសម្បូរកូនកោះ។ ប្រទេសកម្ពុជាជាប្រទេសដែលមានសណ្ឋានដីៈ ផ្នែកណ្តាលៈទំនាប ទីពទ្ធ័ជុំវិញៈ សម្បូរ ភ្នំ និងខ្ពង់រាប ផ្នែកទិសនិរតីៈ កើតមានតំបន់ជួរភ្នំ ចាក់ទៅឈូងសមុទ្រថៃ ។ ២.ផ្ទៃដីកសិកម្មប្រទេសកម្ពុជា ដើមម្បីបង្កើនផលិតកម្ម និងងប្រសិទ្ធិភាពនៃកសិកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា គឺទាមទារឱ្យមានការយល់ដឹងច្បាស់ពីធនធានដីក្នុងប្រទេស ។ ការរៀបចំដី ពូជ ការផ្លាស់ដំនាំ ប្រពន្ធ័គ្រប់គ្រងថែរក្សារ និងយុទ្ធសាស្រ្តការពារដែលអាចត្រូវទួលរងនូវឥទ្ធិពលដោយសារប្រភេទដីដែលកើមាន ឡើងនៅតាមតំបន់ជាក់លាក់ណាមួយ ។ ដីនៅប្រទេសកម្ពុជាមានលក្ខណៈផ្សេងៗគ្នានៅទូទាំខេត្តក្រុង ។ តំបន់ដីខ្សាច់ និងដីខ្សត់ជីវជាតិមួយភាគធំក៏ដូចជាបណ្ដាដីមួយជំនួនដែលផ្ដល់អំណោយផលខ្ពស់ និងមានសក្ដារនុពលភាពដល់ការទ្រទ្រង់ប្រពន្ធដាំដុះក្នុងកំរិតណាមួយត្រូវទាមទាឱ្យមានការគ្រប់គ្រងដោយយកចិត្តទុកដាក់បំផុត ។ ដូចនេះអ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត អ្នកផ្សព្វផ្សាយ និងកសិករ ទាំងឡាយទាមទារនូវលទ្ធិភាពយល់ដឹង និងផ្លាស់ប្ដូរបទពិសោធន៍គ្នារលើបញ្ហាទាំងនេះ  ។ ៣.ចំនាត់ថ្នាក់ដី ការធ្វើចំនាត់ថ្នាក់ដី គឺពឹងផ្អែកយ៉ាខ្លាំងទៅលើធនធាននៃដីស្រទាប់លើ (TOP SART PROPERTEES)ដែលមានឥទ្ធិពលទៅលើការធ្វើកសិកម្ម និងត្រូវបង្កើតទំនាក់ទំនងនៃប្រភេទ ដី ។ ផែនទីនិមួយៗមិនត្រូវបានគេបញ្ជាក់ ឬបែងចែកទុកជាមុនឡើយ ។ ពីមុនចំនាត់ការធ្វើថ្នាក់ដីនេះ មានគោលបំណងអនុញាតិ ដល់អ្នកគ្មានបច្ចេកទេសធ្វើចំនាត់ថ្នាក់ដី ដែលដូចជាគាត់កំពុងឈរនៅលើដីដោយពុំបាច់មានជំនួយពីមន្ទីពិសោធន៍ឡើយ ។ ៤. សណ្ឋានដី គេបែងចែកសណ្ឋានដីជា ៤ ប្រភេទគឺៈ 	តំបន់វាលរាប ៖មានប្រជាជនៈ៥៨៩៨៣០៥នាក់=៥១,៥៧% 	តំបន់ទន្លេសាប ៖មានប្រជាជនៈ ៣៥០៥៤៤៨នាក់=៣០,៦៥% 	តំបន់ឆ្នេរ ៖មានប្រជាជនៈ ៨៤៤៨៦១នាក់=៧,៣៩% 	តំបន់ប្រជុំភ្នំ និងខ្ពង់រាប៖មានប្រជាជនៈ ១១៨៩០៣២នាក់=១០,៣៩% III.កសិកម្មប្រទេសកម្ពុជា ១.តើគ្រិះសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាបច្ចុប្បន្នគឺអ្វី? ២.នៅប្រទេសកម្ពុជាគេដាំស្រូវនៅកន្លែងណាខ្លះ? ៣.ហេតុអ្វីបានជាគេថាស្រូវជាដំណាំខាន់ជាងគេនៅប្រទេសកម្ពុជា? ៤.ដំណាំស្រូវប្រទេសយើងជួបប្រទះបញ្ហាអ្វីខ្លះ? ប្រទេសកម្ពុជាជាប្រទេសមួយដែលពឹងផ្អែកទៅលើវិស្ស័យកសិកម្មព្រោះប្រជាជនប្រមាណជាង៨០%ជាកសិករ ។ កសិកម្មទាំនោះរួមមាន ៖ 	ដំណាំស្រូវ និងដំណាំរួមផ្សំមាន ៦៣% 	ការចិញ្ចិមសត្វ ២៤% 	ការនេសាទ ១០% 	ព្រៃឈើ ៣% មកទល់បច្ចុប្បន្នវិស្ស័យកសិកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជានៅតែបាន និងកំពុងដើរតួយ៉ាងសំខាន់ ក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចជាតិព្រទាំបន្ត និងលើកកម្ពស់ជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋភាគច្រើនដែលកំពុងរស់នៅតាមទីជនបទ ។ ផលិតផល់ក្នុងស្រុក(GDP) (NIS 2001) ប្រមានជាង៣៧,៦% បានមកពីវិស្ស័យ កសិកម្ម ។ ហេតុដូច្នេះហើយបានជារាជរដ្ឋាភិបាលនកម្ពុជាបានចញនូវគោលនយោបាយជាយុទ្ធសាស្រ្តសំដៅលើកកម្ពស់ផលិតភាពកសិកម្ម និងវិនិយោគកម្មវិស្ស័យកសិកម្មឱ្យក្លាយទៅជានាំមុខមួយដែលអាចលើកកម្ពស់ជីវភាពប្រជាជន និកំនើនសេដ្ឋកិច្ច ហើយអាចចូលរួមវិភាគទានយ៉ាងសកម្មដល់កាត់បន្ថយភាពក្រីក្រនៅកម្ពុជា ។ ដូចនេះបានរៀបរាប់ផលិតផលិកម្មដំណាំមានសារៈសំខាន់ណាស់ក្នុងវិស្ស័យកសិកម្មដូចជាក្នុងសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច ជាពិសេសក្នុងទីជនបទហើយវាបានរួមចំណែកយ៉ាងធំធេងណាស់ក្នុការបង្កើនផលិតផល់ក្នុងស្រុកបលឮើប្រៀបធៀបទៅនិងវិស្ស័យផ្សេងទៀត ។ ផលិតកម្មដំណាំមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និតជាមួយវិស្ស័យដ៏ទៃទៀត នៃសេដ្ឋកិច្ចដូចជាការចិញ្ចិមសត្វ ដំណាំឧស្សាហកម្ម និងពានិជកម្មដែលទិន្នផលទាំងនេះកំណត់វិស្ស័យផលិតដំណាំ ។

IV. ដំណាំស្រូវកម្ពុជា ស្រូវមានទួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការទ្រទ្រង់ដល់ការរស់រានមានជីវិតសម្រាប់ប្រជាជនប្រមានជិតពាក់កណ្ដាលនៃពិភពលោកស្ទើទាំងស្រុងនៃទ្វីបអាស៊ី ជាអាហារចំបង និងចាំបាច់បំផុតសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ។ សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា ស្រូវអង្ករ ឬបាយគឺជាប្រភពផ្ដល់ថាមពល់ប្រមានជាង៦០% ទៅ៧០% នៃបរិមាណកាល់ឡូរីចាំច់ ។ នាឆ្នាំ២០០៤តម្រូវការអង្ករ ប្រចាំឆ្នាំសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាម្នាក់ៗចំនួនប្រមាន ១៤៣ Kg ដែលនេះជាថាមពលច្រើនជាងគេលេខ ៣ បន្ទាប់ពីភូមារ និងឡាវ ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាស្រូវជាដំណាំមួយដ៏សំខាន់នៅក្នុងជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ដោយដំណាំនេះបានផ្សាភ្ជាប់ជាមួយនឹងសេដ្ឋកិច្ច វប្បធម៌ ប្រពៃណីនិងទំនៀមទំលាប់របស់ជាតិសាសនាយើងតាំតែពីអតីតកាលដ៏យូរលង់ណាស់មកហើយ ។ ភស្ថុតាងជាច្រើនបានបញ្ជាក់ថាទាំ និងទាំពីអតីតកាលស្រូវជាដំណាំសំខាន់របស់ជាតិ ។ ជាក់ស្ដែងដូចនៅដសម័យអង្គរ អាស្រ័យដោយមានការចូលរួមចំនែកដ៏ចំបង និងសំខាន់ ពីដំណាំស្រូវប្រទេស់កម្ពុជានាសម័យនោះបានឈានដល់យុគមាសនិងអណាចក្រដ៏ខ្លាំងខ្លាជាងគេនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។ យ៉ាងណាមិញយើងសង្កេតឃើញថាស្រូវមានសារៈសំខាន់ណាស់ដោយបានផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និតជាមួយ និងជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាពលរដ្ឋយើងរហូតដល់មានការតាក់តែងជាកំណាព្យ ឬពាក្យស្លាកផ្សេងៗទាក់ទងទៅនិងស្រូវនេះផងដែល ។ សរុបមកយើងដឹងថាស្រូវមានអត្ថប្រយោជន៍ណាស់ក្នុងការទ្រទ្រង់ជីវិតមនុស្ស សត្វនៅទូលទាំពិភពលោកព្រោះថាមនុស្សតែងចាត់ទុកស្រូវជាអារហារដ៏សំខាន់ពុំអាចខ្វះបាន ។ 1.ដំណាំស្រូវ និងវប្បធម៌ យោងតាមឯកសារ K.Helmers ឆ្នាំ១៩៩៧ បានបញ្ជាក់ថាប្រជាកសិករខ្មែរធ្វើការដាំដុះស្រូវនៅតាមដំបន់វាលទំនាបអាស្រ័យរបបទឹកភ្លៀងអស់រយៈកាលជាងពីពាន់ឆ្នាំកន្លងមកហើយហើយប្រហែលជាមានរយៈពេលយូជាងនេះទៅទៀតចំពោះស្រូវចំការ ឬស្រូវភ្នំ ។ ម្យ៉ាងវិញទៀតប្រទេសកម្ពុជាសំបូរទៅដោយធនធានពន្ធុនៃដំណាំស្រូវច្រើនហូរហៀរព្រោះជាប្រភពដើមកំនើត និងតំបន់រីកសាយភាយនៃ ដំណាំស្រូវ ។ តាមឯកសារប្រវត្តិសាស្រ្តដំនាំស្រូវត្រូវបានគេពិព៌រនារថានៅក្នុងគម្ពីរកឃើញថាប្រជាជននៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍នេះពិសេសបុព្វបុរសខ្មែរបានចារឹកទុកក្នុងសិលាចរឹកនៅប្រាង្គប្រាសាទនៅទូទាំងប្រទេសពាក់ព័ននិងដំណាំស្រូវ ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះបុព្វបុរសយើងបានបន្សល់ទុកនៅវប្បធម៌ប្រពៃណី ជាច្រើនសម្រាប់កូនចៅជំនាន់ក្រោយអនុវត្តន៍ដើម្បីបួងសួង និងរំលឹកគុណដល់ព្រះអទិទេព ដើម្បីសុំឱ្យទទួលបានភោគផលល្អនូវការប្រកបរបរកសិកម្ម ជាពិសេសលើការផលិតដំណាំស្រូវ ។ ពាក់ព័ន្ធនឹងប្រពៃណីវប្បធម៌ ទាំនេះត្រូវបានប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ មានជំនឿជាក់ និងប្រារព្ធធ្វើរហូដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ទៅតាមពិធី និងពេលវេលាផ្សេងៗគ្នារ ។ ពិធីទាំនោះរួមមាន៖ ក.ព្រះរាជពិធិបុណ្យច្រត់ព្រះនង្គ័ល ទំនៀមទំលាប់ច្រត់ព្រះនង្គ័លនេះ រាជាព្រះវេណីរបស់ព្រះមហារក្សត្រតាំងពីបុរាណមក ។ ពិធីនេះប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅដើមរដូវវស្សាក្នុងខែពិសាខ ឬខែឧសភាជារៀងរាល់ឆ្នាំដោយមានព្រះវត្តមានព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា យាងជាព្រះរាជអធិបតី ព្រមទាំមន្ត្រីអ្នកមុខអ្នកតូចធំ និងមានប្រជាពលរដ្ឋចូលរួមយ៉ាងច្រើនកុះករផងដែរ ។ គោបំណងនៃការប្រារព្ធពិធីនេះគឺដើម្បីរំលឹកដល់ប្រជាកសិករយើងឱយបានដឹងថារដូវវស្សាមកដល់ហើយ ដើម្បីត្រៀមលក្ខណៈធ្វើស្រែចំការ ។ ជាពិសេសពិធីនេះប្ររព្ធឡើងដើម្បីទស្សន៍ទាយទឹកភ្លៀងប្រចាំឆ្នាំនិមួយៗ តាមគោឧសភរាជបរិភោគស្រូវ និងដំណាំធញ្ញជាតិដ៏ទៃទៀតព្រមទាំងទឹកភ្លៀងប្រចាំឆ្នាំទៀតផង ។ ប្រសិនបើគោឧសភរាជបរិភោគ និងទឹកច្រើន មានន័យថាភោគផលស្រូវ និងទឹកភ្លៀងនិងសំបូរហូរហៀរពុំខានឡើយ ។ ខ. បុណ្យសុំទឹកភ្លៀង ឬបុណ្យឡើងអ្នកតា តាមទំនៀមទំលាប់ប្រពៃណីខ្មែរយើងពិធីបុណ្យនេះត្រូវបានគេប្រារព្ធធ្វើឡើងកក្នុងថ្ងៃ១កើតខែពិសាខ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ។ ពិធីបុណ្យនេះប្រារព្ធឡើងក្នុងគោលបំណងដើម្បីបួងសួងដល់ព្រះអាំទិទេព សុំឱ្យបណ្តាលព្រះរាជវង្សានុវង្ស មន្ត្រីតូចធំ និងប្រជារាស្រ្តទាំងឡាយឱ្យបានសេចក្ដីសុខសប្បាយនិងសេចក្ដីចម្រើគ្រប់ៗគ្នា និងសុំឱ្យអំណាចទេវានុភាពចូរបង្អល់ឱ្យមានភ្លៀងធ្លាក់ ត្រូវតាមរដូវកាលតាំពីដើមឆ្នាំ រហូតដល់ចុងឆ្នាំដើម្បីឱ្យប្រជាកសិករធ្វើស្រែចំការច្បារដំណាំឱ្យបានភោគផលសម្បូរហូរហៀរទូទាំប្រទេស ។ គ. បុណ្យអុំទូក អកអំបុក និងសំពះព្រះខែ ពិធីបុណ្យនេះត្រូវបានគេប្រារព្ធធ្វើឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដែលមានរយៈពេលបីថ្ងៃ ចាប់ពីថ្ងៃ១៤កើត រហូដល់១រោចខែកក្ដដិកនៅមុខព្រះបរមរាជវាំងដែលជាទីកន្លែងចំនុចប្រសព្វនៃទន្លេទាំងបួន គឺទន្លេមេគង្គ ទន្លេមេគង្គក្រោម ទន្លេបាសាក់ និងទន្លេសាប ។ ពិធីបុណ្យនេះជាពិធីបុណ្យដ៏ធំមួយក្នុងចំណោមពិធីបុណ្យទាំងប៥ ប្រចាំព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។ ពិធីបុណ្យដ៏អធិកអធមនេះប្រារព្ធឡើងក្នុងគោលបំណងដើម្បីរំលឹកដល់វីរះកងទ័ពជើងទឹកដ៏ក្លាហាន ដែលបានប្ពជើងទឹកដ៏ក្លាហាន  ដែលបានប្រយុទ្ធតស៊ូជាមូយសត្រូវការពាបូរណៈភាពទឹកដី  ទឹកដីសុវណ្ណភូមិរបស់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា  អោយបានគង់វង្ស  ។  ក្នុងពិធីនោះដែរនាយប់ថ្ងៃ  ១៥  កើត  ខែកក្ដិកជាថ្ងៃពេញបូរមី ប្រជារាស្រ្តគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណះទូទាំប្រទេសរៀបចំគ្រឿងសក្ការៈបូជាព្រមទាំងមានអំបុកចេកទុំ   ដូងខ្ចី ថ្វាយដល់ព្រះច័ន្ទដែលគេហៅថាពិធីអកអំបុកសំពះព្រះខែដើម្បីរំលឹកគុណដល់ព្រះអទិទេព ( ទេវតា ) ដែលបានប្រទាននូវទឹកភ្លៀងដ៏ច្រើនបូរិបូណ៌  ដល់ប្រជាកសិករធ្វើស្រែចំការ  រហូតបានទទួលភោគផលសំបូរហូរហៀរ  ។  ម្យ៉ាងវិញទៀតពីធីបុណ្យនេះប្រារព្ធឡើងដើម្បីរំលឹកដល់ប្រជាកសិករខ្មែរទាំងឡាយអោយរៀបចំលក្ខណៈសម្បត្តិគ្រប់យ៉ាង  ព្រោះថារដូវច្រូតកាត់បានមកដល់ហើយពិសេសត្រូវច្រូតកាត់ប្រមូលផលដំនាំស្រូវ  ។

ឃ.បុណ្យដាលាន ពិធីបុណ្យនេះត្រូវបានប្រជាកសិករប្រារព្ធធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីប្រមូលផលច្រូតកាត់ បោកបែនស្រូវរូចរាល់ជាស្ថាពរក្នុងកំឡុងពេលខែ មករា ដល់ កុម្ភះ ។ គោលបំណងសំខាន់នៃពិធីបុណ្យនេះគឺធ្វើឡើងដើម្បីបួងសួងរំលឹកគុណដល់ព្រះអទិទេពដែលបានផ្តល់នូវភោគផលស្រូវយ៉ាងច្រើនគាប់ប្រសើរដល់ប្រជាកសិករក្នុងការចិញ្ចឹមជីវិតនិងអបអរសាទរបន្ទាប់ពីបានបំពេញការងារធ្វើស្រែពេញមូយរដូវកាល  ប្រកបដោយជោគជ័យព្រមទាំងបួងសួងសុំសេចក្តីសុខចម្រើនដល់ពួកគេ  ។ ១,២ ដំនាំស្រូវ និងនយោបាយសង្គម ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ជាប្រទេសដែលយកវិស្ស័យកសិកម្ម ជាវិស្ស័យចម្បង ក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេសជាតិ ។ ប្រជាជនប្រមាណជាង ៨០% ជាកសិករ ហើយពឹងផ្អែកទៅលើរបរកសិកម្ម ជាមូលដ្ឋានក្នុងការរកចំនូលបង្កើនសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ ក៏ដូចជាសម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវិតរបស់ពួកគេ ។

២.១.ដំណាំស្រូវ និងសង្គម បច្ចុប្បន្ននេះផ្ទៃដីដាំដុះស្រូវនៅប្រទេសកម្ពុជាមានប្រមាណជាងពីលានហិចតាដែលមានប្រព័ន្ធក្សេត្របរិស្ថានខុសៗ គ្នាគឺដំនាំស្រូវនៅដំបន់ទំនាបពឹងផ្អែកលើរបបទឹកភ្លៀង ដំនាំស្រូវចំការដំនាំស្រូវតំបន់ទឹកជ្រៅ និងតំបន់ស្រោចស្រព ។ ដោយផ្អែកទៅលើប្រព័ន្ធក្សេត្របរិស្ថាន ខុសៗ គ្នាហើយធ្វើឱ្យការតាំលំនៅរបស់ប្រជជនក៏ខុសៗ គ្នាដែរ ហើយបច្ចុប្បន្នប្រជាជនប្រមាណជាង៨០% ជាកសិករ ហើយាបនតាំងលំនៅ និងប្រកបរបរដាំស្រូវ ក្នុងតំបន់ទាំង៤ ខាងលលើនេះ ។ ២.២.ដំនាំស្រូវ និងនយោបាយ តាមសិលាចរិកនៅតាមជញ្ជាំងប្រាង្គប្រាសាទនានារបស់បុព្វបរសខ្មែរយើង ដំនាំស្រូវមិនត្រឹមតែចូលរួមក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ជាតិប៉ុនោះទេ តែថែមទាំងដើតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងផ្នែងនយោបាយផងដែរ ។ ជាក់ស្តែងបុព្វបុរសខ្មែរយើងបានពោលថា<<ធ្វើស្រែនឹងទឹក ធ្វើសឹកនឹងបាយ>> ពុំនោលនេះមានន័យថាស្រូវជាដំនាំដ៏សំខាន់ និងជាមូលដ្ឋានគ្រឹះសំរាបទ្រទ្រង់ប្រទេសឱ្យមានស្ថេរភាព ។ ២.៣. ដំនាំស្រូវ និងបរិស្ថាន បរិស្ថាន គឺជាកត្តាសំខាន់ផ្សាភ្ជាប់ទៅនឹងជីវិតរសនៅប្រចាំថ្ងៃ របស់មនុស្ស សត្វ និងរុក្ខជាតិ ។ បច្ចុប្បន្ននេះពិភពលោកទាំងមូលកុំពុងតែមានការយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះបញ្ហាបរិស្ដាននេះ ព្រោះថាប្រសិនបើបរិយាកាស់នៅលើផែនដីយើងមានបញ្ហាដូចជាការឡើងកម្ដៅ ការកើនឡើងនូវសារធាតុពុលផ្សេងៗនៅក្នុងខ្យល់ កង្វក់ទឹក ផ្សេងៗ នឹងធ្វើឱ្យការរស់នៅរបស់មនុស្ស សត្វ រុក្ខជាតិ ជួបប្រទះនឹងគ្រោះមហន្តរាយ ដូចជាគ្រោះរាំងស្ងួត គ្រោះទឹកជំនន់ ខ្យល់ព្យុះ និងរញ្ជួយដីជាដើម ។ ២.៤.វិស្ស័យទេសចរណ៍កម្ពុជា ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាជាប្រទេសមួយដែលមានវប្បធម៌ចំណាស់ និងអរិយធម៌រុងរឿងជាងគេនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។ ជាក់ស្ដែងមរតក់វប្បធម៌ជាច្រើន ដែលបុព្វបុរសខ្មែរបានបន្សល់ទុកដល់កូនចៅជំនាន់ក្រោយ រហូតដល់បច្ចប្បន្ននេះដូជាបា្រសាទព្រះវិហារ បា្រសាទអង្គរវត្ត បា្រសាទបាយ័ន បា្រសាទបន្ទាយស្រី និងបា្រសាទនានាជាច្រើនទៀតដែលកំពុងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ៍ជាតិ និងអន្តរជាតិយ៉ាងច្រើនកុះករមកទស្សនាកម្ពុជា ៕